Horologiographia, post priorem aeditionem per Sebast. Munsterum recognita, & plurimum aucta atque locupletata, adiectis multis nouis descriptionibus & figuris, in plano, concauo, conuexo, erecta superficie & c

331쪽

unam contrahes lineam. Haud dis militer ages cum punctis undecimae horae alligatis sic dein/ceps. Horarum uero numerum adscribes singulis lineis in fine quadrati prope lineam b d , ubi supra iussimus 'aciolum quoddam reseruari, tam& si ad me septima diametri pars in cylindro, pro quo hoc quadratum horarium parasti supersit, ut spacii satis sint habiturae horariae lineae pro numeris adsignandis. Quadratum igitur istud in pergameno aut alia charta sic absolutu, applicabis truculo tuo columnari dc ita circumsiges, ut lineae signorum omnes in eo perpendiculariter descendant: linea uero a b praecise supremo eius circulo, ubi capitello tangitur,adaptetur . Poteris etiam cum circino lineas signoranaeshorarum puncta atque omnes diuisiones, ut in qnadrato sunt signatae, transferre inlcylindri trunculum, atque ex sorti pergameno flexibilem parare regulam, qua hora rvm tortuosas inscribas lineas. Ultimo infiges capitello indicem horariam, qui cum capitelli clauo ingrediatur trunci uentrem, di rursus egrediatur atq; in transuersum moueri possit, casus mdelicet longitudo extra circularem trunci superficiem tantum promineat quantam est interualli in semicirculo a centro e ad lineam contingentiae. Nam exit tremus

335쪽

SPhaeram concauam facturas,qu a horae diei

aequales N inaequales ab ortu & occala solis uisentur, praeterea longitudo dierum Nnoctium,gradus solis N plerat alia, primo tale parabissendamentum. Super centro aliquo describe circulum,cuius quadrantem diuide in nonaginta gradus,cuius semidiameter nna sit linea horizon. tis,altera zenith capitis. Centrum sit e,punetiis zenith a, pumstus horizontis b unde incipiunt numeri graduum. Postea a puncto b numera uersus a eleuationem aequinoctialis, & ubi sinitur nu/merus graduum eleuationis eius,illuc ex centro educ lineam rectam quae est arietis N librae arcus. Ab hac linea uersus a numera undecim gradus Ectriginta minuta, & fini iunge regulam atque centro e & duc lineam tauri &nirginis. Rnrses ab inquatore nerses b quaere eosdem undecim gradusti triginta minuta, & iuncta regnia sint & centroe,duc lineam , scorpio at 3 piscibus accommodandam. Praeterea ab aequatore nerses h numera ui

ginti gradus ti duodecim minuta, & iuncta regula

336쪽

la fac lineam quae initio sagittari j δc aquari j inserusat. Eandem distantiam o io circini transfer ab aequatore uersus a & fac lineam, arcum gemino/rum & leonis repraesentantem. Postremo ab aequinoctiali linea numera uigintiti es gradus & triginta minuta uersas a & fac lineam tropico cancri alligandam idem fac uersus h dc fac tropicum capricorni. Istius sundamenti inuentionem docuimus quom supra capite sexto & capite uicesimoseptimo, sed alio modo.Hoc facto iundamento, accipe

concauum tuum,& extremum concaui labium

diuide officio circini in quatuor aequales partes

adnotatis literis a b c d . Postea circino dispata a puncto a in punctam b accipe longitudinem diametri sphaerae, quam postea in duo aequalia diui. desuper linea aliqua prius in planicie aliqua tracta

Rursus extende circinum ad medietatem diametri, 3c circulo inuariato pone pedem unum in centrum e in fundamento, 3c uago pede fac quartam circuli a linea horizontis e b in lineam Tenit e a. Huius quadrantis extrema signentur cum literissis puncto scilicet Mnit c, 8c in puncto horizontis SDeinde rursus accipe concauum in manus Spone circinum in punctum e M pedem alium extende in punctam a uel b, dctum idem pes si sphaera iusta

337쪽

iusta est tanget centram concani in fundo: ex quo trahe lineam obscuram cum circino per aream sphaerae utrinque in puncta a & b, quae erit linea meridiana sphaerae. Postea accipe circinum, &ponepedcm immobilem in punctum d in fundamento,alio extento ad lineam capricorni in arcu c d:& circino sic inuariato pone pedem unum inpunctum a in concaui labio ,& alio pede fac notam in meridiano,per quam transibit arcus capricorni in concavo. Deinde rursus circino posito in punctud sundamenti,& alio pede extento in lineam sagittarii& aquarii in arcu c d, col sic inuariato pone unum eius pedem in concaui punctum a , ticu alio fac notam in meridiano pro arcu sagittari j Naquar a. Consimili modo operaberis cum omni bus signorum arcubus, quousq; omnes in meridianum concaui signaueris. Quibus signatis iterum extende circinum ad quadrantem concaui, hoc

est,expuncto a in punctum ci&sic immoto circi nolone pedem unum in punctum arietis N librae in meridiano, &altu pede pone in eunde meridianuuersus b &nbi meriaianu tetigerit,erit puctns pollantarctici,ex quo ueluti ex cetro trahe arcus Pola

puncta prius in meridiano notata qui suo iure arcus zodiaci uocabuntur. Hoc facto ad diuisio/nam nem

338쪽

aν HOROLOGIO GRAPHI Anem horarum aequalium hoc modo procedito: arcum aequatoris, arietis scilicet δc librae, qui transtens per mcridianum utrinque terminatur in pun/cta c& d, diuide in duodecim partes aequalos. Postea circino expanso ad quadrantem concaui, pone unum eius pedem in punctum c N cum alio fac lineam ab arcu cancri usque ad arcum capri corni quae erit linea meridiana siue linea horae duodecimae aequalis. Rursus pone circinum in punctum proximum a puncto c in aequatore, &cum alio fac lineam seu arcum,ut prius, a tropico ad tropicam pro hora prima postmeridiana: atque eo/dem modo trahes omnes aliarum horarum lineas

etiam post sextas pede circini immobili durante

in punctis aequatoris .Has lineas, si lubet,ex polo antarctico trahere poteris usque ad tropicum capricorni, eis sub tropico cancri ascribas hora/rum numeros,a quarta ante meridiem usque octa/uam post meridiem in nostra latitudine, quamuis mihi conducibilius uideatur, si trahas horarum arcus usque ad concaui labium, Min ipso labio sugnes horarum numeros. Hactenus docui te quo/modo horas aequales inscribas, nunc de planetari js seu inaequalibus horis inscribendis, hunc accipe canonem. Arcus tropicorum diuide in duode

339쪽

cim partes aequales: sicut dc aequinoctialis priu in totidem diuisus est. Postea officio circini iungς quaelibet tria puncta correlativa horum trium arcuum in unam lineam seu arcum quousque seceris duodecim per aream zodiaci lineas. Harum ci

phrae in aequinoctiali signentur aut,quod mihi pucet magis, sub tropico cancri, incipiendo ab uno in duodecim.Est etiam magis conueniens quod arcus horarum aequaliam atro, inaequalium uero rubeo pingasTolore, quo patens inter eas mox oculis tuis discrimen sese colorum uarietate offerat .

Porro horas ab ortu Ze occasu solis hoc modo in scribere poteris. Circino expasso ad quadrant concaui, duc lineam ex quinta hora cancri per se ptimam aequinoetialis in nonam capricorni:&haec linea erit prima hora ab ortu solis. Postea ex sexta cancri per octauam aequinoctialis in decimam capricorni fac lineam, quae horae secundae ab ortu solis seruiet , 8c sic deinceps per tria puncta correlativa doc lineas,adscriptis semper numeris. Postquam uero octo lineas traxisti, tum tropicum capricorni circinus amplius non continget, sed tantum arcum scorpη dc piscium,quod te minimemoretur,sed duc lineas circino inuariato ex omnibus

horis cancri,ubi tandem desinant. Quod ubi tomm a tum

340쪽

a s Ho Rotio G I GRAPHIA tum seceris, quindecim horas abortu effecisti, redecimasexta in occasum finit. Eodem modo horas Ao-- ος ab occasia solis inscribe, ducendo primam lineam ex septima cancri per quintam aequinoctialis in tertiam capri orni omnia pomeridiana quam lineam insignito numero uigintitrium. Dein ab hora sexta cancri per quartam aequinoctialis in secundam capricorni duc lineam inseruiente horae uicesimaesecundae ab occasu solis, & ita consequenter procedito ab occasu solis , hoc seruato ordine iis, quemadmodum prius ab orin solis procede

ri - has,adscriptis numeris retrogrado ordine, ita ut

ultima linea quae incipit in quinta cancri ante meridiem & terminatur in arcu tauri, sit nouem insignita, atq3 ita omnes Omnium gentium horas cum zodiaco signasti operae tamen praetium saetirrus ,si, ut supra quoq; diximus, quodlibet horarum genus proprio colore depinxeris. Ea tamen quae

iam diximus de horis ab ortu N occasu solis inscribendis, proprie pertinent ad eleuationem potarem quadraginta nouem & quinquaginta gradatim ubi scilicet maxima dies habet praecise sedecim horas. Sub aliis uero eleuationibus , alia ab orta& occasu solis sunt quaerenda initialia puncta. Concavo sic gneis horariis&ciphris undio ornato