Expositio in Exodum a principio ad primogenitorum Aegipti necem vsque, aliquot homilijs partita, ac concionibus tempore Aduentus Saluatoris accommoda. In calce libri, habetur de immaculata Conceptione Sacratissimae Virginis breuis concio, iuxta vicis

261쪽

sinquit ApostolusJ pro Christo reconciliamini

Deo. Vide igitur quid fecisset rogatus. Cu ple or Drumque iis sese praedicaturum obtulerit, apud quos non benigne audiebat. Christ' in Iudaeam gradum reuocat: Iudaeorum salutis causa, quos paulo ante sibi senserat infensos. Ouo docemur u

illorum necessitati occurrendum, qui nos aue santur, cum a nobis monentur, cum nullius venit desperanda salus, etiam si diu vixerit perperam agens. Siquidem ad utramque viam virtu- iis seu victi flecti potest: etiam morti proximus. Non enim eadem hora ad vineam domini excolandam mittuntur operarii. Sero accessit Apo ' δελφstolus quem Apostoli non erubuerunt factum discipulum, cum tamen paulo ante, Euangelii hostem acerrimum cognouissent, & blasphemum & contumeliosum. Itaque de peccatoris 1. conscientia non est ambigendum, quando externa iudiciar resipiscentiam integram promittunt. Solius enim Dei est, renes, & corda scru- rari. Hac in re exemplo nobis est Pharao, qui fuco bonae mentis, spem Moysi luserat: suamcofites impietatem. Ad haec. Populi liberatione νδι

plusqua semel mentit' est. Nichilomi' ca loeu i 'starum multitudine regnum suum destructum iri cerneret, festinus vocavit Moysem, & Aarone, quos tamen paulo ante domo sua deturbati iusserat. Quid ad haec Moyses & Aaro 'No diffsrunt. Non exprobrant tot mentitas promissiones, nec turpem eiectione sed alacriter properant et nec minus humiliter. Regisque emen

262쪽

obliuiscuntur. Ob id eo exemplo & beati Petri, non solum septies sed & septuagies septies, id

est, in determinato numero, toties quoties Iemittere aduersariorum noxam debemus, maxime qui munere euangelico , mores aliorum Rotmia. habemus compone e. Nam sic prunas ardentes, super eorum capita congerimus, id est, fomenta charitatis : & humilitatis. Nec dubito humilitatem Moysi, & Aaronis, multum contulisse ut sese humiliaret Pharao, dicens. Peccauim Lmi- . nnm Deum is Imm. Existimo f Si praesentem iusticiam spectesJ confessionem Pharaonis fictione caruisse, tam et si illi non profuerit , quod

comitem non habuerit perseuerantiam, eius t men confessio omnino non caruit fructu , cu-ι ius similitudinis exemplo, sine fictioe poenitere' ' ' possumus. Peccaui inquiebat) in dominum

Deum vestrum. Verum. Hoc est verat poeniten-- tiae specimem, fateri in Deum peccasse, quem non suum dicit. Fuit enim quasi sine Deo, quandiu eius restitit voluntati. Quemadmodum prodigus indignum patris filium se rebatur voc ri , quod patris ferulam ad tempus declinasset. Dicebat ergo. Peccaui in dominum Deum v strum. Meum quidem natura, & potestate, sed perfidia cordis, & contemptu mandatorum sta-orum : non meum,vestru m quidem Deum, cuius largatos intrepide egistis, cuius praecepta omni timore sublato obseruastis. Et cuius ope. &auxilio, magos meos superastis, cuius amore roborati, nullam Regis maiestatem erubuistis, cuius misericordiae recordati, me vos vocantem

263쪽

non spreuistis. Poteram quidem soli Deo pe cata mea detexisse. Sed quos conspicio ministros Dei in plagarum inflictioner spero minime d

suturos pro venia in intercessione, quos non minus reor apud Deum posse, ut me iuuet peccatum confitentem, quam ut plagis assiciati sua voluntati resistentem. Ea de re non solum me in

eum peccasse: sed in vos. Male confessionis non potuit insimulari Pharao, per quam misericordiam fuisset consecutus , si perseuerantiam habuisset. Recte igitur in Deum verum & in eius legatos peccasse fatetur,ut tali exemplo discamus nostra peccamina Deo confiteri. Sed &beatae Mariae virgini,& omnibus sanctis,& quidem non temere. Si obiiciat argutulus non inde sumendu a Pharaone ex εplum quem constar finaliter obduratu, o lepidum argumentur Qua si

veniant spernenda Salomonis oracula, cuius salus incerta est. Aut Balaam sque constat Dei iu- D sto iudicio interiisse in vaticinia, quae de Christo 'Τperhibuisse testatur scriptura . Sed ita detur , quod Pharaonis cofessio non debeat nobis esse exemplo. Sanctis tamen confiteri, pietati Christianae consonum est. Ouoniam prodigus, cuius poenitentia, & virtus a Christo laudatur non so

lum in patre t qui Deu exprimebat J verum se & tu i.

in coelum peccasse dicebat. Coeli autem nomine, non ipsum qui voluitur orbe intelligas velim rsed coelicolas. Nec minus fecerunt Israelitae, qui ob serpentes ignitos, non solum contra Deum, sed & cotra Moysem: se peccasse proclamarunt. Sed nunc dimitte peccatu michi etiam hac vice.

264쪽

Nemo putet hac Pharaonis deprecationem ineptam , aut idolatriam olento, pro qua Moyses non est dedignat' deprecari, tametsi Pharao dixerit. Dimittepeccatum michi. Nec veniunt nostri teporis haeretici audi edi, qui nos blasphemiae iti- simulant, quod sacerdotu arbitrio nosipsos praesentamus t peccatorum remissionis gratia, quasi imputem' creaturae:quod soli Deo co gruit. Sed nemo inficietur eos toto errare coelo, qui unica dimittedi peccata ratione intellexerunt. Nam si causam spectemus esse stina: qua gratia infunditurin ad nichi tu redigii culpa: fatemur peccata a solo Deo remitti. Si vero meritu cosideres, soluChristum Deu & homin E existimato remittere. Postremo. Si ministeri u accipias Sacerdotes habere potestate dimittedi peccata: nemo ambigitfsi ethnicii, & hcreticu excipiasJ veru quide non ea potestate Moyses, qua nostri Sacerdotes, donabatur , tametsi altera gauderet pra rogativa. Nichilominus peccata dimittedi: aliqualem habuit potestate, per preces cuius non stetit: quominus plaga cessaret. Interim. Ne a vero alienu. ceseatur , quod sacerdotum ministerio eluanturi peccata , non solii in nouo , veru & in veteri testameto apertissimu testimoniu habes, ut liquido pateat non solii euagelicos, imo & Sacerdotes Leviticos hac potestate habuisse, ratione ta-

M.Li c. men diuersa, Euagelici igitur sacerdotes hanc a Christo susceperui potestate, ut quae solueret in terris: solueretur x in coelis. Idq; sanxit Christ', ut quod figurali ratione fuerat sacerdotib' Leuiticis c5cesium,in sacerdotibus euagelicis copte-

265쪽

retur. Nec omnino dubitandia est, quod nullum peccatum in lege veteri, remissione dignit fuit, quod no fuerit facerdotib' detectu. Aia i inquit scriptur quς peccauerit,& conlepto dno nega Muit. s. uerit proximo suo depositu quod fidei ei' fuerat creditu, vel vi aliquid extorserit, aut calumniam fecerit, siue re perdita utenerit & inficias insuper peierauerit. Et quodlibet aliud ex plurib' fecerit:in quibus solet peccare homines, couicta delecti reddat oia,quae per fraude voluit obtinerer integra, & quinta insuper parte dito, cui danum intulerat. Pro peccato aut suo offeret ariete immaculatu de grege, & dabit eum sacerdoti iuxta estimatione mesturamq; delicti u rogabit pro eo cora dno,& dimittetur illi pro ungulis: quae faciedo peccauit. Itaq; ad sacerdotu noticia usque peccata exte di ut dimittatur, aliqvu: & Leuiticu est. Absoluere vero sacra metaliter solis sacerdotibus euagelicis cocessum est. Etia hac vice Quasi post hac minime peccaturus. Et haec sane est sincera petitio, qua in posterii peccata denuo nocomitteda proponutur.Caueat tamd sacerdotes, ne eos quoru peccata audierui:iura meto obstrigant,ne in eadε peccata, quae cofessi sunt, relabatur, danationis maiori periculo, reddat obnoxios. Monitos tame eos veli, ut pro virili eos obfirmet ne a firmissimo resipisceti et fructu excidat& hac vice ita remissione postulet poenitetes, ne cum Pharaone mutantes propositum: pariter intereant. Et rogate dominum Deum , ut auferata me mortem issam. Ordinatissima est haec depre

266쪽

Et ut locustarum plaga,quae mors dicitur, auferatur. Quia charitatis ordo ante prouidet animet quam corpori. Siquidem anima plus est quam Mn. s. corpus. Gratis ergo diues epulo refrigerium postulat,& flammς causatur cruciatum,qui grauitatem peccati non nouit detestari. Et probe Christi oraculo edocti, prius dimittantur nobis tkὸ is debita nostra postulamus. Deinde liberemut a malo, nomine autem mali. cuncta aduersa veniunt intelligenda, quae in hoc mundo contra nos molitur inimicus . Nec temere aduersus peccatum prius oratio venit texenda,quam aduersus quodcunque malum quod ab anima ali- . enum est. Quia libentius Deus delet peccatum. quam poenam. Nam poena quandoque gloriae Dei obsequitur, peccatum ver b semper. illi aduersatur. Nec est tutior oradi forma, quam quap' primum animae saluti patrocinatur. Etiam si ille qui de praecatur, grauioribus peccatis fuerit obnoxius. Hac in re, nobis erit exemplo Manasses qui post Prophetarum necem. & idolatriae ab- hominationes, cum strictis carceribus in Babilone captus teneretur,in oratione, quam ad dominum fudit,ita ordinem debitum seruauit , ut prius iniquitate suam agnosceret. Deinde peccatorum veniam rogaret . Et tandem mala sibi in aeternum non reseruarentur,sed indignus saluaretur precatus est. Quem vehementer exaltavit dominus Deus quod soluta captiuitate, ita Deo adhaesit ut vitae prioris auersaretur vestigia. Executio promissionis non minus remedium

xttulisset Pharaoni, qui in prece ista minor Ma-

267쪽

nasse non habebatur. Nam peccatum, quod animae mors est, ante postulauit auferri quam locustas quarum tamen tormentum rebatur moriem. Dote, dicebat, dominum Deism vestrum, ut a me auferat mortem istam. Vbi enim vitae alimentum subtrahitur, quid nisi mors expectatur Quandoquidem nichil omnino virens relictum est in lignis,& herbis, parum erat arboribus obfirmari radicibus,& stare, quibus tamen non licebat succum radicis in fructibus exprimere. Mors igitur erat ipsis arboribus, quae & si non

mortuae: tanquam tamen mortuae habebantur.

Et quid affert haeretica factio,quae locustis haud absimiles sunt non leuata quidem pennis scientiae. sed vento inanis gloriae, quae & si in omnibus hominibus non praecindat radicem. i. fid1

Ita tamen aculeo rodit adulationis, & deceptiaonis, ut manente fide. nichil omnino virens relinquatur. i. nulla virtus, nullus feruor, nulla isset. a boni operis mentio , sed merum fidei nomen manet. Rogemus ergo dominum Deum nostruvi auferat a nobis morte ista. i ut fide sincera radicati, satagamus, ut per bona opera,certa faciamus electionem nostra. Nouerimus enim, quia fides sine operibus mortua est. Et arbor radice Iacob. a. erecta, quq ad fructum usque non peruenit: tanquam mortua perhibetur. Merito igitur locusta quae ita arbores rodebat, mors ipsi Pharaoni erat. Sed quid fuit Pharao pro peccati venia d precatus nisi arbor radicata, nichilominus quia fructu suae orationis caruit: mortem pro vita

suscepit. Insuper, afflictio quae peccatori ad sa-

268쪽

lutem non prodest,aeternae damnationis pignus est, quae morte grauior censetur. Et oravit domianum , qui flare fecit ventum ab Occliante vehementissm- , CV arreptam locustam proiecit in mare r Lum. orante Moyse submersit locustas in mare rubrum, in typum eorum quae fienda erant per

Christum , qui ad hoc venit ut dissoluat operas. Io. 3. diaboli, qui vento urente ingratitudinis, introduxit locustas, id est, adulationem,mendacium, haeresim quibus homo suis destitutus est bonis. Sed merito Christi.& vento ab occidente id est, gratia spiritussancti quae ab occidente est, id est, quae a Christi mortis virtute manat, proiecta est locusta in mare rubrum quo baptismus figur si tur. Quoniam quicunque baptizati sumus in Christo, in morte illius baptizati. Consepulti enim summus cum illo in morte ut gratia Dei ,

quaecunque in nobis damnationis erant: baptismo obruantur. Non remansit nec una quidem in

3bm g eripti. Quia nichil damnationis est hijs qui sunt in Christo Iesu. Nec est aliquod

peccatu quod offensum a baptismo no diluatur. Indurauit dominus cir Pharaonis. Non profuit deprecatio debito ordine deprompta: quam grariarum actiones non clauserunt. Nam, inquit Apostolus, in omni ratione, petitiones vestrae, cum gratiatum actione innotescat apud Deum.

Quemadmodum fertur egisse post captiuitaphili λ. xςin M/Π sses, qui post orationem, & petitio- num acceptionem, sic gratias Deo egisse perhi- ibetur,ut instauraret altare domini,& immolaret

super illud victimas, & pacifica, & laudem, ali -

269쪽

oquin. Sanὸ grauior erat eius quam Pharaonis causa. Vide igitur quantum habeat de Dei beneficijs gratitudo, quae ceptae poenitetiae perseueratiam promeretur qua indiguu Pharaone ingratitudo fecit, qui precibus Moysi liberatus : nec Deo gratias egit, nec filios Israel, ut promiserat, dimisit. Extende manum tuam in coriam . sint

tenebrae siler terram . Ggipti, tam densae ut palpari queant. Nulla modo fit comminaiio , ubi de inflictis plagis , & impensis beneficiis r nulla expectatur emendatio . Ideo 5 Moyses extende manum tuam, id est, satis expectatu est satisque dissimulatum , extendisti palmas in coelum , ut exaudita prece tua: sol meus super Pharaonem oriretur. At veor, postquam mea clausis oculis suscepit beneficia: nec sol iusticiae luxit illi. ideo.

Extende manum tuam in caelum, Cr sint tenebrae. σα

Vt tu qui pacis & tranquillitatis pro eo apud me

extitisti intercessori sis nunc eius coecitatis impetrator Extende aduersus eum manum ultricemrquam adiutrice contempsit. Sic coligit Iudaeis , quibus lux veritatis subducta est. Quia dia Christo prςdicate, lux 1 eoru cordiu tenebris luceret: luce tamen non copraehenderunt. Atq; tantis te-Ioan. x

nebris obducti sunt & talibus. ut palpari potuerint.i. ut ipsa experientia error possit ab errantiubus depraehendi. Quia postquam diis permisit tenebras , iudicio quorumda luce existimari, ne . mendaciu diu fallat, tanta apparentia tenebrarii, id est haeresum, quae aliquando veritatis fuco fuerunt interlitae , manifestari faciet: ut palpari possint .i.'ut nemo tam rudis laque ineruditus

270쪽

& stolidus sit qui haeresim veritatem existimet olim aduersus Ecclesiam insurrexere haereses non minus perniciosae, qua haec quae nunc usum ' habent, nullum tamen tempus quam nostrum densiores habuit. Non improbo Arrianam hae- . re si ii Christi diuinitati aduersari immediatiusquam Luteranam aut Caluinicam. sed iubtiliore vel ut melius dicam, fallaciore sacrae scripturae fuco fulciebantur i vel fulciri fingebatur. Quid enim apertius & clarius quam nullum malum impunitum relinqui' Quid densas qua obtentu sanguinis Christi, purgatorium supprimere: ut impunitas promittatur peccatorsit

Quid claritis quam sanctorum iuuari precibus' Quid densilis quam illis de nostra salute solliciatu dinem adimeret Quid clarius in oratione, aiassictione voluntaria facilius exaudiri3 Quid de sius qua afflictiones volutarias ridiculo habere, quos in precursore suo. Christus laudasse perhibetur ' Nemo putet in ciborum & vestium la-

Gregor. xu peccatum deesse. quia si hoc no esset nequa-hοm. s. quam dominus Ioannem de vestium asperita-ii Mat. te laudasset. Quid clarius quam Christus in coenaculo corpus proprium Apostolis edendum praebuisses' Quid densilis quam merum panem dicere' A domino igitur factum est, & eius misericordia, ut haereses nostri temporis tam densae sint. i. adeo manifeste, ut non nisi volentes homines decipiantur.Nam supra modum decipiuntur, qui Lutero, & Caluino, vim subtilemniadendi tribuunt . Siquidem sibi ipsi hanc iniuriam aquirunt, ut stolidi, & inepti vocentur,