Horologiographia, post priorem aeditionem per Sebast. Munsterum recognita, & plurimum aucta atque locupletata, adiectis multis nouis descriptionibus & figuris, in plano, concauo, conuexo, erecta superficie & c

321쪽

FM in plano aliqdo circulum, qdem In duas

secabis medictates quarum unam diuidasin nonaginta partes aequales . Quo facto,ad. uertodistantiam quae est inter etenit capitis tui de tropicum cancri:quam sic inuenies. Superadde eleuationi aequinoctialis declinationem solis maximam Zc quod hinc resultat subtrahe a nonaginta gradibus, & residuam pandet tibi distantiam etenith. Hanc distantiam numera ab intersectione diametri& circuli in utroq; semicirculo, diuiso δι non diuiso, dc fines signa literis a b,ponendo a in semicirculum diuisum & b in non diuisum. Trahes etiam lineam ab a ad b. Deinde posito uno circini pede in panctum b extende alium ad punctua Ndeseribe arcum quadrantis 3 c quem& in nonaginta gradas more conlaeto diuides , incipiendo a puncto a. Facies praeterea in hoc quadrante dc tres alios circulos,in quibus signentur gradus eleuationis solis secundu diuersas diei horas,id pro principio arietis,& tauri ato decimoquin/to gradu geminorii Has autem eleuatioes elicies

322쪽

G astrolabio ad tuam regionem iustificato. Post haec accipe laminam aliquam aut aliam materiam curuabile ,εc scribe in ea lineas parallelas signoruarietis,tauri N cancri cum subdiuisionibus si pla/cet.Et in extremitatibus huius laminae claude transuersis lineolis illas fgnorum lineas. Spatiamuero interceptam, hoc est, longitudinem linearum diaci divide seorsum in aliquo plano in duas aequales partes,quarum unam rursum diuidea in non, ginta aequales parteside quibus accipe cum circino distantiam etenit,ut supra quoque eam in semicirculo signare iussus es & traduc ad laminam a nuli ponendo uideli et inutraq; extremitate linearum zodiaci unum circini pedem dc cum alio nota imprimendo ubi& alias duas transuersas lineas procreabis quae utrano horam sextam indicabulcum sol suerit in principio arietis uel librae. Signa his aurem unam cum litera s ex parte tropic realiam cum litera g. Porro horas sicinscribes. Pone regulam ex una parte super centra b , N. eκ alia super horam sextam signi tanti, ut est signata in quadranteo aduerte quot partes abscindantur in arcu per regulam aut intercipiantar a pancto auri ad regulam, tot accipe cum circino partes in

linea seorIm in nonaginta partes dialsa,& posito

323쪽

uno circini pede in intersectione lineae tauri cu itaneola f cum alio fac notam in linea tauri. Per hanc enim notam transibit hora sexta. Rurses positare gula super horam septimam, & centrum b,uidequot partes abscindat, computatione ab a facta, tot iterum accipe cum circino Bc pone unum p e dem in lineam f in parallelo scilicet tauri, δc ubi alius terminatur fac notam. Per illam enim transibit hora septima. Et sic consequenter age usque dum ueneris ad horam duodecimam. Notis igitur ho/rarhs pro parallelo tauri inscriptis procedes ubtra ad inscribendum notas horarum, quae Arietis competunt circulo, id 3 no secus efficies quam in tauri parallelo egisti. Si tamen anulus magnam haheret latitudinem centrum b pauxillum esset antii cipandum, quum horarum notae ex quadrante in anuli laminam transserentur Ideo ath quadram

rem illum mobilem faciunt seorsumo describunt εc diuidunt, atque postea puncto b applicat. Vni de dicunt. Accipe cum circino interuallum quod est inter lineam arietis 3c tauri 3c uide quot complectatur de nonaginta partibus in maiori circulo factis. Si sex, anticipabis centrum quadrantis ul/tra punctum b per dimidiam partcm circuli detum transferes horarum notas in laminam anulim ut dictum

324쪽

ot distim est Si uero latitudo fuerit octo partium

anticipabis centrum quadrantis sere per unam in tegram partem de nonaginta &c Post horas arietis inscriptas, accedes ad horas, quae quindecim geminorum gradibus sunt assignatae, & smili ri

tu transseres in anuli laminam. Tandem has tri plices notas,itibus lineis arietis, auri de gemino

rum impressas,simulcontrahes per lineolas, N adscribes numeros pro singulis horis. Quo facto,parasti laminam pro signis septentrionalibus. Por/xo pro signis meridionalibas usurpabis aliam ii minae medietatem,& primo quidem inscribes ho/rarum notas pro parallelo scorpionis, qui scilicet in hac medietate respondet parallelo tauri: dein de notas arietis trasseres in lineam librae, sed proquitodecimo gradu sagittarn alias elicies ex ast rolabio horarias eleuationes. Caeterum pro pinnulis di perpendiculo, quibus in atris utimur qua drantibus de instrametis hie ntimur foramine da/plici,uno, per quod solis radius ostendat horas, quam sol uagatur per signa septentrionalia: alio, quum perambulat signa australia. Haec duo fora. mina facies in contacta lineae tauri oc linearum in. Quibus omnibus rite absoluti si coniuges lami extremitates oc in orbicularem rediges figuram,

325쪽

ido hac cautela,ut duae lineolae primum in eκtre initatibus factae, in unam coeant: immittaturi ibidem filum, in quo anulus perpendicatariter lovari possit. ' Cum igitur horam diei ex annio di. scere uolueris,uide primum in quo signo & gradusit Bl: deinde suspende anulum in manu tua, libe/rumo pendere permitte ne in ullum inclinet latus. 3cobuerte soli donec radius penetret per forame& attingat signum dc signi gradum 3e ibidem vi. debis illico diei horam. Et nota quod pro signis septentrionalibus utendum est foramine meridi/onali,dc pro meridionalibus septentrionali.

326쪽

Z ir

psera

327쪽

PRO fabrefactione cylindri in primis heces

sarium est, ut per tomum parari facias ro/tundam columnellam, cuius longitudo in triplo maior sit crassitudine. Superne uero descendat foramen diametri habens profunditatem, cui ει capitellum adaptetur 'n mediocianum habena

qui soramen oppleat Capitellum uero in crassitu/dine, a columnella, cui imponendum est o dissentiat, saltem ea parte tibi ipsam contingit. Trunco ital parato, ad eius descriptionem sic procedes. Accipe cum circino trunci crassitudinem dc tri/ pla eam in aliqua linea. Deinde ex hoc triplato co/stitue in aliqua superficie plana quadratum aequi lateram, hoc est, quod quatuor aequalibus cos et lineis,quae sint,a b &c d. Quo faeta diuide super. nam lineam scilicet a b in sex aequales partes, relicto tamen exiguo acto circa lineam bd descendentem. Has sex partes uendicabunt sibi duodecim signa zodiaci aut si placet,duodecim anni meses. Ego tamen signorum inscriptionem hic te docebo. variam primum, quod scilicet a linea a cKK 3 incipit,

328쪽

incipit accomodabitur capricorno. Trahes ita

Inca recta a puncto primae diuisionis usque ad lineam c d quae parallela sit lineae a c. Similiter ages cum a s quinq; partibus. Igitur spaciam duabus

primis intercoci tu lineis, capricorno ut diximus appropriatur. Secundum aquario: tertium piscibus. quartum arieti: quintum tauro: sextum M ultimam geminis. Ab hoc ultimo spacio regrediendum est numeranda o sunt alia sex signa per eadedistincta spacia. Nam inlinu cancro alligabitur, pcnutrimum leoni,& sic deinceps. Diuidendaque lunt haec signorum spacia in ulteriores partitiOes. Primo nant per cuiuslibet spaci j mediu trahenda est linea, quae decimumquintam signi demonstret graduna,& rursum qnaelibet medietas distribuenda est intres aequales partes si instrumentusuerit magnum , quarum quaelibet quinq; complectatur gradus , ic pro illis parnae lineolae superne

sunt faciendae. Lineas autem horarias, torinose a primo usqne ad seκtum signum descendentes, hoc pacto inscribes.Fac lineam aliquam perpendicularem a b quam intersecabis ad angulos rectos alia linea c d. Punctus autem intersectionis sit αDeinde accipe cum circino tertiam partem unius

lateris dispositi quadrati siue diametri cylindri N

329쪽

posto uno pede in notam intersectionis cam alio fac semicirculum qui transeat a puncto c per semidiametrum e b ad notam d Et hunc mox secabit semidiameter e b in duas medietates:quarum n tran diuidas in nonaginta gradus. Quo facto, facies prope panctam c, hoc est, in intersectione semidiametri c e dc semicirculi, lineam contingengentiae aequidistantem lineae a b,&sit c C& c g, posto scilicet g supra notam c,& f infra. Consequeter nnmera in semicirculo eleuationem aequinoctialis tuae regionis a puncto b uersus notamd postat regata super finem eius 3c super centrue fac lineam quae transeat usque ad lineam contingenti mundi axim seu horolog a repraesentante uitam. Deinde disce ex astrolabio regioni tuae accommodo,eleuationes solares supra horizontem prosingniis horis antemeridianis, primo cum sol fuerit in principio capricornusecundo cum principiu obtinuerit aquari utertio cum arietem ingredi coeperit:quarto cum tauri primu subierit gradum quinto cum geminor u accesserit initium: δc sexto

qnado solstici j aestiualis attigerit parallelum. His gradibus extra notatis,primo inscribes horas primae lineae quadrati, quae capricorni seruit initio, hoc modo. Numera gradas qui respondet horae duodecimae

330쪽

a6 HOROLOG IOGRAPH IAduodecimae in quadrante c b,incipiendo sempera puncto c,δc posita regula super finem eorum desuper centrum e aduerte punctu in tersectionis lineae cdtingenuae, positoi, circini uno pede in huc intersectionis punctum N alio extenso in punctu pone intercapedinem illam in lineam capricor. no deputatam,ab a uersus c dc fac notam. Rursus numera in quadrante c b gradus eleuationis qui respondet undecimae horae, positat regula incentrum e dc super terminu eorum, obserua in linea contingentiae punctum intersectionis,& interca/pedinem eius usque ad punctum c trasser ad quadratum,po do scilicet eam in primam lineam aba uersus c, 8c punctus impressus seruiet undeci/mae horae. Haud secus ages cum gradibus eleuationum qui respondent horae decimae, nonae8coctauae ubi haberi potest. Capricorni itaq; initiali linea hoc pacto hora rhs punctis affecta, accedes coliqueter ad initialem lineam aquaria, δc simili modo horarii eleuationes,quas ex astrolabio elicui/stimcdiante quadrante c b dc linea contingentiae in eam transportabis. Quo facto, piscium initiale lineam de item arietis, tauri, geminorum 8c cancri non secus punctis horar as distribues, ac tandem singula puncta horae duodccimae inseruientia in

unam.