Expositio in Exodum a principio ad primogenitorum Aegipti necem vsque, aliquot homilijs partita, ac concionibus tempore Aduentus Saluatoris accommoda. In calce libri, habetur de immaculata Conceptione Sacratissimae Virginis breuis concio, iuxta vicis

271쪽

qui stolidos subtiles existimant, & ineptos doctos,quorum hqreses adeo parentes sunt ut mediocriter in sacris literis eruditus , facile possit eorum vafriciem & stropham depraehendere. Legerint multum non improbo. Imo legerint libros omnium. Non certE librorum lcetura, sed librorum intelligentia doctos reddit, quae animo decipiendi auret popularis desiderio, odioque cleri. in Lutero, bc Caluino sopita est. Quibus coligit id quod olim comminabatur Moyses,nempe quia noluerunt audire vocem dom, ni,vt facerent mandatu eius & ceremonias. Ideo percussit eos dominus amentia, & ciscitate, aelurore mentis, ut palpent in meridie, sicut solet palpare cecus in tenebris . Elfacta siunt tenebraik.rrabiles in uniuersi terra . segipti. Extensio manus Moy si in coelum, accusationis cotra Iudaeos

typu tulit, quibus ita loquebatur Christus. Est qui accusat vos Moy ses, in quo vos spςratis. illo

ergo eos & haereticos accusante,qui Moysi ve bis ita abutuntur, ut sanctis adimant honorem a Deo impartitum, quid maneis eos, nisi coecitas cordis,& errandi cupido,quibus eorum affectus sic obscuratur, ut terra miseriae, & tenebrarum habeantur digni,vbi sempiternus horror inhabitat8Recte ergo AEgipt ijs,typum haereticorum habentibus, haec tenebrarum horribilium den- stas congruit, quae secundum nomen, & meritu

illata est hi js qui odio filiorum Israel adeo fue-rrint excecati, ut panis quo Ioseph tempore s mis agiptum nutrierat poenitus fuerint obliti.

Iusto ergo Dei iudicio factum ut qui oderant M

272쪽

Iios Israel quos rectis oculis aspicere non poteratar, tribus diu bus nemo AEgiptiorum fratrem suum videret. Et quidem id haercticis congruit qui Ecclesiae patrum priscorum doctrinam fa- m. χι stidientes, conuiuere hiis non possunt, qui antiquorum Doctorum amplecti sententiam soliti sunt. Quod sit ut tantis haeresum inuolucris implicati, tribus diebus i quibus completa temporis mensura signaturin id est nullo tepore pos. sit quispiam haereticorum videre fratrem suum. i. haereticu in. Quia & si sint ab Ecclesia diuisi notamen possunt inuicem uniri. Vbicunque autem

habitabant l, Urael luxerat. Tenebrarum densitas id est ita resum peruersitas , veritatem Dei ludere non potest. Nunquid sin quit Apostolus incredulitas Iudaeorum fidem Dei evacuavite Vide tenebras densas ct dilatatas valde. Sed ad habitationem filiorum Israel extendi non possunt.Ne quispiam existimet Ecclesiam D quae I rael filiis constatὶ tenebris haeresum perditum iri. Disce insuper filios Israel nichil deperdidisse

claritatis ob onerum grauitatem , ne putemus ruituram Eccsesiam, ob tyrannorum sceuitiam. Cum ignoremus quod debeat immolari. Nemo sacri-

DG ij sic ista Deo rii E censeatur, qui sacrificium perfe- diu non obtulerit.Ob id ,in lege nullum animal veniebat osserendum e quod macula distinguebat, Pharao ergo typus Satanae, annuit quidem ut homines sacrificent, modo remaneant pecora quae non vult Deo mactata offerri.

Quia & si Satanas aut eius membra id est haeretici non improbent ut Deus laudetur, nolunt

273쪽

tamen pecora mactari id est corpora attenuari ieiunio, vigiliis, aut cilicio. Satis autem placethugnotistis qualiscunque melodia, tamen ieiunium, ciborum delectum , incultam &alperam vestem, pro grandi piaculo habent. Iraque Deo sacrificandum est ad animalis ungulam usque. ut nullum membrum Dei laude vacet. videbo ultra faciem tuam. Nulla uspiam legitur Pharao , simili ira percitus. Nec granius fert

Satanas, & haereticus e quam completum sacrificium . Nec unquam mortem comminatus

Moysi nisi nunc legitur, quia nulla attrociori plaga assicietur Ecclesia, nisi tempore Antichriasti,qui maxime sacrificio iugi aduersabitur. Ty- pus ergo Satanae ob id Moysem sua deturbat praesentia, suo certe incommodo. Interim cum Moyse discamus minas perditorum non pe timescere, cum quo ad finem usque fidei constantiam teneamus mostrae saluti maxime est a commodum , ac aeternae gloriae acquirenda: n cessarium. Amen.

xit autem Dominuι ad Moysim G' - - ron in terra Megipti, Mensis iue vobis' principium mensum , primm erit in mem ι- anni. Omisso, non temere,undecimo Capite quod duo in summa complectitur . Alterum amgiptiorum spoliationem, alterum veris Primogenitorum Agipti necem, primu homilia sexta

274쪽

discussum est. Secundum vero die natiuitatis Christi reseruatur discutiendum. Nunc autem ante decimae& posterioris grauiorisque plagae insultionem, de agni immolatione, sese offert disserendi opportunitas , quae corporis & sanguinis Christ i sacrifici j propitiator ij. figura extitit apertissima, Sacrificii in quam) corporis &sanguinis Christi nedum ad crucem cruenti erum & ih cruenti, quod in missarum solenniis quotidie praesentatur, si cominus & ad amusia sim diuersas dispiciamus rationes. Quo docemur, ur quemadmodum populus Israel egredi non potuit AEgiptum, nisi agno non solum immolato , verum etiam & comesto. Sic mundi huius pericula declinare non valeamus,nec Satanae Pharaone potentioris in potestatem , nisi

merito Christi, qui sua morte sese verum,& immaculatum agnum exibuit. Unde Ecclesia hunc morem inuiolatu seruauit, ut nemo hinc morte

discedat, nisi sumpta Eucharistia ut re ipsa & vs-ri ate, exutus corpore,satanicam euadat seruitutem. Sicut Israelitae typo ipsius Pharaonis r iugude suis humeris excusserui. Sed ad rem. Freque. ter refert scriptura dominum locutum ad Moysem, sed non consueuit addere. In terra . Npti.

Nisi hac vice tantum, nec quide gratis. Nam in Moysi, & Aaronis laudem diciu putato, De cominatione Pharaonis existimes eos exterritos

fuisse. Legitur namque Moyses sibi fuga cons tui sie, cum AEgiptium occidisset. Sed ubi verbi Dei apparitionibus frequenter fuit consortatus non potuit minis terreri. Nec existimasset AEgiptum

275쪽

ptum vetereliquisses solus sine populo fugisset, maximὸ cum populo immineret ex fuga periculum, & cognosceret populum in breui libe. radum. Alioquin suga ne tentaretur veniebat optanda. Mensis isti. Cre. Fuerit Aprilis mensia iste, aut Martius: nichil interest. Satis sit ad nostram eruditionem , tempus cognoscere tanti huius beneficii quo vita humana fluit totius anni c put fuisse institutum, ut tunc primum nos vivere putemur: cum in Christo bapti a mur , & in eius morte, quae vitae nostrae principium est. Nam tunc vel E e ne incipimus . cum vitae bonae habemus exordium, vel in baptismo vel in morte quae sanguine agni praeclusa censetur,& mprum integxitate. pertur Abraham septuaginta annorum , cum egrederetur de Haram, quod ad tempus,quo pro fide inter Calda os dimicauit, & non ad tempus natiuitatis camnalis referri potest. Caput ergo anni, seu Princi-Do. i. pigna mensium, origo Vitae animarum nostraruest: quae a Christo manat,qui author est vitae,ra- dix meriti:& fons gratiae r de cuius plenitudine nos omnes accepimus. Annus autem complesinon potest,nis primn m mensem caeteri sequantur. Et quae est plenitudo mensum nisi plenitudinis Christi aetas ad quam nemo poIest peru ΗΔ ra. nire, nisi principium anni sequatur id est, nisi aspiciat in authore fidei,& consummatorem sit-lutis Iesum Christum, qui principium mensium est , imo omnium rerum, quae sine ipse nichil omnino sunt8 Principium linquam ) mensium

est, in quo sol est in ariete. Quia quid est Chri-

276쪽

stus nisi sol diuinitatis, & aries humanitatis,qui Deus est& homo. In sole, Christi permanens

iusticia, in ariete mactatio transiens signantur. Siquidem homo sanctus in sapient ia manet si-EVI. 27 cut sol. Idem ergo mensis, quo sol in ariete est . principium mensium & anni est, quia omnium bonorum radix est, quando in eodε signo,id est, Sacramento, totus Christus offertur, qui est sol iusticiae immutabilis ,& Deus aeternus, & homo qui veluti aries mactatus est, quado Deus ultimnum conuertit spiritum ultionis, in spiritum mansuetudinis. Et tunc sol est in signo arietis, quando immortalis Deus libenti animo, mortalitatem suscepit. Tunc in signo arietis est,quando & si Deitate semper vivat, occidit tamen in passione, & contubernio carnis: mortuus factus est. Tunc principium anni, id est, aut hor' salutis nobis fuit, quando omnis salus hominu, & omnis glo*ia Dei, in Christi morte posita in Arath. est. Nulla enim res est . quae magis ad saltue iri t. λς. hominum pertineat: quam mors ipsius. Nec est aliud propter quod magis debeamus gratias agere: quam propter mortem ipsius. Et apte quidem veritas typum ab ecclesia nascente sequuta est,quando memoriae beneficiorum Christi potissimum mortis deuotioni, orationi, verbi Dei declamationibus, meditationibus . contemplationibus eleemosynisque:delectum tempus praecaeteris tribuitur. Et ne Pascha temere celebremus . quo laneiam Quadragesimam decoramus ad hoc tempus transtatum est, ut ieiunio corpora macerantes, illius recordemur, qui non δε-

277쪽

lum ieiunio verum etiam crucis supplicio: seipsum manctandum obtulit. Decima die mensis his. ius, tollat unu suique aenum per familiare Amrasuo. Non nisi decima die parabatur agnus immolandus et qui a grege tegregab tur. Ouia Christ' qui agni veritas est eo a peccatoribus se- m r. a

gregatur, quia innoces,sanctus, impollut', quod ueri non potest, nisi intercedete obedietia, quae

omnium mandato tu obseruatiam coplectitur. eaque mandata dece dierum numero censentur. Macuc

Qua propter. Quod coeptum in figura: in Christo completum est, qui de patre suo ait. Et quae placita sunt ei facio semper, cui obediens semel ,

pro peccatis nostris mortuus es , iustus pro iniustis, ut nos offerret Deo mortificatos quidem carne: vivificatos aut e spiritu. quibus , illius e emplo eorumdem piaeceptor u obseruatia opus est. Vt hac censeamur a caeteris segregati, qui Satanae, & mundo: nomina dederunt. Sic Apostolus segregatus est de utero matris suae .i, synδgo' GHarii

gae,Vt cotinuo no acquiesceret carni,& sanguini.

Sic reliqui Apostoli de mundo electi sunt ne de caetero de mundo essent,uti agni fierent, quibus dictum est. Ecce ego mitto vos sicut agnos inter/i olupos. Sic etiam tanqua agni segregandi sunt sacerdotes qui semper praesto esse debet pro cael tis & seipsos Christu offere. Sic uxorati segrepa- . or. di veniunt ut quemadmodu agni ob state coitus impatietes sunt. Ira& hij tanque uxores non habetes sint, cum de sumenda Eucharistia agitur. quae agnu paschale: pro figura habuit. Sinaurem

278쪽

asumet vicinum Sum qui coniunctus en domui e . Sacramentum Eucharistiae quod n5 minus in agno,& aetimis figurabatur, quὶm crucis mi- sterio non ingluuiei causa institutum est, nee corporalis voluptatis. Ob id temperatissima sumitur mensura exterius quod effusa tribuitur animae intertui ad salutem. Si enim ad figuraesumptionem , tanta modestia opus erat e ut sine nausea manducaretur. Quid cum verum.' Christi corpus sumitur PQ nam ob rem carpebat Apostolus Corinthios, quod ad mensam domini accedentes t ebrietatem sectarentur. Nam cum arsis carnis Christi remedium habeat onii aduersus lati halem fructum, quo totus mundus mortalis factus est, gula conspurcetur indec rum est: quod contra gulam tribuitur. Itaque

quamprimum sobrietatis tantum ac tale Sacris mentum sumentes admonitos voluit dominus,

qui tantam modestiam ad figurae sumptionem praecepit, ut etiam sobrietas propria et alienam indigentiam subleuaret. Vicinus erat assumendus, ne in sumptione charitas deesset , cuius gratia sumenda venit Eucharistia , quam gapae vocarunt antiquiores, id est . charitatem.

Merito ergo arguuntur Corinthij quod ipsi metebiij confunderent & contemnerent esurientes, qui unde satiarentur non habebant. Si tamen mysterium desideres , recte assumendos vicinos iudicabis qui nostram suppleant paucitatem, id est , incapacitatem . Et tune numerus sufficiens est, quando is qui agnum manducat. mysteria elua penetrare valet, non

279쪽

aeie oculorum, nec naturali indagine e sed robore, & virtute fidei qua ex vicinis mutuamur, id est, ex caeteris ecclesiae mebris, ut iam nostra fides sit communis, & integra, & non opinione nostra inconstans & nutabunda, id est,ut credamus propter ecclesiae testimonium: magis quam propter iudiciu personale. Nec indiscriminatim

vocandi sunt ad tantum mysterium, sed hij qui nostra domui coniuncti sunt. Quandoquidem Haeretici vicini nostri sunt. quia ijsdem ecclesiae visceribus geniti, ijs de doctrinae uberibus olim nobiscum nutriti dicuntur Christiani , sed

quia primam fidem irritam fecerunt, non sunt coniuncti domui nostrae. id est,ecclesiae, quae domus nostra est, quam reliquaerunt qui a nobis 3

exierunt. ex nobis tamen non erant tametsi no-

minerenus fratres nostri dici possint. Sed meliores sunt vicini iuxta quam tales fratres procul. r. MVicini itaq; coniuncti nostrae domui .i. Christianae familiae. Apostolo tu, & martyr u omniumq; coelicolarum chori sunt,quoru fidei & doctrinae haeredes & imitatores , sussicientes erimus ad '' aesum agni. Denique igitur sine illorum imitatione nunquam hunc agnum comedere praesumimus. Dicimus enim, communicantes & m

moriam venerantes in primis gloriosae semperque virginis Mariae Dei genitricis. Sed & beatorum Apostoloru & martyrii Petri . Pauli,& c t rorum, perinde ac si dicamus. In eadem fide,nos Imolare,& comedere agnu Dei,credimus in qua

virgo concepit,& peperit, quam Apostoli sancti praedicaueriit pro qua beati martyres passi sunt:

280쪽

nos dicimus. Itaque vicinis assumptis , nos per Dei gratia ad esum agni lassicimus. Quia videlicet, & si totum eius my sterium copraehendere non valemus, satis tamen est quia de illo niehil

contra Apostolicam fidem sentimus. Erat autem agnin absque macula,m culm Nolim hiemacula color u varietatem in vellere intelligas , iquemadmodum refert scriptura oues Iacobo commissas peperisse maculosa,& varia,& diuerso colore respersa. Cum interdum varijs coloribus, variae.& diuersae Christi virtutus signantur, qui a sua sponsa vocatur di lectus cadidus, & ru- m. a. bicundus. Sed maculae nomine, manca mebrO-

- s rum compactio venit intelligeda, aut iupei flua, aut impetigo, aut coecitas, debilitasque: quibus peccatum declaratur, quod Christus nunquam commisit, qui agnus Dei secundu simplicitatem,& innocentiam dicitur quemadmodum & immaculatus sine crimine, utpote qui tollit pecca- ta mundi, & propitiatio nostra est apud Deum. non solum pro peccatis nostris , sed etiam pro totius mundi. Masculin. Quia oportebat autho- rem salutis eiusdem sexus esse: cuius fuit author

perditionis de quo ita loquitur Apostolus. Per

unum hominem peccatum in hunc mudum inistrauit. Nec plures uno dicit, tamets Eua pecca- uerit, & ad peccatum Adam virum suum induxerit. Ob id Euae peccatum dumtaxat mundol)er occasionem nocuit. Adam verbomni u m Orum causa extitit, qui pro omnibus iustitiam

originalem depositam habebat, quo solo pe cante et illam pro omnibus perdidit. Iusticia