Expositio in Exodum a principio ad primogenitorum Aegipti necem vsque, aliquot homilijs partita, ac concionibus tempore Aduentus Saluatoris accommoda. In calce libri, habetur de immaculata Conceptione Sacratissimae Virginis breuis concio, iuxta vicis

131쪽

beatiq; simus, misericorditer nos diligui nolunt nos sibi sacrificare,sed ei cuius& ipsi sacrificium nobiscum se esse nouerunt. Cognoscant igitur haeretici Caluini stet nos idololatris insimulates, non sacrificare sanctis: sed soli Deo. Nam & si

infra missaru solemnia, quae Canonem vocant, sanctorum quorumdam recensemus nomina, nulli tamen tunc loquimur: imo nec matri Dei,

sed soli Deo de filio eius domino Iesu Christo. Nec perfunctoria est ratio , cur sanctis non sit sacrificandum, quoniam aliud est sacrificium, aliud cui sacrificatur. Cu ergo sancti ipsi mei sint sactificinm, & ipsemet Christus mysticus, ideo illis non sacrificatur: quia .sunt & ipsi quod sacrificatur. Siquidem alia ratione Christus sumit sacrificium, & accepto fert nempe quia Deus. Et alia ratione sacrificium est: videlicet quia homo. Sicut ergo Deus solus & unus est, soli Deo debelut sectificium. Sed cum munus sacerdotis

si factis care, quid est quod dicitur. Dimitte populum visuri iret michi in desiere. φ Videtur enim toti populo ministerium tribui. Verum tribui quidei populo potest munus lacrificandi s fidem, affectum,& deuotionem spectes . maximὸ tamen iiij veri sacerdotes censendi veni ut, quos diuina sanctio a caeteris secernit, ordinatione,&manuum impostione, ossicio, munere, iurisdictione: & dignitate.'Modo quodam populus sacrificare dicitur, quando sacerdotes ut sacrificent deprecantur, eisque sacrificantibns assistunt, creduntque ut quod sacerdotis sit ministerio de Dei ordinatione procedit. Ad haec. Popu-

132쪽

populus non temere censetur sacrificare, qua dopro veri sacrificij defensione paratus est sangui i p. nem fundere, ut merit 6 secudum diui Petri len 'tentiam dicatur sacerdotium sanctum & regale. ii Ouia Christus fecit nos Deo patri regnum sacerdotes. Et inde monemur ab Apostolo nos. ipsos offerre Deo hostiam viventem, sanctam ut dici possit populus sacerdotes secundum spiritus deuotionem , non secundum sacramentorum distributionem . In deserto. Certum est sacrificium quod iubebatur a Deo offerendum , typum corporis Christi su isse e tempore opportuno reipsa & veritate lanesandum. indignum ergo erat ut sacrificium Christi ibi fieret ubi iam Christus fuerat occisus , quando per Pharaonem suggerente Satanain mares Haebr orum infantes, aquis fuerunt obruti. Quatum ad Pharaonem attinet , futuro tempori pro ubdebat ne Haebreorum cresceret populus. & r gno deturbaretur. Si vero Satan et inspexeris insidias, eo fine haec homicidia Pharaoni suggeiast, ut populus tandem exterminaretur, & sic semen Abrahae squod Christus est impedire, tur, imo in maribus occideretur. Indignum igiatur erat Pharao ut imago veri sacrificii in t gno eius fieret , qui Christum ne sacrificar tur in veritate , occidere satagebat in semine& radice . Non quia hunc finem habuerit Pharao sed Satanas e cuius & ipse sguram

praetulit . sivis HE Dominus , ut audiam vocem. - Israel dimittam e Nescis dominum, in Israel non dimittam. Superba Dominatio m

133쪽

iorem se ferre non potest. Nesciebat ille v rum Dominum, qui falso parebat Domino ,

& cuius arte verum dominum cognoscere non poterat e cuius vocem audire dedignabatur. Nec video cur tyrannide noluit temperare

Isi v is nec facere Israelem, nisi quia nesciebat Dominum Deum esse. Ob id Iudaei Apostolos persecuti sunt: quia non nouerunt Gen. . Christum nec Patrem eius . Nec Paulus christianos deuouisset diris antequam Christo nomen dedisset : nisi impellente ignorantia.

Cayn odium fraternum ad necem trahens , Dominum nesciebat, cuius oculos omnia eti-

Culti . . am secretissima deprehendere non credebat , alioquin a principio non negasset factum nee caedem a se conamissam: dicens. Nunquid c Inos fratris mei um ' Apostolus docebat Dominos quatenus non se ignorarent habere Dominum in coelo, ne hac ignorantia plus aequo

se uelitatem in seruos extenderent di dicebatque. Domini, quod iustum est & aequum est seruis praestate scientes quod& Dominum ha-

Zm s o coelo , perinde ac si diceret. Nolite seruis vestris imperare more eorum qui pecunia&mercede coductam familiam adeo oneribus, &solicitudinibus rerum seculariu praemunt, ut integrii non detur de Deo quandoq; cogitare nedicam seruire, ut etiam diebus solenioribus sacrum audire non concedatur. Quis non dixerit

tales d nos Pharaoni haud absimiles, d im nescientes & infideli deteriores utpote qui cura suo ru & maxime domesticolu, ut salvetur, nob ha-

134쪽

bent' Quis dubitabit haereticos nostri temporis Pharaonicae tyranidis haeredes qui populum sacrificio Christi subducere conantur Et AEgiptu, id est,erroris tenebras impediunt egredi eosque . quasi luto & lateri occupatos detinent, libertate carnalem fucatis verbis docentes. Diceres rogo, tales Christum cognoscere dianat Ille cognoscere diam censebitur, qui contra fidei iura eius dominationi refragatur. Quomodo cognoscere vel audire vocem Christi dicitur, qui voce eius negat ' Si quidem accepto pane Christus dixit. A cipite & manducate. Hoc est corpus meum. Qui Mat. Is ergo quod eius verum est corpus,asserit merum pane, temere vocε Christi audire & intelligere dicitur. N5 ergo mirii si tales Christi sacerdotes missos no faciant neq; catholicos: qui veri Israelitae sunt. Qui Christu ita impotente astruunt,ut quod dixerit esse non possit atq; ut demum dica,

verum Deu non agnosciit. Cu tamen vita Verna

sit Deu cognoscere, & que misit Iesum Christu. Ne serte accidat nobis gladius, aut pestis. Nichil Deo acceptabilius saccincto, si perfidia atq; proximi

iniuria non conspurcetur. Alioquin mauult mi 'sericordia qua sacrificiti, tametsi ipsa met misericordia sacrificiu interducenseatur: maxime si in Dei gratiam erogetur. Sed ad rem,& si nostroru - . . bonoru Deus minime egeat, sibi tam e vult sacri. γε ' 'ticari. ut sbi ad honore, nobis vero ad utriusquebois commodu consummetur nec fiat tantu alae infirmitatib' propictu: ver uetia corporis Quod si in negligentia & contemptu trahatur non potest esse cuipia saluti fetu. Ne fortE, inquit Moy-

135쪽

ses, accidat nobis gladius aut pestis. Nunquam enim contigit sacrificium neglectum, aut contemptum , diuinam euasisse ultionem. Ideb inter Corinthios multi infirmi, & imbecilles, Adormiebant multi, id est moriebantur, quod ad Christi sacrificium, quod incruentum offeret, tur , non diiudicarent corpus Domini quod sumebant: perinde atque cibum comunem. Mutatos tempore Dauidis Regis, pestis oppresserat, sed altare erectum cum pacificis & holocaustis hanc plagam cohibuit. Sed intelligas velim.non solum sacrificij exhibitionem pestem coercere, verum quidem populi fidelis ab incredulis sep rationem. ibimus sin quirin viam trium dierum in solitudinem. Vnde igitur nunc tot pestes, tot bellorum incomoda, & maxime in regno franciae ob id quod, ut in prouerbio est , desidia ac pusillanimitate principum coutuntur Iudas SamaritanistEt tanta carnis necessitudine plerique eorum qui nomen catholicum iactant haereticis astipulantur, ut quasi eis proximum sit r sacrificium missae auersari, ita ut isti cum illis pacem

componere semel atq; iterum non erubuerint.

At non potest solui scriptura: quae pacem impijs subtrahit. Quam enim pacem hominibus promittunt, qui fidem Deo non seruant 3 ob id Moyses mauult indignationem Regis subire quam diutius neglecto sacrificio in regno eius habitare. Nec sane lusit operam . Siquidem utrumque euasit , & pestem , & gladium. Non ergo miremur Principes catholicos a suis subditis lacessitos, quorum arbitrio religionem

136쪽

verius dixero, haeresim eligendam: imo quod grauita est excercendam reliquerunt. Sua enim pusillanimitate pestis & gladii virus fere toturegnum infecit, ob id quod non curarunt ut fi- iij Israel,id est,Catholici separati ab AEgiptijs. i.

haereticis immolaret Deo. i. augustissimo altaris sacramento obsequerentur, sed tanta confusione omnia oppleta sunt, ut sub eodem tecto vir& mulier qui una caro sunt in diuerso& con-rratio cultui pareant. Neserte accidat nota arius aut pestu. Perinde ac si dicat. Non solu timemus pestem aut gladium si minime sacrificauerimus, sed si sacrificantes non fuerimus a vobis separatir ne inuoluamur in peccatis vestris. Igitur missos faciant haeretici sacrificos nostros, quo, nouerint infra missarum solemnia dominum deprecari ne pestis noceat, aut gladius bellicus grassetur. ei re Mysisse caron, sillicitatis populum ab oneribin sisy Ite ad onera vestra. Magna fidei constantia & morum integritate opus esthhs quibus verbi Dei praedicatio credita est. Nasi quid mansuetudinis auribus populi sin gratiam poenitentium in infuderint, adulationis insimulabuntur, si vero durius optato , temer riorum causa, locuti fuerint: pro seditiosis inclamabuntur. Nec mirum, cum eadem infamia

plo sacris vacabat in quam violati templi. Talis est veritatis conditio, quae cum tranquillitatis ferax sit ignorantibus Deum pro tormento habeatur. Quandiu populus haerebat luto & late.

Christus fuerit inspersus. Nec alia occasione admouerunt manus Paulo Iudaei qui in tem. ic

137쪽

ribus ,videbatur ipsi Pharaoni recte agere: etianeglectis laudibus quae Deo debebantur. Ad sactantium autem inuitatus populus eos qui inuitabant seditionis insimulauit, & lolii peccata opinatur: quod terreno lucro subducitur. Nichilominus sollicitus est populus ab oneribus suis, quae nulla sequuntur lucra: quin potius da-M na. Ob Christus in hunc venit mundum, utresceret eos qui erant laborates & onerati. Sed ed miserie ventum est,ut qui mundo sunt addi- isti iam non praedicatorem sed seductorem opinetur: quem nouerit ad Deum prouocare. Ite ad

onera vestra. Q. D. Quid vobis & populo' Expi te negotia vestra. Quid damni vos manet si in labore perseuerent' Quid lucri si hinc migret PHaec vox typo vocem eorum praefert, qui sub - . ducere satagunt prςdicatores debitet sollicitudini pro salute christiani gregis quasi sibi solis nati sint,qui tame in Ecclesia positi sun triae caeteri

transserantur omni vento doctrinae. Nouerint

igitur tales Pharaoni non absimiles, praedicatores non sibi natos: sed ratione pro caeteris reddituros . Na onera praedicatorii onera populi sunt. Quis infirmatur in vobis sinquit Apusto- i. r. illus f & ego no infirmor8 Onus igitur doctoris, est euangeliu non erubescere,& ab onere. i. ter-ROm. I. renis cupiditatibus labore agi pth expressos inreuocare: & ad iusticiam erudire. Mulim sp/pulus terrae. Hoc Pharaonis consilio nil vanius. Siquidem eo medetur quo nocere desiderat, sibi ruinam parans, quae illa tanto grauior fuit: quanto pertinacior aduersus Deum. Multiu est.

138쪽

inquit, ρ puluin terrae, quanto magis I dederitis requiem. Vide in uersum Pharaonis cosilium Capit populi numerum minui onere & laborer quem tamen inter labores cernit multiplicatu . Nec aliter debuit de futuro existimasset quam in praeterito conspexerat . Interim quantu po- N . 24test, populum nititur requiei subducere, qua tamen intercedente, a Dei obsequio interdum

populus remorari potest. Ita ut saepius christiano coelesti censura opus sit ut iacens fides , &pene dixerim , dormiens erigatur, & disciplina nobis diuinitus tradita suscitetur: quam longa pax solet corrupere. Et ut sui natim loquar. Plus nocuit consilium Balaam ut populus cum mu- 62. lieribus Madiam operam daret voluptati, qua Pharaonis oneribus premeretur, quoniam iulud excidium, istud vero remodium populo co- scivit. Sed videto in Pharaone Satanam, qui sibi addictos:omni requie destituere nititur. Cuius iugum excutere non potest: qui diuinii obsequium auersatur. Seruietis, inquit dominus, diis alienis qui non dabunt vobis requiem die ac nocte. Ob id sic consulto nobiscit Deus agit ut in Oibus tribulatione patiamur, de persecu- a. Ora tione eius auxilio tamen haud destituti, noscamus nos n5 perire, sed sublimitate virtutis Dei quae ex nobis non est) in vasis nostiis fictilibus: sentiamus habitare. Et mortificationem I su Christi in corpore nostro circunferentes ,habita in animabus requie, tandem in corporibus

nostris vita Iesu quae nunc abscondita est

manifestetur. Amen.

139쪽

mmilia XIII.

Eneruntprepostissiorum sael, em vacis Issi ratisiunt dicentes. Cur ita agis contra sim s

tim λ Noli f inquit Apostolus J vinci a

malo, sed vince in bono malum, ut quidem tibi aduersus peccatum congredi integrum sit modo id fiat bonitate : non alio vitio. Quoniam,&si virtus,alia possit virtute fulciri: disolui tamen peccatum per aliud peccatum non potest. Non enim sunt facienda malae ut inde eueniant bona. Quandoquidem ius suum seruare, declin re incommoda, cauere ab impijs, consulere populo compati miseris: aequitati consentaneum est. Sed in ordinem redigere Principem , eique contumeliam inferre, etiam si paganismo conspurcetur: nemini impune concedendum est. Expostulare quidem licet, arma mouere, atque aduersus Principem congredi non licet, maxume illi, cui fidelitas promissa est, quae sine peccato dis Iolui non potest. Sicut clarissime in hoc negotio diuina nos testimonia docuertit. Quid enim iniquius quam exigere a subditis , quod corporis vires exuperat Quid iniustius quam ut Regis, impiae iussioni ea addetur immanitas a Praefectis AEgipti, ut flagella subeant Israelitae inconsulto Rege3 Satis proculdubio erat qnod grauiori labori erant addicti. Iusserat quidem Rex ut populus sanctus, grauioribus praemer tur laboribus, sed qui summam rei habebant in manibus : hijsce laboribus sagella addid runt. Quoniam Rex qui libenter audit verba

140쪽

mendacii: ministros omnes habet impios. Interim tamen in S. populo ob illatam iniuriam rnulla vindictae cupido, nullu resistendi propo- stum. Et inter tot animi angustias,& impatientiae occasiones, nullus efferbuit furor , nulla reddendae talionis mentio. Sed ad eum a quo exidiu prodibat: recurritur pro remedio a pr positis filiorum Israel vociferatione quidem :non violetia. Cur, inquiunt, ita agis contra se uos tuos, quos defendisse debuisti, non lesisse Servi tui stimus , qui tibi impendimus nostri corporis ministerium quemadmodum nobis debes impendere tuae potestatis adiutorium. Sed tantum abest ut iuves , sed veluti hostes capitales nos praemis. Si pensum non reddidimus e contumaciae non imputetur , sed pale rum indigentiae. Nemo sine materia agit. En Ρ- non dantur nobis. Et lateres similiter imperantur.

Non erubescimus opus, sed rebus egemus qui de nichilo non possumus quicquam facere. Noi sunt sane Pharaoni absimiles, plerique Reges& Principes qui miserum sic expungunt populum, a quo pecuniam extorquent etiam solito copiosiorem. Cum tamen colligendi pecunias,

inlotentia militum impediat potestatem. Et veprouerbium loquitur. Cui deest tellus, sulcare non licet. Cui igitur non licet vivere, licebit, pecunias reconderet Illi ergo numerum laterusolito maiorem reddere non poterunt in dierculus bona pars in collegiendis paleis consumebatur isti non possunt annuum pensum Regibus soluere, quibus vix pani lucrando totus