Anecdota litteraria ex mss. codicibus eruta

262쪽

IOHANNIS CHRIsΤΟPHORI AMADUTII SPECTAETISSIMUM PRAESULEM

IOHANNEM M. RIMINALDIUM

PRO PATRIA FERRARIENfl CNITATE IN ROTA ROMANA

STLITIBUS IUDICANDIS XII. VIRUM

cet , MMINALDI Praesul praenanti e , qui vel eas pro dignitate aenimare noverint , vel quibus eaedem quoquo modo eonvenientes Εditoris mimum ρο obnrictum , σ gratum , o obsiemantem testaturae ex oscio videantW. Hae igitur de caussa id mihi nune pro tua in me humanitate, ac benevolentia integrum esse eensiui, nee te dedignaturum quinetiam puraevi, hune Adi Manutii Linioris Tractatiunculam de Statuis , deque earum antiquitate , & usu nomini tuo εUcriptam in eruditorum lucem nune primum emit tere. Res siquidem est , uti vides, quae aintiqua monumenta , Statuas nimirum , illustret , quibus omnibus colligendis, comparandisque operam tanto laudabiliorem , ac magnificentiorem ipse nisas, quanto maiori eruditionis, σ litteraturae commodo , ae emolumento ramo qua id peragis, conducit . Tu enim parum laborans de dominico luxu. cui plerique , multum ceteroquin commendandi .

263쪽

aestimandique , litterariae cuiusiumque supellectilis aceruos instrvire quodammodo σ sataguat, σgis.

rianor , verem omnia monumenta vel quae mae

pnasti, vel quae in tria prostabant diss es, munum colligenda curant , ac laudando in aevum ransilio id ruis impensis perfectum tandem est, ut Ferrariensis Academiae , quae tris pene immensis , atque etiam inerodibilitas diligentiis , ae follicitudinibus suffragantibus a CLEMENTE XIR P. O. M. pro βο in litteras emore , ae studio ad novum decus, ct amplitudinem erecta est. venibulum , θ' portior qua restriptionibus, qua Anaglypbis , qua Signis , ceterisique huiusmodi antiquitatis eimetiis

orariae tam civ - , tum advenarum oculos eruditione , O oblectamento illectos in st convere renae . Cur σ non memorem internum Mustum , quod oe a mineratio Beumio populari tuo sine d istenti, ac erudito iam conditum , ct Academiae adficitum tu emeis signis potissimum, aliisque locis. plerandum curasti e Cur taceam Libros quamo tissimos , re sumptuosior, tum ad haec Rudia, tum ad cetera omnda silentiarum, oe artium innituta, quae in Academia tradantur, pertinentes , quibus Bibliothecam ipsam quotidie ditandam eniteris lUerumtgmen his omnitas etiam accedit, quod h-d praeterire nanc decet , te novum νψuper decus emplo urbis tuae primario, maternoque addidiFse, inlatis in imum Sy. XII. Apostolorum Protomisiab A MUs Le bardio erregio Die Sculptore 4friseelaboratis ; qnvid σ turm in FanIam pietatem,

omni commendatione dignilymam, σ tuum in b.-

264쪽

'nas artes studium vere mirific- , re singulare, ut oe eetera alia , q-e iam raptim Brini, abunde gerunt. . Quare recte me fecis e videor, qui cel 'berrimi Smptoris Opussulum de statuis erudite edifisterens tibi nuncupaverim. σ varas animus, et ocism qummam ad id me urgebint. Hersabantur enim mihi ante omis segesaris effmitas tua, ac bumanitas , tum etiam insignis tuorum in me meritorum cumulus , quibus me saepe devinxini, quaeque me saepe monebant, aliquod a metiam in te promendum vicistudinis osciorum restimonium. Sed q- exbibeat homo tenuioris lintera rae , nisi qMe fluat ex penu βιο ' Habe igitur , M M l et Dr Praesul spectati me, hoc Iitte rarium munusiculam , atque ex Manutiano nomine, quod praestri, aliquid aestimare ipsum ne te macpigeat. Nosti, qui sit Aldus Iunior, tum σ non nulla seuperiori Anecdotorum Volumine a nobis dicta fuerunt, quae quidem nobis eadem repetendi otiumnu κ faciant. Illud tamen monebo, in Libro altero

Aldi lanioris , qui en de Quaesitis per Epistolam a) , mam legi ad Iob. Michelium Equitem de Signo, & Statua, in qua nimirum disserentia , quae inter baee fere synonyma interen , se

viter statuitur. Accepi non ita pridem , in Bibliotheca Fratrum Vnoritarum Conventualium Bononiae haberi m. Orationem Aldi nostri de Laudibus Sixti V., quae ct a Tempenio in Vim

eiusdem Pont ficis memoretur . certe cura omnis

adbibebitur , qua aliquod ex JUequentibus bisse

265쪽

2 2 nostris Voluminibus ipsem litterato orbi communi-κet . . Id unum renat modo , FUM INALDr prae- sanissime , ut Amadutium tuum , qui te colit, o obstravit quammaxime , gratia tua fovere pergas. 'le. Datis ex Medibus meis a. d. m. Idus 2 membris anni miacarati

266쪽

ALDI MANU TII IUNIORIS TRACTATUS

DE STATUIS. TATUARUM usus haud est dubitandum , ut in omni terra habitabili cognitus fuit , ita ν& antiquissimum fuisse , &aequalem temporibus Deorum falsorum Gentilium , & antiquiorem forsan , quam iis, quorum nomina in Graecis , & Latinis litteris celebrantur. Namque Osiris , & Isis in Aegypto, ubi per multa saecula tamquam Dei venerati sunt, Statuas fecere Iovi , &Iunoni, & templa , quorum inventores esse

volunt Aethiopes , & ab ipsis Aegyptios didicii se usum Statuarum , & litterarum , &quomodo coli debeant Dii. Alii originem Statuarum tribuerunt servo ex progenie I Deti. Hie voluit eos , qui in vita fuerint praestantes viri, post mortem consequi divinos honore. cum Statuis , vel imaginibus,

iam Diuitiam by Corale

267쪽

tamquam humano generi optime consulue rint, & uenerari, tamquam viverent adhuc, singulisque annis eorum memorias magnais

adhibita solemoerate celebrari, credereque homines hos esse Deos benefactores. Inde nata est Idololatria , id est adoratio Statu rum , quae duravit usque ad Tharan patrem Abrahami, qui fabricatus est Statuas, & d

euit earum adorationem populos . Verum

iustus filius videns honorem , qui vivo Deo dari debebat, verti ad cultum minarum , & materialium Statuarum , ruptis paternis operibus , in Palaestinam transit, ubi cre dens divinae voci principium dedit populo a Deo victo . Statuarum notio non prius fisit in Graecia, quam ab Orpheo ab Aegypto reverso allata fuerit; quamvis ex qu rumdam sententia ante eum Cadmus auctor Civitatis Thebanae ex eadem regione in Italiam prosectus primus dicatur in templis dicasse Statuas . opinantur aliqui, Telchsenos Rhodi primos Statuas formasse, alii pinpulos Etruriae voluerunt esse primos aucto

reso

268쪽

res . Et certe quanto serius alicubi hic cultus acceptus fuit, eo maiore in observatim

ne, & reverentia filii, & ideo Aethiopes minus dediti Idololatriae fuere, quam Aegyptii , hi a Graecis victi fuere , apud quos mira leguntur de hac superstitione , veIuti in Delo , ubi fuit Statua Apollinis eo habitu , ut dextera manu sustineret inflexum arcum , altera tres Gratias , quarum quae libet habebat mutauiti instrumentum , cu ius fabricatores fuere eodem tempore , quQfamosus Hercules . Haecque nulla fuit, si spectemus eas quae temporibus proximis subsecutae sunt. Materies prima Statuarum

in Graecia suis ex ligno , di ideo Apollinis Statua in Delo ab Erysichthone dicata fuit lignea . Pariter illa Palladis, quae per multos annos fuit apud Athenienses, itemque illa Iunonis in Insula Samo , ut scribit Cablimachus . Apud Romanos potentes, quam vis spatio centum, & septuaginta annorum non essent Statuae Deorum ex quorumdam opinionc , primae ea terra fabricatae fue-

269쪽

runt, vel ex ligno . Inde tam apud Grae-Cos , quam apud Romanos , crescente cum superstitione cultu , factae fuerunt ex ma

more, ebore, & aliis metallis, ita ut, sicuti ipsi fuere postremi in hoc cultu , ita omni bus aliis nationibus fuerint superiores. M. Varro scribit, antiquos sermasse simul, cra Deorum , & insignia , & ornament illorum , qui videntes eos oculo animae, qui intellexissent mysteria doctrinae, possent animo aspicere animam mundi, & suas partes , id est veros Deos , quorum simulacra, qui humana specie figurabant, hoc videntur elicere, animum mortalium, qui est in cor pore humano, immortalem reddi, ut si fuissent posita vasa, ut significarent Deos; & intemplo Bacchi collocata lagena, ut denotarent vinum , & ita ob Statuam , quae haberet formam humanam, intelligeretur anima rationis compos . Variis modis a veteribus fabricatae fuerunt Statuae , & ex assectibus, quos ex iis derivare homines videbant , cum in iis operarentur etiam daemones , homi

270쪽

nes , ves sapientes temporum illorum. , & in rerum usu admodum versati, non modo vulgus, ad errores adducti fuere. Quem non

timore replesset Statua Hieronis in Delphis posita , quae per se cecidit eo ipso die, quo ipse Syracusis obiit Pariterque Statua Hi ronis Spartani, cuius oculi cecidere prius, quam ille in pugna Leuctrica occumberet e Et stellae a Lysandro dicatae ob victoriam in pugna navali partam apud flumina Aega-

dum cum evanuerunt, cui non horribilem admirationem attulissent, veluti , quando a Statua marmorea eiusdem germinavit in capite herba spissa, ita ut ea vultus totus obtegereturὸ Statua Dianae Pelleneae , si suisset loco mota , ita spectatorum oculos praestringebat, ut nemo eam attente specta re potuerit, nec solum erat terrori hominibus , sed etiam in his omnibus regionibus, Per quas circumferebatur , adducebat assi ribus sterilitatem . Narrat M. Cicero, cum

Verres spoliasset insulam Deli multis Statuis,& vellet ex insula solvere, illico natam te