장음표시 사용
131쪽
DE INVENT LI B. L J7 alia hominum opere uel opinione accesserunt. In Dicis ipsis disserentia eΠ,qua rem uel bIc uel ibi esse dicimus; ct qua alium locum distantem ilium riciniu ralium amplum,alium angustumralium sublimem,
alium humilem vocamus.Ex eis quae accedunt loco a natura,seunt,maritimus ne an terrestrisian aerius sit: aquosius an inaquosus, planus an motofus, asperan mollis, occultus an coficuus lucidus an obscvixus: adustus fiole,an frigore riges, an inter utraq; teperatus : pestilens an saluber; Berilis an foechndus ἀ ab hominibus,alius celeber, alius desertus dicitur, sacerque o prophanus publicus priuatus cultuso neglectes,pudendus Ohοηesus. Iam urbs, rus domus, orse,templum ulcus,pro locis sunt. Iam prouinciae; ut in Italia quem,in Germania in Hispania esse dicimus. Iamsingulae urbes ut ma, Capuae Tarenti esse. Sic in ciuitate, in patria, O peregresse.Sed multa en adhuc cprater hac qua recense mino diuersitas oepropemodum immensa.Per omanes.n.argumentorum locos, ct quidem uarie numeroseque,possunt ista diduci: sed nobis omnia complecti,nec animus es,nec in necesse. Satis fuerit hae in re quaerere uolentibus bactenus aperuise uia.ri oenim in abstruso latet res,sed in proximo posita, nisi conuiuere velimus, non potest nos fugere. Huius loci est,quicquid in laude uituperio, pa tria,de cinitate in qua natus quis educatus,eruditus, est ponitur.In consilijs etiam persaepe valet. Hinc illa Macedonu interrogatis: Ecquid Romani volare possent
132쪽
no VOLPHI AGRI C. aut quo pacto Macedonia montes essent transi ME. Hincia ibalis in Italiam trasgressi exhortatio militum,ut acriter pugnarent,quippe qui is tergo A pibus,2 latere duobus maribus clausi,nulla speraret effugiarat contra Romanis,fimidis esse licere,qui intuta fugam conferre possent. Hinc Milonis inuidia, quod P. Clodium in monumentis maiorum suorum occiderit. Clodi, quoque de violatis Bona deae caer montiu accusati defensis,quὀd eo tempore non vama,sed Interamna fuisset. scholia in caput IT.
Applicita placuit. Mea quidem sententia non pau- Io commodior uidetur,hoc in loco praesertim antiqua capitum distinctio. Caeterum quando ita in indice capitum per Rodolphum descriptio habetur,no ausus sum uel digitum latum discedere ab autographo. Ea sunt locus,tempus,& ea quae dicimus connexa, tria uidelicet&e. Sit ne locus idem quod ubi,& tempus idipsum q'quando,nondum satis inter dialecticos conuenit. Sane quae connexa uocat Rodolphus, ea non eius modo praedicamenti uidentur esse,quod habendi uoce intelligui dialectici, quin uel maxima eorum pars ex albo est relativorum. Id quod facile ostendunt exempla, quae po
Et Cicero quidem. Cicero in Topicis adiunctorum
uocabulo omnia ea coimplectitur, quae Rodolphus locum,tempus connexa,& contingentia uocat. Equideminueniendorum locorum. Poteram & ego, inquit applicita simul cum contingentibus uno adiunctoru nomine complecti, ni credidissem singula inuentu fore faciliora,si res natura sua longe diuersissimas in diuersos etiam locos digessissem. Haec mihi causa fuit, cur seiun, xerim
133쪽
iserim ea,quae Cicero coniunxit. Ab adiunctorum uel genere diduximus, uel exemi- mus aceruo. Si sola contingentia adiunctorum nomine intelligeretur, iam applicita ab illoru genere essene diducta. At cum utraque eam applicita, inquam, quam Contingenisa,eo nomine complexus sit Cicero hine est uti non tam diducta ab adiunctorum genere, quam ex aceruo illorum exempta sint. Atque hoc est quod dicie ab adiunctorum uel genere diduximus, uel exemimus aceruo. Nec ut sensit Cicero, ad solum pertinent Oralprem ista. Cicero in Topicis, non prorsus, sed maxima ex parte, ad solu m pertinere Oratorem hunc locu confirmat. Et quidem maxima adiunctorum pars de namero est illorum,quae ab Rodolpho dicuntur contingentia,cum quibus parum commercij esse philosophis, atque illo etiam tempore suille Iurecosultis, id notius est, quam ut ullo argumento sit ostendedum. Sed quid dicimusλAn non ea quae depraesumptionibus ac coniecturis tractant iureconsulti,ex numero sunt contingentium Sunt profecto Sed quaestiones illas coniecturales in quibus non tam de iure quam de facto quaeritur, is qui id temporis de iure respondebant, quo haec scripsit Cicero,ad Oratorem magis quam ad se pertinere arbitrabantur. Quod ut possit intelligi planius,totum Ciceronis hac de re locum non pigebit ascribere . Is se habet: Ab adiunctis autem potui equidem exemplum paulo ante,multa scilicet adiungi , quae suscipienda essent,si statuisse inus, ex aedicto pretoris secundum eas tabulas possessionem dari, quas instituisset,cui testamenti factio nulla esset. Sed locus hic magis ad coniecturales causas,quae uersantur in iudicijs, ualet: cum quaeritur quid aut sit,aut euenerit, aut futurum sit, aut quid omnino fieri possit. Ac loci quidem ipsius forma talis est: Admonet autem hic locus, ut quaeratur quid ante rem,quid cum re,quid postrem a uenerit. Nihil hoc ad
ius ad Ciceronem in quibat Gallus nostcr, si quis ad euqui tale retulerativi desacto qnaereretur,&c. Pendent
134쪽
Itaque. Ostendit exemplis,non ad solum oratorem ἔsed ad alios quoque pertinere locum adiim rum. Aia reddat Arethusad Pli .lib. 2.cap. Ios. Quidam uero,imia quit,odio maris ipsa beunt vada, ficut 'Arethusa Mnm Syracusanus, in quo redduntur iacta in Alphaeum, qasper Olympiam fluens Peloponnesiaco littori insendi tur. Sic etiam, Nilus oriatur ne. Soli nui de Nilol
quens. Originem,inquit,habet a monte inlarioris Maaritaniae,qui Oceano appropinqua . Hoc amrmant ou nici libri,huc Iubam regem accepimus tradidisse. Ideor protinus lacum efiicit quem Nilidem dicunt. Nil uni. autem iam inde esse comectant,quod hoc stagnunt hembas,pisces ,beluas nihilominus procreet, quana in Niloe uidemus. Et quae sequuntur. Eadem ferὸ Plinius libris tcap. s. Et Seneca quoque nonihil hac de re naturalium quaestion m. lib 4.& secundo historiarum libro Hero- .dotus. Possent ne diuturnitate maria. Hanc quaestione excutit Aristotelcs 4 ω, μετwρολογικων libro 2. An ad ulti
mum habitantibus Orientem Indis. De his Indis ita. Herodotus lib. I. Est autem illis hominibus sol ardentit simus matutino , non quemadmodum ali3s meridie eo itisque este ruescent,dum tempus est a soro discedendi Pper quod tempu. iuulto magis urir, quam meridianus in Graecia. An situ populi Id quida dixere fieri in Thyle insula, alij in Nemo. Vide Plinium libria. capi. .Locum autem in praesentia non uelim tam scrupulose accipi quam ab Aristoteta Aristoteles H -υ-, lib. - post longam disputationem de loco, a
let quomodo dicat Aristoteles locum esse immobile cum sit accidens,ac proinde necessario moueatur moto subiecto. Longum sit hic referre sententias omni uis Mihi placet id quod ait Rodolphus,locum immobilem dici,non absolute ac o iram modo, sed quod attinet a irationem loci. Potest enim extremum illud corpori ambientis te serri ad duo. Primum ad corpus illud ambiens,in quo est,atque hac ratione moueri quidem p
135쪽
est,caeterum loci nomen ei non competie, neque enim locus est corporis filius. Deinde ad corpus illud quod ambitur ac cingitur cui collatum dicitur locus, & immobilis imanet. Est locus,Helperiam Graij. Derba Ilionei sunt I.Aeneidos. Devenere locos. Verba Veneris sunt ad Aeneam libro eodem. Sane multa sunt locorudiscrimina. De hac locorum diuersitate multa in Partitionibus Cicero,& Fabius Quintilianus lib. Inititutionum s . eadem sere,quae Rodolphus. Adustus id te an frigore rigens. Alludit ad quinque illas terrae ZOnas,quarum duae ertremae frigore rigent, media sole torretur , ac quasi aduritur,temperatae sunt duae interiacentes . Lege Macrobii librum 1. in somnium Scipionis,& Vi gilii primum G eorgicon .Ecquid Romani uulare possent Duo bella Romani gesserui aduersus Maccdones alterum,quo TQuintius uicit Philippv s alterum, quo Persenseulippi filium Paulus Aemilius.Quandbati te, aut a quo dicta sint uerba,quae affert Rodolphus, nondum me legisse memina. Apparet in concilio quopiam dicta suist e,ubi cum Macedones de bello a Romanis imsendente deliberarent,cum nescio quis, ut in spem il-os erigeret,eiusmodi dictauit esse na uram locorum ut Romani in Macedoniam peruenire an possent. Hinc . Annibalis in Italiam transgressi. Autvr est Titus Liu. de secundo bello punico.lib.primo. Hinc Milonis in uia dia )Clodianos illud egisse,ut Milo ni connarent inuidiam,propterea quod Clodium in monumentis maiorum suorum occidisset,iacile ostendit ista Ciceronis . pMilone oratio. Ita enim scribit. An eo mors atrOcior erit Publ. Clodi , quod is in monumentis maiorum suorum sit interfectus , hoc enim saepe ab istis dicitur, perinde quasi Appius ille Caecus uiam munierit,non qua populus uteretur,sed ubi impune sui posteri latrocinentur. Clodi j quoq; de uiolatis Bonae deo
caeremonijs. Solebat apud Rom. ita tu tepore in domo alterius consulis, Bonae deae arcana quaedam seri sacra
a sceminis,uiris inaccesti Eis sacris cum P. Clodiu9 cas.
136쪽
ptus amore Pompeiae uxoris C. Caesaris intersuisset ac proinde uiolatae religio is reus esset, corruptos quosdam testes produxit:qur iurati dicerent, eum rempore illo, quo caeremoniae eius deae uiolatae dicerentur, honRomae, sed Interamnae fuisse. Mentionem facit eius rei Plutarchus in uita Ciceronis. Et Cicero ipse in oratio ne Miloniana: Legite,inquit,testimonia testrum uelirorum. Dixit C. Calsmius,cognometo Schola,Interamatiis familiaris meus,& idem contes P Clinij,cuius iam pridem testimonio Clodius eadem hora interamnat fuerat,& Romae,Ρ.Clodium illo die in Albano mansurum fuisse.vide Asconium in orationem pro Milone. Erant autem ab uiris tam aliena,ut eius deae nomen i linum scire uiris nefas existimatum sit.
o. XVIII. 'gmpus definiri sole esse numerus motus fecundum prius o posterius.d os apertius dicemus, esse ex coeli solisque uertigine deductum spatium , quo rerum omnium agitationem , uic iturin semetimur. Inde horam sumimus feta continentem stacto vigesimam quartam diei partem. Dies , spatium es illud,intra quod coelum raptu Hosolem nobis eo loco,quo proximὸ abstulerat Uit. Ex diebus mensissit, intra quem a Sole Luna profecta , sp ciumque omne coeli emensa,rursus redditur soli. Et annus,quo Sol percurso duodecim signorum orbe, ad eam,qua fuera coeli partem redit. Potes nobis tempus eadem ratione diuidi,qua locus diuisus es rtit alia in tempore spectentur, quae propria sint ipsius,ut pr scysi teritum futurum, vinun tune
137쪽
DE INVENT LI B. I. eumdo,mox,pridem,stro,nuper,olim,citis,tarde,diu breui. glia ex iis, quae a natura accedunt ipsi: ut
Serenum quoque o nubilum, turbidum O tranquilla pluuium,nivosum, ventosum, Oferuensam, molestum frigore, temporis sunt discrim M. Ex hominibus semuntur, O quae ad aetates ho- , minum pertinent,utpuericia, adolescentia, iuueta, uirilis aetas, enecta, quae conueniunt agendis r bus,quales seunt eni profesique dies.Et mesiis,uindemiae Grandi, ferendi,terendi,tempus; pacis, belli, famis,ubertatis,pestilentia ,sanitatis dic mus. Et sumitur in tempore quoque commoditas quaedam ad conficiendum aliquid, quam occasionEuocant,cuius cui inquit Liuius opportunitas momento praetervolat, nunquam reditura. Vnde Otempestue, intempestiu/, ct opportunὰ, ct importune fieri aliquid iudicatur . Vec minor est temporum quam locorum uarietas.Lati mὰ quo
que Osine modo spargi possent ista, si quis dicere,
quantum res caperet,non quantum satis est,uellet. Nullum ad dem,multum ad efectus, tempora contulerint diligenter inspecta. Ergo pro Milonees,non esse credibile sumpsisse ipsum consilium occidendi Clodis,tempore quo petebat consulatum. Et Ciceroni obiectum es ab Antonio, quod in medio armorum ciuilium fremitu dicax fuerit. Quid vim gilius Hic Priamus,quanquam in media iam mor te tenetrer . tamen abstinuit , nec uoci irae que pepercit
138쪽
1 RODO L*UI AGRI pepercit. Anulla re potuit magis exprimere ma gni, inuicti animi uirum,cuius libertatem, Jiria. tumque,ne extremi quidem temporis necessitas co- primeret' Iterumque: Quin etiam byberno moliris Ddere classem. Et mediis properas Aquilonibus ire per altum. Alia quae dixit Dido, aptiora fores fuerint affectus Aeneae;boc ad suadedum utilitatis ratione fuit potissimum. In summa, ut in usu rerum. praecipua es temporum obseruatiose ad fidem fata ciendam maximὰ est accommodataequandoquiden
ut plurimum quidque habet uitium in agendo , ita ad fidem maximῖ contulerit in disserendo. H
Tempus ita definiri solet,esse numerus motus, &c. Ita Aristoteles tempus definit quarto libriphysicorum. Dies spatium est. De diei ortu & occasu Gel l .lib.tertio
cap. I. Et Macrob.primo libro. Saturnaliorum. capit.te
xioantra quem a Sole Luna prosecta Quot diebus cur. sum suum conficiat Luna,docet Macrobius lib.Lin Somnium Scipionis. Et annus. De annoru diuersitate, ordinatione,correctione,multa Macrobius in Somnisi Scipionis, libro secundo. cap.xi.& Saturnaliorum cap.ra. II. Potest nobis tempus. Eadem sere Quintilianus. lib. s.ca'i6.Terendi. Exterendi grana,& triturandi. Quam occasionem uocant. Cicero in Rhetoricis.Oc- Ealio. inquit,est pars temporis,habens in se alicuius rei idoneam faciendi,aut non faciendi opportunitatem.DIcitur a Graecis κα ρὸς unde uulgatum illud ἔ , νωχι-ο
de quo uide Erasini Chiliadas. Cuius ut inquit Livius. Post occisos in Hispania Cn.& P. Scipiones, Romanoram exercitus ipse sibi ducem creauit L.uartium Septi
139쪽
inii stivm,u Martius hortaturus Romanos, ut Poenorum castra adorirentur noctu,inter caetera ut refert Liuius secundi belli punici libro s. haec dicit. Scio audax videri consilium,sed in rebus asperis ac tenuibus sortissima quaeque consilia tutissima sunt, quia si in occasionis momento , cuius praetervolat opportuni tas,cunctatus sueris,ne quicqua in mox amissam queraris. Ergo pro Milone Ciceronis in ea oratione uerba sic habent.Quem igitur cum summa gratia noluit, huc uo luit cum aliquorum querela Quem iure, quem loco , liuem tempore, quem impune non est ausus,hunc iniu-na,iniquo loco,alieno tempore,cum pcriculo capitis , non dubitauit occidere praesertim iudices, cum honoris amplissimi contentio,& dies comitiorum subesset,quo quidem tempore scio enim quam timida sit ambitio .
quantaque & quam sollicita cupiditas consulatus omnia non modo quae reprehendi palam,sed etiam obscure cogitari possunt, timemus, Sc. Et Ciceroni obie ctum.) Hae de re ita ipse Cicero in secunda philippica, Sed omittatur bellum illud,in quo tu nimium foelix Disti;ne to eis quidem respondebo;quibus me in castris usum esse dixisti. Erant quidem illa castra plena curae,
ueruntamen homines,quamuis in turbidis rebus sint , tamen si modo homines sunt,interdum animis relaxantur.Hie Priamus. Carmen est ex secundo Aeneidos rQuin etiam hyberiam. Quarto libro Aeneidos.
Onnexa dicimus, quae non circum lant quis dem rem, quemadmodum locus O tempus edextrinsecus tamen in ipsam incumbere Bidentur,ut diuitiae connexae sunt diuiti; sunt enim extra illum,
habet tamen diues ab eis, quod dicitur diues.
140쪽
ut maritus quis dicatur non nisi ab uxore, e qu)d uxor, nisi a marito contingit. Gid ergo' dicat aliis
quis esse maritum nonne est in eo quem uocamus maritumsic et diuitem esse,in eo qui diues dicitur' quid obstat ergo, quo minus adiacentia uocenturina ἰ Haud difficile est uidere, quid inter ina, O
adiacentia intersit.Quanquam aeque insit ei qui maritus en,maritum esse,ut ei quod calet, esse calidu, quod adiacens esse apertum es, tamen non solum calidum esseJed o calor a quo calidum nomen acri cepit, inest rei qua calet:ita non fit autem in mari to,nam esse maritum inest ei, quem maritum dici ismus, uxor tamen,ὰ qua,habere quod maritus dicaatur,nemo dubitauerit,extra maritum in. Sic rein
gium nomen in rege est i regno tamen quod es e tra rege ut rex dicatur,necesse est sibi contingeare. praeterea haec quoque disserentia,quod in adaracentibus,ea qua dant denominationem, non pol sunt sine eo quod denominatur esse, ut calor nullo pacto permanere potest,eo quod es calidum, ubiuisto,nec perempto homine, apietis,quae in illo fuerat
permanere nec res,nec nomen potest.In diuit ijs contra,potest enim manere id unde diuites sumunt norimen,tametsi nemo sit diues. QuanqIram enim n men divitiarum non retinet aurum, se in nulliu
silpossessione , res ipsa tamen durat, unde O di LI: fuerunt diuites,ct rursus queant dici. Possunt diuidi connexa, ut aliq Ganramproximo posita,