장음표시 사용
731쪽
DE IUSTA HAER ET . PUNITIONE. profectuS,expediret eas omnabuS concedere. Hsc argumentatio,nulliuS prorsuS est roboriS,S ex merct Γ edat ignorantia. Nam ut argumentiatio illa alicuius ellet momenti,hoc oportebat prius assumere,quod in omnibus rebus sine ullo prorsus illant discr1mine semper aliquo Istpaucolit profectus iat potius inspiciendus quam ut eui tetur alio Ist multoue in como duim. Alioqui. n. si haec vIis propositio ab illa argumentat: One tollatur,nahal per illa collagi poterit. Jsc aut uniuersalis propositio quantu aueritate absit nemo est qui non uideat . iani etsi res ad salutem anims necessarias nullus om1ttere debeat ut euitet per hoc al1ON multON damnum,m eX concordi omnium theologon sinia,res que ad salutem amnasNO Iunt necessariae quasin tenetur omittere ut per hoc euite t da num i pirituale quod ill salsis inferre pollent. Nam Alexander de Ales in. parte sus summe theologics One. I 89.m chro. 6. dicit oena hominem et se obligatum ad dimittendum quaΠcunq; rem quantumlibet bonam si noesit ad salutem animς sue necessarra, ut cultet scandalum quod proueniet inprOXimo exili ' in firmitate aut ignorantia.Idem docet beatus Thomas secuda secundς qus stione quadragesima tertia, articulo.T. Eadem sententis subscribit Richardus de med 1 a uilla in quarto siniarum d 1stin 38,art. Io. V1deamus igitur an sit cuicunque uulgari Sc priuato hom1 ni res ad talutem animae eius necet 1aria legere sacras iras. Nullu puto esse adeo insipiente ut hanc necessitatem Oibus imponere uelit. Nam sic senties oes rusticos Sc oes qui prorsus literas ignorant damna
ret.Si res haec non est sic omnibus nec ellar1a: ergo qualibet homo bonus,explebe quam in S magnum ex trRdinctione lacram litera N in linguam uulgarem profectum haurire tenetur uelle ut lacrae literae in languam uulgare non traSferantur, Sab illasse lectione tab 1 cinere, si con spicit alios multos ex illant translatione et lectione Ica
datum alam suant sumere.Si quis in re hac ad salutem animae suae non necessaria tenetur suum postponere PIQ
732쪽
L I A E R T E R T I V S. 3 ore tUm ut per hoc euitet spirituale proximi nocumen tum,aperte colligitur inde,ut is cui totius populi moderatio incumbit, possit iuste imo teneatur impedire particularem aliquo N profectum talem traductionem 1n linguam uulgarem prohibendo,ut per talem prohibitio Cena eultet spiriruale nocumentum quod multis alijs eae tali translatione prouenire posmet. Deinde consideran dum est etiam quod multo Ist comodum semper est prς ferendum pauco' ut1litati. Constat autem multo Plu rescite illos quibus translatio facrae scripturae in lingua uulgarem nocere potetit, qua m sint illis ex ea proficiuta Stulto1st siquidem multo maior esse Numerus quam Priadentium,& peccato ἔν etiam maior numerus qua iustorum. Consequens igitur est ut potius consulendum sit multo in comod1shmoi traductionem sacrae scripturae in linguam uulgarem prohibendo, quam pauco' pro fectui eam omnibus sine ullo discrimine cum multorum in comodo perna Ittendo. Quinto loco obhciunt haereti conr multitudinem intra ecclesiam nunc existentium uuiros catholicos Sc fideles quotidie uatijs rationibus oppugnant, α uiros simplices Sc idiotas diuersis argu mentationibus fallacissimiscv suasionibus ad se trahere nituntur. Ex quo loco hi qui partem oppositam tuen
colligere uolunt, ut fallem hoc misero ipe in quo tanta est haereticorum 1 nundatio, bonum sit in o necessarium facram scripturam in linguam uulgarem uertere, ut PO pulus ipsas literas legens inde discat quid haereticis re
spondere possit. Hae argumentatio tam parum NOS Urget, Ut rortius nos cotra eos illam retorquere possimus
his uerbis. Non est bonum ut populus habeat scriptura sacram in linguam uulgarem translatam ne in illa leges arma inde sumat quibus possit cum ligreticis de fide cer are. Nam ut prolam e praecedenti cap. dirimus) limoida siputatio est laicis Ec uulgaribus hominibus a iure in terdacta in cap. Qui cuncB.parag.Inhib. de haeret. lib. 6.di illis disputatio de fide interdicitur , iustumesitur non
733쪽
DE IUSTA HAERET PUNITIONE permittatur illis id quod maximam poterit dispultat Ioni S Occasionem praebere. Ne 1gitur totus sine discrim 1 ne populus cum haereticis pollit de fide certar necena rium esse ut sacra scriptura ex qua disputationis armata menda sunt, ab illo proris tollatur. Sexto dc ullamo Ioco contra nos sic argumctantur. Scriptuxa sacra Olam fuit tradita in lingua uulgari. Nam linguam heiaraeRm
in Qua testamentum uetus condatum e sit, omn1S POP
Ius Hebraeus cui soli leae illa data est, Optime hueIlige hat:Qm l:ngua illa erat qua torus ille populus tunc ut batur. Lingua etiam Graeca cin qua totum testam et umTO Uum, praeter Euangelium Matthaei Scep1 stolam ad Hebraeos scriptum est uulgaras tunc era qua Ppe quam Cmnes ex uulgo intelligebanet Si trigin eis linguis sta Iehierar traditae in t in quibus ab omni populo possent Iem Scintelligi, uidetur ijs qui oppositam p Artem tuetur, inde euidenter colligi, ii istum ene imo neces1arium ut cuique populo in ea lingua facrae laterae tradatur m qua possit illas legere Sc intelligere. Hanc argumentatione
tanta faciunt nostri aduersam , Ud perr lami QIam Geno bis se triumphare putent. Sed noS Deo adiutore Oiren demus allam nihilo plus robora S habere quam reliquar omnes illor argumentationes. Si lippo Argumctatio ala quam uim haberet,eodem argUmentationis modo Probaretur non esse lege naturae pro habitum ut aliquis ii rorem iam sibi matrimonio copularet. Nam cum genus humanum,a Deo conditum est, tale ab illo ractum
est,ut uim Corores iasin coriiugeS Acciperen L. Cain.D. sororem suam in coiugem accepIt. Si in tali statu,ADeo
conditum est genus humanum in quo illi hoc no solum licebat: sed facere fuit necessamum ergo : dem etiam Nuchominibus licebit praesertim h1S qua norri sunt ad legeSecclesiae adstricti,ut sint Pagani,& Sarracens,& Iudas. Hu enim omnia 1lla matrimonia sunt licata quς lege nae
ture non sunt prohibria. Siquis autem cocedat tale ma
trimonium fratris cum sorore esse legitimum inter Paga
734쪽
mos oportebit illum fateri, ut si aliquis Paganus qui cusorore sua matr1m On1um contraxerat, ad fidem catholicam conuerteretur non fit ab eadem irore per matri
1 nonη dii Solutionem pollea separan GUS. Qm mammorium quod te mel legitimo Pedere fuit contractum, nopotest ab ecclesia dissoliri. Nam ipse Deus hoc illi pro
hibuit dicens Quos Deus coniungit, homo no sep Rret. Mat. Ecclesia in limo1 matrimonia antehapti simum contrado, postea baptismo suscepto dissoluc da esse censet, ut patet in cap. Gaudemus, de diuorths. In alto enim cap. Pontifex decernit ut infideles ad fidem catholicam conuersi in solis illis matrimoniis manere permittatur quae
infecundo aut tertro gradu ante conuersionem suam 1Ι- Ii contraXerant. Srqu1S autem quaerat quare mAtrimo
nium statris cum so re sit nunc, omni lege hum Ana se clusa detestabile quod in ol:m quando Deus genus humanum instituit, fuit licitum: h uic quaestioni resipond et beatus Angustinus, lib. I 1.de ciuitate Dei cap.I 6. sic in- A Pquiens: Cum genus humanum post primam copulam
UIr1 fasti eae puluere, β comu IS eruS ex uiti latere,marrus minarum in coniuncta ne opus haberet, ut gagne domultiplrcaretur, nec ement ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent, uiti sorores suas coniugeS accepe runt.Quod profecto quanto est antiquius compellen te neces state, tanto postea factum esse damnab litis religione prohibente. Et paucis interiecti S per quae docet, alias a sororibus accipiendaS esse uxores po1zea ibdit. Sed unde hoc fieret tunc non erat, se nisi fratres et sorores ex illis duobus primis,nulli homines erant, PierI,ergo debuit qn poturi, ut existende copia unde diacerent uxore S qus non erant iam sorores,& non solum illud ut fieret nulla necessitas esset, ue1ς etia si fieret nefas estet. Hsc August. Ad eundem modum nos etiam m demus superiori argumentationa nobIs obiectho tranStationes acrescripture in linguam uulgarem. Qi sacra scriptura
condita iai in lingua uulgari fuit tradita: quia non era z
735쪽
tunc alia lingua in populo illo in qua tradi p osset. Nam etsi post constructionem turris Habylonis, linguae fuerint iuXta diuersitatem prouinciarum diuisae,non tamen fuit in eodem populo diuersitas linguarum ita ut altera esset uulgaris quam totus populus intelligeret, quato PUS Populus uteretur, altera esset quam soli uiri docti
intelligerent. Haec. n.lingua Lat1na,quae nuc arte a Pat
cis discatur ut docto N uiro iv concors tenet sma ) olim toti populo Romano erat comunis nec alia tunc ppi Sille utebatur. Sed quia populus ille ua Simperauit prouincqS quibuς Omnibus suam curauit tradere linguam, M uariae etiam nationeS Italiam postea Occuparunt: ex
harum mistione linguarum, illa Romanae linguae puri tas Sc proprietas paulatim corrumpi coepit, Sc ex tali corruptione diuersis em erserunt apud Latinos populos imguete: quς omnes ab illa antiqua lingua Latina qugo lim erat populo comunis A nunc arte discitur,longissime distant Idem etiam contigit populis Graecis,quib' Omnibus olim notus erat ille Graecanicus sermo ununc arte a paucis discitur, a quo longe distat sermo ille quo
nunc Graecorum populi utuntur. Tunc igitur datu fuit testamentum nouum in lingua uulgari, quia nulla erat tunc in eodem populo linguarum dastinctio,ita ut alte ra toti populo esset comunis altera solis uiris docilis es set nota. Sacram ergo scripturam tradi in lingua uulgari ut Augustinus de matrimonio inter fratres cotracto dicit quanto est antiquius necessitate compellente,tanto postea factum e sit damnabilius, experientia ipsa docente. Si quis autem obiiciat Deum potuisse tunc aliam condere languam,quor IIS uiris doct1s esset notaci qua sacram traderet scripturam, ut non esset toti populo comun 1 f. Fateor Deum hoc potu1sse: sed cur non fecerit, non est nostrum inquetvere. Nam alias idem e tram poses et Objci contra Augustini sententiam de matrimonio fratras cum sorore, quod Ille OI1m necessitate cogente lic tum esse diesticum tamen illud modo dicat esse dana
736쪽
I. I B E R TE R T I V s. natum. Poterat.n.Deus il principio alium marem , a-I1am Memanam procreare se taeter Adam & Euam, Qui mos generarent quos filiae Adam acciperent maritOSM filias quas fit 3 Adam accaperent uXorcS. Quo facto nulla traireS compelleret necessitas ut sorores suas acciperent uxores . inuas tamen de hac re Deum repreli clere audebit,aut illum iterrogare curata fecerit Iustiusqu1dem esit ut hum1l1ter & reuerenter quasciue fateAtur
Q 'm se C,S dicat cum propheta, iud; cra Dei prael se abyssum multam. Sed hac dimissa prorsatae argume hint omS princet ala S responsione, aliter adhuc eadem a gumentat1on1 reipondere decreu1: ut uel inde palam o
P qua aduersarri nosios de nobIs triumphare se putant. Fateor sccipturam facram ut eat 1ngua primum condita esse quae tunc erat vulgatis & matem a. Ipsa tamen scri
omnibus patebat, ut ab omnibus sine ullo CIlcrimane legi posset 'sed soli sacerdotes M Ieais veriti
eam apud se tenebant. Nani ut lip in Merarim
postquam scripsit Moyses uerba legis in uolumine Atinompleuit, praecepat levitis qui portabant arcam foederis domin1 dices: Tollite I1brum foederis & ponite eum nUIatere arcae foederis diri Dei uestri ut sit ibi contra te ''
Utesita momum. Et certe non est credendum la teras fa AS este tunc omn1bus tam comunes ut modo sunt QClel ex eo facile conuinci potest quod in quarto labro Regum, ipe Iosiae Regis contigui e sacra narrat hi sitoria. am uagesimo secundo illius libri capite refertur, Hel claram facerdotem inuenis e librum legis in domo Ddiquem per Saphan Scribam idem sacerdos misit ad Rogem Iosiam. Hunc autem l1brum legis cum Ie riset Sa phan coram Rege,&audisset Rex uerba libri legis D iicidat uestimenta sitia quia uidelicet libro legis Iudito Ropertu Pirae consipelat nahil eoru , quae Deus in lege Lia G-cep At,oos eruari . Hoc autem Rex non bene Intelli
Dat antequam liber legis mucia retur ab Helchra face
737쪽
DE IVsTA HAERET. PUNITIONE dote PPea in non erat liber alius per quem Rex fidelissimus Sc sanctissimus de lege DL1 doceri potuisset. Sili herlegis, hoc est, Pentateuchus tunc es et toti populo comunis: ita ut qui labet uulgaris homo illum penes selire posset, uix contingere potu Tet, ut liber legas apud
OmneS-eciam apud Regem periret, Mnemo estit,qua allum haberet, aut de illo rationem reddere pol det. Sed quia sol 1 sacerdotes Levitici genetis, Sc scribae totam Udi legem penes se habebant,inde factum est, ut facer dotibus, scribis a uero Dei cultu ad idololatriam deficientibus , Sc legem Ddi contemnentibus l1ber legis nulli bi inueniretur vi in templo Din1, in eo forte loco ubi Moyses illum reponi mandauerat. Epairoi AS Pauli, quas ad ciuitates ille scripsit,credendum est illos nO to ii populo sed Epo soli, Sc clero illius ciuitatis datas esse, ut illi postea populo manifestarent ea, quae Paulus illisper epistolas suggesserat. Hoc aute uel ex eo facile conci3.Tb. 1 pote1t, quo d ipse Paulus in priori ad Thessalonicenses epistola capite ultimo ait: Adiuro vos inquit ille per Dnm,ut epistola haec legatur coram omnibus fratrib'. Si epistola toti ppso dabat, quos ergo Paulus adiurat e
Epria certe, de clerum, i alla dabatur, adiurat, ut illam coram omniti' fratribus, hoc est coram omnibus Christianis qui imito populo erant, legeretur. Verum hoc speciale fuit in hac epistola,ut coram omnibus illam legi praeceperit rum quae in illa scripsit Paulus claris Timaerant,& quae ab OmnibuS intelligi poterant. De episto l1s ad Romanos, Sc ad Galatas,& ad Hebraeos nihil taIe praecepit Paulus,ut coram omnibus legerenturi quia multa in illis dissicilia erant quς no nusia uiris doctis in telligi poterant. Si pro certo, S. an dubitato habuisset Paulus epsa S suas, quas ad ciuitates mittebat, esse cΟ TRm toto populo legendas Non erat opus,ut speciale de hac re daret Thessalonicensibus mandatum . Sed quia optime ille nouerat epistolas illas, quς ad ciuitates mittuntur,solis ciuitatu Principatibus solitas esse dari ideo speciale
738쪽
- LIS ES TERTIUI. speciale de illa uoluit facere madatum, ut coram o us
legeretur. De1nde S u scripturas acra tunc per olumma TUS,Ut NUNC UOlitaret. non in adeo popuIus de illius in telis gentia tunc Praesiumebat,ut nunc, neque tRm teme-
p ς ii ' populus disputare audebat: sed
plebs a sacerdotibus docebaξ iuxta id quod dominus peri Iesacmam Ophetam ait Labia facerdotis custo- M M .
angelus diu mer m esita dii dubitatio aliqua orrebatur, D erdotes Interrogare oportebat quo' resiponsis oes obedIre tenebant,auxta praeceptum drii quod de hac reperi Ioysen m Deuteronomio dederat.Nia uero g CA- D- c temeri rate Populus sacrae scripturae intelligentia sibi ' 'UCnd1cat, re de alla cu doctissimis uiris contendere non
titassista, et 1e coDsitaret, ut a quolibet uulgari hom1ne 11- ne ullo discrimine legi possen i, quod ergo constatissime Nego,nunc tΠ Aliter fieri eaepedare PD ampudente popui 'xqVς' g riam. Multa. n. scimus o IIm finde l1cria quae nuc minime expedIunt, & siquis ea Nunc tacere tentRret,non siit utcunquemaius: sed 1m pius infidelis censeretur.Ohm.n. corpus drai dabatur curque petendi In manus, quod quisque secum domum
Portabat,ut cum ea libuisset domi si accipere posse Quae res eae Iib. 6.hist. ecclesiastica1Eui ebri, cap. . facil me collicti pol. Qsod molim licuit, hoc seculo facere
non expediret: ila eaeperientia docente merito timetur ut aisqu1 sint qui tractent indigne, M ad magicas adita ad Idantur. Non Iratur omnia,qIae olim Iscuasse consitat, Nunc licere aut expedire esit necessie. Non esit iratur con equens,ut literae factae in linguam uulgarem translat nunc populo legendae tradantur, quam ui S illas olim in ingua uulgari toti populo traditas et se consitaret. Haec unt quae contra notiram sententiam ab aliquibus obn-ci intelligo,quibus omnibus abunde fatis res oditae me Puro. aetera uero si quae sun n dagna esse opinor, ut in
739쪽
Ultima semihi iam offert ex his, quas Princ1pes hacile tollere possiunt haeresiam causa quae est alsidua,& in discreta,siue incauta lecstio libroN hominum gentilaum, presertim si a teneris annis quis illorum lectioni studus Ec totam in illis expend1t operam. Nam quod haec ressit potens ad haereses uarias procreanda Inde conitare potest, quod quidquid ad christianam spectat reaarao nem,siue ad mores iue ad credendo τ fidem referatur, id totum apud gentiles authorear citur,oc deridet r. Quoniam Sc si eorum aliqujs uirtutes doceant, hi inburarissimi apud illos sunt, ea firmissime sentiunt, & totrs uiribus persuadere conantur,quscum fide cathol1ca uelut ex diametro pugnant. Et circa ipsaN Uirzutum,qua rum se amatores profitentur, doctrinam priclita dam hi, quo S pro miraculo ipsa gentilitas suspicit, &quata sapietiae fontes ueneratur,miserrime errarunt,ea docente uiuxta ueritatem euangelicam ab af ecutione felicitatis aetemet quam alli caecutientesquFebant, omnino auertunt. multi enim eae 1ll1s uartutem , Sc hominis ultimam felicitatem ex suo affectu statuerunt,id d Ccentes ellauIrtutem,&felicitatem,quod ardentissime appetebant. Nam Epicurus pecora imitari uoles , bonoru omnium finem dixit ei Te uoluptatem,hac sola ratione ductaS, in illam solam ut ille ait appetant bellus. Al' diuitia alo honores,summum horari esse diXerunt.Aristotelas, que tota recentium philosophorum schola tanquam magi strum recepit: etsi multo melius , quam illi sapuit non parum in hac in parte errauit. Nam licet felicitatem alle in coonitione constatuit, hanc tamen in praesenti uita vicit habendam, n1hil alteri uitae relinquens,in qua nulὶa putat esse operaetionem. Qua in re adeo errauit, ut Pata lus censeat nos maserabiliores omnibus homin1bus , uin hac tantum usta felicitatem assequi speramus. Quas
740쪽
en1m non indet neminem sine miseria aliqua, aut indigetla,aut infelicitate in hac uita unquam ulmise, aut uiuere posse c At eum ci miseria patit, aut aliquo indigere bono, Artitoteles pluribus in locis fatet non es. felice. Et inde argum etatione colligentes facile Arist. suo ipsius gladio configemus, probates nemine in hac uita posse esse scii cem: ac pinde suprema felicitate non in hac uitat sed in alia et Ze expectanda. Sic. n.argumentari postimuS. Felicitate oes appetunt: est ergo naturalis hic appetit', Scinde sequit talem appetitu non este inane, S frustra. Nulli aut utres ipsa docet in hac uita, qua con 1ta tememille miseres,plenam felicitate assequunt: talia igit uita est illa sperada. Deinde multa ad felicitate pertinere di x t, 1 ad illa minime spectant,ut sunt nobilitas, diuitiae, boni liberi senectus comoda, et corpIS bona,ut sanitaS, pulchritudo,uires,oceritas,robur ad certanda, ma,honor, erit ,potentia,& fortuna. Hsc aut ota ut sacrς nos docent irae a' uera illa, Sc plena,quam speramus, se
Iicitate longilssime absunt. Et si hic philosopho1ς omnium aximus ta misere circa felicitate errauit, quid de a smulto minoribus speranduerit Ideo metito Salomon
de philosophis loques ait:Labor stulto iv affliget eos,u Stat, o
Nesciunt in urbem Pgere. Quae uerba interpretas Hiero- Hiero.
nymus in comentariis sup ecclesiaste ait: Lege Platone: Aristotelis reuolue uersutias: Zenone, Sc Carneade diligentius intuere, S Obabis uent esse,qst dr: Labor stultolit affliget eos-Ueritatem udem illi Oi studio usierunt: sed ua non habuerut duce, pulum itineris, Schum ais sensibus rati sunt se comphendere posse lapIentra ad ci Uitatem minime puenerunt: de qua in psal dr: d ne in ciuitate tua imagine ipso ut diissipabis. Oes.n. umbras, Sc Psia radiueri AS imagines, atq; Psonas, quas sibi in uarqs dogmatibus induerat 'in urbe sua dias diis pabit, de qua S alibi scribito Fluminis impetus laetificat ciuitatem dei. pl. 4sHs Hieron.Praeter hunc coem illo Notum errore, quotam falso de felicitate disserueruside uirtutibuS et VI S