장음표시 사용
281쪽
diaeta praesertim, valeat Vinum, plus minus Omnis narrat
Vires ejus in medicina multum nuper In Valuerunt, ac magis magisque in dies fiunt manifestae ac insignes. Hoc mihi, ut vinum hujusce tentaminis praecipuum argumentum faciam, persuasit. Observationes caeterae, quas sparsim addidi, perpaucis exceptis, vini operationem ulte rius illustrandi, ejusque usum corroborandi causa dantur.
In proposito exequendo hujusmodi ordinem sequi mihi
maxime arridet: Loqui nempe, I. DE NATURA VINI. I. Vinorum partes in genere constituentes ab analysichemi ea detectas tractare. 2. Vina in usu maxime, eorumque partium constituentium proportione S. 3. Vinorum electionem. q. In corpus humanum essectus. II. DE Usu VINI IN MEDICINA. I. In morbis praecavendis. 2. In morbis curandis. Cautelas, et quodcunque de administratione observatu dignum videtur, suo proprio loco dabimus. 4. Vinum cum aliis medicamentis comparare, quae ad eadem proposita respondenda adhibeantur. I. DE NATURA VINI. ii. Partes Dini consituentes. Vina omnia, auctore Neum anno, ex aqua, spiritu inflammabili, materie salina, sive acido sui generis ab aceto aeque ac acidis vegetabilibus nativis disserente, sale crassiore, tartaro dicto, substantia gum mola seu mucilaginosa, unctuosa, et resinosa constant sy);
Haec principia in diversis vinis diversa sunt proportione,
secundum quam illorum qualitates sensiles mutantur, et operationi in systema animale adhibetur modus. Obiter hic quoque observare liceat, omnia vina ex muso, vino puro, et aceto, plus minus constare ; vix enim possibile est, vel fructus ita maturari, vel fermentationem ita administrari, quin horum cujusque portio apparebit. Vinorum xii tutes, pro illorum quoque diversa proportione, Vari
282쪽
a; a OBSERVATIONES MISCELLA NEAE,
a. Vina in vo maxime, &c. Nonnulli haec in alba et rubra, in dulcia et aufera, dividunt. Sed haec methodus fallacissima est, quandoquidem vinorum colores frequenter sunt factitii, gustusque haud raro adulteratus. De illis igitur secundum regiones in quibus producuntur loqui malim. Germania vinum producit Rhenanum et Mosellanum. Il- Iud multum tartari et spiritus; hoc minus tartari sed plus principii unctuosa, continet. Hungaria vinum Tohavense jactat, vinum prosecto sua-πe, spiritu, una cum unctuosa, resinosa, et tartarosa, materie abundans. Canariae vina multo spiritus, materiae gummosae et tartarosae, praedita dant. Made ira vina, spiritus eandem circiter quantitatem, plus unctuosae et resinosae materiae, minus mucilaginosae et tartarosae, habentia.
Hispania Malagense, et Shero, Maisso, Anglice dicta,
spiritu, materia resinosa, unctuosa, gum πω sa, et tartarosa,
Portu gallia vinum rubrum s Red Port) magna copia suppeditat, cui inest multum aquae; reliqua principia parvagantum quantitate.
GaIlia in omni fere provincia vina abunde praebet. Into optima sunt Burgundica et Champagnentia. Haec sunt sortimina, non dulcissima, spiritu redii sicato plena, sed vix
ullam unctuosam, resinosam, gummosam, tartarosamve materiam continentia. In optimorum numero Burdiga-
ense Claret enumerari certe meretur. omnia haec vina colore, gustu, et potentia, a se invicem multum differunt, quod ipsarum uvarum differentiis partim debetur, praesertim autem diversae fermentationis administrationi, et iis rebus quae ante et post invectionem
3. Vinorum electio. Vina purissima, et spiritu mixto maxime immunia, procul dubio sunt optima. Burdig Iense igitur et Rhenanum Hispanicis et Portugallicis ante- serenda sunt; quippe quod haec absque alco holis additione ad nos invehi nequeunt, et inter vina quibus utimur inflammantia maxime, exhilarantia minime, sunt. Cum subito opus sit stimulo, Burgundicum, Champagnum, Ma- detrense, Canarense propria cautione praebeantur. Vino-Tum aetatis, statusque fermentationis, magna habenda est ratio. Ad acetum propius appropinquare non debent; siriova et semifermentata bibantur, satus suscitant, diar-' rhoeam
283쪽
hoeam inducunt. Quin etiam a noxiis substantiis, si fieri ossit, acquirenda sunt. Eheu veros quoties et quam fa-
ile in hac re decipimuri Mercatores vina variis modis a-l ulterant, qui quidem modi saepe sunt innocui; sed non nunquam ad artificia periculosiora confugiunt, quae mili 1 - ius exitium tulerunt. Vina acida lithargyro alitique prae- arationibus saturninis edulcarunt, et cum vinis dulcibus nercurium sublimaturei ipsumque arsenicum, si fides auc- oribus danda, commiscuerunt. Les cha ux de plomi, a yant la propriete de sormer avec 'acide dii vina is re uia sel d'une fave ur sucree asse Z agre- :ble, qui n' altere en rien la couleur riu vita, et qui d' ait euis a la propriete d' arreter la sermentatiori et la pu)re- action, sero ient tres propres a remedier a l'aigre ur du vin, Di te plonab et to ut ce qui en provient, n' et olent pas des rogues pernicie uses qui occasionnent immanquablement es coliques les plus terribies, et la mort me me, a Ceux ui orat te matheur d' en prendre interie urement. Il n' est bas croyable qu'.auculi marchand de vita, corino issant tota te mal que peia verit satre de pare illes drogues, soli cap able es les emplo Ier, par l' appas dii gain ; mais S'il y en avolt le te is, ora ne pourioit les tra iter aut rement que comme dest napoisoniae urs publics siet .' 4. Vini in corpus humanum esses Ius. Aliquis in chemicarientia minime versatus non potest racra convinci, quan- illa sides corporum in se invicem operationi ex analysios aer O chemicae conspectu, principiorumque a priori com- onentium, habenda est. In vestigationes nostrae et conclusiones ab experientia raecipue in hac re determinandae sunt. Ex qualitatibusrgo vini in genere sensibus obviis, et ex effectibus quosn systema humanum edere observatur, principia generaliaequentia, in quae modum ejus operandi aedificamus, dare
a. Vinum ex effectibus, dosi moderata datum, huma-um ventriculum directe stimulare videtur. Ab hinc aninum miro in modo afficit, dejectiones ac curas abigit, per Vm ς φ p . vim nervosam auget; unde mentis paX et ranquillitas, unde splendor et imaginationis vis, uia dc Om- is alacre iacultatis exercitium. In vinis omnibus, cel. V an Swieten. quem satis nu-ies cessisse dolemus, pule lite notavit: Mirus ille inest et laturae humanae gratissimus iii mulus, omnia e Scitans, imma calefaciens, dum modica copia ab homine non ad V L. III. M ni modum αὶ Diet. de chemie, xcl. ii. p. 63 .
284쪽
modum assueto sumuntur, oritur promptitudo omnium sensuum, summa in omnibus membris agilitas, incredibilis laetitia; dum meditationibus exhaustus philosophus pauculum vini sorbet, mox inde res icitur, et redit menti pacata illa serenitas, et novus quasi vigor b).' Verum enim vero, Cum in majori hauriatur quantitate quam vis nervea ferre potest, vel si in eadem gradatim continueturdosi, inebriantes et narcoticos effectus exserit. Ubi vinum indulgetur, tunc, ut omnibus notum est, animum ad laetitiam effusam, ad cantandum, saltandum, et paulatim insaniendum, quodam modo provehit. Cerebri sunctiones perturbantur; vis judicii et rationis imminuta: Hinc gestus stulti sermonesque fere ridiculi fiunt. Si ulterius bibatur, tum vero, viribus, sensin deficientibus, potator seipsum sustentare nequit. Sermo deficit, oculorum acies ita ebet, aliquando quasi in nube apparet, aliquando etiam ante oculos duplicia movere videntur. Caeteri sensus prope CX tinguuntur, et natura fere devicta est, donec tandem in somnum ebrius dilabatur, vel lethargicus stat. Vertigo, magna stomachi aegrotatio, et vomitus, saepissime haec signa praecedunt. b. Vinum plus minus vi tonica et astringente gaudet. Anne pro tartari quantitate unde qualitates ejus corrobo- lcantes deductae fuerunt Zc. Secretiones, urinalem praecipue et cuticularem, promovet. Attamen observandum est, vinis omnibus hanc secretiones promovendi potestatem pariter non inesse; sed lalia plus aliis, alia non omnino, et alia contrarium habere effectum. Sic noster dicit ingeniosus Lewis Quod vina omnia dulcia libere per renes non transeunt. sed constitutionem plus calefaciunt, quam aequa alterius quantitas, eadem licet spiritus proportione polleat, cum vina manifeste acida, ut Rhenanum, per rene S transeunt, at Vumque leniter solvunt c). Vina Mosellana et Rhenana, ut sibi vult Host annus, illud corpori praestant benef- lcium, ut largiore etiam manu sumpta alvum solicitent, et transpirationem moveant d . d. Vinum corpus nutrit. Miror equidem, medicos, dum vinum cum alimento sumptum diluere, moderate stimulare, secretiones Promo Vere, considerant, qualitatem ejus nutritivam omnino negligere. Hac tamen, quatenus mustum continet, certe gaudet. Eodem tempore, fateor, nonnulla vina hanc virtutem parvo solum gradu possidere,vcl
285쪽
el casu quasi nutrire, appetitum promo Vendo, et organai gelliva corroborando.
Hisce de vini generalibus effectibus praedictis; nunciata a veniunt dicenda deII. Usu V1N1 1N MEDICINA. IA. In morbis praecavendis. Observationes nostrae de ac re ad morbos contagiosos pertinent, ad febres praeci ue stricte distas, et pestem. Usus vini, in morbis prae-ertendis, ab effectibus praecipue quos in secretiones et nimiam habet, deducendus est. Quoad secretiones. Huic insistere supervacaneum foret; quidem apud omnes consentitur, nihil melius certiusve os a morbis defendere, quam liber secretionum suxus, eter corpus aequabilis circulatio. QP ad animum. De hoc jamjam stinus dixi Causarum ero febrium contagiosarum et pestis remotarum cognitiolterius monstrabit, quantum vinum, in morbis hisce raecavendis, animo agendo valeat. Hujusmodi sunt conigium, mi asma, frigus, ebrietas, cibus quantitate defici-ns, aut qualitate peccans; vigiliae protractae; immodica eneris, menti S, vel corporis, exercitatio. Hae sunt prae-ertim causae horum morborum remotae. Inter haS quo ue pathemata supprimentia, ut timor, terror, tristitia,
Nihil etenim evidentius est, quam, mi asmate Vel Conta-io sit mul concurrente, haec pathemata febres et pestem c citare posse. Ad hoc probandum, frequentissime obseramus, dum morbi febriles epide mice granantur, eos, qui more opprimuntur, potissimum assici: Et cognatos ho-ainis febre nervosa laborantis, vel qui ejus causa maximeant anxii, promptissime captari. Die merbroeli ius viri hi-.Oriam narrat, qui diu in oppido, in quo saeviebat pestis, a columis vixit, donec tandem amici intimi funus, per lateas procedens, ejus conspectui fortuito sese obtulit. Ioc illum illico miro in modo affecit; et ipso illo tempore estis illum prehendit. Unum est prae caeteris, clamat Hos annU8, quod umana corpora maxime ad pestis et aliorum morborum Ontagium recipiendum disponit; idque est timor, quia orpora admodum reddit imbecillia, vires depauperat, et
notus excretorios minuit. Immo etiam timor et terroritus in peste necant, quam ipsum mi asma se Adeo haec praevaluit opinio, ut Rivinus, medicinae o-Μ m et . lim
286쪽
236 OBSERVATIONES MISCELLA NEAE,
lim apud Leipsam insignis pro sessior, affirmaverit tales tiam oris per totum pestis Leipsa ensas decursum effectus esse, quod nullum pestis invasit, quem non antea timor Corripuerat. Bilvinus praeterea, cum plurimus aliis, dicit, illud, quod nos contagium vocamus, nihil aliud quam me- l
Hoc, in excellentissimo illo de pathologia libro, hanc lproponendi quaestionem Gaubio occasionem praebuit j :
An vis phantasiae, an metus contagiorum materi En hujus sagacis prudens responsum l Violentos animi motus ad virus generandum, acuendum, conferre posse, indubium est: At, si vel soli etiam meticulosi tantum inficerentur, ipsis tamen sensibus constat, singularem in veris contagiis materiem intervenire, qua sine reliqua vix quidquam possint. V Ego ipse in illius sententiam manibus pedibu Lque discessurus suin'. Hinc videmus, quam ab lute nece Tarium sit, mi asmatum et contagii effectus praevertendi gratia, causas fugere debilitantes, quae corpus illorum actioni exponunt. Animus quietus hilarisque servandus; quippe quod homines indole laeta animoque audaci con- ltagio minime obnoxii inveniuntur. Timoris et anxietatis vis exitiosa depellenda. Hic vini usus proprietatem, et commoda inde oritura, videre possumus. Quod vasorum ultimorum actionem excitat, novum sv-stemati vigorem inspirat, qui quidem vigor noxias harum fcausarum remotiorum effectus praevertit. Vinum, ut supra diximus, hanc mirabilem posst det virtutem, quod omnem metum et tristitiam ex animo expellit, hominesque animosos, cordatos, hilaresque reddit. Antiqui Bacchum
cordis praesidem, eam ob rem, Pronun Ciarunt. Horum effectuum testimonium perhibet non modo experientia, sed et plurima in Sacro sextu satis nota loca id testantur. Hinc igitur dico, probabile esse, vinum effectus felicissimos in morbis depellendis producere posse. Sed, in hoc aevo, probabilitates nunquam sufficiunt; sactis rem probatam esse oportet; et, in id, ad medicorum optimorum auctoritatem provoco, quae auctoritas, in Opinionibus licet parvi reserat, in factis plurimi aestimanda est. Quamvis modi, secundum quos vinum agere diximus, quo pacto morbos propulset, parum explicent, quamvis vini theoria nos prorsus lateat; nobis tamen sat est, si experientia ejus evincat usum. Nam non semper medico necessarium est anxius inquirere, quo modo quidquid fiat,
sed quid st. Experientia revera monstrat, eos qui vino
287쪽
moderate utuntur contagium certiuS sugere, quam plebem, vel eos qui plus ex aquosis vivunt. Re 2 praecipue si e se habet, cum febris nervosa epide mice grassatur. Cl. Gilehrillius hanc singularem habet observationem, nullum, tempore quo haec frequentissima fuit febris, qui vini potator erat, C a Correptum. Haec sua sunt verba:
It was the po ore fori, and tho se a degre e above them, who were subject to this flaver. I linew but se in instances of it amongst thos e who lived well; and of wine-drinhers, I do not remember that there was one sei ged st)VDom. Coiden, historiam febris nervosae quae epide mica et lethalis in America fuerat anno I 746 narrans, ait: It was obtervabie, that, though many peo ple were sei ged illi this distemper, no one Madetra-drin ker had it b). . Nostra observatio aliquatenus idem confirmat; nam ex plurimis febre nervosa correptis, quae in hac urbe nuper saeviebat, et immaturos studiorum meorum socios immitimetebat falce, vix ac ne vix quidem unus, qui vinum bibere solebat, quantum ego scio, affectus est : Observo
illos, inquit Timoni, minime ad pestem dispositos, qui
pauciis mis carnibus, Dinoque maxime utuntur si).V HoT- mannus etiam haec habet verba : Inter praesidia quae ad declinandas febres pete chiales Valent, ego quidem praestabilius novi nullum convenienti et moderato vini usu. Ego sane, longiori experientia edoctus, id pro certo a stirmare possum, grassantibus populariter morbis, ab aeris . constitutione humida, eos, qui exquisitam victus rationem tenuerunt, et quotidie moderate bono vino usi, incommo
Gregorius, practicus celeberrimus, vir revera generosus, factum hoc percuriosum in praelectionibus suis rei seri; scilicet, quod, cum ipse studium medicinae apud Leidam prosequeretur, febris intermittens epide mice vagata, et ex as studiosis Britannicia, unus tantum aquam potabat, reliqui libras vini binas a prandio in dies biberunt. Febris intermittens aquae potatorem solum incessit.
Jam vero cogitet quisque prudens et cordatus, numne inter potentissima ab his morbis praeservativa Vinum enumerari mereatur. Tandem observandum venit, dum Iacchum hoc modo laudibus effero, moderate tantum adhibendum. Minime enim mea est mens, ut ebrietatem, quae r) Med. Eis. vol. iv. p. 28 I. h) Lond. Med. Ob L and Inq. vol. i. p. 226. ii Philos. Trans abridg. vol. vi. ch. ii. k λ Hoss. tom. ii, p. 87.
288쪽
quae potius minuit vitam, nec non ingenii et corporis de Astruit vires, collaudare velim; sed, e contrario, eam valde ldissuadeo. Graecorum illud μγ ν, Ala quid .nimis, apud me multum valet. Ii etenim longe errant, qui se te a cunt agio ingentes vini aliorumque liquorum fermentatorum quantitates consumendo contervare putant. Si in perpetuo ebrietatis statu manere illos esset penes, tunc contagium, fateor, evitare posse. Nemo tamen committet ut semper ebrius sit. Ebrietatem alienissimus flatus sequitur, evidentium causarum noxas intendens. Debilitas, fidelis crapulae pedisse qua, ad contagium recipiendum miro in modo corpus disponit. Qinis tam Bacchi fautor inepte est, ut hoc non fateatur ZQuamvis igitur moderatus vini usus contra contagium magna sit antidotus, quamvis novam quasi vitam corpori ipsique animo dare queat; verum enim Vero, Ut generosa et optima remedia, ab usu et non debita dosii ac tempore adhibita, nocentissima sunt; ita etiam vinum summam perniciem corpori inducere aptum est; ideoque haud secus quam aliud medicamen cautione et medici consilio eget. Vinum equidem, ii, observat RamaZini, si moderate potetur, magnas praeitat utilitates ad corporis vires confirmandas: Sed eodem nihil perniciosius, si modus absit; naturam enim ignis habet, quo nihil est utilius, et eodem nihil nocentius ὶ). Item quod monet Plinius: Nec viribus corporis aliud, si modus adest, utilius ; nec aliud perniciosius vino, si modus absit nr .V Horatius ipse quoque usum vini moderatum commendat; sed intemperantiam minime laudat: Siccis omnia nam dura Deus proposuit: neque
mordaces aliter dis giunt folicitudines.s lis pos et ina graυem militiam aut pauperiem crepat
Utilis non te potius, Baccho pater, teque, decens Venus JAt, ne quis modici transsiliat munera Liberi, Centaurea m net cum Lapithis rixa super inero Debellata: monet Sithoniis non LDis Ευius:
Cum fas atque nefas exiguo ne libidinum Discernunt a et tui. Non ego te, candide Bassareu, Ditum quatiam, dico Dariis obsita frondibus Sub diυum rapiam su). Sic denique canit noster Poeta: Vine Συheis the τυ D, improves iis natiυe force,
289쪽
B. Usus vini nonnullis in morbis curandis. Postquam hactenus praeservatorium vini effectum perlustravimus ;sequitur jam ut disquiramus, in quibus morbis proficuum illud sit. Hic a re non omnino erit alienum dicere, unde usum vini in morbis medendis deducerem; quispiam tamen forsan dicat, non multum referre, quando e X ante dictis satis intelligi potest. Ne lectoris aures tautologia verisimili nimis obtundam, pauca verba sufficient. Deducendus ergo,
CUM uentriculi contenta ad putres actionem tendunt, tum bilis in majore quam par est quantitate, vel in statu nimis acri illic funditur, vinum vi sua antii eptica potenter torrigat, citiusque eliminari faciat, sitimque inde penden
a. Prout in nerυοs fensationis agit. Stomachi actionem excitat, vim quae suam omni fere coporis parti, propter mirificam illam connectionem, quem ventriculus Cum rC- iquo habet systemate, impertitur. Hinc hilaritatem sortitudiuem, et Corpori robur, praebet. b. Prout circulationis statum mutat. Systematis vasculosi actionem auget, sanguinis circuitum per totum corpus pleniorem, aequabiliorem, reddit . . Secretiones et Cxcretiones promovet; materiem putrescentem evacuat; spasmum ex supersicie removet; malisque a Circuitu languidiore orituris occurrit.
edit. PUTRE FACTIONI sanguinis antevenit. Nonnulli etiam putant jamjam putridum ad statum sanum reducere posse; ted vix credam. Fluida diluit, et cum cordis tum arter: arum actionem suscitat ; inde quoque secretiones et excretiones provehit. FEBRES.
CUM uini usus in Upho frequentissime indicatur, et utilissim Vs
290쪽
a 8o OBSERUATIONES MISCELLANET,
lissimus evadit, illum praecipue tractabimus. Typhi charac ter, sicut in Synopsit no sologiae methodicae Culleniana
datur, sic habetur : Morbus contagio su 3 , calor parum auctus; pulsus parvus, debilis, plerumque frequens ; sensorii functiones plurimum turbatae; vires multum imminutae. Quod ad Typhi historiam, ad Tentamen medicum inaugurale D. Barreti, De febre nervosa, nuper Lugduni Batavorum editum, refero, quo historia plena et accurata videnda est. Mihi tamen liceat observare, quod opinio praevaluit typhum novum esie morbum, et in An glia primum exortum ; sed, ni nos valde fallat animus, jam pridem, nomine tantum diverso, notus fuit. Aliquis Fracastorium so) cum Hux hamo comparet, et characterem typhi aeque ac temporibus hisce hodiernis exactum inveniet. Fra castorium inter nervosas, putridas, febresque pete chiales, distin stionem non fecisse, haud inficias ibo ;sed separari posse commonstrat. Nonnulli medici multum temporis insumpserunt, ad probandum hunc morbum Suden hamum latuisse ; et synocham, vel in summum synochum, se tantum cognovisse. At febris nova, secundum ipsius Syden hami descriptionem, typhus praecise sui Te videtur. Syden hamus summis enixus est viribus ostendere, inflammatorii generis non esse, et sanguinis missiones, aliorum more epidemicorum, non pati. Willisius febrem, quae Oxoniae ann. I 66 I epide mica fuit, tractans, typhum accurate describit. Unde apparet hunc morbum sub ipsissima, qua nunc conspicitur, forma, olim fuisse notum. Immo etiam maxima est probabilitas, una cum medicina natum esse. Febris catarrhalis maligna petechizans Jun
nem praebent. Typhus castrensis Boerhaea vii s) ab eodem, gradu tantum, differt. Febris carcerum et noso comiorum Pringelii st) et VanSwiete nil vj, febris nautica pestilentialis et putrida contagiosa Hux hami x), febris contagiosa Lindi i γ), omnes ejusdem sunt generis, et a simplici typho frequentia et
malignitate tantum discrepant. Adnotandum est, febriumphaenomena maXime variata, et diversae esie in ista. Symp- tomata praesertim typhi cum synochae sunt conjuncta. Quae combinatio in hac regione omnium maxime est fre