Horologiographia, post priorem aeditionem per Sebast. Munsterum recognita, & plurimum aucta atque locupletata, adiectis multis nouis descriptionibus & figuris, in plano, concauo, conuexo, erecta superficie & c

352쪽

232 HOROLOGI o GRAPHIAmabis dero hoc hemisphaericum*convexum horologium non aliter quam excanatam,officio scilicet lineae meridianae uel adminiculo acus attractina magnetis uirtute delibutae, in e quid e uertice aut quouis alio decenti loco de more collocatae. Et quanquam ex ipsa figura solas horarum distrihutiones,praecipuosq; circulos abstrahere tantumodo liceat, sunt tamen reliqua pro tua ingeni dexteritate supplenda,ipsius c, instrumenti basis. hoc est, pars inferior, sub horizonte, quadrangula,tomatilis ue,aut alio quouis modo figuranda. Horas autem ita cognosces. Lucente sole aduerte

ubi umbra stili partem solis, hoc est,parallelu per

datum solis locum transenniem,intersecalmam ibidem horariae conuenientes lineae,desideratam tum aequalem tum inaequalem horam denotabunt.

Compositio

353쪽

composio instrum emi nocturnalis per Ud bora

PRO instrumento quod nocturnale uocant,

duae sunt necessariae rotulae, una mobilislia immobilis. I inmobilis, quae N inferior est duos complectitur limbos, unum Calendariss& alterum et iaci. Aut si mauis describes in ea duntaxat calendarη limbum,ant zodiaci tantum. Porro calendarium N zodiacum ut sibi correspodeant hoc pacto connectes, idq; pro nostro tempore. Nam annuatim nonnihil a se recedunt, dum plus aequo temporis singulis quatuor annis inbis. sexto intercaletur. Et haec una est ratio,ut non illi/coquiuis hunc limbum concordare queat cum illo. Alia autem est solis ecentricitas. Nam non metimur dies & noctes iuxta zodiacum ipsum qui mundo concentricus est ed ivxta solem qui in eo super mundi centrum inaequaliter mouetur. Fac igitur primo zodiacum aeqnalium diuisonam, dc distribue singolasgna in triginta aequales partes. adscriptis more consueto gractum numeris de

quinque inquinqueseat de decem in decem. Qnoo o facto

354쪽

facto , describes extra uel intra hune zodiacam aliquot circulos pro calendario necessarios, qui stilicet complectantur mensium nomina Ndierum numerum. Itaque Ianuarium incipies a vigesimo gradu dc decimo tertio minuto capricorni, tra

heso lineam per omnes limbi calendarii circulos. Decimusquintus eius dies desinit in quintum gradum & trigesimumtertium minutum aqnarii. Igitur spacium interceptum distribue in quindecim dies. Exit praeterea Ianuarius in uigcsimo primo gradu 3c quadragesimoquarto minuto aquari , ubi Februarius incipit iideou spatium intercoptum in sedecim est diuidendum dies. Decima quarta februarii dies terminatur in quintum gradum &quinquagesimumsecundum minutum p scinminesnit autem februarius ipse in decimumnonugradum 8c quadragesimuinoctauum minutum pilatum. Tu igitur ipschic facile aduertere poteris utrunque spatium per circinum in quatuorde cim dies diuidendum. Decimaquinta dies Martii desinit in quartum pradum di trigesimum sextum minutum arietis finitur mensis ipse inuigesimumadam di decimamoctanti minutu eiusdemsigni Primu igitur spatiu didide in is alterv in ια dies.

Et se deincepsin ipse age,prodi adlucta tabella do

cetis. 4

355쪽

S AB AST. ΜVN STERI. IIanuarius Is Februarius Martius RprilisNatus

Iulius

ao is Capricornis 33 Aquarii αι - Aquariis si Piscium a Piscium 6 34 Arietis aO is Arietis 6 uel Tauriis Tauri 3s Geminorum so Geminorum s Cancriaa Cancri o Leonissa Leonis a4 Uirginissa Uirginis o Librae 3o Libraem Scorpii 1τ M Scorpii a ues Sagittariiis 13 Sagittariis 3s Capricorvi

356쪽

asa HOROLOGIO GRAPHIA Calendario ita e regione zodiaci descripto, si es rotatam illam super tabula aliqua manubrium abente ordinabis i eam taliter in tabula, ut ly.

adas scorph in linea perpendiculari inserne, M

ra mandbrium locam assequatur. Nam in eo grada stella qnaedam orsae minoris,qna in hoc imi ramento utimur una cana stella potari sitam ha/bet. Est antem ea stella,qua elariorem in nrsa munors indenire no poteris,consortem aliam habens pene einsdem claritatis exiguo internallo ab ea soparatam,quas dulgo minoris currus posteriores uocant rotas. Astronomi nero appellant eas late

ratesMempe quod in figura ursae circa pectus abntro latere locum habeant. Hae ita stellae cum sole coeant in eundem gradam, quando sol attige/rit decimumtertium gradum scorpη, qnod circa diem diuorum apostolorem Simonis N Indae contingit,hoc est, uicesimaseptima die octobris .Huic immobili rotulae nunc alia mobilis imponenda est qnae in suo limbo niginti quatuor aequalium hora rum diuisionem gerat. Singulis etiam horariis in/terstic is incisonea quaedam sunt adhibendae. uel si magis placet ,denticuli in quibus nocturna hora ipso tactu cognosci possit. Habeat etiam hora duo. decima eminentiorem denticulum aut incisionem. Nam

357쪽

Nam ab ipsa fit horaram sappalatio. Santantemqnit hane mobilem rotatam intra limbos radiacidi calendarii cohercent. ain aero atrant limbum ea contexunt, relictis solam duobus foramincida pro gradu zodiaci & die calendarii cognoscessis. Sunt praeterea quipro hac rotata ferreum filum diginuquatuor incilionibus distinctam in tabulae circumferentiam torquent, facta sibi parua caaa/tara ne facile egredi possit,sed circumducitantum Ultimo seper centra huius instrumeti figenda est regula quaedam mobilis quae perlatum disitam

porrigatar extra zodiaci limba uinta index la. teratiam aris minoris stellarum at 3 horaram noctis. Facies etiam per centrum hulasregulae 8c per centrum tabulae foramen tantae amplitudinis ,ut pisae granum facile per ipsum adigi possit: per quod

stella potaris de nocte cernatur,oc paratum est in/strumentum. Canebis tamen bc hoc, ne rotata illa mobilis nna cum regula facile a situ suo moueatur.

Moneri qnidem debent, sed non nisi tractae. Cum

Igitur sereno tepore noctis horam explorare uo/lueris sic ages. Circumduc primo rotulam mobi/km donec denticulus horae dzodecimae cadat ad

diem tuum, uel ad gradum zodiaci in quo sol se rit illo tempore : ea 3 sic immobiliter quiescente, oo 3 accipe

358쪽

HORO OGI GR AP HI A accipe nocturnale cum manubrio, M sena ipsum qua recte potueris usi ad oculos tuos, ne scilicet curvetur ad dextra uel ad sinistra,visa stilla polari per centruseu forame instrumenti, mouebis regulam donec extremitas eius,qua extra circulorum prominet circunferentiam, tibi uideatur contingerestellam lateralem priore tac est,quae coeli motu aliam praecedit stellam, di indicabit tibi denticulus horam noctis ,

360쪽

DEle ut forsitan plurimos scire per lunari

um radiorum obseruationem horas noeturnas. Idnero ad amussim inuestigare, quanquam sine multiplici rerum astronomicarum cognitione censeatur difficile, conabimur tamen

rudioribus leui admodum artificio in hac parte satis facere. In primis ital necessarium est huiuscemodi horologia lunaribus exponenda radiationi hus, in eo describere plano: in quo unigarium horarum distinctiones per aequalia distribuuntur interualla. Hoc autem solat aequatoris accidere su/perficietatiam quocunque dato sphaerae situ, exispradictis relinquitur manifestam. Commodiusilao solaribus horologiis in directam aequatoris substitutis,quam caeteris ipsum lanare coaptabis horologium. Fabricabis igitur luxta superiora dicta sola redi uniuersale horologiuininis inuicem colligatis planis aequinoctiali quidem a b c d N horizontali a s g compraehensem, delineatis inntra eiusde aequatoris a b c d superficie circue utrum, uigintiquatuor horarum interuallis pro

prio