장음표시 사용
361쪽
prio quidem inclusis orbiculo eisdem a b c d lite
tis horm obsignato una cum meridiani quadrante f g, atque caeteris ad decorem uel usum instrumenti pertinentibus. Quibus absolutis,restricto
paululum circino describes circa idem centrum eorbem concentricum, praefatum horarium circulum proxime contingentem,in quo mensis lunaris reuolutionem, quae est dierum uigintinouem
tredecim circiter horarum,propriis spatiolis inuicem aequalibus, ab a septentrionali puncto per occiduum b uersus meridionale c & ortivum d ex/trinsecus ordinabis. Reliquum tandem circulum utpote K l, a toto aequatore seu plano a b c d, subtiliter separabis,idq; ea industria,ut intra praefatum lunaris. reuolutionis, orbem, immoto cen
tro, circundaci libere possit, in quo quidem uolubili circulo Κl describes rursum ex utraque parte a 4. horaru interualla an ae deputanda propriis signata numeris , eodem quippe ordine distribu . tis,quem insolaribus obseruant horolog 3s. Et cuuolueris noctu radiante luna horam aequalem reperire, disce primum ex Ephemeride aut Calendario, seu quouis alio calculo, diem proxime transa isti novilunii,a quo supputa dies integros usqueaddiem oblatum intercoeptos. Deinde circnmuolue
362쪽
ΟΘ HOROLOG I GRAPH IAmobilem rotulam horariam K l facto qnidem in ea soramine ad signum Κ donec linea e K ex assiuerso horae duodecimae constituta n directum ultimum diei a supradicto novilunio lapputati,consistat. Postea lena aequatoris planum a b c d in quadrante f h ad complementum datae polaris altitudinis, di immitte axem per e ccntrum droctos angulos utrinque prominentem. Colloca demum,irradiante luna, partem c ad austrum , auero uersus boream, officio quidem compassi uel inuentae lineae meridianae, quemadmodum res ipsa postulat:& interim considera umbram ipsus axis in eadem mobili rota k l incidentemmam ea tibi quaesitam indicabit horam,in exteriori quidem sepsius horarii superficie,quandiu luna ab aequatoreuersus bore am declinauerit:in ipsa nero interiori superficie,dam australem obtinuerit ab eodem πιquatore declinationem. Porro cum luna est plena N in opposito solis poteris simpliciter ex solaribus horologηs,noctis inuestigare horam. Nam ut tunc sol circulum horae decimae,undecimae,duodecimae, primae, suo motu in hemisphaerio nobis oppolito, attingit,itaq; quoq; luna eodem temporis momento circulos illos in hemisphaerio no. stro attingit, & haud secus quam sol ipse umbra a
363쪽
stilo in superficiem horizontale N erectam prohcit. Sed post nigintiocto horas a puncto oppositionis,addenda est hora una horae quam demostrat radius lanae in horologio solari, ut habeatur uera noctis hora: ut si umbra lunae ceciderit ad lineam horae undecimae, intelligas iam esse circiter duodecimam noctis, di sic de reliquis illius noctis horis. Sin lunae aetas a puncto oppositionis fuerit duoru dieru Nocto horaru addendae sunt umbrae lunae a. hO.dcinuenies uera noctis hora. Sic coseque ter agendu est. Ante uero oppositione, demendae sunt horae ab umbra lunae secundu proportione distantiae lunae a puncto oppositionis. Quod si noctu propter nubes luna nullam miserit in horologium solare umbram ocus tamen eius in coelo uideri possit,pone lucernam aut candelam ardentem inter horarium inum N locum lunae,id 3 qua praecise potueris,di aduerte umbram in horologio Nage ut iam docuimus. Sed iam subiicienda est figura prioris descriptionis.
365쪽
I obas Kobelos, pie memoriae, Mathemati
carum disciplinarum semper quo aduixit studiosus cultor,amicus noster singularis,in Germanica lingua superiore anno euulgauit horologii naturalis descriptionem, aut potius indicauit manu & digitis hominis inscriptum horologium, quo homo uti possit citra omne aliud extrinse. cum adminiculum,nisi quod loeo indicis sumat sestucam quamq; obuiam, quae longitudinem habeat indicis digiti.Collegit autem descriptionem suam ex sequentibus metris. Si distinguere uis horas, mudi quoi plagas. Accipe festucam leu a,fac indicis instar. Ad solem dorsum ponas, is amo laeuabis. Musculus obnmbrat rigam uitae, tamen aeque. Signum festucae tunc horas nunciat apte Pollex sustentat in iunctura indicis,ac haec
366쪽
s E B A s T. Μ v NSTE RI. soaende horaram cognoscimtar discrimina. Conststunt uero horarum discrimina in articulis digiti auricularisat in extremitatibus reliquorum trium digitorum, nempe Micis , infamis seu medii digiti atqp anularis , quem medicu quoq; uocant. Index siue digitus salutaria , in sua extremitate habet horam quintam antemeridianam dc septima pomeridianam. Messius nervivem in sumn
A affinisi i prae caeteris digitis,habet in sua Lamitatenaeam 3 horam se
Xtam. Malaris uero complectitur in sua eκtremitate septimam antemeridianam 3c quintam pomeridianam. Auricularis tandem in sua summitate habet octauam antemeridianam , quartam po
meridianam. Et mox sequens articulus habet no nam antemeridianam δι tertiam pomeridianam: tertius uero articulas habet decimam antemeri/dianam ti secundam pomeridianam. Porro in radice linius digiti,hoc est. in infimo articulo, locuhabet undecima antemeridiana 8c prima postmeridiana. Solius igitur huius digiti omnes articuli
367쪽
3o HOROLOGIO G R A P H I ADuodecimam uero horam,quae N meridiana est, ostendit linea, quae per transuersam manum ducitur, paulo infra memoratorum quatuor digitorum radices. Et haec de lineis horari js dicta sufficiant. Nunc de usu huius horologii manualis. Cum itaq explorare uolueris saltem prope uerum diei horam , primo pone iuxta dictum modum festucam in manu tua: dc quanto id iustius seceris,tanto cellas inuestia re poteris horam iu/ ste autem ages ,sifestuca horarum index, habuerit debitam longitudinem, atq; in manu sinistra sic fixa fuerit ut neutrorsum declinet, sursum aut deor/sum,laeuorsum aut dextrorsum. Quo facto,extendes manum tuam sinistram atq; obvertes tergum
corporis tui ad solem, si tempus fuerit aestiuum, donec umbra ex obiectu musculiq ui pollici subiacet, lineam uitae contingat. Haec linea est. quae imter pollicem dc indicem per manum descendit,at pollicis terminat 3ccircunscribit musculum. Manuitaq; ad hunc adaptata situm, summitas umbrae a festuca decidentis ostendet in articulis N digitorum summitatibus dici horam. Pro exemplo accipe proprium experimcntum quod te multa docebit, quae me taedent hic annotare. Quando uero hymali tempore hoc manuali horologio uti uolueris
368쪽
necesseest et faciem tuam ad solem stertas,& quodammodo festucam ipsam pro modulo corporis tui nersi adsolem dirigas, dc tunc ut prius osten det tibi umbrae extremitas diei horam.
χνmodo avitudo poli aquilonaris er item aestinoridis inuestiganta.
Libnit hic nitimo operi nostro subiicere in
nonem δc tabulas, quorum directione quilibet insua regione uel habItatione exactam poterit inuenire poli eleuationem, item & πη quatoris supra horizonta eminentiam, tam 3c si utriusque eadem sit inuentio, licet non eadem altitudo, nisi ubi polus quadragintaquinque gradi bus supra horizontem attollitur. Subtracta nataequinoctialis altitudinea nonaginta gradibus, relinquitur poli eleuatio: δe rorsum si poli altitndinem tollas a nonaginta gradibus residuam habe his aequinoctialis eleuationem. Earum enim superficies planae,rectum in centro mundi causaniangulam: dc hinc accidit ut quanto superficies poli supra horizontem eleuetur antum superficies aequinoctialis a etenith ad horizontem declinet ut si polus eleuetur decem gradibus, descendet aequator
369쪽
Tabula medii motus solis. Do Hus Februarius Murmis Aprilis M us Iunias
370쪽
Tabula medij motus D is. iv ius Augustus September October Nouember Decem π