Anecdota litteraria ex mss. codicibus eruta

271쪽

ribilem ventorum pugnam, quae non Blum raptorem non sivit pervenire cum praeda ad optata patriae littora , sed etiam ex fluctibus magno impetu navis prostrata Rerit, salvis Deorum imaginibus . Staturus Fortunae Muliebris posita in via Latina a Roma milliaribus quatuor bis locuta est . Cum Carthaginiensis Civitas praedaretur , milesque Statuam Apollinis spoliare vellet aurea veste, manus a brachiis divulsas sibi reperit. Penates ab Aenea e Troia in Ια-liam allati, & in Lavinio collocati bis ab Ascanio in Albam translati fuere ab eo aedificatam , de bis per se reversi sunt ad ant, quum sacrarium . Cum Magnus Alexander transire voluit cum hoste in Asiam , Statua Orphei, quae apud Pierios erat, per longum temporis spatium sudorem sudavit ι qua ex

re cum alii terrerentur, Anstander dixit , nullam huius rei dubitationem esse debere, quod ea re significaretur maximus labor , quem Scriptores serre deberent in narrandis

magnificis Alexandri festis. Quod Lucianus

272쪽

inter alios narrat de Statuis postvi in Cia, late Hierapolis, digna admiratione de Statua Apollinis omni humana fide maius est, cum , quando responsum aliquod datura esset, in sedili suo agitaretur. Quod cum viderent Sacerdotes statim loco movebant , quod nisi secissent, sudabat , & maiori agita tione agitabatur ; sublata autem se a S

cerdotum humeros, illos movebat in gyrum eos vertens , & ab uno ad alium saltabat . Tandem cum ei Pontifex obviam veniret interrogabat eam de iis rebus , quas viae

tat , & cum aliquid laudabat, eos, qui eam strebant, movebat, cum aliquid fieri noldibat , eos secit regredi. Dicit idem auctor sipso praesente , serti a Saeerdotibus ex ant, quo more, ipsamque , relictis iis in terris absque humano auxilio, & ingenio, per aera serri. Multa his similia leguntur in Scripto ribus utriusque linguae, quae modo ob bre

vitatem recensere supersedeo. Hinc magnus Mercurius opinatus est, Statuas has esse corpora Deorum ab homine fabricatorum. Nam

273쪽

veluti Deus secit Deos aeternos, ut ipse dicebat , ut ipsi similes essent, ita humanitas manens in imitatione divinitatis secit suos Deos ad similitudinem vultus sui , id est Statuas animatas cum sensu , & spiritu plenas , quae tanta , & talia eificiunt, praevidentia iutura , & praedicentia, de quibus divinatores nullam cognitionem habuissent , generantes debilitatem , & infirmitatem hominibus & eam curantes , afferentes gaudium , & tristitiam ex merito cuiusque. Alibique dicit, homines reperisse artem, quaeiscerent Deos, cui repertae addiderunt vi tutem convenientem ex mundi natura; &eam miscentes, cum non possent animas so mare , vocantes eas vel Daemonum, vel

Angelorum , inducebant in eorum imaginibus , ex quibus soli Idoli possent habere vires efficiendi bonum , & malum. Attamen his omnibus illusionibus inventi fuerunt homines singulari prudentia , qui cognovere

has omnes operationes esse Daemonum fal

lentium multitudinem , & ab huiusmodi

274쪽

cultu removebant alios dicentes : non posserem aliquam eficere aliam se meliorem, hominemque , cum sit melior Statuis , &a meliori origine procreatus, non debere ope

rata ponere in fabricandis Idolis mutis, in quibus nihil aliud est, nisi umbra quaedam.

Et quamvis aliquando repertum sit , ob vi Iatas Statuas, violatorem damnum accepisse, hoc factum esse Daemonum opera , qui in iis habitabant, qui se privari consueto hono re sentiebant. Ideoque apud populos Seres

dictos, erat lex , quae vetabat neminem

adorare Statuas. Eadem observatur ab Indis dictis Brachmanis , & Bactrianis, & Persis . Dicamus nunc de virtute , quam homines addidere Statuis, ex mundi natura , insun dentes in ipsis animas Daemonum . Sol bant veteres prudentes fabricari quasdam imagines, quo tempore planetae ingredi tantur caelum similibus adspectibus, opinantes res inferiores subiici caelestibus sermis :& ideo dicebant, tunc cum aliqua utilitate

posse sormari imaginem Serpentis, cum Luna

275쪽

Ingredilur caelestem Scorpionem , & haec emacia universa in has imagii aes a caelestiabus figuris transfundebantur . Erant & alia genera Statuarum , quas Magicas vocabant, quod ab iis essent magia naturali sermatae,& ut seiatis, qualas essent, conabor brevibus modum narrare. Dicebant in rebus nat ratibus esse quamdam similitudinem, &comῆrmitatem , quae a Graecis dicitur sympathia, inter unam, & aliam , & virium mania festarum ad occultas , & tandem rerum sinpremarum cum infimis, & infimarum cum summis , ideoque in caelo esse res terrenas ex caussa, & modo caelesti, & in terra esse res caelestes, verum modo terrestri. Quare

videri eas plantas, quae ab essectu dicuntur heliotropiae, id est vulgari nomine gi se is , in gyrum verti motu Solis, & versus Solem , & silenetropias sequi lunarem cur

sum, cum omnia precentur, & decantent,

tamquam laudes Divis sui ordinis. Verum alias modo intellectuali, alias rationabili,

alias naturali, alias sensibili. Ergo planta, quae

276쪽

quae Solem sequitur, movetur Solem versus, quo modo potest : & si quis posset audire sonum, quem Scit, cum in gyrum se vertem aerem percutit, certe cognosceret illam

eo modo esse sebricatam erga suum Regem, quae ab ipsi proficisci potest . Lotos arbor est , qui, antequam Sol oriatur, solia habet in se collecta , surgente Sole, pedetentim ea explicat, & ita sequitur explicare, donec sit

ad medium caelum : postea incipit denuo ea claudere paullatim , donec in mare Sol proluit. Haec planta non minus videtur S lem colere , claudens , & aperiens solia , quam homines iaciunt gestu oculorum , &motu labiorum. Ideoque Aegyptii, qui variis figuris pro litteris exprimebant mentium cogitata , cum ostendere volebant sieris e rum litteris Solis ortum, Ermabant puerum supra Loton ascendentem , qui videbatur quasi a materno alvo ad lucem provenisse. Et non solum potest hoc videri in plantis , quae aliquo argumento vitae partem hybent, sed & in laxis similiter quaedam imi R tatis ν

277쪽

26 tatio , & participatio supernorum luminum, veluti in petra dicta Helite , id est Solari, quae radiis aureis imitatur radios Solis, &ea, quae dicitur Caeli oculus, vel Solis oc

lus , habet pupillam similem pupillae oculi

humani , a cuius medio exit radius . Petraia Selenites, id est Lunaris , quae formam L nae refert quadam sui ipsius mutatione, sequitur lunarem motum. Hoc modo omnia plena sunt divinitatis , terrena caelestibus , caelestia supracaelestibus , & procedit quilibet rerum ordo usque ad extremum. Nam ea, quae supra ordinem , in unum colliguntur , descendentes postea disperguntur, ubi aliae animae aliis Numinibus ordinantur . Sunt etiam multa animalia solaria, veluti Leones, & Galli participes , ex eorum na tura, cuiusdam solaris Numinis. Est vero mirandum, quantum res inferiores in eodem ordine cedant superioribus, quamvis & vseribus , & magnitudine eas praecedant. Ideo que videmus Gallum a Leone timeri , &

278쪽

provenit, nisi quod praesentia virtutis sol ris magis convenit Gallo , quam Leoni, quod ex eo cognosci potest, quod Gallus quibusdam laudibus , & cantibus fere ain

plaudat surgentem Solem , & invocat, cum ex Antipodibus revertens medium caeli iam transiens hemisphaerium nostrum versus suos equos movet. Aliquandoque quidam s lares Angeli, his sermis , quamvis insermes snt , ostendunt se , aliquandoque Daemones solares leonina fronte apparentes, ostenis illis Gallo, illico evanescebant. Quod eve niebat, ut iam diximus, quod res interiores

in eodem ordine superiores reserunt. Et ut summatim dicam, aliqua moventur motu

Solis , veluti plantae , quas diximus . Ali qua imitantur figuram solarium radiorum, veluti Palma , & Dactylus ; alia ignea Solis naturam, veluti Laurus; alia aliam quamdam qualitatem. Quare ex hoc videre Possumus virtutes, quae sunt in Sole unitae, qui in ordine primus est , esse tributas sepa

ratim in sequentia constituta in ordine

279쪽

lari, id est Angelos , Daemones, Animas , Animantia, Plantas, & Petras. Hinc aucto res veteris sacerdotii ex rebus apparentibus reperere cultus superiorum virium , & mi kentes multa in unum, quod viderent simplices habere aliquam Numinis propriet tem , cum tamen nulla separatim posset trahere Numen illius , huiusmodi compositione trahebant supernos influxus , & quod ex multis rebus sermatum erat, reserebat id, quod supra multa erat, & ita sermabant

Statuas multarum materierum, una mistas

eiusdem ordinis . In quibus haud difficile

erat inducere Daemones solares , si ex s laribus rebus fabricatae essent , & ita Da mones lunares, ioviales , saturnios, & aliorum planetarum in Statuis ex lunaribus, iovialibus , & saturniis , & ex aliis planet rum rebus sermatis . Huiusmodi creduntur fuisse Statuae Telchinorum producentes plinvias , tonitrua, ventos , & alios essectus . Pariter Statua Daedali, Promethaei, & Cin

lumba Archytae Tarentini , quae stribitur

280쪽

volasse. Polemon narrat, in Chio Bacchi Sta tuam ligatam esse , ut inde non di ederet,& ita caput aereum a Magno Alberto factum, quod dicitur loquutum fuisse . Huiusmodidi fuit sorsui Statua nigra Memnonis ex saxo Aethiopico facta, quae salutabat surgentem Auroram, voce laetitiam ostendens ad eius adventum, & disredente die, lugubres notas proiiciebat, dolorem significans ob diseessum; eoque loco sita erat, ut Echo eas voces dinplicaret . Haec Statua Thebis in Aegypto posita fuit a Rege Cambyse, capite ad cinctum usque truncato , reliqua parte sedens. ει cum Sol oriebatur, reserebat sera sonum ruptae chordae fidis. De hac loquitur Iuve natis Satyra decima quinta dicens e Dimidio magicae resonant tibi Memri

ne chordae.

Praeter has erat quaedam ars , quac vap ribus , nescio quibus, igne subtus accomm datis influxus stellarum faciebat, ut in aere statim viderentur imagines Deorum, Delasere similium, & habentes aliquam similem

vim a