장음표시 사용
251쪽
esaris ui&optimum, tardPenim consumitur: in cibo non test usurpari, quia amarum est, quemadmodum & totus stutis. Amarus lapor videtur satis indicare non modicam Salis copiani sulphureis particulis implicitam, quae propterea illis manum inibcit, ne tam celeriter commoueantur,&auolent in flamma. Ce
iterato saepiri experimento comprobatum est, iniecto in ce ae oleum Sale communi, flammam Ionge diuturniorem es e non quia Sal sit ardoris fomes , sed quia olei particulis implici tus prohibet, ne illae tam celeri motu, ac si litariae essent, soluantur in flammam. Hinc valde ballucinantur quidam sibi pe suadentes oleum ex Sale communi elicitum subministrare posse
materiam flammae perpetud duraturae, atque huiusmodi oleo ii structas fuisse lucernas sepulchrales antiquorum, quas inextinctas perennasse tradunt. Nam oleum ex Sale destillatum non esse opportunum flammae nutrimentum manifesth constat: An verb si
Ole uni hoc Salis cum oleo olivarum caut simili oleo ex amygdalix, ex nucibus, ex seminibus lini, uuarum M. expresso in miseeatur, efficere queat, quemadmodum Sal ipse , ut oleum illud lentius ardens diutilis fiammam emittat, nihil ausim affirmare, quippe nullo nixus experimento: sed perennaturam sammam prorses non
Mauri Quod ad perennes illas sepulchrales lucernas attinet, si
fas est sincere eloqui, quod sentio, primum anceps haereo, quan 'tam fidem adhibere oporteat historiis, qvie palum circuns tur, cum videantur alii ex aliis exscripsisse,& a quibusdam quandoque aliqua addantur, qu , Vtpote minus probabilia, scribet tium fidem eleuent; quemadmodum de Pallante , cuius paulo ante memini, hasta quidem transfixo, legi, non sine risu, tam amplam vulneris cicatricem in incorrupto cadauere fuisse deprehensam, nempe pedum quatuor de dimidii ut ex inanizio narrat Mycrsinck in Theatri Vit. Hum. V. Gigas in quantam vix resinquere potuisset validus ichis bipenni hinimis. Deinde lucernas quidem cadaueribus apponi solitas non inficior, cum non paucae prae muItorum manibus habeantur fictiles lacernulae in cryptis imuentari ac potuisse tam exiguo et clinio illas instrui; ut tenuem flammulam, quae, pro sepulchri amplitudine, suo ipsius sumo non praesecaretur, emitteret aliquandiu duraturam semite lantius absumpto. Verum si fuisse 'perpetu3 lucernas adnuitamus,u cc in
252쪽
asi dubium reuocari potest, virlim lucerent sollim, in vero etiam arderent. Si enim arsissent, Nix aliter Bammam illam perennare potuisse intelligo, quam si fieret quidam materiae in orbem reditus, quemadmodum in vasis Chymistarum Circulatoriis , ut in Pelicano; ascendens scilicet sumusvid summum vasis apicem ibiliorum cogeretur in Liquorem, qui per recurua vasis brachia duescendens ad lucernae fundum, semitem Bammae denuo subminbitraret. Hic tamen exardescentis atque postmodum concrescentis materiae circuitus suis non caret dissicultatibus: propterea verosimilius videtur lucem fuisse ab ardore seiunctam, cuiusmodi in Cucindelis, &quernis lignisputridis obseruatur, aut in succo ex presso ex vermiculis,' quos Vulgus Ballaros vocat, innascentibus saxo marinae aquae immerso in Portu Anconitano; huiusmodi ei sim vermiculos contusos , & in vitream phialam iniectos tantum si minis emisisse, ut in obscuro coeteroqui cubiculo potueritiiterulegere, mihi sancte affirmauit non semel vir fide dignissimus . Et Plinius lib.37. cap. II. de gemmis loquens ait, in Phligontide intus ardere quaedam Videtur samma, quae non exeat. In Anthraei iide sintilla discurrere aliquando et identur. Sed mi hi aegre pe suadeo, quo tempore Pallas extinctus est, tantam fuisse in Latio artis Chymi notitiam, ut liquorem ex salibus volatilibus com densatum pararent, aut materiam aliquam lucibibulam, ex quibus lumen perpetuo emicaret. Certum quoque est non fuisse appositam Phlegontidem gemmam, hec enim suam flammulam non ambsisset, neque in illam adigi potuisset stylus, quo adacto ,& per sor,
men subeunte aere, flamma euanesceret . . Grad. Procliue est omnibus nemo enim vult nescire eorum , quq prqtercommunem naturae consuetudinem contingunt, causas
venari, si forte in illas incurrat: idcirco aliquando mentem subist de de his)e perpetuis lucernis aliquid comminisci. Narrauerat m, hi Amicus ille noster,qui tam acres nobis subdidit stimulos ad hanc de Igne commentationem , aliquid, cui ipse interfuerat, &prinprijs oculis admirabundus spectauerat adhuc puer, sed iam tum in illa aetatua satis curiosus. Consueueriant in patria illa nobiles pueri pluita progredi simul ad deambulandum, instituto quasi comtubernio ad iacteoda lates familias amicitiet semina; ijque pro dis pia . parentum indulgentia, bacchanaliorum tempore, quibus disus ab studijssertabantia subno tem in alicuius ex illis do
253쪽
mum, comitibus mdagogis, se recipiebant honestae animorum remissioni operam daturi usque ad tertiam noctis horam, cum ensingulis cuiusque domibus famulus aduenisset facem prςlaturus, quam, habitaragionisValde nivosis tempestatis hyemalis rati
ne , eam esse oportebat, , cuius flammam neque Ventus neque plu,
uia facile extinguere valeret. Contigit autem semel ex famulis unum , cum aduenisset herilem filium domum reducturus , & as huc aliquandiu illum Π stolari necesse esset, voluisse facem extingvere, ideoque illam appressisse angulo, quem scalarum gradus cum pariete corsituebant: compressa famma retraxit facem,Sc ne quid1oecoris exhalaret ellychnium fumigans& adhuc acce sum, iterum secem ad angulum eundem applicuit : &ecce ex in pinato flamma corripuit ellychnium ;obstupuit primum; tum I dibundus iterum lacem in angulo eodem graduum extinxit, it rumque accendit: id quod puer unus illac fortuito transiens obseruauit, & pueros aliquos, inter quos Amicus, ex proximo conclaui euocauit, atque interfuerunt ludo aliquoties iterato Non aliam rei huius caulam agnosco prςter.hanc , quod scilicet in angulo illo h rebant sulphureq&bitu ciose particulς Ruς atque calentes, qis admota iace adhuc valde calente facile nouo impetu agitari incipiebant atque inflammari, vicissim sulphureas iacis
particulas excitabant, ut consertim in flammam erumperent. Sic obstupescunt rudiores, siquando viderint candelam recens extimctam iterum accendi admotam pauimento aut parieti, i norantes fuisse latenter conspersum contrito sulphure, quod facileςccensum ideo vivum &vivax dicitur, namque ut cecinit Ouidius, θει motas rapiunt visaeia sulphura Rammas 2 etiam candelam accendit. Hinc suspicari carperam, an sorte materia aliqua inflammabilis parari posset, quae vase in conum sestigiato conclusa , &accensa , ita flammae reliquias ad angulum compelleret , ut illae iterum a residuo ellychnij calore. accenderentur ', & reciprocam te motu sicut faci illi contingebat ad ellychnium redirent: pr P Peri uus flammae fomes requireretur, ne noua materiae a censione famina praefocaretur, id autem si fieret, inanisestum est
Verto v e sammam illico expiraturam. Mihi tamen inepte blan- nolui, quasi ea facilitate in praxim deduci possent haec , qualicuit ea mentis intelligentia complecti; quae enim erit materia illat
quae vasis amplitu i quae fomitii
254쪽
Dand. Quod de vase in conum fastigiato innuisti, conuenit cum eo, quod aliquando excogitare placuit super hoc eodem argume to. Siquidem enim oleum Sulphuris, ut vocant, ex campana vitrea stillat, sub qua accensum sulphur comburitur ; nil hibere videtur, quin pariter, si purissimo cenostagmate ellychanium imbuatur, & in vase conico accendatur, id, quod in flammam ascendit rarum, per vitri latera descendat concrescens ,
addatur reliquo cenosta ati, quod basi incumbens sensim perest linium attrahitur: si videlicet de tam amplum sit vas , ut Bammula non piaesecetur, & etlychnium tenue ex amianti filis ita emineat supra cenosta alis superficiem, ut illud non incendat Verum subuereor, ne nostris huiuscemodi cogitatis operam lud mus; rem enim, si flamma accendenda est, ad praxim deducere non leuibus, ut video , scatet dissicultatibus. Quapropter in Maurocent sententiam facile venio, nempe lucem fuisse sine u dore; quandoquidem, ut ad cap. 6. lib. 21. de Ciu. Dei Ludovicus Viues laipsit, Erutum es sepulchrum memoria patrum , inera ardebat lucerna condita ibi, ut ex inferiptione apparebat, supra millesimum er quingentiamum annum; eaque tota , extemplo ut contrectari coepta est, inter admotas manus friata in rem iustmum abdit puluerem. Cum ergo nulla liquoris fiat mentio, immo in puluerem abierit tota materia, quae manibus potuit innoxie contrectari, non temere suspicemur lucidum quid fuisse citra sanimam, &fluiditatem liquori debitam. Addo me legisse scriptum, Valentiae in Delpliinatu anno labentis si culi 13 in Campo , ubi
magna sepulcrorum antiquorum ex lapidibus & marmore constructorum copia inuenta fuit, repertum pariter globum vitreum , iaquo tu x quaeda circulabatur: quae tamen illico extincta est,ac rupto
globo admissus est aer. Audiui Serenissimo Elaetori Brandeburgi haud ita pridem exhibitum duplicem Phosphorum, alterum qui' dem fulgurantem de colore atque duritie non absimilem succino flavo, Aterum vero liquidum quem & Ignem frigidum indigit re aliquibus placuit qui, si vitrum aperiatur, in densumsimum abit, Maur sero Allium redolentem. Grad. Apud Atarouandum de Minerauib.3. cap. pq 30 Cum parius Malib. de Atramentis. Liquorem, qui sit fomes ignis pe petui in Lucernisi sepulchralibus, sic parat. Sumantur, inquit,
ues situlae Loiij putrefacti, in quosita libre Chalamilii Mim i
255쪽
s in triduo infundantur: deinde leui igne organis vitreis destit lantur; nam egredietur pars tenuior, & halituosa instar spumς , qui rursus dematione leui igne restificanda est: quia tunc exibit Spirit Lotij cum Spiritu Vitrioli instar Salis, qui in noua amplisi lareponatur alteri rubiecta stipatis iuncturis; & ignis augeatur , donec Salascendat; septiesque huius salis sublimatio repetatur. Deinde libra huius salis addatur vi ijs tribus Talai minutim m liti, cum lapillis fluminis in sacculo, ut moris est; postea ter sublia metur per balneum maris, & soluetur instar olei viridis, quod perpetuo ardere perhibetur. An liquor iste ex salibus volatilibus lucet,
Qui cunque demum fuerit perennis illa lacernarum lax de qua
omnino non consentiunt Authores, praeterquam in hoc , quod aperto sepulchro illita evanuerit , fortasse quia adeo languida erat, ut admissa Solari luce omnino rion appareret ut ad e quae oculis nostris subiecta sunt , resciamus, in ijs, quae inflammantur , v rietas quaedam Obseruanda est. Ecquando-ne vidi is, ut Apuleii in Apologia . verbis utar, summam stipula exortam, aro crepiatu, largo fulgore cito ineremento I Sed enim materia uia, ea eo incendio , nullis reliquiis. At vero si crassiuscularum virgarum fasciculis admoueratur ignis, nec adeo prompte exurgit flamma , nec in tantam amplitudinem excrescit, nec tam celeri impetu au vetur: Sed, quia solidiorem materiam pluribus terrenis particu lis.& Salibus fixis constantem aegre permeant, atque hium igniculi, adeoque exilientes sulphurearum particularum manu' puli turmas minores constituunt, minor quidem; citatur flamma, Verum diuturnior; & quia non omnes consertim exilire possunt sulphureae particulae perutius implicitae salibus fixis &terrae , relinquuntur prunae , quae lento incendio extabescunt in cineres , vix exiguis aliquot carbonibus relictis. Ideo ex incensis stipitibus& crassioribus lignis, quae terra & Sese abundant, ubi tramma resederit relinquuntur titiones ac prunae crassiores, quae molar tibus ioniculis iam dissilutis extinguuntur, pluresque carbones 'exi, supersunt: ex paleis vero atque stipulis, quas flamma VLquequaque corripit, vix fauilla relinquitur, cum earum sulphur exiguo sal modicaque terra contineatur. Porro oleosa & pinguia, si fuerint sincera, nullis reliquiis exardescunt, de fiammam non
quid a. amplam, sicut ligna aut stipulae, alunt, sed multo diu'
256쪽
tur orem; quia eorumparticulae,. ex quibus coaluerunt , suere L Natura. minutatim concisae, exquisit perimM M inuicem mmplicatae,. atque tenaci vinc, o, coagmUtvς,. Vt nequeant Spiritus & Sulphur auolare, quin secum napiant , quicquid te NumatqueSalinum illisadmiscetur. Hinc flammperennis vid tur indiguisse semite pingui & oleoso. , qui totus paulatim absumeretur, & iterum Libinde concresceret in vase es o;alioquin euanuisset dissipatus in auras incensus vapor, nisi cohibitus suisset
''saia. neque illud dissimulare possum , quod nammς --
tus velocissimus est, & multo impetu propellit incumbentem sibi atque aduersantem aerem , ut in caminis experimur si cubic Ium suerit clausum; ascendens quippe flamma per camini tubum,& suo calore rareficit, leuioremque efficit obuium ac proximum aerem, &suo impetu ita illum propellit, ut per ianuς &senem rimas alium externum aerem attrahat, qui in aeris camino prox, mi, atque in tu in attracti , locum succedat; quantoque maior est flamma, eo validius siue attrahitur, siue irrumpit aer per rimasciarissimo murmure, nec sine sensu acuti figoris , si quis ad rimam
Grad. Ideo nescio quem aliquando audiui , iocome an serio lsuggerentem amico methodum restigerandi in summo stu vinum aut aquam ope ignis: iubebat scilicet rimas omnes senestrarum &ianuq accurate obstrui priter unam, cui intra cubiculum, aut a lam, opponeretur vitrea phiala vino plena; tum sub camino a eendi sarmenta , quorum Lamma uberior celeriter ascendem aerem per patentem rimam attraheret in speciem venti valde frigidi , qui perinde stigidum efficeret vinum vitreet phialet im
Dan L. Cum itaque summa & proximum aerem calefaciem rarum faciat amplioris spatij indigum, & suo motu obuium aerem in pellat, . si fuerit in vase penitus clauso, fieri. non potest, zuin reliquus. aer comprimatur; hic vero visita elastica compisoni relu lans, . expansionem flamm imp at, necessi est, atquedmum illam extinguat. Contigit mihi aliquando templum i mgredienti. cum, humandum. esset , cadauer, & recens apertum; et sepulcri um , vidererem .tunc prorsus inopinatam: etenim V milta in sepulat im inferre vellet facem accensam ., . inax.
257쪽
quamuis esset ex maioribus, & amplam sanimam enadre illo sepulchrali circumfundebatur, illi d extinguebatur; quod, multis mirantibus, aliquoties euenit, neque nisi post alii. quod temporis spatium licuit illam inferre accensam: aeri si tandem crassiori,sammae expansionem impedienti, tribuendam omnes censebant facis extinctionem, quae, attenuato aliquantulum aere , accensa illata est in sepulchrum . contra vero memini me legisse in Experimentis Physico echanicis Roberet B Ie expeti 1 . in aere admodum raro ampliorem apparuisse flammam; nam, ut ipse testatur , Scio tro immisso in amplum illud recipiens vitreum, ex quo aerem exstixerat antha cum puluere pyrio in excipulo , semel successit, viscintillae ex illice excussae eum corriperent; visus est accensus puluis in maiores expandi flammas , quam in aperto aere, & more sesito sursum ascendit; facta auteni prius fuerat exantiatio: h ille. Quapropter , si invaseprorsus occluso flamma contineatur, nisi valde amplum illud Fuerit, adiis compressio aliquatontingit: in aere autem compresso flamma perennitatem adstruere non audeo.
Mauri Flammae extinctionem, ne longiores simus, in aliam di sertationem, si placet , di amus, atque perennium huiusmodi Lucernarum fidem penes Authores dimittamus; vix enim mihi persuadeo Philosophos interfuisse , cum sepulchra antiqua V rirentur, qui omnia ad lucernas hasce pertinentia accurate o, seruarent; sed operarum dictis adhibita est fides . In Mylaeo , quod attulisti, eri erimento, animaduersione dignum existimo
flammς motum in superiora contendentis, etiamsi reliquus in Recipiente aer valde rarus & explicatus esset; ex quo flammae in .ritas maiorinnotescit, atque leuitas: nam licet in flamma particulae aliquae singillatim sumptae sint aere grauiores, illa tamen particularum omnium complexio molem constituit minus mat riae continentem, quam aer pari mole respondens flammae. Hanc autem non ab aere circumfluo, secundum speciem grauiore, su sum extrudi quasi aer inserior a superiore comprestis , virtute
sua elastica se explicans atque dilatans propelleret sursum flammam miniis grauem , ut aliqui opinantur sed sponte sua ascem dcte , & obstantem aerem perrumpere indicat in lucemis ipsa flammat fi Pra in cuspidem desinem: quandoquidem virtus elastica eo validius se pressit, quo magis coepus a debita secundum Natu' R a ram
258쪽
ram partium positione remouetur, atque comprimitur; verbab incumbente aere constiparetur aer, ille utique , . qui flammat basi adiacet , validitis conaretur se explicare, quam qui flammet apicem complectitur , ille quippe prae hoc constiparetur magis, utpote a langiore aeris prementis cylindro compressus: infima igitur flammae pars 1 circumfluo aere ad latera urgeretur magis , quam suprema para; ideoque non in conoidem , sed in cal thoidem desineret flamma confingens ex lacerna, ut alias nos dic
Grad. Etiamsi vero in flamma prodeunte ex unico ellychnio aliquid comminisci liceret retrusioni illi aliquatenus sauens, ne in lignorum incendio , ubi flamma fluctuans in plures apices db uiditur, nihil video magis rerum naturq accommodatum asserit posse, quam si dicamus flammam ex particulis hetero mis coimstare , atque illi ex lignis erumpenti sistere aerem diuidendunt
propterea subtiliores aliquas, & in motum concitatiores particulas prae creteris velocius praecurrere, atque facilitis tenui rima aerem findere, quas aliae tardiores subsequuntur, & in cunei sp ciem aerem penetrant. Quia autem ex diuersis lignorum partibus exiliunt huiusmodi velociores particulae, ideb plures cuspides flamma emittit, atque in eo tot flammularum undequaque erumpemtium, seque vicissim collidentium , atque cum acre colluet u tium, tumultu fieri nequit, quin flamma perpetuo fluctu agite tur . Quemadmodum vero si breuiori flammulla ex lucernet Hlyci,nio exilienti maiorem candelae Bammam ita admoueas, ut se contingant, illam confestim altius assurgere videmus ,&maioris flammae altitudinem exqquare, immo ex duabus unicam ampliorem atque altiorem flammam fieri , collatis siquidem viribus a rem facilius diuidunt, seque ulterius promouent; ita ex maiore signorum strue incensi ampliorem exurgere flammam ex tam mubiis compositam necesse est: Nam sicut mulis consuentes aquq irapidiorem sucium constituunt, plures quoque sulphurri par i lculet ex pluribus lignis una erumpentes , atque in unam minmam coeuntes celerius agitantur, aeremque validius repellunt, ae findunt.' Dand. Hinc sane fidenda vana atque sutilia Pyromantum GCapnomantum dogmata, qui Hammam i nis, quo victima a sumenda erat, obseruabant, si enim illam unam coiret oratium
259쪽
De Flamma' no. 233dem , pres erum euentum portendere dictitabant, si diuidere
tur, aduerrum: similiter in accensa isdam flamma in unum apiacem ascendente prosperum, ex diuisa iniscem, ex tricuspide gloriosum euentum ominabantur; si varie dispersa, in egro mortem ,
in sano morbum ; Si crepitans, infortunium; st subito extincta, ingens periculum timebant. sed mittenda sunt lisc delirantium
Grad. Considerandi potisis viderentur flammς colores , qui iuxta variam materiς accensς naturam ipsi quoque vatij sunt , si enim materis comburendς adijciatur Camphora, flammaexurgit pallida , lactea; si addatur sulphur, rulea inflamma;si placa, fit rubea; si planaualis, atra: addito Antimonio crudo , flamma est buxea, ex Saae Ammoniaco viridis r Id quod sumorum ex huiusmodi rebus erumpentium admissioni cum Luceignias propria adscribendum omnes quidem statim intelligimus ; vertim ab hac disputatione nobis abstinendum iudico, ne nimis obscuram i cis naturam longiore dissertatione persequamur.
De Ignis extinctisne. DAM. Vivum in flamma , & itri unis , Ignem hactenus
contemplatos, de eiusdem interitu quomodo extingui contingat, nunc demum disserere opportunum videtur; sic enim fiet, ut, quemadmodum in dissectis cadaueribus viventium animalium motus eκplorant Medici ta ex ignis extinctione eiusdem con flagratio nobis clari iis innotescat. Irad. Heraclitus disebat, ut est 'pud Plutarchum lib. de M apud Delphos, Ignis mors, aueri est ortus ἱ ct aeris morso
Maur. Aristoteles vero, si meministis, lib. a. de Gen.&Corntext. ar. ait, Nihil ex acie gignitur , neque ex igne . Viri assentiendum t alter ex igne aerem oriri , alter ex igne nihil gigni
Da . Philosophos conciliemus, ne dissideant inter se , ct eum utroque pacifice philosophemur. Nulla gignitur noua natura, quando ignis accenditur , ut iam constituimus; nulla parit A R 3 ori
260쪽
vi latur natura, quando ille extinguitur ; & cum Aristotele sen timus: particulae eaedem, quae luce sua in oculos incurrebant, occalore sensum tactus sollicitabant, avolantes ac dissipatae nullam amplius ignis speciem praeseserant, sed aeri immisceantur; & s iis habet Heraclitus, ut aerem ex ignis interitu oriri dicat, cum particularum illarum adiecione augeatur; quemadmodum & v pores, qui attenuati ad aerem speet abant, ijdem concrescento atque densati seiunguntur ab aere, & aquae sormam induunt, quet
propterea ex acris morte ortum tacere censetur . Maluissem ab
Heraclito explicari,quibus modis adducatur ignis ad interitum; ne que enim semper fame perire, deficiente alimento, constat, quam uis multi rus sit. Maur. Non unum est igni mortis genus , sicut neque animaeatibus, quae saepe quidem sponte sua, non raro tamen vi extrins cus illata pereunt. Idem quoque igni accidere obseruamus aliquando enim pabulo defigente, aut viribus extenuatis elangu stens inaurassensim dilabitur; aliquando autem, licet prae serox grassetur, hostilem manum inuenit, a qua extinguatur. Quinimmo neque eadem semper deprehenditur flammae , atque a dentibus prunis extinctionis causa. Id quω familiari experime to compertumest. Nam si rimae, per quam ventus ingreditur, candelam accensam opponas extinguitur; si ardentem prunam, accenditur magis. Similiter ex sebacea candela, cuius ardens Eslychniuinopus esset emunctorio castigare, si flammam exsuffles illa extinguitur ; at si validiore flatu petrasellychnium ardens i ritare, ne praens fumus longam molestiam naribus suo saetore inserat, quandoque iterum exilitflamma, quae postmodum leuiore flatu difflatur. Eilychnium scilicet postdissipatam flammam adhuc ardens perinde se habet, atque candens carbo, qui flatu ex imitatus flammulam emittit.
Danae Cum primum in lucem prodiere iuniosissimi, atque ad excogitandas Naturam perscrutandi vias selertissimi , Roberti Myle Noua Experimenta Phoc Mechanica de Vi adris Elastice , eiusdem ess ibus, auidissime perlegi, & viuidam notasane vulgaris ingeni, vim admiratus delectabar tam multiplici & vario experimetitotrum genere confirmari illa eadem Philosophorum placita, quae iti nititur conuellere,alia hypothesi e indemefectuum conatus, Memini autem instituta k eo fuisse false