Responsio cardinalis Bellarmini ad tractatum septem theologorum Venetorum, super interdicto sanctissimi D.N. papae Pauli 5. nec non aliae einsdem cardinalis responsiones quarum priori F. Pauli ordininis Seruitarum posteriori, Ioannis Marsilii opposit

241쪽

xi Esp. CARD RE LUA . iam extant libri , qui declarant quam mianus aequis de causis Serenissima Respublic praeceptis Summi Pontifici non. obtemperet quare in his tempus noni

teram.

Ad illud ver quod deinde Marsilius cutat ex P.Richeomo Iesulta, Card. Tu recremata mellarmino ia plene responium est,in resposione eiusdem Ord.Bel tarmini ad septe Theologos Venetos, nemopus erat toties cum taedio Lector mea iadem calumnias repetere.Postremo cudia. cit Ioan Marsilius reliquam se parte promii Card. Bellarmi omittere, quia merae sint calumniae m. ledicta lectores ex

triusq; scriptis id facile iudicare poterutrcum nec ullum quidem sit ibi vestigium, vel umbra calumniae aut maledicti, nisi i forsitanis appellet calumniam vel mal di et um, quod respondere quis statuatha iusmodi sibi oblatis libellis, quodq; Dum roget, Vt eos qui iusto Dei iudicio se iam datos in reprobum se ium ostendete incipiunt, sericordiae suae oculis.

242쪽

IN ea quae prima est ex octo proposi

tionibus, nimi ram Principes utares Deo immediate suam potestatem habe re sine ulla exceptione, duo verba err res manifestos continentia, notauera: hic sciliceto exceptione, de immediate. t re spondens Ioannes Marsilius probare nititur utrumque Verbum esse verissimum,&vt primum, videlicet sine exceptione cofimmet.asserit non deesse Doctores Catholicos, qui exemptionem Ecclesiasticorumno esse de iure diuino sentiant adducitq;

Sed haec ipsius ratio nihil omnino probat, quia eo in loco non dixi, nullos esse

Doctores qui exemptionem Clericorum non esse de iure Diuino sentiant sed dixi errorem esse asserere potestatem Principis saecularis esse sine exceptione. Nam si intelligatur sine exceptio e potestatis, haec pinio haeretica est, quia Princeps Christianus subiect est Christi Vicarior si a tem intelligatur sine exceptione negoti rum4 causaru, similiter fretica est, quia in causis & negotiis mere spiritualib'imis miscere no potest sese Princeps spcularis:

243쪽

Rasy CARD BELLAR.ditorum erronea est , quia Ecclesiasticia potestate Principis scularis exempti sunt saltem de iure humano cita etiam quod nullus Princeps illi derogare possit, quM

admodum ijde authores quos ipse allegat,

fatentur.

Ioannes Μars lius non respondet nisi ad ultima hanc parte, quia optime nouerat seminus etia sufficienter resipodicse,licet aliquot auctores afferat, qui sent ant exemptione non esse de iure diuinor coarctat sita propositione, & vuli eam ita intelligi: Potestatem scilicet Principu essωa Des, ino exceptione a Deo, hoc est, Deinum neminem excepisse, nec Laicum, nec Ecclesiasticum. Haec autem declaratio ex verbis ipsius ut iacent in propositione elici non pos sunt. Et licet demus veram esse hanc de clarationem, falsa nihilominus est &e ronea propositio,quia contraria est Concilio Lateranensis Tridentino, cap. quamqua . censibin,in ε alijs canonibus,

nobis citatis quibus magis credendum est, quam paucis auctoribus ab illo adduin

Deinde probare nititur Verbum, imm diat h&adducit Nauari u atq; alios aucto-rςs, hi manifeste aequivoca semper, in-- dican

244쪽

CONT IOAN. ARsti 'dicans nescire se quid loquatur. Hoc a tem non est mysteriu supernaturale, nec res quae in opinione consistat,sed est omnlium Doctorum communis sententia. Et

in specla Soli bis .in iustit O are, quast.

mi aestimantur a Marsiliori potestatem stilicet Politicam immediate esse a Deo, quoad instinctum naturalem, quem ha bent homines curandi, ut ab uno ali quo , qui boni communis curam agat, gubernentur: ex consequenti, semper esse inter homines, inui imperent, qui obtemperent. Hoc asserunt omnes Doctores, quos Mannes Marsilius citat. At nihilominus verum est, etiam potestatem Politicam principaliter ammediate sitam esse in multitudine hominum quemadmodum Nauarrus in loco a Marsilio citato ait: hi aut homines naturaliter liberi sunt,4 ex illoru consensu accidit in Magistratibus, ut sint perpetui vel temporanei absoluti, vel dependentes:&ex hoc: ipso etiam fit, Principes potestatem suam habere quidε inco, sed mediante consensu popul rum, atq; idcirco non immediatea Deo. Quando vero Ioannes Marsilius ita argumentatur Pomnis potestas a Deo est,

245쪽

ergo potestas Principum immediath est Deo.J Respondetur, quemadmodii alibi responsum est, omnem quidem potestatεὶ Deo esse,sed tame esse a Deo immedi

is,ut Summi Pontificisci aliam vero mediante consensu humano, Ut principum temporalium . Et cum replicat Sum

mum Pontificem accipere potestatem suam mediante Cardinalium electione, ut Principes mediante vel electione,versu cessione . Resipondetur etiam ut alio in loco responsum sint, Cardinales in elige-do non conferre potestatem , sed persona tantumodo designare, cui Deus potestatem tribuit. At electio aut successio Principum,ye potestatem confert. vel saliem in eos potestatem illam traius fundit, quae a b initio collata est multitudine homianum qui cum liberi essent,potestates mi Vnum aliquem transferre cosenserunti

quocirca semper illaicitestas a consensubumano dimanat quod de Summi Pomtificis potestate dici non potest. ndo vero iterum replicat & diciti Potestatem Principum esse a Deo immo

diate, no aliter ac rationalis anima imme

diate Deo in corpus humanum infundutur, licet concurrant etiam dispositiones quae corpus accommodum reddunt ad

layi recipiendam. J

246쪽

CONY.IO AN MARsIt.' Η Respondetur hanc similitudinem applicari posse potestat quam Summus Poti sex Deo accipit non autem illi quam accipiunt Principes temporales; quia, Vtidictum est, electio Cardinalium persona disponit, ut potestatem a Deo accipiatino

alia ratione seruata proportione 'vag nitores materiam, hoc est, corpus hum nupraeparant,Vt aptum sit, ab anima rationali, quam Deus illi insundit informari: sed electio eorum qui eligunt Princiapem temporalem , Vere potestatem conis fert, Vel certe transsundit in eum potest

tem illam, quam populus iam inde ab initio Principi contuli tmon secus atque ages naturale non modo disiponit materiam, sed etiam introducit formam. Quando autem adiungit, dicit, me a veritate coinuictii fateri Principum temporalium potestatem esse immediate a Deo , clim dic , Principes quatenus superiores sunt, potestatem praecipiendi meo immedi te habere.J Respondeo declarationem illius assertionis statim sequi, nam mox addidi, oc est, praceptum obedientia i mediar est a Deo: Itaq; dicere Principes, quaten Hs superiores sunt, potestatem praecipiendi immediate a Deo habere, nihil aliud significat; quam Deum statuisse ut superi ribus obtemperetur: sed hinc non sequi-

247쪽

tum Principem esse Principem immedI te γε ori aut constitutum esse silperio- direm illis vel illis immediate a Deo. Quod mi Marsilius haec non litelligit,nihil aliud remedii adferre possum,nisi ut Deum, gem, ut immediate plus ei luminis largi tur,quam adhuc largitus est. Ei. . Post hanc adeo utilem duorum it Min

Inem,ab ipsius intentione alienistimam:&deinde ab eadem, iniurius illa epitheta,

Respondeo me non exposuisse ipsius verba, sed in illo sensu quem prae se ferunt,&quem ipse multis verbis declar uit, accepisse. Quare iterum dico, illam propositionem eo in sensu , quo ipse iulam declarauit , acceptam esse falsam,

erroneam is aliquatenus haereticam.

Nec dixi ipsum esse haereticum,sed propositionem esse haereticam non enim ignoro, ut aliquis dicatur haereticus opus esse, adsit pertinacia r Vt propositio vero sit haeretica satis est, illam ense contra fidem Catholicam . Cum igitur iniuria personae propriinstat,non a tem propositioni , sine causa conqueritur, me omnium maximo ipsum conuitio

248쪽

CONT. Io AN MAR si L. nilo affecisses, nempe quod haereticus sit. Denique Ioannes Marsilius digito ostendit, Vt ipse loquitur 1 errores quos inscriptis meis se reperis putat, qui . si,

cte numerum eorum supputaui, sunt centum nonaginta. Caeterum antequam ad illos expendendos accedam, volo ut sciant I cctores hunc, qui tot errores iniem

exiguo meo tractatu se inuenisse iactitat, paulo ante in Epistola quadam Latina, quam Venetiis diuulgauit,sic scribit. usis auctor citatur in istosisipro Pisapiaeth resim Sanctis Paulis fortasse, vas electiois, Doctor gentium ' an sanctis ειcis iactor Isannes Chus omm Thomas qui My post aliquot alios enumeratos et mitilastris in Cardinatu Bellarminus malleus ha- reticorum dis has viros Catholica Ecclesia Imminabare spere dictitatis scitote malle a ctorem octo Propoeianum cum i is errare, qπῖνοbsum benesentire. Omitto nunc quale iudicium de illo ferri possit, qui modo Cardinalem Bellarminum inter Ecclesiae lumina recenseat, S.I holus,S.Chrysostomo,&5.Pamlo annumeret, ac malleum haereticorum nomine , modo vero mutata sententi etsi erat illum erroribus adeo resertum, ut in paruo admodum libello centum

249쪽

nonaginta errores insperserit. Hoc tam tum illum moneo,cum scilicet protest tus fuerit se malle cu Bellarmino errare, qua cu alijs bene sentire: tenetur aut fateri hos non esse errores,aut ipsos cer th sequi. Fuit non ita pridem in Germania Lu- theranus quidam,cui nomen,Tilmannus Eshusus: qui librum scripsit de sexcentis erroribus Papistarum, cui ab ipso Bella imino demonstratum fuit, non esse eos sexcetos errores Catholicorum quos ipis

Papistas appellat: sed sexcenta mendacia Es ausi. Eodem pacto qui haec satis permpendere Voluerit, inueniet hos centum nonaginta errores, quos Ioannes arsilius notauit, non errores esse,sed centum. nonaginta testimonia vanitatis de leuita

tis Marsilii. Ita igitur incipit.

Errat primo, quia cum certissimum sit,duas contradictorias propositiones no posse simul esse veras: ille utramque prisveris accipit: nam primo dicit, Principes quatenus superior es sunt , immediate a Deo habere potestptem subditis praecipuendi Postea vero tanquam dicti poeniteat

ait: Si Principes saeculares no hanen im , mediate a Deo potestate in Laicos, multo minus habenteamin Clericos.JResipondeo, si Ioannes Marsilius esset egrestus is Logicus quatum se facit,sciret utique

250쪽

Co, T. I, N. MAR PL. 37 eas esse cotradictorias propositiones,quae fiunt ex duabus propositionibus, eosdem terminos habentibus,quarum uni addenda est latum negatio. Quare contradictoriae non sunt propositiones quas ipse se mat,cum in una earum clara sit limitatio, quateninsuperinessunt, in altera vero eadε omittatur; iam superius declaratu est, sensum prioris huc esse Deus scilicet immediatum praeceptum obedientiae dedis se:&statuisse ut superiores imperet, se diti autem obtemperent. Sensus vero si cundae hic est, Principes4 Superiores,cthabere Deo immediate quod sint Principes4 Superiores: sed mediante consenis sit humano: Contradictoriae autem propositiones secundum veram Logicam G sint hae Principes quatenus superiores, immediate habent a Deo potestatem prPcipiedi subditis: & Principes quatenus si periores sunt,no habet immediatea Deci

potestatem praecipiendi subditis. Sed hae

quae vere contradictoria sunt, non

peri tur in scriptis meis,sed tantum iamente Ioan. Marsilij.Sequitur & dicit. JErrat secundo quia confundit duo haec verba: tituluspotestatis potestas ipsa: Quae se inuicem omnino distincta sint:-nluvies est conditio sine qua a quirit potestas; sed potesta estata se,