장음표시 사용
101쪽
13 S s c T A N Iregnare putas, sicum Pedone fusurrans crispulus , aut amens Pollus tibi dixerit, ohe l . Macte
N o T ae adeoque malo socio , eiusque pejori authore se afflictum lachrymans . Io7. Et regnare putas ta c. Pedo, Crispulus, Rullus Am7ci,& sectatores Philodemi, e usque operum, dictorumque admi ratores . Primi duo tandem ab eo discessere, alter in fide permansit diutius, ut h e Satyrq innuunt . Io7. Sι cum Pedone V e. Pedon causidicus Iuven. Saty. 7.
Io8. Crisputu in c. Forte Ita nuncupatus, quia mollis, &capillis crispis decorus , & in amores Ipronus . Addo locum Marti. l. . Epig. 62. Crispulus iste quis est λ uxorisemper adbaret
Qui, Mariane, tuae . Io8. Aut amens Rullus V c. Est nomen cujusdam , cui pri
mas sedes in his Satyris Poeta post Philodemum tribuit . At quis Rullus p Rullus Cicer. inquietus, & procax ; cu;
addo marmor Grutherianum pag. 626. I. quod Praeconem
fuisse indicat. C. RULLI PRAECONIS VENULEIAE. C. L. TRUPER EOLLA. C. F. SALVIA C. OLL. C. L. VARDILLI L. LURI. L. L. MENOPOLI.
iod si ad hominis characterem respIcIas , praeconemque Inveteri Rullo , idest buccinatorem agnoscas, inde facile elicere poteris Rullum nostrum Sectae Luminosorum buccinatorem pariter fuisse . Unde sicut illi Incumbebat magistratus jussu publice aliquid ore denunciare,uti Senatus consulta &C.
102쪽
SATYRA II. LI. E. I. 79Macte animo,Philodeme, novos meditare triumphos
Ita huIc spectaret Luminosorum decreta, & oracula exponere, quia fuerit loquacior, & omnibus caeteris imprudentior . Io8. Ohe : Interjectio exclamantis, quae aequivalet adverbio bene, optinae, idemque est , quod apud Graecos z axi. satis,
eo tamen sensu acceptum , prout habet Apollon. a. Argon. αλις γαιηι satis terrae, idest multum . Vide Eustat. Io 9. Macte animo tyc. Voce hac proprie utImur, cum alI-
quem ob rem bene caeptam laudamus, & ad perficiendum hortamur ; Ita ut sensus sit: Beatus, & felix sis illo animo, atque illis laboribus, & virtute, quae tibi Romam subjiciunt, dignitatesque maximas parant. Ea autem deducta est ab magis, &auctui, quae dictionem hanc componunt . Usus est cum genit. Mart. lib. I a. Epig.6.
Macte ansmi. Communiter tamen cum ablativo habent authores , unde Virg. AEneid. 9. macte nova virtute puer, A itur ad astra Et Petron. Arbiter in Satvρico pag. ῖq. I. Macte virtute esto. Verbi vim explicat Varro lib. 2. de morib.pop Rom. Maisare verbum socrorum , κα - quasi magis augere, eT adolere . Nam hostia tanguntur molis salsa, tunc immolata dicuntur . Cum vero ictae Junt , σ aliquid de illis in aram datum est , mactata dicuntur per laudationem , itemque boni Ominis significationem,σ cum illis mola salsa imponitur dicitur,macte esto. Arnob. lib.7. eam formulam: Mactus hoc υino inferius esto,ita interpretatur : Tantismesto mactus , qu nirim volo ; tantum ampli atus, quantum iubeo ; tantum honorii assumito , quantum te habere decerno . Vides ut mactum explicet , honore amplisicatum . Ex
quib. Seneci Epist. 6. Macte virtute esto, sanguinolentis ,σ ex acie redeuntibus dicitur . mi plura velit consulat Ludov. la Cerda in comm . ad v. 6 I. lib. 9. AEneid. , ex quo haec omnia
delibavimus, necnon Hadrian idem in illud Petronii paulo
ante relatum, Satyr Pag. 341. IIo. Viola
103쪽
II o Roma tua es. Viols Jam ja nascuntur in hortis, Blanda Palatini quas educat aura Favoni , Ut tibi demissa sub ernant fronte colorem ἔ.e cupiunt proceres, nullἄque sileris in aula. Ob miser aegrota putruit cui mentesalillum liis Au-
IIo. V;uae iam iam nascuntur tre. Pro maximis dignitatibus Ecclesiasticis accipit: Violaceo enim colore , Vesti tur Praesules , aliique in sacra dignitate constituti: imo , si libet , accipe etiam pro purpureo colore, qui ad vestes Cardinalitias pertinet, monente Cornel.Nepote, uti tradit Plin. lib. 9.c. ῆς. ubi ait: Me iuvenem violacea purpura visebat. Violae si quidem aliae purpurer, aliae luteae,aliae cerulee,aliae tandem albae Soz. Crederem ab amore discipulorum, seu fautorum hoc loco purpuram designari Philodemo , ut sic ejus ambitioni
ria. Ut tibi demis e . Quasi dicerent a Bione dignitates
accipere gloriam, & honorem, non e contra eum a dignitatibus mutuari &c . . II 3. Tec procere σc.Adulantium verba,quibus eum prosequuntur amici &c' c c.-ri ..Salillum ξTe. Salillum salis diminutivum . benius potest esse duplex. Aut enim sal in suo proprio sensu accipi pitur, & sic dicitur, quod quamvis sal habeat vim quandam res corruptibiles a putredine conservandi , haec adeo abundet in mente , atque capite Philodemi, ut potius ipsum sal ab e 2 Corrumpatur, potius quam ab ipso ea sanetur; aut metaphorice pro sapientia ad imitationem Terentii in Eunucho
babel salem, qui in te est Et Catul. Epig.81. Non est in toto corpore mica falas. Vel potius dicere voluit Author in receptaculo mentis, quam egrotam appellaevIt , putruisse exiguam illam micam salis , quam Philodemo tribuit, sicuti experientia nos docet in vasculo
104쪽
SATYRA II. L 1 a. I. griis Aude aliquid patri ἱ dignum. Triclinia mappis
Fa poliare manu, calices, coclearia, lances Carpe, nec auratae niteant impune lucernae Argutumque Ieυis fugiat nec cantharus unguem.
Sed mentem nunquam subeat tam dira libido
N o Y ae osculo male olenti etIam optimum liquorem corrumpi, iuxta illud Horat. Sincerum est nisi var, quodcumque infundis, acescit.
semel est imbuta recens servabit odorem I sa diu. III. Aud aliquid patria dignum V c. Piid patrIa eius di gitum sit explicat tribus versibus sequentibus : Triclinia σe. Ex imitatione Iuven. , qui Saty. I.Vers.73. Aude aliquia , breυibus Giaris, ex carcere dignum . . SIS ure. Triclinium Latine eth discubitorium cubiculum , idest locus, in quo discumbebant, & cmnabant, a tribus lectis , quos in eo sternebant, nomen habens , nam tres lectos uni mensae in convivio apponere soliti
erant veteres , & cubantes coenare . Hinc Horat. I. Serm. Saty. . Saepe tribus lecto videas eaenare quaternos . Et Iuven. Saty. . Tertia ne vacuo cessaret eulcitra lecto .
IIT. Nec aurata niteant G c. Earum siquidem fulgor , qui oculis statim se objicit, solet fures allicere . II 8. Argutumque levis es c. Argutum unpuem dicIt, quia acutum, & ad rapiendum promptum. In simili dixit Mart.l.8. Epig-39. de lusco fure piceatam manum sic e Nee fuit Autobes tam piceata manus
Propius ad nostrum Satyricum habet etiam idem EpIgrammatista lib.eod. Epig. 33 An magis astutἰ de fa est ungue mis riBractea de fulcro, quod reor esse tuo
105쪽
81 S E c T A N IIa o Scribendit, non haec meruere piacula charta ;Mitior es illis scomber, murena, piperque Et crocus, betae, manibusque Salarius unctis,tatuam vaecors calamus digito tractatus inerti.
S apis edi teneras posthac dimitte Sorores , Ias Et Leges,magnumque Sophos,nec divitis aulam Ullius ingredere. At quid aga' Cape tutus amici
Con- Novae.12o. baec meruere ere. Chartas magIs con urcari censet ex Philodemi scriptis, quam si salsamentarii &c. iis uterentur ad involvenda pinguia omenta , aliaque , quae in usum mensae cedunt: Inter edulia autem apponit quoque Varia condimenta, videlicet crocum, betas, aromata &c. Omnia haec erga ipsas chartas mitiora existimans , quam ejus pravas scriptiones et unde recte, hoc praesupposito , ait , ipsas chartas
non meruisse haec piacula, idest has poenas ex imitatione Virgil. 6. AEneid. mistulit inferam commisso piacula myrtem . I et q. Sisatis tyc. Tria monet , quibus in futurum abstinere debet, a Poesi , a Philosophia , & ab aula frequen
tanda . I et q. Teneras dimitte sorores V e. Teneras sorores , pro
musis dixit. Sorores esse finxere poetae , Jovis videlicet , ω Memoriae filias , easdemque Deas: Tenerae eae autem, quia virgines ; his enim hoc epitheton recte jam tribuit Martiati lib. IA. Epig. Iq9 uammosas metus: tenera me trade puellae stat pollini niveo pectore lina frui . Ut & alibi, lib. videlicet 9. Epig. 7., eas nuncupavit molles, scribens et Tela Cupido para a IIIa, quibus itidienes Agis, molleseue puellas . I 26, Cape tutus antaei lyc. Consulit illi convenientiorem
vivendi methodum, qui & ejus qualitati, & moribus, & ingenio aptior sit ε
106쪽
SATIRA II.*L18. I. 83 Consilium . Arcanis committe pudenda tabellis Secreta, ct populi mores, Procerumq; per omnes
Philodemi se accomodat, vel potius occasione sumpta gravis snia delicta sugillat, quodque videtur suadere , satyrice per ironiam exagitat. Notam hanc non Romanis , sed exteris scribo, quibus Romanae Curiae res gestae, mala , simul & bona non nisi adulterata aliquorum malitia , ut plurimum non sine publicae fidei detrimento, ac religionis, & pietatis , ipsiusque veritatis offensa, injuriaque nunciantur . Sive enim id sit maledicendi genius, sive auri, argentique lucrifaciendi sacra fames , seu tandem ipsi honestati , probitatique praejudicata ad malum libertas, abusus semper,ut ita dicam,in Urbe invaluit, ut plures inventi sint, & adhuc inveniantur , qui pretio conducti , quidquid novi acciderit, scribendi, extraneisque nunciandi onus assumunt; sed a veritate alieni, In Principes,Mas natesque iniurii, honestiorum familiarum famae detrahentes, in Ecclesiasticum ordinem , sanctosque Cleri mores maledici,
falsa plerumque proferunt , mala augent , bona seu tacent , sive improbis adulterata mendaciis tradunt,fidem credulorum fallentes . Chartas autem has , veluti secretiora arcana contineant , nuncupant a i egreti , potius veraciter dicenda mendacii, & maledicentiae promptuaria . De his igitur loquiatur Sectanus, hisque de causis arcanas tabellas appellat , quia res putidas, falsasque contineant AI 28. Procerumque tyc. Non tantum facta populi , holni- numque vulgarium, sed Ipsorum Procerum, virorumque Principum actiones describantur in istis tuis arcanis tabellis , dcvulgentur per omnes Mundi plagas; ut nimirum apud exteras nationes pessime audiat haec Aula , caeteroqui Sancti isma , di incorrupta . Ia9. Dabit Hollandus ire. Inter Nat7ones ex Principem locum tribuit Hollandiae, sive quia non tantumdivitiis ,
107쪽
SI mercatura, sed etiam politiorum litterarum studiis floreat a sive potius, quia cum nobis parum conveniat, gaudet hisce libellis livorem suum pascere .
129. Septem mensistia ta c. Mercedem conveniam ς nam ea
non omnibus aequalis ; hi siquidem alienae famae perditissimi
helluones plus insumentibus profitentur secretiora pandere , vulgatiora caeteris; Unde certo certius evenit, ut qui pluris impendit, majora mendacia emat,qui minus,veritati propiora audiat. I 3I. in ty Τurca Ure. Ad infideles etiam cum summa
Christians Reipublicae iniuria mittuntur hi libelli,vere fimos,
ut inde lucrum ma3us accipiatur . I 3I. Ferox ta c. Fortis, praeanimosus ad decertandum cum altero, ad vim alteri faciendam, &.ad nocendum, ut explicat Valla lib. .. sive saevus, indomitus,a seritate, ut vult Nonius: In primo sensu habet Florat. in Odis . Urbes, gentesque, eT Latium ferox . In secundo Terent. Eunuch. 3. I. Eo ne es ferox, quia habes imperium in belluas pUbi tacite, proprie tamen loquendo , bellitis ferocitateni tribuit, expresse autem Virg. q. A neid. Siat sonipes, ex fraena ferox spumantia mandἰt . Tribuit Homini Cic. in Vatin. Ocimiunt vehemens ferox natu .rd homo: Ferocitatem hanc reprimunt Religio , morum cultura, vitae honestas scientiae: Hinc recte, de semper ferox Turca, cujus falsa Religio nil habet, quod ferociam non sapiat ;tota squidem in arma ruit, scientiisque omnibus in exilium Perpetuum, & irrevocabile missis, potentiam Imperii in ignorantia ponit, ex qua immanItas , illeque audaciae excelsus ,
quibus ferox nostro Seetano nuncupatur . I 3I. Barbarus e e. Barbaros ab initio confieto nomine eos appellatos, qui dissiculter, aspere, ac duriter loquerentur , ut
bissos ,-halbolque dicimus declarat Strabo lib. 1 . addens ictad convitium pertinuit se in duriloquos, bc crassilingues, postea
108쪽
SATYRA II. L 1 p. I. 8s Majori mercede tuas conducere chartas
Opta in N O T ae. vero in nomIne abusum Invectum esse, eo etenim tanquam Communi, & gentili caeteros populos a Graecis distinxere: Unde Festus habet Barbaros antiquitus omnes gentes nuncupatas, exceptis Graecis,ex quo Plautus Naevium poetam Latinum, Barbarum dixit, posuitque Horat. 2. Carm. I9. Ode q. Barbarum , pro Indico. Barbaros nunc autem dictos , qui alia lingua utuntur, quam Latina, quod ea mitior, & cultior, satis notum, quo nomine vocavit, & Plautus Bacch. 2. O Dde es Barharus . Et Cic. pro Milone . Agrester, Ur Barbari Servἱ . Pro gente sera, & inhumana positi etiam fuere a Cic. bis In 6. Verr. ibi: Linguae , σ natione barbarus, & Natard , Ur moribus barbarus, unde & eorda barbara Ovidio lib. 3. de Ponto eleg. 2. Immanis , ac barbara consuetudo hominum Cic. pro Fontejo . Utroque modo dicendus igitur Turcarum Rex barbarus Imperator, sive admittas, prout a Graecis primum , postmodum a Latinis distinguitur sermone , & origine, sive prout moribus cultiorum gentium seritate, & immanitate sua discordat. Barbarum porro Induperatorem nuncupando imitatus est Sectanus Iuvenalem in duplici loco, videlicet Satyr.
Et Saty. Io. de Xerse, sive Dario, aut Annibale . Ad hoese
Romanus, Graiusque, ac Barbarur Induperator Erexit .
Uti v des Barbarum, sue de Persa, sive de Afro dictiun , appositum,uti distinctivum a Romano, & Graeco.
I 32. Emercede conducere S e. Id est pretio redimet tuas chartas , & quidem maximo, fie que ejus Mercenarius , qui conductus mercede dicitur Horat. a. Serm. Saty. 7., sicut , dccenducere mercede Cic.a. officior. 333. Cre.
109쪽
Optabit. Crescet tibi census, scribere pluris poteris. Multis numerose inferυit harundo
133. Cresces tre. Augebitur census , quo plura huiusmodi soli a dispertiri obvenerit , ex singulis enim suus proventus , & fruetus . 13 q. . Multis numerosa e . Harundo pro calamo , qui ruoniam ex harundine fiebat, harundo dictus . Exemplum o ex Persi Saty. 3. Iam liber, blaolor positis membrana capillis ,
Inque manus chartae, nodosaque venit harundo .
Et ex Martiat. lib. I q. Epigrinost. In en curret harundo vid . Numerosam autem vocat ob multos libellos , qui ea conscribuntur , nam numerosum est , quod magno constat numero , uti ex Plin. discimus primo in Epistolis : Hoc opus numerosas poscit manus, secundo in Panegy. Aliὸ me vocat numerosa gloria tua, de ex Mart. l. 3. Epig. 3I. Et servit Dominae numerosus debitor arcs . SIc Sequaestus numerosior Claudiano I. in Eutrop. , Se numerosa oratio, Cicer. de Orato. , seu potius , quia delatores hujusmodi tabellarii, cum tot ubique habeant corresponsales , nequeunt per se soli munus implere; ideoque plures amanuenses adhibent . Recte monet Author maximam Scriptorum copiam adhiberi ab his, qui hujusmodi libellis secreto incumbunt; nam clim non liceat talia pudenda sine capitis periculo , si detegeretur impius Scriptor, evulgare; hinc est, quod eos typis mandare nequeunt, maxime Romae, ubi quae publica Iuce donanda sunt, severiori trutina, quam alibi, eXpenduntur opera Magistri S. P. A., idest summi Theologi Fr. Paulini Bernardini Regii ordinis Pradicatorum , qui in praesens
munus hoc adeo laudabiliter exercet, ut nil in eo deladerandum sit, quod omnibus numeris non respondeat; necnon authorItate Vice erentis, nempe nunquam satis laudati eruditissimi viri Belisarii de Bellis Episcopi Melphictentis, cui spectat licentiam impartiri quarumcumque impressionum fa-
110쪽
SΑΥYRA II. L 18. I. 8713 Ere dato, atque ideo conseribunt mille libellos Uno pene die . Spargas mendacia quamvis Dum nova sint , emptor nunquam tibi deerit in
ER aliquid mundo victu, curruque decoro Possestui, pretiumque alienae impendere famae . 1qo Sed
I 33. IEre data Pretio sollito , aes pro pecunia , nam sub nomine aeris venit aurum , & argentum per synecdochen Vulpia. teste in l. Etiam. Is a. de verb. signis, & C l. Rhodig. - autiq. lect. l. Io.c.2., unde qui valet Phrasi illi Cic. ad q. Fratrem, Dare pecuniam, quam uti Deam unice hujusmodi homines colunt, adorantque, velut Ethnici, ex quorum mente Menander, Ego verὸ utiles Deos arbitror Nostros, Us argentum, ex aurum maxμ. -υοι quidem si dedices tua in domo , Aquia voles, roges, ilii omnia aderunt, Ager, domus, servique, Er arvrom ta, Testes, amici, iudices urc. Contraque Arnob. lib. advers. gentes : Quis ad extremum pecuniam Deam esse credat, quam , velut maximum 'umen vestraeiudicant litera donare aureos annulos, lora in ludis, atque in spectaculis priora, honorum suggestus Iummor pI36. Spargas mendacia ta c. Qi iam mendaces h chartae satis superius: Unum addit, taxando eorum curiositatem , qui eas emunt, & forsitan fidem dictis habent.138. M aliquid e e. Denuo ad scribentem, cui prande lucrum ex tali facinore obvenit; unde victum , vestllum, &etiam alia plurima commoda acquirit , uti rheda propria posse vehi, & similia ; in summa tantum inde lucratur, ut splendidius vivat, & ut habet Italicum proverbium , esca datii
I 39. Pretiumque alienae V e. Pretium Impendero lamae , ast
alienam famam infami pretio venditare, ut fit in hisce secretis libellis.