장음표시 사용
141쪽
divinis aptum. Hinc igitur est, quod a Jove summo ad Venerem tandem devoluta hae et divina sit sententia, ab hominibus puta terreitria potius incrementa, quam coelestem vigorem adfectantibus , a quibus rerum naturae prisca parens & elementorum origo initialis, & orbis totius alma Venus salutatur, ut Apuleis lib. q. metam. p. Is 6. sicuti & Naso I 3. Metam. Pers. 7s8. mirabundus
proh quanta potentia regnio Venus alma tui l γuanquam nec inconveniens Salmasi ad parcat emendatio& interpretatio: Ipsa venas atque mentEm permeantis spiritus Latus occultis gubernat procreata vi, Ibus. Id est, ipsa intus procreata gubernat occultis viribus spiritus permeantis Venas atque mentem.
Scriverit autem frustranea fuit divinatio: O Uenas aeque amantum permeante spiritu Intus occultis gubernat procreatrix viribus. Ipsa Venus, inquit, ereatrix, ut creator aether Fc. Non displicet tamen, quod idem ibidem corrigens su unxit:
- - perque pontum subditum Pervia, in sui tenorem seminali tramite buit , jussitque mundum nosse nascendi vias.
Ubi seminali tramite imbui idem valet, ac si genitali rore conspersia cuncta generationi adaptari , & procreationis ordinem discere dixisset. Est enim Via hic instructio , doctrina, ratio, ut apud Prudentrum: Senex fidelis prima credendi via est.
142쪽
Sedalius Panior: Via datur nobis intelligendi , quia his, qui legunt, & non intelligunt, litera sola est credita. Vid. b. uarth. lib. qq. Adv. c. 7. Pemius tenor, & permeans spiritus autem sic accipiendus est, prout Amorem Stobaeus ex Orpheo cap. I. fingit, Diis& hominibus colludentem
Qucque pacto Ausonius de Venere, quod sit Orta salo, suscepta solo, patre edita caelo.
Menander apud Plutarchum de audiendis Poetis p. 2I. Quocirca gentes illi tanquam undiquaque bonae atque beneficae Servatrici aras & monumenta exstruxere. Sicut inter alia Romae in Quirinali ad Oratorium Neronis salis adhuc Statua Vrneris cum Amore , arca , atque hae insecriptione vigitur:
Descripsit Boissardus Topogr. Rom. f. II 6. ' i
Cras amet, qui numquam amavit; quique amaUit, cras amet. J Mirum profecto est, cur auctor Perustilii Venerei crastinum toties amorem inculcittit, & non potius hodierno manum injiciendam suaserit , qui vel ipse sit incertus. Nam ut Martialis carmen paulatim mutatum huc detor
143쪽
Cras an ames ' hodie jam ferum es, Poshume, amare rIlle sapit, quisquis, Posthume, amavit heri. Atque Epigrammatarius libro I. I s. dixit Non bene di Iuleris, videas quae posse πegari, Et solum hoc ducas, quo fuit, esse tuum.
Exsipectant curaeque, catenatiqtie labores: 'Gaudia non remanent, sed fugitiva volant. Haec utraque manu complexώque adfere toto ,
suuπι imo se quoque lapsa u. Non es, mihi .sapientis dicere, vivam: Sera nimis vita es crasinar vive hodie. Sed tamen , ni fallor , procrasinandum paulisper amorem Noster putavit, ne pecudum more statim irruamus, quo lubido traxerit. Valebit utique & hic illud:
Differ, habent parvae commoda magna morae. Alias enim juxta Plautum Parnasi act. 3. D. I. homo amans quicquid agit, properat Omnia , imo praecipitat, atque vel ideci saepissime Errat, ef in nulla sede morasur Amor. Ovid. 3. de art. am. Eris 3 ις ἱρῶν ἔρ-ι χαρμο Θ Q eιρόν. Fas esto amare & Amori tempestive gratificari. Scitum Pindari es apud Athenaeum lib. D Nec enim de nocte , & ubi vino forte aliquis oppressus , amor occipiendus , sed in crastinum differendus est. Nocte latent mendae , Omnesque vaccae sunt nigrae, quae postea multis poenitentiam attraxere; contra de mane consilium. Id vero Cn. mitius inter veteres eruditissimus in Mimiambis suis intimavit in
Tam jam albicassis Phoebus N recentatur
Commune lumen omnibus voluptasque: uapropter edulcare convenit visam, Cura que acerbas sensibus Rubernare, Sinuque amicam recipere frigidam caldo,
Columbatimque conserere labris labra. Uers. 68.
144쪽
AD VENERIS PERVIGIL 1UM. Haveri 68. I a Trojanos nepotes in Latinos transtulit. J
Ita Pitharus & Salmasius , cum prius in Latino legeretus. Posset quoque scribi , ni fallor I a Trojanos penates. Quod vero Venus coloniam Trobatiam in Latium duxisse hic dicitur, id per filium AEnean fecisse intelligitur. De quo est Vetus Adonicum carmen apud merentianum Maurum& Marium Victorinum antiquos Grammaticos , editionis Fusschiame pag. 243 I. N as6q. notas Heros, Perdita flammis Pergama linquens Exqvit in altum . Vela resolvit Saepe repulsus
Sera locavit r de Latinum Ps genus ortum, l . Altaque maππα Maenia Troyae. Lege: Romae.
Desumpti uamque sunt elegantes hi versiculi e principio statim AEneidos VirgilianΗ, ubi
Arma vir mque eanis, Trojae fui primus ab oris Italiam , Fato profugus, Lavinaque venit Littora, mAhiam ille , terris jactatus , alio Vi Superiam, sevae memorem Punonis ob iram. Multa quoque , bello passus, dum conderet urbem , Inferesstque Deos Latior genus unde Latinum, Albanique patres , atque altae maenia Romae.
Consulantur tamen & Isremi libri AEneidos, abl distea
145쪽
Ipsa Laumentem puellam conjugem nato dedit J
Id est, venus suo AEneae Laviniam , Laurentem Regis Latini & Λmatae filiam desponsavit. Viae , Maphos ι .- tus, qui appendice AEneid. inter alia sic loquentem inducit eroem illum Trojanum:
- - Iam Mis ades, hia meta malorum Malis N optatam Latia cum gente quietem . Tun mus. Dabit inde mihi Lavinia conjux Bello acri defensa, Italo cum sanguine missam Trojanam transferre interna in secula gentem.
Iliam, ut Dion us Halicarna . vocat , vel ut Livius Sylviam Rheam Vestalem, Romuli matrem. Quam sive historiam, sive fabulam hirsutis suis versibus Ennius in annalibus prolixe deduxerat, veluti de eo quoque Naso I. Tris tum a. haec prodidit: que suo Mariem cecinis gravis Ennius ore. Facta si unde parens Iliai nempe, leges. Per somnum verb oppressam volunt plerique, ceu P. Me rula Ennii quoque convasator ad I. Annalem versus illos, quos apud Ciceronem I. de iuvinatione reliquos cernimus,ed retulit:
Me ta eum tremulis anus adtulis artubu' lumen, Talia commemoras lacrimans, exterrita somno e Euridicά prognata, Pater quam noser amavit, Vires vitaque corpu' meum nunc deseris omne.
Nam me visus homo polcher per amoena salicta D ripas raptare, iacosque novos. Ita sola Post illa, germana soror, errare videbar,
Tardaque vestigare , quaerere te, neque luseCardo
146쪽
miae capessere: semita nulla pedem sabilibat.
Exin compellare Pater me voce videtur His merbis: δ Gnata, tibi sunt ante gerundae AErumnae, post ex fluvio Fortuna resisset. Haec pater emtus, Germanae, repente recessi, Nec Iese dedit in conspectum corde cupituI. Puamquam multa manus ad caeli caerula templa Tendebam lacrimans eblanda voce rogabam. Vix aegro tum corde meo me somnu' reliquit.
duod carmen inter Autiquitatis rudera pluribus expliculinus e Porpbrione ad Horat. lib. I. Od. a. Sed Ovidius 3. Fasorum amoenioribus versiculis eadem .st exsecutus: Mars quoque inermis eras: eum te Romana sacerdos Cepit, ut huic urbi semina munia dares.
Susia V satis quid enim vetat Inde moveri y
Sacra lavaturas manὸ petebat aquas. V ntum erat ad mollem declivo tramite ripam e. Pυnitur δ summά fctilis urna coma. Fesa resedit hamor venis que accepit aperto Pectore; turbatas oesituitque comas. Dum sedet, umbrose salices, volucr sque canora Fecerunt somnos , leve murmur aqua. Blanda quies furtim victis obrepset ocellis rta cadis a mento languida facta manus. Mars videt hanc: visamque cupit; potiturque cupita
. Et sua divisa furta fefellit ope. Somnus abit; jacet ipsa gravis r jam, scilicet, intra
Viscera Romanae condutor urbis erm. Hue facit & Prudentius lib. I. contra Θmmachum v. 17 .
Eisi Rheae sacram lascivi martis amore L a pudicitiam fluviali amisi in visa. Quicquid vero noster hic de sua Dea jactitet , rect δtamen Valer. Max. lib. q. c. 3. ii dem um penates, ea civitas; id regnum aeterno in gradu facile steterit, ubi minimum virium veneris,' pecuniaeque cupido sibi vindicaverit. N a vers. 7r.
147쪽
Uers. I. Lipsius rRomuleas ipsa fecis cum Sabinis nuptias, Unde Rhamnes , ct Quirites , proque prole poste
Romuli , patrem crearet, ct nepotem Caesarem. JQuorum versuum argumento eadem Belgica Siren earmen hoc Trochaicum in imperio Augusti natum comperit, & quidem sub extrema ejusdem Imperatoris tempora, atque post Virgilium. Pater enim hic Caesar D. Julius est, nepos Augustus. quae ipsae tam quaesitae blanditiae quomodo convenient , addit porro Lipsius nisi in hoc aevum p Venus, inquit, conciliatrix fuit Romanorum, Sabinariamque nuptiis , quas Romulo jam tum regnante, unde Romuli mater nequaquam hinc nata dicetur, vel legetur) junxit, ut ex iis Rhamnes & Quirites crearet, &in postera secta utrumque Caesarem , patrem cum nepote propagaret. Rhamnes quid sint, apud Commentatores Horatianos , Λ-cronem praesertim, lege ad istud in arte Poeticar Celsi praesereunt austera poemata Rhamnes.
Id est, Equites & Nobiles Romani, distincti a Quirhibus,
quorum nωmen vulgus etiam promiscuum Complectebatur. Cum enim Romanorum & Sabinorum gens, quae Curibus degebat, misceretur, uno nomine siuirites omnes adpellari coeperunt, Livius lib. I. Scriverius, tametsi legeretur in omnibus, atque adeo in suo quoque MSc. Romuleas , nec damnare prorsus illud posset , ipsi tamen concinnior & potior visa haec lectio, exigente ita sententia:
Moxque Marti de sacello dat pudicam virginem Romulumque: cum Sabinis ipsa fecit nuptias. Unde sanguis Quirites , perque prolem poste
Romuli , mater creavit O nepotem Coarem.
148쪽
Id est , Venus Marti & de concubina & filio prospexit,
atque huic iterum Romuleo Mus populo de conjugibus: unde genus & stirps civium Romanorum non modo con tinuata, sed & eadem serie eadem benigna mater Venus Caesarem quoque per posteritatem Romuli procreavit. Sed quum ipsemet Scriserias immane suum & vix immune futurum facinus fateatur , quodque haec lectio licet verisimilis, non tamen vera sit : Maneant igitur in statu suo
pristino illi ipsi versiculi, vel sane Lipsi amplexanda erit
Romuleae quoque nuptiae non verae erant, sed innuptae nuptiae, quia nec velato capite nuptae nuptialiter fuerant
Sabinae: Sed commune istud olim fuit omnis coitus vocabulum , non tantum legitimi ac justi. Paulus ex Festor Pellicem, quae uxorem habenti, nubebat. Et supra v. 3. Vere nubunt alites. Quemadmodum quidem Joseas Mercerus Pervigilium hoe nostrum Venereum jam citavit & explicavit ad Noniam
Sabinae quoque a severitate & castitate celebres, non pro stituti pudoris conciliavit Romanis suis Venus uxores. Qua de re Livius inspici poterit, & Iuvenalis easdem quoque tangit: Sit formosa, decens, dives, secunda, vetusos Porticibus disponat avos, intactior omni Crinibus effuses bellum dirimente Sabina. Et Martialis lib. I. Eligr. 3. Casa nec ant quis cedens Laelina Sabinis, quas & lib. 9. Digr. 4 I. castas, & lib. II. Epigr. 16. horri biles, simplicesque lib. IO. Epigr. 3s. Vocavit. Quod vero tantopere Caesaribus adulati fuerint Poetae, tam C. Pullo, quam Augusto adoptato illius nepoti, ejus rei ansam prior ipsemet subministravit amplam. Sic enim Suetonius Tran illus in vita Julii narrat, eum adhuc Quaestorem Juliam amit m suam defunctam pro more laudasse erostris , in cujus laudatione de ejus ac patris sui utraque
149쪽
origine sic ait retulisse, veluti non ad verbum modo, sed &ad versum primus Jam reseram: Amitae meae maternum genus ab Regibus Ortum est: paternum cum Diis immortalibus Conjunctum. Ab Anco Martio sunt Martii Reges enim, suo nomine huic mater fuit;
A Venere Puliae huis' gentis familia es. sero ergo generi inest , Regum sanctitas,
qui plurimum inter Domines pollent, , Desis Caerimonia, in quarum potesate ει regunt. Quod postea alii adripuere, & illum ipsum Iulium post n Cem, cum statim Cometes adparuisset, inter sidera & Deos collocarunt, atque familiam Iuliam consecrarunt. Sic maxillus lib. I. Venerisque ab origine proles Julia descendis coelo caelamque replebit,
quod regis Augusus socio per signa Tonante. Vers. 74 Cras amet, qui numquam amavit; quique amoris cras a met JMultos quidem a connubio & amore legitimo absterret, quod nesciant, quid vesper serus crasque vehat , quoque modo se cum familia alere debeant: Quibus Prudemius PB om. vers. 6 I s. regerit :Nee te sollicitet res erasina, ne cibus alas
Defuerit: redeunt escae eum Sole diurnae. Nonne Sides, ut nulla avium cras cogites, ac se Pascendam, praestante Deo, non anxia credas.
Id quod & sequens fropha significare videtur, ubi vere communis mater & nutrix terra, Deo sic jubente, Omnes alere , foVere & educare , atque propagare quoque cernitur, non homines modo, sed & bruta animalia L atque laetum alitum genus , ceu ultima tandem stropha concluditur. Hinc Ovitas Fasor. I. ' - N. .
150쪽
Nunc 'cundus ager: pecoris nune hora ereania, Nunc avis in ramo tecta Lar que parat.
Rura foecundat voluptas: rura Venerem sentiunt. JOmnes quidem ita communiter praeter Scriverium, qui posuit: Rura foecundat voluptas, Venerem rura sentiunt. Sed vel in ista regione Venerem relinquamus anapaesto, aut filium ipsius austo trochaeo succenturiemus: Rura Amorem sentiunt. Utpote cum vel ipse Amor post terram conditam statim ex illa natus feratur, ut nutu suo prodit, qui imminet.
Vers. 7 6. Ipse Amor puer Diona m e natus dicitur e Hunc ager, cum parturisset ipsa, suscepis nu , Ipsa florum delicaris educavit osculis.
Legente ita & distinguente Lipsio. Quasi de Venere puerpera Cupido statim a terra velut a nutrice exceptus esset, ut Bacchus a Nymphis. Quo ipso obiter instillaretur istud, quod in more priscis saeculis fuit positum , natos infantes protinus in terram statui, & quasi cadere opera obstetricum, ut coelum suspicere inciperent & casu terrenae calamitatis primordia libarent. Statius lib. I. Sylvarum etiam Venerem ita fabulantem in Epithalamis Stella introducit
Accepi fovique sinu. Macrobius lib. I. Salum. cap. I 1. Fatuam vocatam notat,