Institutiones juris imperii circa sacra; ex Hug. Grotio De imperio summarum Potestatum circa sacra desumptae

41쪽

gnorantia est excusabilis r A. In quibundam. in scientia scilicet juris privati, me dicina, mercatura,&C. I X. An licet illis negligere eunitionem regenda ecclesi N. Quia hoc uno nihil est praestantius: & nihil majoris momenti ad reipublicae incolumitatem. imo hanc negligentes, ab hominibus circumventi, a Deo puniti, regno excidere: aut regio nomine retento, facti sunt alienae libidinis mancipia.

merbum Iudicii, quos ipsis annunciabunt sacer

dotes. Deut. XV II. g. an eo probatur regibus

omnino sequenda esse judicia pastorum s N. Lex enim ea non affatur regem, sed judices minores. eosque mittit ad consulendum senatum, si quid in lege minus intelligant. in quo senatu & sacerdotes erant, &summi judices alii, omnes jurisconsultissimi.

XI. Horum mero auctoritati an non alliis

eantur judicia φ N. Sed legi, per ipsos explicandae. sic hodie reges praecipiunt judicibus, ne judicent contra ea quae jurisconsulti ipsis ostendunt esse juri con

grua.

XII. In ecelesia vero judaieά imperatores ac reges consuleresolebant Urim. R. Id faciebant ii tantum qui erant cum imperio .ac

42쪽

. a tantum poscebant eventus bellicos, quos 'laetos futuros praedicebat fulgor pectoralis. XIII. Hoe autem inim in sacerdotum p ctorali erat. R. Non tamen consulabantur sacerdotes ; sed oraculum divinum. nec respondebant sacerdotes ; sed ipse

XIV. Summa tamen sacerdoti ad Rabant. R. Oraculo scilicet honore me hibentes; non pontifici. pontifices autem ipsit stare coram rege solebant, Venerationis caussa. X U. An non tamen hos multum facit pro pastorum auctoritate ' N. Quique pastores hoc pro se citant, impudenter suse pectos se reddunt affectati civilis imperii. nulla enim acies educi posset, nisi ex eorum praescripto. XVI. uanam altera generalis adminitio est, pertinens ad mo/um juris exercendi rR. Imperanti circa sacra imprimis habendam rationem concordiae ecclesi sticaea XVII. Iguid eo eo noce ty R. Si quan- itum scri poteti, abstineatur a definien- do: salvis dogmatibus ad salutem necesi sariis, aut valde eo facientibus. XVI II. AviI notantam circa dogmata

de lex a ' R. Ut sint paucissima. &

43쪽

eessaria quidem sub anathemate, alia sine eo. utque definitiones illae fiant in conciliis secumenicis. aut a minoribus synodis factae, non sint ratae; nisi ab seliis ecclesiis quoque approbentur. XIX. An idem dicendum da faciendis e A. Si lex divina omnino facienda me- scribat. X X. a id faciendum respectu populi rR. Opera clanda est in utroque genere, ut populus, aut pars ejus maxima intelligat, ea quae imperantur divinae legi eta se consentanea: adeoque commone faciendus est , docendus, persuaden

XXI. Suomodo servanda concordia iuregimine is in risibus f R. S i materia sit recens ac ductilis, nihil tutius quam ea restituere quae magno populorum consensu , magnoque fructu observata apparet primis post postolos seculis. aliqua tamen temporum & locorum habita ratione. XXII. Si quid κυο radices egerit, non qui dem optimum, attamen tolerabile. R. Prudentiae est id non mutare, nisi bella occasione, multoque assen Q. imperia autem affectibus subditorum nonnihil at' tei anda.

III. An quoque summis Potestatibus

44쪽

titendum ayorum minisseris' A. Ac proinde singularia negotia rejicienda sunt ad caetus, gradibus quibusdam constitutos. ne mole sua obruant imperantium animos. ubi si finem accipere nequierint, tum demum ad ipsarum arbitrium refe

rantur.

XXIV. An hae perpetua sunt, o sempertililia Z N. Nam tempora, loca,homines plurimum immutant. XXV. Si itaque res sit certi ar R. Consilium petere non expedit.

XXVI. si Assidia flagrent 8 R. subi

id non speranda consensio. XXVII. Si perietilum immineat ex cunctatione, aut IuJectastfris inferiorum subpeἰ- horum R. Per gradus iri non potest. XXVIII. In rebus itaque eommuniter accidentibus quid prudentia est y R. Agere secundum ordinem & leges positivas. XXIX. Si aliquibus ordo aptari nequeat lR.Potestas summa debet agere eXtra ordinem. XXX. At vero an eo casu non ageret extra id quod facere ipsi j mi suit r N. Jus enim summae Potestatis non limitatur per leges possitivas. quia limitare jus alicujus: tantum potest superior: qui hic non da

tur.

45쪽

I. id sonodus p R. communis I actionis gratia conventus institutus,ex solis pastoribus, aut eX illis praeci

pue.

II. An θnodi habenda praceptum exstat in rege divina P N. Neque in veteri, neque in novo faedere. III. Unde igitur earum origo e R. Ex jure naturae permissivo. estque Synodi

conventus innumero earum rerum,quae

sure naturae permissae , legibus hum nis solent praecipi, permitti, aut prohiberi. I U. Cujus est eas praeipere aut prohiberae R. Summae Potestatis. nam quod imperatores pagani susque deque habuerunt : id Christiani ad suam curam atque arbitrium jure merito revocarunt. aliasque ordinarias haberi voluerunt, alias extra ordinem. U. An summa Potectati licet aliquid impia rare absque synodo A. Quia summa non esset, si jus aliquid imperandi a synodo acciperet. UΙ. An aliquid recta imperat absque θηο-dor A. Probaturque exemplis regum

46쪽

Hebraeorum, Christianorum imperatorum, regumque & aliarum potesta

tum.

VII. An eaussasubesse possunt, curs o usemittatur' A. Quantio scilicet non est Decessaria, vel quando apparet inutilem

futuram.

publieast R. Ut judicio directivo Principi praebeanr Consilium, ad veritatis ac pietatis amplificationem. ut per eam sta-hiliatur ecclesiae Consensio. ut ex Jure per legem civilem adventitio, de conistroversiis cognoscat Ir , sequente coactione. IX. An hi fines sunt necessarii ' N. Nec quoque synodus ad hos fines est necessa-xia simpliciter. An non ad eonsilium sufeiens haben- ume R. Non absolute in iis quae lumine naturali aut supernaturali patent.

X I. An non ad consensum ecclesia explorandum, aut constituendum 8 N. Saepe enim frustra de eo laboratur.

scilla est In duas sententias, aequatis Partium studiis. cum absque ea Consensias alte cognosci potest. cum caussa tractanda non requirit aliarum consensum.

47쪽

Hoc enim omnino subest summae Potestatis arbitrio. cum ab ea emanet.

sunt esse inutiles ae noxii y R. Si sudicii integritas vehementibus praejudiciis impediatur. si factionibus ita cuncta agantur, ut synodus alimentum potius distensui, quam consensui testimonium praebitura sit. saepe differenda est in praesens nocitura. saepe malum praesens moram synodi non exspectat. saepe magni Conventus suspecti sunt summae Potestati. X V. Cum euisa tutelam in se recipiunt summa Potestates, an his invitii θnodi possvna haberi e N. Generales enim congregationes instituere non licet, sine cognitione & auctoritate eorum qui praefecti sunt ordini humano. XVI. An ecclesia aut pastoribus licet eos ebgere qui ad onoos sunt ituri r A. in his scilicet quae ecclesiam tangunt , & quae pastoralis sunt muneris. quia nulla lege, nulloque pacto humano intercedente, nulla alia personas determinandi ratio potest inveniri. sed talis electionis ab ecclesia factae nullum est exemplum.. XVII. An summe Pota nati licet designare venturos a I θ dum 8 A. Id enim nullo jure vetitum est. imo ad legislatoris auctoritatem pertinet generale concilium B et Con

48쪽

convocare, ac personas idoneas deter

minare.

gant communi nomine mittendos r R. Summae tamen Potestati salvum manet jus imperii in eam electionem. quo rejiciantur turbulenti, aut alioquin ini- donei. XIX. An summa Potesatijtu est in πο- do Iudicandi juxta pastores A. Hoc enim ipsi auferri nequit per synodum. X X. An consultum est ut summa Potestas θημι suos exprimat in θηρdo R. Utile

est ut praesentia sua conventum cohone stet. ordinet ac moderetur actionem. sentiendi quaerat caussas. commoda atque incommoda proponat. suam Vero sententiam sibi reservet. XXI. Si summa Potestas adesse nequeat R. Alios suo nomine mittat. aut tantum ordinis praesides , aut cum mandato

judicandi simul cum pastoribus. XXII. An summa Potestati competit epicrisis, poss)nodum ' A. Sive detur consilium agendorum . sive dogma aliquod explicetur, aut lex divina. sive aliquid constituatur pertinens ad regimen, lege non definitum. XXIII. An tantum competit jus approbandi N. Sed & examinandi, de

49쪽

mendi, addendi, corrigendi. haec enim in ipso approbandi jure necessario conti

nentur.

XXIV. Si vero θnodus judicium aliquod insuper, vi legis humana exercuit f R. Hic multo magis judicium suum restat summae Potestati. omnis enim jurisdictio ut ab ipsa fluit, ita ala ipsam refluit. XXV. aeuis est modus exercandi iudicii imperativi e R. Summa Pote stas id modo totum per se exercet, modo partim per

alios.

dum aliquid decernen i, etiam contra θnodum , an hoc tantum trahi debet ad eas contro versias in quibus veluti de tota religione agiture

N. Sed libera epicrisis ei non minus tribuenda est in quaestionibus singulis, quam in pluribus coacervatis. quod enim jus ei est in toto, idem & est in partibus . nam & in singulis quaestionibus labi synodus potest. nec debet summa

Potestas caecum obsequium synodo praestare. aut fovere suo imperio dogma falsum ac noxium. nec pati ut opprimatur Veritas. nec prudentia id sinit,ut permittat summa Potestas errores paullatim Crescere, ut tandem scilicet in magnam molem aucti, evelli non possint sine totius reipub. periculo.

50쪽

C A p. VIII. De segislatione circa sacra.

I. Α N sumnis Porsari eampetit legislatIocirca totum corpus religionis A. Est enim hoc inter jura majestatis praeci suum, adeoque in ejus arbitrio est, quaenam religio publice exerceatur. II. An non eo flatus religionis fit mutabilis R. Quamvis mutato regis animo , reli gio possit mutari: tamen sus hoc ei denegandum non est, ob periculum eodem abutendi. nam alioqui nullum cuiquam jus salvum erit.

III. suid si a summu Potestate jus hoοσransferature R. Id fieri non potest. neque eo miniis vitaretur periculum . quia ab hominibus iretur ad homines : qui omnes falli possunt. IV. Si igitur mutationis sit periculum p R. Unicum hic solatium in divina est providentia. U. An Iubditis vi licet arripere publica redigionuufum N. Nec Christiani veteres hoc unquam fecere. V I. Guyus est DVm tollere religiones e R. Solius summae Potestatis. aut sit Cui . illa