Tractatus de Jure Regularium ubi et de Religiosis Familiis

641쪽

PARS QUARTA. 627men nullitatem non suspicatur, consensum in contrahendo praestitum non retrahit; perseveratque ille consensus : atque

hoc susscit, ut sublato per dispensationem Pontificiam impedimento, Statim absque novo consensu validum esse incipiat matrimonium. Et notetur, non magis posse ab Ecclesia suppleri consensum in matrimonio, quam in professione. Unde si consensus initio praestitus, et dicto modo perseverans, de se in sussiciens esset ad validam professionem, foret etiam insus sciens ad validandum matrimonium. Non tamen dicimus sussicere solam impedimenti cesSationem cum perseverante dicto consensu : id quidem dici poterat anto Tridentinam synodum ; et revera ita docuisse Innocentium IV, refert Fagnanias in cap. si quis, de regularibus, v. 73ὶ in hunc modum :u Sic docet expresse Innocentius in cap. consuluisti, de con-u uersione conjug. ubi determinat, prosemionem nullam So-u lemnisari ab Ecclesia in primo momento temporis, quo iacii professus post Sublatum impedimentum in religione perseu veravit. v Sed cum Τridentina synodus capite 15, sess. 25 de regul. professionem ante annos Rex decim emissam, decreverit ita nullam fore, ut non posset per eam induci obligationem ad statum religiosum, videtur hoc ipso noluisse ut sum-ceret consensus in ea praestitus cum sola impedimenti cessatione : et ideo hodie necessarium videtur ut subsequatur saltem professio tacita. Sed positis actibus professionis tacitae inductivis, cum perseverante primitivo consensu, ut post impedimenti sublationem, nihil videtur obstare quominus pro valide prolasso religiosus habeatur. Nota. - Si vera foret opinio quam descripsimus, moderandum esset quod dicunt multi canonistae do necessaria intentione ad valide ratiscarissam profeSSionem expressam, Per P fessionem tacitam. Dicunt nempe gestationem habitus, vel actuum professis propriorum exercitium, seri debere eum intentione ratisseandi priorem profeSSionem nulli ter omissam, ac proinde eum eoynitione nulli talis ejusdem professionis. Iuxta dictam opinionem, sussceret intentio serostendi, quae iiii- Dissiligoo by Cooste

642쪽

628 TRACTATUS DE IURE REGULLBIUM.tio habita fuit et adhuc perseverat; et necesse non foret ut cognosceretur professionis expressae nullitas, sed salis esset jam

non existere impedimenta. PROPOSITIO VII'. - Professio nulla eae non expleto anno probationis videtur non revalidari tacite eae permanentia in religione.

- Baliones quae id probant desumemus ex causa Pragensi 4 julii i739, Thesaurus resol ., tom. 9, pag. l07 . ibi nempe agitur de quadam Constantia, quae annum probationis integrum non peregerat; et de ea sic adnotatur : n Arbitratur eademn Constantia excludi quoque iacitam professionem . . . Sicutiu enim statutum in jure e Si Solemnem et expresSam prose ii sionem, quae mite expletum noviliatus annum emittatur, in- validam esse, nullamque inducere obligationem ad preen scripta per Tridentinum, sessione 25, capite lS de regulari- . bus, ibi : Nee qui minore tempore quam per annum p Si Suκeu pium habitum in probatione steterit, ad professionem admittan tur. Professio autem antea facta sit nulla, nullamque inducatu obligationem ad alicujus regulae vel religionis vel ordinis, aut ad η alios quoscunque estἴectus9. ita mullo minus tacita possit oxu quibusvis actibus induci professio, Si integer non praecesseritu probationis annus; secundum ea quae ad rem notant Fagna-κ nus in cap. vidua, n. 39, de regularibus , AZOr. ., Pelli Za-u riuv..; et consonant resolutiones Sacrae Congregationis in . .,

u et in . . , Μ

QUOMODO INTEI.LIGENDA SIT TRIDENTINA LEX CIRCA RELIGIOSOS PRAETENDENTES PROPESslONEM sUΑΜ ESSE INvALIDAM

Tridentini Patres cap. l9, sum. 25 de regularibusὶ sanxerunt

in hunc modum : Ouicunque restularis pro tendat se per vim et metum ingressum esse religionem p aut etiam dicat, ante cetatem debitam professum fuisse, aut quid simile . velitque habitum dimittere guacunque de causa, aut etiam cum habitu disredere sine licem Di iii od by Cooste

643쪽

PABA QUARTA 629tia 3uperiorum; non audiatur, nisi intra quinquennium tantum a die professionis, et tunc non aliter nisi causas, quas pro tenderit, ded erit coram superiore suo et Ordinario. Ouod si antea habitum sponte dimiserit, nullatenus ad allegandum quamcunque causam admittatur, sed ad monasterium redire cogatur, et tanquam πο- stata puniatur; interim vero nullo privilegio suos religionis

juvetur.

De recte intelligendo Tridentivo hoc decreto, plures magni

momenti quaestiones moveri solent. Eae nunc expendendae. Cum vero aliae dissicultatem non faciant, aliae vero controve tantur, priores duntaxat sub praesenti capite solvemus : aeteras autem ad capita sequentia sejunctim excutiendas rejiciemus.

QUAESTIO Ι . - An Ius reclamandi contra valorem professionis tam monialibus, quam viris religiosis competat 3-Respondendum

amrmative; quia Vox quicunque Triden lini decreti tam mas culos quam feminas comprehendit; atque ita interpretandam vocem illam constat ex jure Iustinianeo lege i ff. de verborum signisseatione , quoad hoc in EccleSia recepto. Neque ulla est

de hoc apud doctores controversia. Id insuper omnino cousirmat constans Romanae curiae praxis, quae tanquam certum supponit moniales etiam sub Tridentino decreto comprehendi. QuAESTIO Il . - An possit mri reclamatio ob quamcunque musam' - BeSpondendum assirmative. Quamvis enim Tridentina synodus tres duntaxat causas expresserit inempe vim metum et defectum aetatis j omnes tamen caeteras comprehendit, prout manifestum faciunt voces illae decreti, vel quid simile, et quacunque de causa. Atque id etiam extra controversiam est apud doctores vide Beissensi uel, in tit. de regularibus, D. I95 .

QUAESTIO ΙΙΙ . - An reclamare valeat, qui auetoritate propria dimisit habitum, vel eum habitu disressit absque superioris lirentia Z - Begula generalis est, hujus reclamationem non posse a judicibus ordinariis audiri, nisi prius habitum reassumpserit et in monasterium redierit. Id aperto evincunt Tridentini Disiti Cooste

644쪽

decreti verba. Hinc ejusmodi religiosis, qui e suis monasteriis proprio marte discedunt, et volunt admitti ad probandam professionis suae nullitatem, rescribere solet Sacra Congregatio Cone illi : Massumat habitum, redeat ad claustra, et postea supplicet vide apud Ferraris. Voee professio, u. 67ὶ.Εxeipiendum tamen ab hac generali regula religiosum, qui ex justa causa aufugeret verbi gratia, ex eo quod a Superioribus impediatur, ne querelam suam debito modo ad judices deserat , admittunt doctores communiter vide Reissensi uel in tit. de regularibus, ii. 196ὶ. Ratio hujus exceptionis est, quod Tridentina synodus censenda sit prohibere et punire

voluisse temerariam duntaxat discessionem et habitus dimi sionem, non autem eam quae sit justa urgente causa. QuasTIO IV . - Apud quos judices reclamare valeant regulares, qui nullam professionem suam praeten lunt' -Respondeo, judices

quoad hoc a Tridentina synodo constitutos fuisse, simu I et copulative, Superiorem regularem et Episcopum loci ordinarium I prout satis putet ex ipsismet decreti verbis. Qua autem forma illi judices in expediendis hujusmodi causis procedere debea ut, vide infra, capite l0.ec Tio V . - An possit feri reelamatio, etiam post elapsum quinquennium Z - 1' Certum est, elapso quinquennio, jam non posse audiri reclamationem via ordinuria: quod manifestum laciunt haec decreti verba, nisi intra quinquennium a die professionis. Unde post dictum terminum jam nequeunt Episcopus et superior regularis ejusmodi reclamationes propria auci ritate admittere et judicare; et nullitate tunc laborarent omnia ab ipsis hac in re acta. 2' Adhuc tamen fieri potest reclamatio post quinquennium per viam eatraordinariam ς id est, obtinendo a sede Apostolica restitutionem in integrum. Invaluit nempe praxis ut, elapso quinquennio, Sacra Congregatio, sedis Apostolicae auctoritate et nomine, lacultatem faceret religioso reclamationem suam proponendi, et judicibus ordinariis sid est, Episcopo loci ci superiori regulariὶ causam judicandi, perinde ne si nondum elapsum fuisset quinquen-

645쪽

nium. Atque praxim illum in jus commune firmavit Benedictus XIV. De quo, et qua forma in hoc casu procedendum sit, vide infra, capite l0. Hactenus quaestiones quae dissicultatem non laciunt. Moventur autem circa sensum praelati Τridentini decreti, nonnullae aliae valde intricatae : de his sub sequentibus capitibus.

AN ILLE QUI SCIT PROFESSIONEM SUAM ESAE INVALIDAM. SED NEQUIT ILLUD PROBARE, LICITE VALEAT AD SAECULUM REDIRE ET Μ ATRlΜONIUM CONTRAHERE

Certum est duplicem existere hac de re sententiam; atque item certum est sententiam assirmativam esse communiorem :quae duo ex dicendis patebunt. Exponemus autem primo Seu tentiam assirmantem cum fundamentis suis : tum negantem cum suis item argumentis praecipuis : tandem nonnihil et nos pro modulo nostro adnotabimus.

sententia affrmans.

I. Exponitur quid sententia Me tenerat. - Sic habet Reiffensiuel in titulum de regularibus, ii. 20S et seq.) : ti Quid sa-u ciendum nulli ter professo, qui coram Deo et in conscientiau saltem certo scit, quod ejus professio sit nulla, eo quod si verbi gratia, tantum se te ac sine animo sese obligandi eantu emiserit, vel gravi metu injuste incusso professus sit, velu aliud essentialo rcquisitum verbi gratia, legitimam aetatem - non habuerit, utc.; et tamen in foro externo id probaren non potest; vel ultra quinquennium nullitatem ignorans η primum post lapsum quinquennii illam cognoscit; aut ea η prius cognita, uSque ad lapsum quinque unii impedimentum Diqisti Corale

646쪽

632 TRA TATUR DE IURE nEGULARIUM.u reclamandi patitur 3 Respondeo l': Si talis religionem salutiu suae Prosicuam exiSlimat, in eaque manere vult, res dimu cultate caret : SOlum enim opus est ut proseSsionem ratissu cet. Respondeo 2': Si nulli ter professus cognoscit religionemu sibi minus convenientem, aut nimis dissicilem, vel ex aliau ratione manere non vult, nec hactenus pro sesSionem Suam a ratisi cavit, non tenetur ratificare professionem, nec manere ina religione, sed potest tuta conscientia in occulto diseedere, aere etiam nubere, dummodo sine gravi scandalo, aut alio majori u incommodo ae pro judicio abire p0SSit. SaucheZ.., Dyman. ., u Navarrus.., Pirhing. , Hyacintus DenatuS.., et communis

u aliorum. u

Juxta eamdem sententiam assirmantem, potest superior in in hoc casu religiosum occultu dimittere, si credat ejus professionem revera suisse nullam, ut hoc fieri possit absque seandalo Reissensi uel, ibid. n. 207ὶ. Ιmo religiosus ipse in hoc casu, si nolit professionem suam rati sicare, tenetur squamprimum absque scandalo seri poterit) e conventu aufugere ;ne scilicet remanendo, et alimenta indebite recipiendo, reus injustitiae erga monasterium evadat ibidem a num. 208 u

Fagnanus, qui Sententiam illam, tanquam aperte salsam, vehementor impugnat, de scriptoribus qui eam sustinent sic adnotat in caput si quis, de regularibus, n. 78 usque ad 8 l) :u Bespondutur Navarri opinionem nec ratione ulla, nec au-n ctoritate fulciri. Neque enim est bona illatio : Aliquis est in-

valide professus quoad Deum, qui omnia novit; ergo potesto redire ad saeculum in foro conscientior, propria auctoritate. Et

' mirum est virum, alioquin doctum et pium, tam lacile ape- ruisse regularibus viam exeundi e religione absque licentia,' sub praetextu quod in conscientia non Sint proseSSi. . . Porro u Navarri auctoritas nonnullis, qui post cum Scripserunt, u majoris erroris causam praebuit. Nam Sanche Z se matrimo-u nio, I. T, de imped. , disput. 37, n. 9 , non solum ait conci-u lium, tu dicto capite l . , inniti praesumptioni tacitae ratisca Diuili oti by Cooste

647쪽

κ tionis per quinquennium inductae, et ideo qui vere nona ratisicavit, non teneri in soro conscientiae in religione pediu severare, nec ad id obligari potuisse a concilio; verum ii etiam assirmat credentem se esse nulliter professum, etiamu clapso quinquennio posse, dimisso habitu, tuta conscientiau fugere a religione. . . Amplius, n. 10 et 23, asserit, ad hoca ut nulli ter profesSus censeatur rati sicare Suam proseSSio-u nem, necessario expectandum eSSe lapsum quinquennii; a nec ad id sussicere actus professorum, etiamsi sciat profes- a Sionem expreSSam suiSSe nullam; existimans prosessionem re tacitam non induci per actus professorum, quando praecessitu professio expressa irrita : contra textum aperium in cap. 1 i sibi : vel si quam prius fecerat, ratam habuisse videtur ; atque si ibi omnes) de regularibus, in G. Quam tacitam prosessionemu Tridentinum concilium non sustulit, ut saepius Sacra Cona gregatio declaravit. Idem, n. li, constanter assirmat nulliu ter profeSSum, etiam elapso quinquennio, licet sciverit suamu profesSiouem fuisse nullam, tamen si eam non ratisicavit, ii posse cessante Scandalo setiam omissa reclamatione, et nonii deductis coram ordinario) fugam arripere et uxorem duci cere, et non teneri redire ad monasterium, nec cSSe apo-u stalam ; nulla habita ratione saltem voti continentiae , quod . inest professioni etiam nullae, juxta textum in capite quidamst de conversione conjugatorum , ubi sic docent Innocentius, acu cdeteri canoniStae. Quinimo, n. l3, tradit praelatum regu-n larem posse etiam elapSo quinquennio nulliter professumn occulte dimittere, si constet sibi de veritate non ratisicatae . professionis; dicens non Obstarc concilium, quia Solum prae-u cipit superiori, ne audiat in foro eaterno; quae tamen verba mi foro eaeterno, nec usquam in eo decreto reperiuntur, nec taciten subintelliguntur ... Et, n. 32, in 4 qudes. , contra declaratio.

ii nem Sanctissimi D. N. Urbani et Sacrae Congregationis, aitu dictum caput is non comprehendere habentes perpetuumu impedimentum : imo, D. 34, nec habentes impedimentum a temporale, si illud duraverit toto quinquennio ; quod est

648쪽

834 TRACTATus DE IURE REGULARIUN.

et contra expressam declarationem Gregorii XIII. Et, n. s. gere neraliter assirmat dictum caput is sessionis 25 de regulariu bus, non obligare in foro conscientiae; quia, inquit, in eou decreto nullum verbum reperitur, quod forum conscientiaen respiciat: quasi sacri canones et generalium conciliorum re decreta, ad obligandum in soro conScientiae, necesse hau beaut illius fori expressam mentionem sacere. Quid plura v Idem Sancheg, in eadem disputatione 37, n. 38, assirmatu nullitur professum, qui elapso quinquennio non sugit a relin gione, peccare mortaliter, ingerendo se actibus professo-u rum, et regi piendo alimenta a monasterio. nII. Sententiar assirmantis rationes. - i' ita religiosa est opus consilii; ergo nemo potest ad eam cogi invitus; ergo quandiu non emima est prosessio valida, manet libertas ad saeculum redeundi : sed in praesenti casu, vere et coram Deo non adest professio valida, quantumvis in foro externo valida praesumatur : ergo sciens prosessionem Suam esse invalidam,

etsi nequeat id probare, licite potest ad saeculum redire et

nubere.

2' Si quid obstaret ne talis religiosus posset ad saeculum redire et nubere, esset decretum Τridentinum cap. 19, sess. 25 de regularibus , prohibens sub poenis in apostatas latis, ne quis ad saeculum redeat sub pretextu professionis invalidae, nisi coram 0rdinario et superiore religionis probaverit praetensam nullitatem; et statuens insuper ne quis clapso quinquennio ad illam nullitatem probandam admittatur. Atqui Τridentinum illud decretum non obstat : nam Tridentina synodus id non

decernit in hypothesi quod invalida fuerit professio; quia in hac hypothesi non potest Ecclesia quemquam ad religionem

cogere : sed id decernitur duntaxat, quia professio quae nequit intra quinquennium probari invalida, merito praesumitur fuisse valida ; et elapso quinquennio merito praesimitur ratiscata, etiamsi fuisset invalida. At vero in foro conscientiae praesumptiones juris cedunt veritati; ergo revera si quis certo sciat prosessionum suum suisse et remansisse invalidam, Diqiti do by Gorale

649쪽

PARA QUARTA.

quamvis intra quinquennium id probare nequeat, vel etiam quamvis elapsum fuerit quinquennium, poterit in conscientia redire ad saeculum et nubere. 3' Si nulli ter professus teneretur remanere in religione, teneretur ad peragendum aliquid injustum; nempe, ad reciapienda alimenta, quae ipsi non debentur, cum non sit nequenOVitius, neque professus : ergo ne dum teneatur in religion cremanore, tenetur non remanere.

4' Ex capite litteras restitutione spoliatorum , et capite inquisitioni sententia excomm . , certum est mulierem, quae scit nullum esse suum matrimonium Ob impedimentum Occultum, quamvis id non poSSit probare, nequaquam teneri ad adhaerendum viro suo, licet Ecclesia hoc ei praecipiat sub poena excommunicationis. Imo ad contrarium eam teneri decernitur his verbis : Debet potius Geommunicationis sententiam humiliter Stinere, quam per earnale commercium peccatum operari mortate. Ergo similiter, qui scit professionem suam esse iuvalidam, non tenebitur in religione remanere, quamvis Tridentinum decretum id ei praecipiat, sub poenis in apostatas latis. Solet etiam in defensionem sententiae assirmantis adduci dictum sancti Bernardi, vota mea nullus augeat sine voluntate mea. Et tandem Iulcitur sentcntia haec magno doctorum ei adhaerentium numero.

sententia negans.

' Sed his non obstantibus, inquit Fagnanus, in contrariumn est Veritas. η In cap. Si quis, de regul. , n. 37.) Cujus auctoris praecipua fundamenta haec sunt.1' Leges humanae, modo justae sint, vim habent in foro etiam conscientiae obligandi: sed impium laret in quaestionem vocare num decreta Tridentina justa sint: urgo decreta Diuii tred by Cooste

650쪽

illa certo in conscientia obligant: porro I ridentina s7 nodus expresse disponit, ut in religione manere teneatur religiosus post elapsum quinquennium, quam tum vis prdeteri dat nullam fuisse pro sessionem suam; et idem disponit quoad religiosum, qui intra quinquennium non potuit nulli talem probare :ergo revera tenetur tunc religiosus ex conscientia manere in religione, quamlum vis Sciat pro sessionem suam esSe invalidam.

2' Id praeeipit Tridentina synodus sub poenis in apost alas

ac proinde sub excommulaicalione : sed excommunicatio non fertur nisi contra peccatum mortale : ergo existimavit Tridentina synodus peccatum mortale lare, si religiosus decretum illud violaret. 3' Finis hujusce legis Triden linae suit, ut tollerentur dissidia.

quae religiones perturbabant, colat ndentibus frequenter religiosis, invalidam suisse pro sessionem suam, et Sub hoc praetextu, habitu dimisso. fugientibus. Hisce dissidiis et seandalis voluit Tridentina synodus decreto suo terminum praesigere. Porro si vera foret sententia assirmans, absonu Tridentini Patres decretum hoc sanxissent. Nam n hunc sinem impediuntu ac prorsus destruunt nulli ter prosemi, qui propria auctorin tale, et, non Servata a concilio praescripta sorma. habitumu dimittunt, etiam clapso quinquennio. Id quid enim pro-u fuisset Iex concilii in praefixione hujus termini, si unicuique,u ex causa nulli talis suae professionis, liceret tuta conscientiare quandocunque, ac nulla forma servata redire ad saeculum u Ergo sic exeuntos peccant mortaliter. Fagnanus, in cap. si quis, de regul. , n. 4 l.)4' Quando professio nulla est ex alio capite quam ex defectu con Sensus, certum eSi volu emi Ssa valere saltem ut simplicia lj. Ergo religiosi qui sic nullitor prosessionem emisissent, ex voto saltem simplici lenerentur ud observantias rogulares, nec possent absque ingenii facinore et sacrilegio matri