장음표시 사용
101쪽
ut nihil intersit quod quide ad substantiam attinet, si in partibus
omnibus eiusdem generis Materia atque Forma ponatuo solia ne λ.an fritillium Z quis decerpat ad comedendum: neque enim mihi . persuadeo illos dicturos perire Formae partem in pomo statim, ac ab arbore decerpitur , atque naturam ipsam momento mutari nulla facta proprietatum varietate; nam surculis decisis , ut serantur , eandem manere naturam nemo negare potest. Quod er o
prohibet notionem aliquam esse ex pluribus notionibus compoH-tam, adeo ut alia sit arboris notio, quatenus partes simul omnes complectitur, alia sit singularum partium notio, quae quoniam ad illam refertur, dicitur Forma Partis subiecta Formae Totius λHqC nimirum ea sunt, quae ex Aristotele nuperrime laudato fiunt Compositione, ut domus: quemadmodum enim una est Domus notio, nil tamen vetat, quin suae sint notiones atrio, auli, th lamo , hypocausto, & coeteris; ita quoque una quidem est arboris notio, sed suae constant cortici, ligno, soli, notiones, quin propterea quicquam toti arbori detractum censeatur. Id autem quod de plantis dicitur, animantibus commune est, in quibus &caro & ossa inter se quidem ex valde dispari particularum natura& complexione non modicum disserunt, sed unum animal conflant, anima perfngula membra peruadente; nec animalis notionem corrumpit, quod sua sit carni, sua sit ossibus notio. Nam si anima aut pereat, ut in brutis, aut separetur a corpore, Vt in homine, adeo hebetem mihi fateor esse vim intelligendi, vipe abicere nequeam, qui fiat quemadmodum aliquibus placet ut, quae animali extincto reliqua est caro, non eadem sit, quam mi ma imbuebat, absque ulla notae substantiae accessione. Magna quidem carni iactura facta est Spirituum, qui cum vita elimuerunt, neque iam amplius motum effcere possunt musculi, ad quem fuere a Natura instituti: sed non continuo caro esse deiijt, ac animam amisit. Audiui, nec raro, conantes fidem suis dictis conciliare Aristotelis authoritate, qui tib . Meta. cap. vlt. quemadmodum oculum mortuum, utpote ad munus yidendi ineptum, sola vocis communione oculum vocat, ut ligneam serram,qui'. pe ad secandum inutilem, ςquivoce serram dicit, ita pariter; a nem mortuam qquivoce carnem dici existimat. Veriun numquid ita uiuoce oculus dicitur oculus mortuus, atque oculus pictust
o sane mensis accumbens non eodem loco haberenx aum c
102쪽
An exussione noua siubstantia gignatur. os vitulino capite exemptum, atque a xide aut a hasio pi
erum; hunc tamen, quem a mensa rei ruerem , in pinacothecam sedulus inferrem. Ita quoque, quamuis ligneam serrain ad locanda sona inutilem inter Abrilia instrumenta non numerarent fabri , non tamen ita aequivoce serra dicitur lign2, atque pM mr ea; nam lignea serra dissectum quendam legisse me memini. Quapropter cum carni mortuς solam vocis commmionem cum carone animata tribuendam censet Aristoteles, hoc mitiori interpretatione indiget, ut scilicet de Came Musculosa locutus vi atur; quae deficiente vita motum efficere non valet ; alioquin & ossa essent aequivoce ossan ebur aequivoce ebur; id quod quam longent a communi hominum intelligentia sensuque disiunctum, imo non videt. Data. Vbi de viventibus sermo est, duplex mihi metur ab Aristotele agnita Formae notio, altera quidem quae re ipsa a Materia secerinitur,& est Anima e qua lib. a.de Animae text. q. laquens ait, μυkαῖον φυσίχου, necesse es animam esse substantiam, ut for mam corporis naturalis potentia uitam habentissbia intelligentiae vi subiecto addita concipitur; nam lima .Phyl.
texti ro. pneter Materiam Natura esse dicitur iit uορφη Και τὸ Κατὰ τον λογον forma ct species, qua est secundum rationem:& text. II το δ άμει σαρξ , c μῆῶι ό υτ εχει talis, πρΔ ἀν λαβη τὸ βδος, τὰ Κατα τον' λαιον , ολέυο ν , τί λι σαρξ, n : potentia caro aut os nondum --bet sui ipsius naturam, antequam accipiat formam , quae es Jecundum rationem,quam definientes dicimus, quides caro,autos: di
in s tris motus principium natura utique erat forma pecies, qua non es separabilis praeterquam secundum rationem. Adeo tem mire vocabulo non nisi notionem ipsam ut plurimum intellinendam esse constat, ut paulo inserius text. I s. priuati m esse quodammodo sormam asserat, η Και η λε -- forma O natura dupliciter disitur ; etenim priuatio quodammodo forma est : atque Materiain priuatione in ictam considerans lib. I. Phyl. text. 66. , inum π- ro quidem unum, stirma Mer, duo; dup
103쪽
licet Materiae & Privationis definitionem: Qvicquid enim in aliqua rationum complexione reperitur, quod non possit plures deinceps notiones subire ex absoluto atque primario Naturi consilio, illud uni notioni per se affixum est, atque adeo ad Materiam non pertinet, quae ad plures notiones, non quasi ex hypothesi, sed absolute est indillarens. Hinc anima Forma dicitur, quia solum
ad vitam corpori tribuendam instituta non ante existit, quam vivens nascatur; & ea pars animi, quae mentis ac rationis est pa ticeps, etiamsi, cum a corpore seiungitur, non intereat, quia
tamen ad unam certam ac dennitam hominis naturam constituendam condita est, nec di ssimilis subinde notionis capax est, sed semper non nisi ad hominem componendum nata est atque apta, ideo ita in homine Forma dicitur, ut longissime absit a Materiae noti ne. Animantium autem, quae ratione carent, quales sint ani , hic examinare non licet, quia longius proueheretur nostra li dissertatio, quam par sit: quamuis enim nutritio, augmentatio,& generatio, in quibus animali cum plantis vivendi ratio communis est, satis commode spirituum, quorumdam peculiarium materiam omnem congruo ordine disponentium, & Salium efficacitati tribuatur , quin alia opus sit anima, non tamen adeo in procliui est explicare, an pariter ex aliquorum.spirituum facultate organa mouente oriri possint notitiae & appetitiones, quibus animalia duci videntur. Verum, quid hoc est, Gradonice, quod hanc agitantes questi nem, in quam tamen nos ipse conlacit, adeo tacitus audit Maurocenus λ Ridet, opinor, quod volui incauti pisces escam ex ista nassa petierimus; dum enim eorum, quae vita carent, formas explicare manantibus ex varia naturarum simplicium complexi ne, aut segregatione, notionibus, atque hinc immortalia, penedixerim, philosophantium dissicia componentes, nec ab Arist telis vestigijs recedentes, sententiam illam stabilire conati sumus, eo volentes contendimus, quo ille properabat. Hoc nimirum spe etare, hoc voluisse ipso huius dissertationis initio non obscure vi sus est, nullam indicans exardescente materia eifici nouam substantiam. Nobis autem nunc non licet recens genitam obtrudere Ionis naturam, qui nouam Ignis notionem non nisi mutatae particularum complexioni adscribere debemus, ne pugnantia i
104쪽
An exustione noua μὴ tantia gignatur. VI
. Maur. Non satis firma duceris, Dandule, coniectura ad suspicandum meae taciturnitati subesse artificium: delectabar ingeni rum vestrorum luce, qua me si audassem, si stequenti, nec vibli, interpellatione vestram disputationem interrumpere voluissem. Si mihi propositum fuisset huc peruenire, ut praeter viventium animos nulla gignatur natura, plus multo peti jssem, quam ad presentem causam opus habeam : Satis mihi est, si qualitatum complexione mutata, variari quoque posse notiones concedatis. Coe- tertim suam habeant, qui Peripatetici dici volunt, Materiam Primam, habeant Formarum substantialium, quae subinde efficiantur, multam & variam supellectilem; litem non modo ijs non intendo, sed videns, sciensque, haec illorum effata, dedita opera, amplector; neque extra hos cancellos egrediar, quos mihi ipse circumdedi. In hac itaque quaestione, An exusto sit nouae Mantiae productis , non illud quaeritur, an, clim lignum incensione perit, aliqua sit natura nouain subiens notionem ; id enim est extra omnem controuersiam positum; quandoquidem & noui cineres manent, nec prorsus interit substantia, qu abit in flammam , & in auras soluitur. Sed a Peripatica philosophandi methodo non recedens, hoc mihi & vobis examinandum proposui, Aniardore flammae conflagrans materia atque ignescens nouam. concipiant formam Ignis , quaesit inter substantias nu
- Grad. Nulla ne igitur iubstantialis mutatio contingit , si quid
Mauri Quinimmo magnam fieri mutationem aio pereunte su stantia, quae exustione consumitur id quod minime dubium ijs videri potest, qui priter Elementa rite permista atque temperata Formam unam postulant coercentem, ac quas in officio continentem omnia; quq in corpore misto insunt vertim praeter qualit
tes nihil gigni, quod sit siubstantia, existimo; neque cuiusquam sufiagium delaturum mihi persuadeo, nisi pWiudicata opinio rationem repellat. Danae Ab Aristotele certe assensio atque approbatio non est cxtorquenda; quippe qui lib. a. de Gen.&Grta tCX t. a I. adeo aperte de expresse Ignem cum Glacie comparat, ut quemadmodum ex aquς concretione in glaciem nulla gignitur substantia, nubiam parit gigni dicendum ut ex ligni dissolutione in lanem; tricenim
105쪽
Ignis autem es redundantia caloris, quemadmodum er glaeies fiagoris: Axio enim'fertor re suculia qu edim sunt , illa quidem frigoris , baeeuer)caloris. Si ieitur glacies ess Misbum di/frigis di, etiam ignis erit feruor eali si ei: I ea vibit ex glaeie gwnsetur, neque ex igne. Si vero & ex Poetis suistigiuini quaeras, ex igne
nihil fieri affirmat Ouidius, quem virgineς pudicitiet symbolturi esse
cecinit lib....FasLNec tu aliud in iam , qua n uiua 'et intellige flammam , Naiaque de flamma corp'ra nidia uides. Iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit, Nec rapit; ct comites Virginitatis amat. Propterea Romς Virgines Vestales pari obseruantia Ignem Sacrum,& pudicitiam seruabant. Ma Per quem in causς fidem , auelaritatem , & firma mentum adiungere postremo loco volebam, Aristotelem attulisti me pr uenens , Dandule ; ipso enim prilucente cum in hunc
eundem locum ante plures annos incidissem in contra popularem opinionem coepi ratione pugnare , meque opinosissimorum lio minum argumenta, quibus impetebar , in hac sententia confimmarunt Et vero clim aqua nocturnis per hyemem frigoribus con
staciat, nihil procreari lubstantie, ex eo ratis constat, quod ipsi se meridiano calore liquefacta diffundit, iterumque constringitur pro alterna nocturni friSoris, diumique caloris vicissitudine. Quamuis enim ultro concedam non stigida tantum qualitate aquam concrescere qualitatem hic eo sensu accipio , qui apud Perip teticos vulgaris est sed admistis aluminis nitrique spiritibus seu salibus volatilibus, aut etiam fixis densari, quorum copia non modica imbutus est aer, quo tellus circumfunditur , & fidem lacit nitrum, quod parietibus adlicerescens post gelidam noctem
Obseruamus; non tamen aquam interire, novamque glaciei Fo
mam substantialem fieri dixerim, nisi sorte pneter omnium opibnionem mihi persuaderem phimbum solidum a liquato differre, aut accessione coaguli lac perire, novamque gigni naturam. Quod
106쪽
An exustione noua substantia gignatur.
si & ebraperer, ut concreto lacti suam formam tribuerem, cum iterum in lac liquidum non soluatur, sed in schiston, in quo pars caseosa a serosa separata est, nam ut ait Aristoteles lib. a. de Hist. Anim.cap. ao. Genus unumquodque lactis habet tum saniem diluatam, quod Serum vocamus, tum corpulentum quiddam , qui Cassius dicitur id certe me non urget in glacie, quae Solis ardore liquefacta& dilapsa dissunditur. Cui enim tribuatur vis nouam aquae substantiam ex glacie efficiendi 8 an Soli Z Sed di mea manus si glaciem attrectet, ct ignis non procul positi calor idem re ipsa faciunt. An igitur aquam ab opposito igne originem ducere an bitrari quis potest Z At si virtus haec igni minime congruit, adeoque nec manui, nec Soli, fatendum est non gigni aquam, sed
eam, calore soluente, liberari vinculo , quo tenebatur, vicissimque nec glaciei naturam aliquam esse praeter aquam coactam , aut vinum , aliumve eiusmodi liquorem, qui frigore conglaciet. Iam vero si cum glacie componatur lanis apud nos ex materie ad exardescendum facili excitatus, neque hic naturam aliquam
gigni censicbit, quisquis Philosophi personam induens contra cς-cam vulgi opinionem ratione pugnare decreuerit, paratus popularem sententiam, quam puer imbibit, animo libenti remittere, si eam ratio conuellat. Procliuius est quidem, nec diffiteor, opinari nihil in glacie pneter qualitates effici, cum, gelu solutis, it
rum facile comprimi , collidique posse videamus humorem eundem , qui frigore obduruerat: At ubi isnem materies concepit, quamuis non plane nihil de substantia heri existiment omnes, a tamen quicquid flamma absumit, nusquam licet amplius comtemplari . Verum si duplex mutationum genus Philosophis adna dum familiare, alterum quo servi materiem perficit, alterum
quo materies spoliatur serma hoc priuatione, Illud possessione
formae terminatur perpendamus, dispar ignis atque glaciei conditio innotescet: cum enim humor in glaciem cogitur, nulla fit substantiae mutatio, quia nulla interit natura, nulla gignitur: cum autem lignum comburitur, non omni substantiae nutatione v cat incitetici; nam licet nullam ab efficientibus causs recipiat se
mam, aliquam tamen amittit. Neque mirum , si glaciei soliditas calore labefacta fuit, idemque liquor denuo manat, iam Vero pereunte , quod suit lignum, nusquam apparet: glacies, ' enim
107쪽
enim liquentium particularum concretione, ianis autem concretarum dissipatione contingit: quis porro nesciat facilius congregata dissolui, quam dissipata congregari Z Sed age nunc, designa,
quae noua ignis natura procreetur' . . ,-. . t 'Grad. Flamma se illico videndam obi)cit, suaque sibi luce praeconium faciens sermam ostentat nouam . Maur. Ergo substantiam ad exiguum breuissimumque temporis punctum duraturam moliri oportuit.
Flamma enim ex continuo humido Ossceo migrantibus gignitur, non alitur ; non enim eadem existens permanet ullo tempore , ut
Maur. Cum autem non quasi casu quodam atque fortuito flammae vita abrumpatur, sed ita nata sit, ut continuo intereat; non satis sano consilio prudens Natura videretur sibi scopum d stinasse , quo ratio omnis totius exustionis constratui', tam caducam, sugacemque, &, ut ita loquar, momentaneam substam tiam , cum potuerit maiore compendio sola caloris aliarumque qualitatum accessione assequi, quicquid demum flammae viteturiatque efficacitati tribuendum suerit. Forma enim, que substantia sit si Peripateticos audiamus suas sibi tutatur proprietates, di, siqua sorte perierit, restituit, quippe quae natura cum sit, &. sine multo potiori iure quam Materia, in eo, cui inest, principium primum est& causa cohibens in se naturalem efficientiam tum tranquillae quietis in suarum qualitatum cust 'a, tum efficacis motionis in recuperanda earum possessione, aqua fuerit per vim deturbata. Qui autem seruandis flammae proprietatibus stu
deret Forma, quae minimo momento avolat, aut repararet amitas ,
cuius tota vis est in dissipanda substantia Z Dand. Vtique, si corporibus illis, quorum particulae in unam speciem minus perfecte temperantur, peculiarem formam parca& diligens Natura negauit, ne nimis large & in Meteorologicas imprehones, & in coquorum embaminata, & in Seplasiariorum pigmenta, pretiosam formarum suppellectilem profundere cogere- . tur; non video, cur adeb prodigam se debuerit exhibere, ut erumpenti atque cominuo evanescenti flammae Armam tribueret.
108쪽
exussione noua ustantia gignatur. Io I
Grad. Dixerint fortasse igneae illius Formae asseriores non esse
flammam cum embaminatis aut pigmentis comparandam, haec enim artis sunt opus, illa Natum. In Meteoris vero, quae ex sor tuita halituum concursione non uno modo coalescunt, non opus esse noua Forma, quemadmodum in Flamma, cuius certam ori ginem & molitionem indicare videntur figura, motus, calor ux r
porro Nebulam & Nubem nil esse praeter aquae substantiam in
vaporem attenuatae, qui iterum coactus in Rorem, aut Plui.
uiam, tellurem perfundit, aut si coagulum accedat, in Nivem concrescit, & obdurescit in Grandinem: Ventum terrenis expirationibus nihil addere p ter motum; Irides, Coronas, Virgas, Paretia , Paraselenes, immo & Cometas ex lucis commistione cum corpore semidiaphano oriri Κατ' non autem Καθ' υ λασιν, uti Aristoteles loquitur lib. de mundo: Propterea his non dari a . Natura substantialem Formam. Fulmina autem & quaecunque alia Meteora vere ignita ad idem pertinere genus , quo nostrates ignes comprehenduntur , atque his propriam Ignis formam tribuendam ; neque enim sua λrma carere debet elementum ignis, quamuis apud nos non purum sit & impermistum: hoc autem elementum scilicet Ignem, in flamma inesse quis neget 3 cuius tamen nullum apparebat in ligno vestigium.
Maur. Quid de Meteorol sicis impressionibus dicendum sit , nunc quidem non admodum moror, singulae quippe peculiarem postulant explicationem: in ligno autem, dum adlluc lignum est, vestigia ignis persequi tunc erit operae pretium , quando methodum, qua contingat exustio , indagabimus: satis est mihi , si nouam substantialem sormam in flamma non agnoscamus.
Si enim hanc noua forma componat, Formam corrumpat necesse est virtus illa efficiens, quae flammam extinguit: illa igitur eadem virtus aliam pariter sormam etficit, quae pereuntis in i cum succedat ; flamma nimirum in auras abeunte, negare quis velit, quin sit aeris, aut alia quaepiam serina in materia, quam prius ignis forma imbutam asserebat λ Quis autem facile sibi persuadeat breuissimo temporis puncto nouam aeris Armam essici, siue ab aqua supersusa extinguatur flamma, siue ab aretis vi non modica iniecta opprimatur, siue conuersa deorsum face a ceris liquentibus propcllatur, siue emunctorio aut digitis com resso
es cimio ptas ocetur, si spuitu validius immistis exsus tur e
109쪽
tres omnibus pares ad esciendam aeris formam vireS, quemadmodum par est facultas extinguendi flammam, citra fabularum commenta tribuere quis rassit Z Quod si, Vt actuar, arenae, cerae, digitis, emunctorio, spiritui denegent vim efficiendi aeris nes, lain autument nonam acris formam abeunti ignis serinae succo dere scummaxime nihil ex igne, quemadmodum neque exigi cie , fieri doceat laudatus Aristoteles ii et de Gen. &Cone .a I.)quin pariter aiunt exusto signo nullam ignis substantialem signit id quod mu ito facilius concedi potest; serma quippe Et menti sermor corporis misti subiecta cum sit, materiem abunde perficit, etiam si suprema illa forma pereat. At ignis Virma diadris non ea inter se cognatione iunguntur, ut eandem materiae pal ticulam pariter afficiant, ac proinde alterutra pereunte, altera nondum existens materiam imbuere nequit, sed opus est noua D areflectione. Satius itaque fuerit peculiarem, nouamque ignis M am substantialem flamme denegare. Grad. Adeo inhaesit hominum mentibus ex ligno ignem gigni,vet pluribus,si hic adessent,paradoxa loqui videremur. Namuis autem ignis serinam a fugaci flamma excludi sertasse paterentur, eam tamen in ardentibus saltem prunis collocandam ine contenderent Maur. Consignatas in animis vulgi notiones non peruerti mus :ex ligno ignem fieri, nunquam animum induxi,Vt negarem,quemadmodum ex aqua glaciem fieri ultro concedor sed nouam ali
quam substantiam in ligni exustione gigni, hoc illud est, in quo a
vulgi sententia me discedere fateor, ratione impellente. Et flammam, inquam, & prunas ignem esse admitto, sed nouam sit, stantiam gigni, siue cum erumpit flamma, siue cum lignum aut carbo accenditur , iterum pernego . Illud quippe primum animaduertendum est, quod potissima virtus ignea, atque maxima vise amburendi est inflamma , quae follium alterna expiratione excitatur eX prunis, Ut in fabrorum officinis mani sestum est ι ac proinde non minus ignim formam obtinere videtur flamma,quam ardentes prunae: perinde enim, flaminare prunis auolante, illaetabescunt in cinerem, atque cum olivum e fracibus exprimitur :nam sicut oliua , qui inest, liquor compressione eximitur, sic ex pruna, qui inest , ignis sensim avolat: quemadmodum vero inclusus oleae succusoleum non esset, si expressus oleum i pariter non diceretur, itas auolans ex prunis seruita natura, ignis: n
110쪽
An exussisne viva bkbstantia gignatur.
e te neque in prunis ignem esse, antequam illa in cMum subia uolet, latendum est. Negari itaque non potest flammae ignea seriama, si eam prunis concesseris : At flammae nouam ignis substantialem serinam tribuendam non esse ostensum est rIgituro prunis deneganda est. Deinde: nihil ne ignis in ardente naphtha 3 nihil ita pyrio puluere accenso λ nihil in fulmine e nubibus dimissbὶ arcedo mihi prunas aut solidum quoddam corpus praeter flammam, cui ignisse a tribuatur. Ad haec, quis risum cohibeat, si in accensa Diace igncm quaerenti nullum alium demonstres praeter illum, qui eam ellychnii particulam assicit, quam flamma circumstat 3 Est, igitur ignis in flamma, est in prunis; ille stilicet servors, quem
caloris copia atqueaffluentia excitat. Neque tamen hinc naturam aliquam vini conscitur, sed illud unum experimento deprehen . dimus, quod calore non modico in prunis sollicitatus humor attenuatur , & in flammam auolat,sbluunturque compages corporis, quod incendi dicitur, atque comburi. Cum itaque alius atque alius ignis continua exantescentis materiar exussione erui
pat , sensimque oculis se subducat in auras abiens, & quasi fu lus breuissima deductione ab ipso capite manansillico abrupto b rathro ab rbeatur nam ut Aristoteles loquitur lib. de Iuvent.&
λανθάν--το ταχος. Ignis semper sit, Iisit, quemadmodum fluuius, seae latet ob celeritatem 2 nullis plane rationum momentis cogimur, ut in eam inclinemus sententiam , quae substantialem formam tunc gigni authumat momento interi turam . Sed satis communi Ignis notioni factum videatur, si tunc demum ignis vocabulo doneturi corpus quodcunque, ciun tam acrem conceperit vim caloris, ut illum impertiens materiae ad exardescendum: secili eam, valeat comburere. Hinc micantibus flammis nihil de Ignis notione, detrahit fugax tenuitas, accensis carbonibus nihil obest obscurum genus, grauisque soliditas, modo ignavo inertique calore non torpeant, sed vim obtineant com
ad.; Facilem hicanthia,flas atque satis expeditam rationem componendae controiicinae quae Physicos emittat, cum in mam dente ferro ignis enicacitatem pariter , ae seni substantiam con te plantur inaci se carbolae substantialem ignis se