장음표시 사용
481쪽
sore ad persuadendii,si dicas hoc pacto, Cuicuq; regna-di cupido negatu est regnu partiri, & tamen solus habere id pot,ei suscipiendii est bellii illud, quo solus imperiit cosequatur;tibi b C. Caesar partiri regnii per Pop tu no licet,& tame uicto illo solus regnare potes,est e go tibi hoc bellii suscipi edit. Quintilianus in apibus pauperis. Subaudi,duas habet ad idem propositiones; Satis autem &c. Costat ex superioribus,titulit esse declamationis, quae apes pauperis inscribitur. Ante Acie Aem thia nullis accessimus armis.) Verba sunt Photini suadentis Ptolemaeo regi Aegyptiorum, ne Pompeium a Caesare uictum in regnum suum recipiat, sed in gratiam Caesaris illum occidat.
omnes locos describenda. Cap. X XV MI. IP ximum eii, ei qui diligenter cognitos habet locos, uoletq; ex eis inuenire, parare facultatem sibi cuiuslibet rei per locos deducendae: quod uel idem est, uel mile illi, quod solebant qui docebant rhetatoricen, inter prae ercitameta ponere puerorum ἰquod Graece , Latine a plerisique descriptio vocatur . Sed R etores anguinius pleraq; quam pro omnium locorum latitudine describebant: elo in quendi uero rationem c quam praecipue spectabantillio latius, quam nobis sit opus . Satis enim no bis erit, res singulorum locorum, singulis uerbis uelut capitibus quibusdam annotasse.Si quis tamen ea nolet oratione latius fundere, uel nudam hanc describendisequi expositionem, uel conuersia in lau-
482쪽
dem aut uituperationem dictione, argumentations tractare de scriptionem: poterit obiter pulcher rime artium omnium elocutioni cosulere,dum parat. inuentionem. Necesse est autem quisquis uolet rem aliquam describere, ut omnem eius naturam, promprietatemq; exacte perspectam habeat. Quantumq; distabita notitia rei,tantum a facultate aberit eius describendae,et proinde apt/, commodeq; de ea disserendi. Queadmodum. n. epe iam diximus, dialecti-cὸ Iola inueniendi docet rationem, res ex penitioriαbus artium petendae sunt penetralibus. Atq; ex eis
inveniantur oportet, quaecunque inuentu tur. Ilis materia praebent inuentioni,dialecticὰ uia docet; nisi illis in rebus,quae in uulgari opinione notitiaq; omniupostra, notiores sunt, quam ut sint discendae praeceptione , ct que ustu quotidie teruntur in manibus. uonia aperte 'nt .n. sola propὸ ad disserendu de eis suffecerit dialectic/,materia nobis is quem communem vocamussensum rerum humanarum, hune ditabit. Qui nouerit autere,quam descripturus est, Omnem '; eius uim naturs pertuderit, illi promptii est,expeditumq; reperire omnes in ea locos; ct uidere etia,qui loci,quibus rebus conueuiant,aut no conveniant. Nec.n. omnes es in omni re inuenire. Et
quida rebus per se conueniunt, alii conueniunt quiadem rebus, sed non nisi in pronunciato dispositis..uue cuiusmodi simi subdito exemplo desicriptionis, fucilὰ uidebitur. Fiet desicriptio commodi sim/si ei limatur,ut ex eis qus singulis ὀ locis ducimus, et
483쪽
re describenda ronuciata miscui stubiectu res suqus describitur d q, ex loco ducitur,prs dicatu . si tame ei loci erut,in quibus comodius secus fiat, lit
species rei sumimus. Ibi. n. aptius res fet ρ dicatu. Genus.n .natura de specie,no spes de generepta dicatur. Et si qua alia erui eius conditionis, qus nouerit difficile uidere. Qua qua in reliquis prope modii nihil est,q, impediat qu) minus Ola,qus ducumr ex locis,possint ρ dicari de eo,ὰ quo ducuntur . N amo definitum de definitione predicatur ut animal rationale est homo, subiectum de passione, ct item adiacente dicitur,ut docibile es homo,album es homo. Contra aptius fieri non abnuerim uerum hoc tamen non fiet ineptὰ . Quare in bis quanquam liberisist boc uel illo pacto facere malim tame, qΠs minor si errori locuso scriptum prioris legis seruari , ut res de qua qugritur subiectum sit; quod ex loco inventum fuerit,sit p dicatum;Utsi sumamus exempli gratia describendum bominem, primum dicimus
ex desinitionis loco,homo en animal rationale. D inde ,quia hominis genus es animal, dicimus bomo es animal. Pro Jeciebus hominis accipimus omnia,
in qus diuisionis lege,ea qua priore lib. diximus, homo potes deduci. Non quod possit homo quidem diuidi in ueras species,sed quia ad inueniendi uia, praefatide illa in quae homo diuiditur illo pacto, quod praestat uerae species,in quas diuiditur genus. In quibus cum habeat bomo generis uicem ut modo diximus , 9 praedicetur de eis oportet Dicimus quei homo
484쪽
RODOLΡΗΙ AGRIQhomo doctus es homo, ct homo indoctus est homo: Possumus hoc eode modo per omnes diuisionis ire differentias dum quemadmodu praediximus opropemodum ex omnibus locis diuisione. Post haec propria hominis sunt, tomu capax est doctrinae homo es rationalis, homo es natus ridere. Ex totius loco nihil erit fortasse,quod de homine dicatur: se namq; per se homo totum est. Vili uestemus forte dicere, homo totius mundi pars est . Tartes autem hominis eo pacto, quo partium diuersitatem priore lib. feciamus, haud diFcile erit inuenire. Coniugata erunt, humanus, bumanitas humanὰ ut dicamus, homo es humanus, homo praecipuὰ debet expetere humaniatatem,homo debet omnia facere human/.Nemo autem credat hἱc erratum esse, si uerbis per se repugnantibus, ut sat ex eis pronunciatum, cum re de qua quaerimns, alia addatur uerba, quopossint commodius in pronunciati formam cum re concludi. Cuenim per se dicatur inept8,homo es humanitas; a ditis aliquibus uerbis, ut sit, homo praecipuὰ debet
expetere humanitatem,commodὰ dicetur. Simili ratione descriptio per reliquos ducetur locos. Nihil enim attinet omnium ponere exempla,quando longum id esset, facilius sit, quam ut indicandu sitata diacentia oe actus maximam ct immensam proαpemodum copiam praebebunt inuentioni. Ex subi dii loco,nihil est quod de homine dicatur. Cum sit.n. homo generis earum rerum, quae per se subsissunt, in subiecto nequit esse.Sic cause, euenta, ct conne
485쪽
DE INVENT LIB. II. 22sra, in bis praecipuὰ rebus, quae agendi, patiendi uegenerissunt,primas perseρὰ sibi uendicant partes. Locus O tempus, describendis singularibus rebus; ut Ciceroni, ut Catoni, ut Roms, ut AG is bello punico, Cladi Cannensi, multam suppeditant plerunque materiam. Generibus rerum,quoniam eafer8 citra intellectum temporis O loci apprehenduntur ab animis noriris, ct erratur, minus idcirco sunt hi loci accommodati. Quinque accidentium t ei ,simplici rei describendae non facile queunt aptam ri :sed rectius pronuntiatis eis, quae ex priorum lo- eorum descriptione ducta sunt, adiungentur. Utsi dicamus, homo loquitur; loqui actus quidam ect hominis; cui contingens eri;quod Utacus Ufιngit uocem humanam. Dacus autem homini comparatus
non en contingens, sed specie diuersum. Ungere
autem humanam uocem; ad loqui, genus M. Quicquid.n.loquitur;uocem humanam est i ed tamenon quicquid Vingit uocem humanam loquitur utique. ubnia animalia que citra intellectu id agunt, non loquuntur. Sed hominem loqui comparatum ei, quod es tacum ingere humanam uocem contingens est. Sic etiam; tussire homine, ad id quod est hominem loqui contingens uocamus. Similiter in loco qui nominis uocatur ;si dicas homo uocatur; nil
uideris dicere quod ad eum locum pertineat; nisi ad 'das iam ei pronuntiatum id, quod dici solet, quoniam factus sit ex humo , uel simile quiddam. Ex eo quoq; loco, qui pronuntiatoruin dicitur,nibit itide FF posse
486쪽
posse simpliciter , hinc patet, quod quisquis de re
pronuntiaturus en, necesse est pronuntiato id faciat,quod quia constare oportebit ex re, et eo quod de re dicitur, necessari) ex aliorum locorum aliquo ducetur. Comparationes itidem O similitudines rerum, non fiunt per se rerum ad res , sed semper accipitur aliquid in re,per quod fiat eius ad aliam rem comparatio. Homo perbe nulli comparatur, nisi capiamus in eo uel magnitudinem corporis, uel uires, uel celeritatem, uel quaecunque alia talia capi possunt, in quo reliquis, uel animalibus uel hominibus comparetur, ex adiacentibus hominis. Opposita ct diuersa, quia solum negatione pronun-riantnr, nihil est quod per se describenda rei conferant , nisi alijs locis adhibeantur, ut uel in comparationes , uel similitudines transferantur , vel aliorum locorum usum. Vt quemadmodum dic mus , homini eri studium honGatis, cura disce di: adiacentia sunt haec. Sic dicimus etiam a conmtrari' ,h6mini es odium victorum , euitatio ignorantiae . Et ex diuersis hominis, brutis nullus eatiiciorum virtuthm ue delectus , nullus respectus scientiae aut ignorantiae. Illud etiam admonui euolumus, utilissime singulares res, O ut quaeque notissma est, ab his describi, qui primam huic cura asserant manum. Huberius enim , quia singularia sunt, omnes inter se locos continent. Et
quia nota sunt, faciliorem praebent inueniendi uiam . auia constat haec facultas usu praecipud
487쪽
o crebra experiendi conssuetudine, non sumus ab eis inter principia maximi operis di cultate deae terrendi. Alendus enim sipe en animus, quisquis
maius aliquid conatur. P onnunquam enim ma
rora propemodum uiribus nostris, uel per hoc β- tam praestamus , quiaJeramus commota praenare nos posse. Sobolia in caput 28.
INTER praeexercitamenta.) Paratum est illud colligere ex Rhetoricis Aphthonij progymnasmatis , ubi
inter exercitationis modos I 4. ad augenda eloquentiam in primis necessarios, ponitur etiam descriptio. Quod Graece .κιθα- Id est, pura meraque narratio seu explicatio. Hesychius λογον ἰνεργῆ.ε. euidentem sermonem , orationendue interpretatur. Ut omnem eius naturam proprietatemque.) Supra lib. I. cap. s. Erasmus lib. 2. de Copia, de Apologis. Memadmodum enim saepe diximus. Praesertim lib. huius ca. 2. Is quem communem vocamus sensum rerum humanarum. Commune & in natu ferme omnibus de rebus iudici u. Describit hunc mi intilianus libro primo capit. Nequis parum cautus, de eo sensu communi existimet loqui Rodolphum, quem Physici isti nostri enumerant inter sensus illos , quos uocant interiores. Quam priore libro diximus.) Libri r. cap. 'Quaeso autem te lector, siccine Rodolphum locuturum fuisse credis, si haec ad 3. spectarem librii. Non quod homo possit diuidi in ueras species. N5 ita, inquit;accipienda haec sunt,quae si ego existime hominem in ueras species diuidi posse. Est enim species infima,quae alias sub se species non habet. Sed idcirco specieru memini, quod ea in
488쪽
quae homo diuidi potest, quod ad inueniendi attinet rationem,nihil a speciebus disserunt. Qua de re lege si perioris ii .ca 6. Cum sit enim homo generis earum reru, quae per se subsistunt. Hoc ess,cum sit homo lab statia, seu in genere substantiarum. Bello Punico. Tria bella Punica gessere Romani: quoru primo, uictis nauali praelio Carthaginesius,fine secit cosul Luctatius:alteri, Publius Aphra canus maloa,uicto Annibale: tertio, Aphricanus minor, Carthagine ipsa euersa. Cladi Cannensi. Qia accepere Romani apud Canas: ubi ut Liui j dicam uerbis. XL.M. pediu,duo M. DCC. equites,& tanta prope ciuium,sociorumq; pars,caesi diculur. Generibus rerum. Genera uocat, quaecuq: singularia ac indiuidua non sunt. Quinq; accidentium loci. Hi loci sunt contin-fenxia, nomen rei, pronunciata,comparatio,similitudo. ed specie diuersum. Diuersum nunc dicit,quod sup riori libro differens. Quoniam sit ex humo.) Ab humo dici hominem , autor est M. Varro. Sunt,qui diuersum sentiant, uerum nihil ad hunc locum . Illud per se quiuis animaduertat,ea, quae hoc capite docet Rodolphus, eadem fere esse cum iis, quae Erasmus tradit a. lib. Copiae de colligendis exemplis, quaeq; sunt apud Rodolphum ipsum in epistola quadam deformando studio ad Iacobum Barbita anum.
tas consentanea, dissentanea, quomodo ex loricis inueniantur. Cap. XXIX.
E I vero qui parauit hanc describendae cuiusq; rei
facultatem. i. ut positi uidere, quid de re quaque ex omnibus loci dici possit,utile erit deinde proposi
tis duabus rebus, quarum altera dicatur de altera,
ni cum descripserit utranque , conferat inter se lo
489쪽
DE INVENT LIB. II. M eos utriusq; ret,u numquenq; alterius, alterius omnibus: uideat ue, quid consentaneiιmpossit in eis,o quid dissentaneum inuenire. Quatenus enim constutiunt inter se loci, eatenus etiam res altera de ali ra non negabitur. Quatenus autem disicrepant loci, non poterunt etiam ne res quidem inter se conueniare.Si quando uero ducetur idem ex diuersis utri
que rei locis,quemadmodum sepe fieri supra ostendimus ,si modo id,quod ductum e se e locis, certum
habeat cum re utraq; consiensium, certo etiam uinculo res interse conuenient. Quarenda aut erunt peroes locos iam cinentanea,postea rursus dissentaneartentandumq; hoc pacto,quid in utroq; partem de re proposita possit dici. Sumamus in exemplum hilosopho habeda in uxor. Hic primum pbilosiopbum per suos explicemus locos imiliter uxorem. D siniamus philosophum esse hominem diuinarum, bumanarumq; rerum noticiam cum uirtute siectante. Tro genere erit homo, quanqua exactius intuenti
subiettsi sit. Species erunt: Stoicus, Peripateticus. Academicus, Epicureus, quae reliquae siectae philosophorum numeratur. Propriu est,cura scientiae cauirtute. tum o partes,eandem quae bois. Coniugata,philosiopbia,philosophari. Adiacentia allor, macies, horror o asperitas frontis, seueritas uitae,
moru integritas,amor laborum,rerum humanarum incuria,conteptus uoluptatum dolorum. Actus:
Hudere,vigilare,laborare: aliquid tale semper est cere,quo melior ipse meliores alis fiant. Causa es-
490쪽
ROD OLPHI AGR IC. eiens est bilosephus qui docuit eum, O cura iugis intentio sudiorum, quibus didicit. Finis: bene,
tranquilleque uiuere. secta sunt:mores hominum, uitaque rectis innitutis emendata , ct edita praemcepta uita, conscripti libri usui ct memoria posteis vitatis . Desinata siunt: omnia qua consequenda philosophiae causa parauit. Connexa sunt: opes eius qualescunque discipuli, veneratio , fama. Locus; patria, in qua natus, locus in quo uersatur , puriblicus , ct aspectui omnium expositus, ut qui omnibus sit uitae praebiturus exemplum: item habitaritio satis certa , cum debeat urbium populorumque corrector emendator esse. Temporis, ut stas eius , iuuenis an Aeneae. Accidentium loci , ut pro diximus , quia in solam ct simplicem rem non ueniunt, melius in toto pronunciato quod sumptum est , perspicientur. Hocpacto etiam erit explicanis da uxor per suos locos. Primumque definienda , ut si uxor mulier in consortium vita liberorum cause legitime accepta. Hic progenere erit mulier. Species erunt, haec O illa uxor: Proprium , liberos parere. Totum oe partes c ut de philosopho diximus o non aliae quam hominis. coniugata, uX rius , uxori 3. Adiacentia , letius matrimonialis, amor uxorius , cura alenda eius,pudicitia aut negligentia tori. Actus:blandiri , quari , rixari , si spicari , amulam metuere , iura genialia reddere, parere , educare communem rem familiarem