장음표시 사용
261쪽
Ex Auctoritate Reverendi admodum Viri,
cur igLMI ROBERT SON, S. S. T. P.
Academiae Edinbui genae Praefecti; NEC NON Amplissimi SENATUS ACADEΜICI Conlanis, Et Nobilissimae FACULTATIS MEDICAE Decreto;
UMMISQUE IN MEDICINA HONORIBUs ET PRIvILEGIIS RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS;
ERUDITOR UΜ EXAMINI SUBIICIT IOANNES PAR NHAM, MARYLANDINENSIS, ocietat. Phrs. Med. S. H. necnon Societat Med. et Med. Phys. Edinens. Sodal. Ad diem 1 et Septembris, hora locoque solitia.
Nuam scit quisque libens censebo exerceat artem. HORAT. Epist.
PHILIPPO BRIS COE, ARYIGERo, ΜΑRYLANDINENSI, Jocero meo Optimo, a quo, Patre charissimo, dum nondum fere puerilea annos attigeram, amisso, amicitiam et curam quam maxime paternam semper expertus fui;
JACOBO BUCHANAN DE CATTER, ARMIGERO, SCOTO, cui a me plurima debentur;
In Academia Glasguensi Anatomiae ac Bolanices Professori, Viro in rebus Μedicis ac Chirurgicis praeclaro, Praeceptori in istis artibus meo primario, et cujus erga me hospitium et amicitiam non potest quin meminerim,
Dissertatiunculam hancce, Parvulum animi grati testimonium, Dicatam volui
262쪽
TR ANGURI A; urina reddita albida vel lactis seri instar ;O ex eadem, post remoram aliquam, in matula materiemucosae et non Diabilis de possitio. SYΜΡΥOMATUM ORDO. SYMPTOMATA ordine sequente instare solent. Mictio adest, vel mingendi cupiditas frequens; urina cum dissi- Cultate ac rivulo parvo redditur; interim ad vesicae collum resistentia quaedam percipitur; ex quo urinae si uentis obstructio oritur, dolore, calore, quasi ferventi per urethraecursum tendentibus, stipata: Haec autem urinae reddendae cupiditas ita frequens, ut decimo quoque horae minuto saepius occurrat; aliquando autem per semihoram,
sed rarius horam ultra unam alteramve, Urinam aeger retinere potest. Morbi initio, lotii redditi ruberrimus et
Nonnunquam sanguinolentus color est; postea vero albidus vel lactis seri instar evadit; tum, post remoram in matula aliquam, materiam viscidam, mucosam, album in i ovi similem, deponit. Haec autem, prae magna ejus visciditate ac tenacitate, in fila aliquando ad ulnae dimidium vel amplius extensa deduci potest; nonnunquam materies deposita formam induit quasi laniatam ; tunc plerumque
quantitas ejus parva est ; aliis tamen casibus, tam magna, ut urinae dimidium excretae fere superet; haec autem, secundum quod tempus urina in vesica retenta fuerit, variabilis videtur; eandem etiam propter remoram foetidus iste ac putridus, quo nares impingit, odor comparatur : Symp- tomata narrata, utpote quae morbum constituunt, aliis plerumque adventitiis stipantur ; quorum tenesmus maxime frequens, cum dejectionibus nonnunquam numerosis, occurrit. Haec inter conamina, ab intestino recto materies, isti ex vesica similis, mucosa saepe excernitur. DO-lores interdum, colicorum instar, cum in statione aliisque viarum primarum affectarum symptomatibus, exoriuntur. Symplomata alia nonnulla nonnunquam obtinent; haec autem, secundum morbos quibus hic noster alios conjungatur, variabilia; ergoque sub hoc capite minime recensenda sunt.
263쪽
OBsERVATIONES Nos o LOGICAE QUAEDAM .
MORBUs noster a Domino Lieutaud catarrhi vesicae nomine descriptus invenitur; ille autem de eo quasi morbo inaudito, omnibusque auctoribus, Hos anno e X cepis, alto silentio submerso venditat. Host annuS de eodem, quasi vesicae affectione rara, loquitur. Cui vis autem me dicinae studioso, vel hujus artis libris versato, affectionem neque tam inauditam neque tam raram esse, quam sibi ipsis hi auctores finxerunt, non potest quin liqueat: In alia praeterea hujus dissertationis parte, hunc morbum Sennerto etiam nutum fuisse, a Boneto autem saepius designatum, Ho annumque ipsum nobis casus tres quatuorve suppeditasse, ostendemus. Aliquibus forsan, symptomata supra narrata, nisi morborum aliorum comites, sese non praebere, allegatum sit. Fatendum enim equidem est, stranguriam urinamque mucosam, morborum nephriticorum vel urinariae vesicae calculosorum, plerumque esse symptomatica ; sed, ex observationibus postea adducendis, symptomata illa non solum morbis aliis pendere, sed etiam, nullo alio existente morbo, ex vesica ipsa idio pathice affecta oriri, nec non nauci secretionem auctam, maximam nostram attentionem mereri, quandoquidem, eo diminuto, symptomata alia levari soleant, patebit; hinc morbum non solum sympto maticum, sed etiam nonnunquam idio pathicum, liquet. Si autem idio pathicus sit, proxime disquirendum est, quisnam ο ei in systematibus nosologicis tribuatur vel tribuendus sit
A systemate itaque Sa uva gessiano, ut ordine primo, incipiendum est; illic sub classe ix. et genere xxviii. morbum, Pyuriae sub nomine definitum, invenimus; in ista autem desinitione, mictio puris, vel purulenta, Cum mucosa confunditur, etiam si Sa uva gestus postea ipse confitetur mu- cum inter et pus distinctionem mani restam esse;-Linnaeus nomine barbaro Glus utitur. Desinitio ejus praeterea nimis curta, nec symptomata satis diagnostica praebentur. Voget hunc morbum nomine omnino improprio, Chylariae, scit. designasse videtur; in ejus autem definitione symptoma morbi primarium, stranguria nempe, deest. Cullenus, Nosologicorum ordine postremus, celeberrimus Vero, de hoc morbo, in systemate suo, ne unum quidem fecit Verbum; quare hoc oriretur silentium, rationes adducere non nostri hic est; tantum, summa cum deserentia,syilemata no sologica, adhuc tradita, omnia, forsan ex ipsi ua rei natura, dissicultatibus ac desectibus nonnullis laborares
264쪽
borare, nobis observare liceat. Nullum vero esse in quo dissicultates minores et desecta pauciora, quam Culleniano, inveniuntur; eodemque tempore, non possum ut non mirari, ad quot pauca genera nos logicorum aliorum farraginem reduxerit. Hujus autem systematis rebus in aliis praestantia cuivis lectori non potest quin luceat ; nobis ergo, si sub systemate tam conciso, eleganti, ac utili, morbum neglectum collocare Conante S, erroreS nonnullos com iniserimus, condonandum erit. Cullenus suas morborum
ci si es divissionibus duabus generalibus distinxit, quarum
prima tres classes priores continet; ea autem complectitur morbos systema in genere assicientes. Secunda vero, quartam ac postremam classem amplectens, morbos corporis
partem tantum assii gentes, sine ulla systematis generalis affectione, perstringit. Quaestio igitur, Sub qua harum divisionum collocandus sit morbus de quo agimus, impri
Ex disiectionibus, cystirrhoeam inter et catarrhum Communem, quoad glandularum mucosarum assectarum statum, similitudinis quoddam obtinere constat; hinc morbos ambos ad classem ordinemque eundem, ac igitur ad Cullent Profluvia, primo ex intuitu referre suaderemur. Catarrhus vero, et sub profluviorum ordine genera alia complexa, pulsu frequenti et systematis affecti sympto matibus aliis stipantur. Ex observatis autem, Cystirrhoeam pyrex iam nullam vel alia systematis generalis a Tecti symp- tomata fere semper comitari patet; hinc et similitudinem quam maximam propter, hunc inter morbum et gonor- rhoeam, quoad et statum partium affectarum, et materiem excretam, non inter morbos generales, sed locales inter, recensendum esse, et etiam sub eadem clade, ad ordinem Culleni tertium, Apocinoses scit. referendum, ducere fert
PARTE praegressa, morbum in duas species, symptomaticum scit . et idio pathicum, sese dividere observatum fuit. Ad causas autem rite ac ordine investigandas, forsan harum etiam specierum, secundum quibus oriuntur causas, ulterius in varietates distinctio non inutilis foret; hoc alpropositum, en tabula sequens.
I. Cystirrhoea symptomatica. Sub qua comprehenduntur varietates sequentes. I. Cystir-
265쪽
1. Cystirrhoea calculosa. a. Ex calculo in vesica ipsa. b. Ex calculo in rene, pelvi ejus, vel uretere. I. Cystirrhoea arthritica.3. Cystirrhoea sympathica vel ex aliis partibus a fecit S.
I. Ex acribus assumptis. a. EX acrimonia in urina inducta. 3. Ex urinae retentione nimia Hocce causarum conspestu dato generali, de singulis inordine quaedam amplius proferre, nec non medicorum ce-
leberrimorum scriptis observatisque deducta, quibus causarum hujusce morbi talium existentia probari potest, test timonia exhibere restat. I. CYsTIRRHOEA CALCULos A. Calculum in vesca muci excretionis auctae saepius esse causam, medicis feret omnibus non ignotum esse potest. Ad rem stabiliendam, in observationibus Boneti, Lie ut aud, et Morgagni, exempla multa invenienda sunt, alia in No comio Regio Edinensi nos saepius vidimus. Singa vero quibus in vesica lapidis existentia dignosci potest nonnunquam maxime dubia sunt; quanquam enim praesentia ejus cathetere ple- rumque detegi potest, tamen, si cathetere immisio non invenire potuerat, calculum nullum adesse, minime denunciandum sit; quoniam exempla non desunt, ubi eo semel, bis, terve introducto, nullus perciperetur; attamen, post pericula repetita, vel manu magis perita instrumentum gubernante, lapis tentamina priora minore cum arte peracta illudens, sensibus tandem patefactus fuerat. Praeterea, etiam si post tentamina maxima cum arte saepius instituta, apidis perceptio nulla inveniretur, nullum tamen, CX inde solum, adesse, nequaquam inferendum est; nonnumquam enim lapidem, vescae lateri adhaerentem, tunicam sibi sormasse evenire potest, s Uid. Lie ut aud, Anat. Med. Obi. 333, i 3Sa.); quapropter, ex catheteris lapidem Contra collisione, sonum ullum, vel vibrationes quaisis praesentiam ejus indicantes, percipi impossibile foret: In hisce igitur casibus, praeter ex catheteris usu signa, di agnostica Blia, ex aegri temperamento et symptomatum Observatione
deprompta, adhibenda sunt. Ita, si temperamenti istiuscujusdam ad calculi formationem pracdisponentis aeger
266쪽
sit, si lapidem per urethram olim excreverit, si urina ejus unquam sabulosa apparuerit, vel sit doloribus nephriticis
calculi per ureterem in vessicam descensum designantibus vexatus fuerit, tunc in vesica lapidem morbi causam esseverisimile erit. Ex calculo autem in rene, pelvi, vel uretere, hanc vesicae affectionem oriri, dissectionibus multis patet. Morgagnius ad hancce rem elucidandam exempla
nobis plurima tradidit: in uno Epist. XLII. q.) quidem, medici consulti morbi sedem in vesica fuisse non dubitarunt, sed mortui dissectio nihil quidquam mali in vessica,
magnos autem ramososque calculos in renibus, osten-ς dit Alium similem ex Harderi observationibus narrat, ubi corpore dissecto dicit, In vesica nihil praeter- naturale observare licui Te ; in re ne autem altero, non modo inclusas carunculis papularibus arenulas copio- sas, sed praeterea ante ureteris ostium fuisse calculum oblongum, acuminatum, silicis duritie, &c. Morg. Ep. XLII. s.) Multa alia hujusmodi, ex Boneti an atomia practica, Lib. III. Secit. XX. Obs. xiii. Sech. xxviii. Obs. xvi. exempla petenda essent. Ex symptomatibus, quando in rene, pelvi, vel uretere sit lapis, plerumque pronunciare dissicile foret; nec magni forsan esset momenti: Majoris autem utilitatis erit, hos inter casus et in vesica ipsa lapidem distinguere. Haec vero distinctio nonnullis etiam ambiguis stipatur; quoniam ex doloris situ nil pro certo dijudicare possumus; nec non symptomata plerumque similia sunt. Si autem, post catheteris usum saepius repatitum, nullus in vesica persentiatur lapis, nec aeger de dolore, in illius regione, gravativo queratur, et si vomit uritio eodem tempore occurrat, ex Syden hami auctoritate lapidis sedem in rene, pelvi, vel uretere esse, suspicandum sit. 2. CYsTIRRHOEA ARTHAITICA.-Juxta DoctorisCleric, aliorumque observata, filamenta mucosa in urinis arthricorum saepius inveniri liquet; hinc muci ex vesica secretionem adauctam, arthritidem, majore minore ve gradu, non raro comitari duceremus. Exempla vero magis
ad rem pertinentia sunt, ubi paroxysmis arthriticis alternare, ac ideo, aliquo modo, de morbo isto pendere cystirrhoea videtur. Duos tales casus ex Vieumenio Sa uva gestus nobis transcripsit; istis ambobus, paroxysmis arthriticis subvenientibus, nauci excretio supprimebatur, Sauvag. de Pyur. arthrit.) Multos alios tales sese vidisse dicit noster celeberrimus Praeceptor Cullenus Praeleel. Clin. ann.ITTO-I. Tres autem casus memorat; primus, in virgine
267쪽
i obili obtinens. observatu dignior erat, secundus ac ter ius viris nobilibus occurrerant : In duobus posterioribus,
Nucosae urinae e XCretione in paro xysmis cum arthriticis
non solum alternasse, sed etiam aliquando causis paro xyl-ni arthritici occasionalibus, arthritidis acce sui solito araeeuntibus, symptomatibus praegressis, excitatam est e)bservatum suit. Cystirrhoeae arthriticae existentiam pro te hoc sussiciat. Cognoscitur autem ex aegri tempera-
Dento, vitae genere, et symptomatum levatione, paro xyl-nio arthritico subveniente. 3. CYsTIRRHOEA SYMPATHICA. Sub hac casus om- aes ex partium vesicae vicinarum magisve dissitarum affec- ione morbosa orientes includendos censemus. Inter par-
es corporis nostri diversas sympathiam quandam interesse, remo hodie dubitet, quanquam quisque sere theoria di- tersa rem explicare tentet. De theoriis autem in hoc lo- o disquirere minime ad nostra pertinet; sed potius ad va-ietatum hicce recensitarum caulas stabiliendas, testimonia
a. Colirrhoea sphilitio a. Hanc sub titulo Pyuriae visiaridae Saliva gesto descriptam habemus. Eos qui olim gonori hoeam passi fuerint aggreditur. Muci ex glandulis urethrae excretionem auctam Anglice GDet) temporis permultum post gonorrhoeae virulentiam e X tinctam nonnun-Huam remanere bene noscitur ; glandulis vero ad vesicaerollum sitis hancce affectionem transferri, ex eoque Cystir- h Ceae symptomata omnia evenire, non tantum probabile e stat. I alem enim sese saepe vidi isse casum testatur Culenus i Prael. Clin. I 77 .) Talem Prosessoris nostri dignis-Jmi IIope, in Nos comio Edinensi, sub manibus ipse vi- lisse memini: Ili hisce plerumque cassibus, stranguria paro Xysmorum febrilium, intermittentium instar, cum su- .lore et nauci excretione copiosa perfectorum, formam nonnunquam induit. Hacce febricula, gonor rhoea praegres
sa, et lapidis absentia modis antea dictis cognita, varietas haec dignosci potest. b. C lirrhoea ex intestino recto assecto vel haemorrhoidatis. Ad communicationem vel sympathiam vesicam inter et rectum stabiliendam quam plurima adduci possint. Exemplis ad rem pertinentia duo refert Hos Mannus Vid. Onsuli. et Ilespons. Med. cent. ii. et iii. 3 3. cas. 8q- 93-)In primo, aeger fluxu haemorrhoidali olim laborans, hae morrhoidibus cesi intibus, urinam, colore sanguineo imbutam, maximo cum dolore excretam, et PasOxysmis, redeuntem mingere solebat. Hi autem paro Xysmi, aliquot post dies, fluxu haemorrhoidali iterum subveniente, ter-VOL. III. K k mina-
268쪽
minabantur. In altero, generosus, suo ri haemorrhoidali etiam obnoxius, hoc cessante, mictione non sanguinea, muco vero multo viscido, aliisque cystirrhoeae sympto in a. tibus stipata, corripiebatur. In hisce igitur casibus, quin vesicae ali cito ex haemorrhoidum suppressione ortum suum traheret non dubitandum est; quomodo autem suxus sanguineus, ut in casu posteriori, in mucosum mutaretur, non difficile forsan explicandum est ei: Nobis vero in recto ipso, ubi fluxus haemorrhoidalis saepe formam mi cosam induit, idem aliquando eveniste, satis nunc erit observasse. Haecce varietas e X causa plerumque dignosci potest; sed praeterea, in ea mictiones cruentas, postea in mucosas conversas, morbi principio nonnunquam Occurrere, observandum sit; ex hoc, si aeger plethoricus ac temperamenti ad haemorrhoides praedis ponentis sit, etiamsi arro sanguis nondum exstillaverit, morbum e X eo sonte provenire suspiciendum est. Talis casus in Nos contio, Praeceptori cel. Culleno obvenit sanno 177o-I. : Qui lana, Petrus Whitche ad , anno ae t. 34, vir indigens ac labori a Lsuetus, in quo quare syphi litidem praegressam suspicaremur causa nulla fuerat, subito ac sine symptomatibus nephriticis antecedentibus ullis, stranguria sanguinisque ex vesica profusione corripiebatur; his symptomatibus per annos duos perseverantibus, tandem vero, sanguinis fluxuces ante, materiem mucosam et viscidam mingebat. Casum huncce, quanquam haemorrhoidibus aeger nunquam laboraverat, ad fontem nullum alium praeter haemorrhoidalem referendum judicabatur. c. C; irrhoea ex Dagina Gedita. Ex partium vicinia, vaginae affectiones vesicae saepius communicatas fore conjiceretur; nihilominus cystirrhoeam, ex hac causa originem
JUcentem, tam raro invenimus, ut historiam hujusmodi unam tantum, sed bene stabilitam, et rem quam lucidius me probantem, nobis a Culleno traditam habemus. Mulier, vidua, felicitates connubiales iterum CX pertura, maritum juvenem robustum sibi assumpsit. Consummatio nunc vero magis quam ei virgini evenerat difficilis erat, nec nisi dolore quam maximo perficiebatur; hinc pudendorum cum molestia ac dolore inflammatio oriebatur; coitus, juvenis mariti forsan ex ardore instauratos, effectus iid in semper sequebantur; tandem autem hoc modo mense peracto, chirurgus arcellitur; remedia emollientia sine ullo symptomatum levamine adhibebantur; stranguria nec non urinae ardore supervenientibus, amici ejus, casum forsan venereum e sie, suspicantur, ergoque, nesci'
269쪽
ente chirurgo, mercurius ei exhibetur, eoque salivatio copiosa excitatur ; nullum vero exinde auxilium recipieba iur. Quarto circiter vel quinto a nuptiis mense, urina perscrutantibus sedimentum copiosum mucosum deponere videbatur, symptomatibus stranguriosis remanentibus. Hic non dubitandum, quin ex vagina affecta symptomata 2ystiirhoe alia ortum tuum traherent; constrictio quaedamn vagina forsan praeternaturalis ansam inflammationi 1 nra exortae praebuerit.
II. CYsTIRRHOEA IDIO PATHICA. Hocce titulo Omnes zys irrhoea casus, non aliorum morborum symptomaticos, ea visisque in vescam ipsam primario agentibus orientes, designare volumus; tales vero existere casus etiam, ut diX-imus, ex Sennerti scriptis pateret. Ille enim ex Cardam ommentariis refert, - Monachum quendam tantum Pituitae lentae in matula simul concretae, ut ovi anseris
magnitudinem superarit, sibi ostendisse, et tamen nunquam calculo laborasse.' Senner t. praes. lib. 3. pars 8.eci. I. cap. 3.) Dein ex Hollerio scribit, uendam minxiste multa similia liquidis margaritis, admodum pel- lucida, alia crassiora, mediocriter cocto albumini ovi sit milia.' Multa alia sit milia ex Boneti observationibus de lucerentur Vid. Bonet. anat. praα lib. 3. sest. I 8. Obs. II. 7. 22. Nunc autem, cystirrhoeam ex causis in tabulale signatis oriri, probare nobis incumbit. I. Ex acribus asseu raptis. Acria nonnulla, falina praesertim, i sumpta, in vias urinarias suos e sse di us peculiari modo osten-lendi vi pergaudere bene notescit; inter illa vero nulla hac ceti magis quam cantharides pollent; hinc non solum ex ea una usu interno, sed etiam applicatione externa stranguriae,rientes saepius observantur. Hae scit. stranguriae) au em transitoriae plerumque ac fugaces, nec muco visci dount stipatae; in aliis vero exemplis essectus pertinacio Sic diriores evenire possunt: Tales casus etiam muci excre-ione aucta stipatos sese saepe vidisse, refert Cullenus. Aia etiam acria metiore ex systematis vel vesicae irritabili itate stranguriam gignere posunt ; ita vesicae irritatio et Mingendi cupiditas frequens ex ricini etiam oleo vel vinia aululo assumpto oriri nonnunquam solent. Cullen. Prael. zlin. I 772, 2. Ex acrimonia in urina in D la. Acrimoniam urinae ex acribus a sumptis ortii non denegandum ; de Urina Ve- O, non e X aliquo in corpore introducto, sed caula admotum diversa, acri nonnunquam reddita, hic loqueremur; ta labor nimius, qui dorum partes tenuiores et aquosiores
270쪽
disti pando, salinas per vias urinarias transituras minus dis.
fusas, ac igitur acrimonia magis praestantes, reddat. Hinc, post exercitia vehementiora ac diuturna, urina colori S ruberrimi et cum stranguria nonnumquam excernitur: Lx hoc fonte in equis ex veterinariorum observationibus strangurias saepius oriri pateret. Bone tu 3 praeterea casum ex
Thoma Bartholino refert; ubi, ex gestatione nimia ac tempore eodem ad bolem expositione diuturna, primo sanguinis mictione juvenis nobilis aeger corripiebatur; dein stranguria, qua extinctus fuerat: In defuncti vero corpore nihil vitii praeter mucum in venca et vieteribus a P arebat. Exemplum ad eandem rem, hyeme praeterita, in No soco-mio Edinensi sese obtulit. Alexander M Donald, vir a Ct. 3I, labori assuetus, quinque ab isto tempore circiter ann. , stranguria, mictione mucosa, aliis de cystirrhaeae symp- tomatibus, laborabat; lapidem nunquam CX creverat, nunquam a renutis Urina scatebat, neque post catheteris usum saepius institutum calculus unquam percipiebatur: Q2erimoniae autem ejus labori nimio succedebant; neque, cui tribueretur, aliam sciebat causam. 3. Ex tirinae retentisne nimia. Ex hoc fonte mala o tum suurti multa trahere, exemplis quam plurimis statue retur: Inflammatione vesicae enim, urina in solenni convivio ultra consuetudinem detenta, exorta, supremam sibi diem cel. Tycho de Brahe traxisse dicitur Bonet. de uri n. sup p. Obs. xii. g. Ex tali vero causa cystirrhoeam etiam oriri ab Hos manno probatur scent. 2. et 3. cas. 82.) Quo modo retentio haec nimia suos edat effectus postea explicandum erit.
DE CAusARUM ACTIONE. PARTE praegressa, ex auctoribus, ad causarum allegatarum e X istentiam evincendam, exempla tantum adduximus;
nihil autem, vel nihilo proximum, de earum actione diximus; neque, more solito, in praedisponentes et occasionales vel excitantes divisionem secimus. Nunc igitur quaedam de illis disserere nobis incumbit; et, i. De calculo limactione. Vias urinarias, irritabilitate indutas, urinam etiam statu naturali acrem Ccte, omnibus hodie conceditur; hinc partes sensibiles ab acrimonia defendendi oriebatur nece:
sitas. Huic vero proposito, tunicam ureterum et vesicae,
sed praecipue ad coitum ejus, internam, glandulis ad mu- cum iecernendum institi clam, invenimus. DIae autem glandulae liquorem suum, quo magis irritentur, copiosio' repa effundent. I Ioc modo calculum in vesica plerumque agere