Disquisitio medica de medicamentorum modo operandi in corpore vivo. Ex principiis physicis, moralibus et medicis deducta ...

123쪽

Ntiquum est dicteritim, quod

apud Themistium orat.f. de Amicitia legitur : Διος θυγατ ρ αλῆθεια; de quo asserto Plutarchus de adu t. o Amic. simile estatum prostri: Veritas est, ut ait Plato , divina omniumque bonorum O diis hominibus

principium : quod allarium vix ulli dubium esse potest, ne dum quidem debet, cum per veritatem ad ipsam divinam sapientiam adspiremus: & sane notatu dignum est, quod ipse Benedictus Salvator se veritatem & non modo verum, sed ipsam veritatem nuncupet, ut eo ipso homo in omni aftione & cognitione veritati studere debeat:

hinc Lactantius Lib. r. cv. ult. dixit: primus sapientiae gra dus e asa intesilere: secundus vera cognosicere : tanto ma

gis vero veritatem sectari conventu, quo magis falsa & erronea circumvolant; unde etiam prudentiae opus est, ut dum erroreS cum Veritatis ornatu passim circumdati& turgidi videantur, illi ab hac exacte discernantur, ne haec suturis ulterioribus damnis ansam praebeat: P et neque

124쪽

PROOEMIUM.

neque tantum satisfacit veritatem agnoscere, sed &l in illa confirmari convenit: Bonumenim δ, juxta apostolum ad

Ebr. S. v.'. ut confirmemus corda nostra : haec enim confir

matiis est veritatis nutrimentum & utilitates ex eadem veritate expectandas promovet atque auget r negandum

tamen minime est, quod haec veritas sub variis spinosis &salebrosissemitis progrediatur , ut multis ingeniis id e

vit: utinam tam faciis vena invenire possem, am falsa convincere: haud tamen ea propter quempiam deterrere debet haec facies rerum, qua interdum ita abstrusa videtur veritas, quin potius omni cura studioque quisquam ann ti debet, quo non modo aditum ad veritatem praeparet, sed unam alteramve veritatem detegat & illius utilitatem commonstret: prima Vero veritas ita constituta esse debet, ne ullum quidem dubium Contra eandem moveri possit adeoque in eadem absoluta certitudo adeise debe at: id ipsum etiam est, cur in scientia rerum vera acquirenda & in experientia stabilienda prae omnibus aliis quidem iplam Factum, sive, το οτι rite & eXquisite constare debet, ne videlicet animus e possibilibus concludat ad realia; siquidem priora e speculatione, posteriira ex observati me inplurimum emergunt quare sane illa notitia, quae circa factum hujuSque certitudinem versatur, in toto veritatis studio fim lamentalis & cardinalis est : & quid quaeri magis scientias & artes offendit, impedivit& turbavit, quam praematurae & curios e speculationes ad directae, neglecta certitudine facti. Omninovanus&otiosus labor est, fugitivo&credulo quodam animo factum quoddam supponere & ut certum finge

125쪽

speculationem animum immergere adeoque circa το λοπι luxuriari, circa ori vero steris escere ast quoniam in indagatione Facti, phaenomenorum, effectuum simplicissima maximeque ingenua veritas haeret, ita omnino comentis AIexandrini Lib. 3. PMag. cap. m emtum constanter memori mente teneri debet : Amplex feritalis' color di .ligenaeus: haec cura, haec industria, hoc studium nostrum esse debet, quo antea indubias & ingenuas veritates in Historia facti nobis comparemus: nisi enim Factum Ce tum fuerit, reliqua causarum indagatio valde anceps &confusa est d hactenus in genere dictum mit, illud merito seorsim ad Medicinam applicari debet & potest, in qua longe nobilior & utilior est consideratio illius, quod actu fit, quam hujus, quod sorte fieri potest, aut quod secundum certas praemissas & suppositiones fieri &contingere posset: dolendum merito est quod in hoc

posteriori conatu animus humanus adeo operosus & osnciosus este deprehendatur, dum ex certis principiis & aD sertis mox phaenomena quaedam efflagit, quae magis entia rationis &phantasiae, quam realia existunt : &ne in longum campum demonstrationum transiliamus, vel unicum hoc exemplar testimonii instar inservire potest, quando ex suppositis quibusdam remediorum principiis, indubiae quaedam qualitates & virtutes colligunturdi supponuntur, dum adhuc eximium dubium vi, get , an etiam talia principia remedio insint, an

vero mixta , an siniplicia , an ut mixta, an veront simiplicia tales qualitates possideant, an tantUm talibus qualitatibus praedita sint, ut ex ejusmodi principiis

126쪽

PROOEMIUM.

non ad alias Virtutes concludere liceat &c. nobis utilior& pretiosior ille labor esse videtur, quando remediorum vires antea ex suis effectibus explorantur & qualis sit talis effectus in subjectis robustioribus & in affectibus contumacioribus: exinde longe certius concludere licebit ad effectus eorundem remedioru in subjectis sensibilioribus& debilioribus, nec non in affectibus mobilioribus, periculosioribus Sc qui in acutam indolem propendent: quicunque vero in tali studio feliciores & certiores gressus facere sperat atque contendit, ille ab idololatria authoritatis liber esse debet, ne vel antiquitatis, vel alterius splendoris vinculo captus, caeca quadam fide in tali disquisitione assensum suum praebeat, quin rectius cum Potone de

Republ. X. Veritati virum non praeponendum censeat Sc potius

ad certitudinem Facti contendat: neque etiam adeo necessarium est,tam anxie semperio sive modum fiendi indagare velle, quod interdum proximiorem utilitatem adjuvat: ita enim vel nihil, vel parum artis medicae emolumentum promovebit nuda inquisitio & notitia, an medicamentum quoddam per sal, an per sulphur operetur, an sal sit fixum an volatile &c, nam communis aut subit lis illa theoria chymica valde abstrusa & incerta est, adeo que nullis certis applicationibus adhibenda : dantur enim remedia sulphurea& salina diversorum effectuum: quid quod cum status mixtionis & subjectorum mixto

rum , nec non ratio qualitatum, e mixtione corporum

provenientium, in hodierna physica perquam incognitares sit, propterea consultius erit, certitudinem aliquam de essectu talium remediorum acquirere: damus hujus considerationis exemplar: cinnabari. constat ex mercurio

127쪽

rusulphure: hoc interne re luit, motus auget & inapellit; ille etiam humores colliquat & vias aperit: quis jam e mixtione sulphuris cum mercurio hariolari poterit, quod cinnabaris sedativam vim habeat ρ nonne consuutius fuerit, de effectu certitudinem nosse , quam in illud abstrusum inquirere; quare antea diximus quod interdum plus prosit, modum flendi non nosse, quia illius indagatio vel animum a dignioribus negotiis detinet, vel tantum in nudas speculationes praecipitat ut denique illud

Christi effatum huc applicari queat Luc./7. v.ro. ποιηση

τε παντα τα --. λέγετε οτι σουλοι ἀχρειοί

Servi fumus inutiles et Contra vero eveniet, ut qui seposito hoc studio speculandi sincero animo ad simplicem veritatem collimant, de divino auxilio gaudere possint, ut hic

valeat, quod Mneca Deia m.Iam professus est et gratias ago providentiae divinae, quae nunquam ha opprimi vult verita-ιem, ut non magnis suis vestiis emineat: At ne diutius in hoc praeloquio maneamus, mox sermonem instituemus

de MEDICAMENTORUM MODO OΡΕ-RANDI IN CORPORE VIVO, de qua con

sideratione Tertium nunc Specimen producimus: non negamus,quod in hac disquisitione multae incertitudines passim alibi occurrant, quae praematura speculatione nituntur, neque rarum quid est, quomodo interdum in levioribus disquisitionibus animus saepe praeter necessitatem occupatus sit, quo valet illud quod Celsus Lib s. c. ac dixit: Assurionis est parvam rem otiosiere, quo plus praestitisse rideatur. Nobis potius utilius videtur illud opus, quod circa certitudinem & veritatem effectus occupatum est: sed ne nobis ipsis obloquamur, vix praesentem indagationem

128쪽

DR MEDICAMENTORUM.

nem & traflationem penitus sterilem & inutilem esse ju

dicamus, modo eadem veritate fasti nitatur, neque obscv

eis illis subtilitatibus philosophicis, quae plus in imaginatione & suppositione, quam solida demonstratione habet.

inhaereat: & cum imprapsentiarum nobis incumbat publica Inaugurali Dissertatione medicam aliquam considerationem ventilar ita placuit eandem tractationem consue ta m*thodo commendare, ut videlicet steriles Se inutiles evagationes sedulo evitemus, sed potius utiles & attentas applicationes ad Pr in mςdicam continuemus & servemus : placet vero in illis animadversionibus progredi, quae ad contextum hujus doctrinae spectare nobis videntur : Deum veneramur, quo hule etiam specimini eadem gratia adsit atque annuat, qua prioribus adstitit, quo omnia in veritatis medicae emolumentum cedant,

E Medicamentorum operandi modo uno altero. ve Specimine actum ruit, sed cum haec tra etatio nondum peralita sit, eapropter semel ceptum negotium in tantum hoc loco continuare placet, in quantum limites con-. -- scribφndae Dissertationis concedunt hactenus enim remediorum modus operandi explicatus mix, unde nunc ALTERANTIUΜ medicamentorum energio operandi ratio inquirenda ct explicanda erit: dicuntur vero illa quae vel humores vel motus ad subsequentem saturarem ea cretionem praeparant, Vel quae exorbitantes motus iterum in ordinem justum ducere ad- juvant: Cum itaque horum remediorum diversae classes atque species occurrant, ita otiam lubet illas breviter percurrere, ne vero ita praecociter in ipsam specialem tractatio

129쪽

DE MEDICAMENTORUM. rar

nem irruamus, praemittemus quaedam praecognita ad praesens negotium pertinentia, videlicet qUod Alterantia remedia minime tam evidenti effectu suum operani modum obsignent ac Evacuantia, unde illorum energia semper in

sthola medica exploratu scituque di scilis fula; ex quo fluit,

quod circa illorum indagationem ubique major attentio &circumspectio adhibenda sit . deinde etiam stiendum,qhio.. modo Alterantibus posm mirae virtutes adscribaritur, quae tamen in ipso usu Sc lectuli indexpertae probatae sunt: id quod eo magis praeservare potest animum, ne de non entibus

praedicata certa declamemus, aut seuppositarum virtutum rationes atque causas extorqueamus: V. g. si

quis velit Alterantibus adscribere virtutem meliorandi &corrigendi materiasprecantes, quo sine damno & vitalitatis praesudicio minera queant, quidni frustraneum fuerit in talem modum operandi speculari, cum essicacia illa

verti h materias tali, quali praedicavimus modo, magis imaginaria & hypothetica, quam certa & vera eXistat: tanto major etiam circumspectio tenenda est, quo magis N in materias operari deprehenduntur, ne nimis

subtiliter de materiisspeculemur, neve in explicatione & illustratione modi operandi, obscuritatem majorem hula considerationi obducamus; neque etiam aliquid militatis promittit illla labor, si nimis subtiliter quisquam de hoc remediorum operandi modo Vellet, quippe quae operosa meditatio plane nihil utilitatis medicinae afferre poterit: ob id in Alterantium explicatione eo facilius a. nimus ad stibiis speculatione educi potest, quoniam e fectus illorum magis interni Sc minus manifesti sunt, sicut contra Evaeuationes magis insensus incidunt : jam vero constat, quomodo opiniones in nulla re magis luxuriari soleant,

quam ubi crassi fensius non statim penetrant, ibi enim phanias a latissimum c .pumaeperit singendi Scsuppon ι,luod

130쪽

m DE MEDICAMENTORUM.

sensuum dejectum supplere videtur: eo magis vero pro utili tote medica militabit, si Alterantium ess ectus in materias recte annotantur & ad futuras justas applicationes rite adhibentur ; ne videlicet ex siupposito quodam operandi modo, longe a lii effectus excogitentur & deinde cum detrimento & vituperio artis urgeantur: interea neque de Alterantibus de Evacuantibus alibi latius explicatum fuit quodphrescam etiam incaciam in corpus humanum habeant, modishaec non ita indiscretim pro effectu medicamentoso Leolutari declaretur & declametur,unde in hac universa tractatione de medicamentorum modo operandi hanc inculcamus, quae inter esiectum remedii phusicum & connexum effectum medicamentoβm sive m Heum occurrit: applicam enim effectus phusici ad substratasa 1mione productit ectum medicum, haec vero applicatio

non in remedi edin tura per &remedium operante, haeret; unde neque remedium, rite adhibitum, penitus otiosum est, neque natura tantum spectatorem agit: quippe quae notitia ad multas confusiones evitandas inservit,unde in hoc praesentis disquisitionis limine repeti & incubcari debuit, ne autumemus quod salutares remodiorum o perationes nudephdisicis respectibus debeantur; cum perpetua dissentia sit inter corpus vivum & mixtum, aliusque actus Ausus remedii in corpore nude mixto, alias vero in vivo existat; quapropter medicamentorum modum operandi in eorpore vivo inquirimus & explicamus.

Priusquam ad Alterautium remediorum modum operandi explicandum propius accedamus, placet brevibus adhuc aliquot indicare, quae ad hoc negotium recte

pertractandum&intelligendum spectant: quod vero ipsa

Alterantio attinet, tunc eadem partim in sidas Partim partes operantur ; curn prioribus sese com