Gymnasium Patavinum Iacobi Philippi Tomasini episcopi Æmoniensis libris 5. comprehensum ..

62쪽

dine est corinthio ut uocant. Spectatur insignis porta dupli. cibus columnis hinc inde ornata , alta & pompoti, supra quam Leonis statua inaurata , & in lignibus Rectorum Urbis Venetotum hac inscriptione.

GYMisASIUM OMNIUM DISCIPLINARUM. PRINCIPE PASCHALI CICONIA, PRAESIDIB. IO AN NE SUPER ANTIO EQUM ET FEDERICO SANUTO, REFORM ATORI Bus 'lo. FRANC PRIOLO DOCTORE, et A CHARIA SAGREDO, L E O N A R D O DONATO E. . INSTAVRATUM ANNO M D XCI. iIn suprema palatii contignatione sub insignibus Ciconeae

Ducis leguntur.' Sic ingredere ut te ipso quotidie doctior; Sic egredere,vi in dies patriae, Christian. q. Reipublicae mitior evadas . . Da demum Gymnasium a te fisciter ornatum existimabitur. Ioannes Cornelius Praetor, or Antonius Priolus Praefectus Anno salutis M D. C. . Ex sequentibus inscriptionibus partem exteriorem fuisse ret novatam cRnstate Iu altiori parte lueris aureis 'IOANNES BAPTISTA BERNARDUS PRAETOR ET LEONAR DVS MOCENICUS

63쪽

a Iae. Phil Tomasini Commentar. Sub quibus in medio prospectus inter fenestras

HANC GYMNASII PARTEM VETusTATE DEFORMATAM IN MELIOREM FACIEM A FUNDAMENTIS RESTIT.

Anno M D X L III Io. Andreas Baduarius Praetor , MPhilippus Troia iis Praefectus januam posteriorem extrue dam curarunt. Moderatoribus Sebastiano Fuscareno Do-0ore & Equite, Antonio Suriano itidem Doctore& Equite. M D X L V II Delphinus Delphinus Praetor, Matthsus Dandulus Praefectus post ingressum anterioris januae scalammagnificam & sinistram partem Scholarum perficiendam

curarunt. Post triennium Nicolaus Pontius Doctor &Eques, ac Moderator eam partem incaeptam persedit. i Et biennio post M. Antonius Venerius Doctor S: Eques Praetor, Franciscus Contarenus Pisfectus anteriorem Gymnasii partem aedificandam mandarunt. Et posteriorem partem periecit Nicolaus Pontius Praetor ,& Iustinianus Contarenus Praefectus anno M D L I X. Partem dexteram exornatam fuisse Rectoribus Vrbis M. Antonio Memo ,& Petro Marcello an .M D LXXXVII. Moderatoribus Lycei Laurentio Priolo Equite, Aloysio Georgio,& Marco Barbaro Equite, & D. Marci Procuratore. Scalam veto eiusdem dexterae partis aedificarunt M D XCIIl Ioannes Superantius Eques Praetor, S F dericus Sanutus Praefectus. Moderatoribus Io. Francisco Priolo D. Marci Procuratore Zacharia Contareno, S Leo- nardo Donato Equite. Nihil deerat ad Gymnasii aedificium, quam turrim Campanae S Horologii construere, quod quidem magnis cxpensis anno M D LXXI, & M D LXXII Rectores civi

64쪽

Pcimum Moderatoribus Nicolao Pontio, Friderico Vala xenio , Marino Caballor deinde Ioanne Michaele Equite, Iacobo Fuscareno Doctore,& Iacobo Sanuto Equite.

Omnasii Turri, Campana, O Horologio. Cap. X I.

TVtris Gymnasii altitudine & structura,necnon marmoribus & pinnaculis supremis ornamentis inter alias Urbis nostrae speciosa consurgit. Haec illa, qua in Tab. diuisionii inter nobiles Carrarienses fratres, Iacobini,cognomento Papatavae Anguillariae Comitis filios an . M CC LXXXIX. 11 Iunii Domum Albam a turre denominabat, quam magnam turrem Ioannes de Nono antiquus Scriptor vocat, cuius quidem sumitas insignis altitudinis anno M D L X XIA imo Praetore,& Petro Fuscaro Praefecto, Moderatoribus Gymnasii Nicolao Pontio, Friderico Ualaresso,& Marino Caballo, novo fabricae genere cooperiente fastigium testudine plumbea, senestris e marmore eleganti stru Aura ornata est, addita etiam dealbatio parietum in exteriori parte qua gratior & pulchrior intuentibus antiquissimς turris aspectus redderetur. In interiori adhuc parte murum laterum cementi color, supra veterem fabricam addita nacta testatur.

Accessit Campana anno M D C III, cujus sonus per

universam latissimam Urbem dulcissimus exauditur, & auribus praecipue studiosorum gratus excipitur, quo ad praelectiones, disputatioties aliaque Gymnasii solemnia convocantur. Addita insuper horaria machina ad horas distinguendas, tempusque legendi singulis Dodioribus assignandum. Pulsatur autem campana a Festo omnium Sanct rum usque ad primam diem Iulii, mercede Ducatorum qui persolvuntur ab Artist s, totidemque ab Iurisconsultis.

65쪽

ι Iac. Phil Tomasini Commentar. ad vigesimam primam usque ad 'lii adragesimam,ex quo diei

incrementum Rectoris arbitrio sensim horae anticipantur. Signum verum continue datur ad horae quadrantem, dei de interpolitis vicibus, cum primus Lector Cathedram conscendit, in qua moratur usque ad finem horae. Ceteri Proseisores horam integram consumunt, quam excedere minime licitum est, ne aliis tempus praeripiatur.

Omnasi constitutio. Cap. XII.

UNiversa Academia Patavina tanquam ex membris existudiosis juvenibus, omnium Nationum, & ex Prosesi foribus scientias docentibus constat. Studiosi unoquoque anno eligunt Osficiales ac Magistratus . Academia enim mixti generis esse videtur, ut sunt omnes sere Respublicae. Democraticae tamen species manifestior, nisi Rectoris in narchia offuscaretiir, quae nostris tamen temporibus desiit. Ejus initio haec fuit sorina . Rectores bini creantur: alter Iurisconsultis,alter Philosophis Medicisque praeest. Penes eos summa est Gymnasii, quae hodie multis ex calisis aliquando est imminuta. Vicarius, Rectoris Consiliarius,& Auxiliarius substitutus ab ipso Rectore, si quando per octo dies Vrbe abesse cogitur, de lignatus. Vice Rector, cum ultra mensem Vibe abesse Rector cogitur, ab Universitate eligitur . Isque hodie frequentissimus est, quoniam ob immodicos sumtus, & ob diminutam auctoritatem raro Rector eligitur. Sapiens citi libet Rcctori,suus veluti Legatus, atque Syndicus additur, Mag: stratii an DUO. Consiliarii ut isque Rictori cx Nationibus singulis junguntur . Iurisconsultorum quid cin numero xxiii. Medi

corum XII.

- by nil ci praeterca quatuor, dilanctorum Magistratu Re -

66쪽

loris, & ministrorum acta omnia indicant. Congreo ator item unus ex Consiliariorum numero de-ectus , qui sit quando Rector vel absens, 'et actor, vel reus: st, munus Pedelli qui tanquam Rei tori juratus famulus elius ectus, in convocandis subit Consiliariis . . . . Pidelius,Viator Academiae, Rectori,& Academicis, a Imrua,a pedibus manibusque convocando, indicendo, assi gento,publicando , de nunciando, purgando, aperiendo, claudendo, & Iurisconsulti quidem Generalem habent omnium Doctorum, sex alios speciales singulis professoribiis mini- 'Me diei vero unum generalem, alterum specialem, qui partim collegar adest, partim absentis vices gerit. Massarius sive dispensator, rationes accepti,& ex penu publici curat. Notarius, Instrii menta, statuta, Privilegia publico nomi-

Librarius, a studiosis concreditos libros bona fide disti,

buendos curat.

De Universitatibus Legista ruin, m e Urtistarum. Cap. X II L

UNa initio erat Vniversitas Gymnasii Patavini. Vnus

Rector , quae crescente paulatim studiosorum frequentia in oeminam fuit divasa: quatum altera Iurisconsultis,ali ra Philosophis, Medicis, ac Theologis cominu ni Artistarum nomine adsignata. Suas unaquaeque leges semctionesque habuit, suas quoque nationes, in quas studioli cuilibet addicti reseruntur iurisconsulti ex trabiis & viginti conflantur,nationibus; pimaumque lociam obtinet Germana, quam relicuae se minthir hoc Ordine : Polona, Bolit ma, Ungara, Pro-vuicialis, Buigunda, Anglica, Hispana, Vlti amarina, Scota,

67쪽

46 De. Phil. Tomasini Commentar.

Romana, Sicula , Marca Anconitana, Lombarda, Mediolanensis, Genuensis, Tusca, Veneta, Marca Tarvisina, Foroiuliensis, Dalmata, Pedemontana, Patavina. Artistarum Universitas ex septem nationibus . Quarum una est Tuscorum, cui Romandiola cum Urbino & ejus tractu. Ultra montana,seu Trasalpina. Vltramarina, seu Cypria cum Illyriis, Dalmatis, Histris, ac Siculis. Lombarda eorum, qui sent ultra Athesim . Marca Tarvisilia cum Foroiulio. Romana sub qua Lucani, Abruti, Terrae Laboris, Calabri,S Apuli, Marca Anconitana. Quarum unaquaeque binos habet Consiliarios, aliter quam Iurisconsulti, quorum singuli suam nationem repraesentant. Qua libet autem Univertitas habet suum Rectorem,seu Vice Rectorem tanquam caput & Ducem per quam praecipue regitur. Suos Sapientes, Consiliarios. Massarium, Notarium,& Bidelium generalem, di specialem, qui habent sita honoraria .

Reliquis Nationibus omissis, quibus nihil est peculiare, de exteris earumque privilegiis paulo exactius acturi sumus. De natione Germanica. Cap. XIV GErmani hisque vicinae gentes armorum gloria celebres

una cum Christi Domini Nostri cultu mansuescentes

literis animum excoluere. Eaque natio, ut semper fuit curiosor, in exteris virtuti operari cspit, quae expulsa Gothorum barbarie in Italia Lombardorum in enio paulatim revixit . Hi enim sere renascente Gymna uo, ut ex statutis Iurisconsultorum percipimus, primos Rcctoratus honores obtinuerunt. Nimirum anno M CC LXI Henricus deSancta Petronilla Praepositus Frisensis. Anno M CC LXVIIaltet Ioannes Praepositus Germanus. Anno M CC LXIXAmon quidam Gebennensis, qui plura de electione Doctorum , & de litibus inter scholares, & Librarios decrevit, &M C C C I Rudulphus de Augusta inter ceteros eminue

68쪽

De G1mnasio Patavino Lib. I. 47

re. Nos itaque Patavini Lycei primordiis incrementa dedisse, minimὰ dubium est: quanquam nulla huius rei memoria in Annalibus huius Nationis exstet. Hi namque primum erepti a Philosophis, Medicis, & Theologis, postquam ad meliorem ordinem sponte separati essent a Iurisconsultis anno M D LX. Quod ante factum plan E incertum, negquibus vixerint legibus planum est. Credibile est reliquarum Nationum more paruisse Rectori suisque institutis vixisse quemlibet. Augescente vero in dies numero, has optimo libi consilio iunxisse privilegiis a Serenissima Republica Ventia gratiose concessis atque confirmatis: quorum beneficio prae reliquis ad Imperii Romani decus, & Reipublkae ornamentum eminet. Hinc enim tanqua ex equo Troiano innumerabiles prodiisse Principes Ducesque Imperio, rebus belli pacisque tempore praeclarε gestis, aliosque dignitatibus Ecclesiasticis, prudentia, doctrina , ingeniique monumentis celebres indicant nomina in Album relata, cujus initium apud Iurisconsultos incidit in annum Salutis 1 D. . . . apud Philosophos & Medicos ab anno M D LIII

Iul. a. numeratur.

Mutua in primis concordia se tuetur, nunquam animis in-er se divisis egibusque suis sancte obtemperat, digna cui ta-es Princeps indulserit. Res mira : ingenio, sermone diversi, ligusto Imperii nomine iusignibusque AQUILAE Germanippellantur, atque a priscis Germanis oriundi. Ad hos ita- ue referuntur Dani, Norumi, Bohemi, Moravi, Transilvat, Tiro lenses, Lotharingi etiam linguae Germanicae ignari,nique parent Consiliario, cui primus inter Iurisconsultos, Vnivcrsitate locus, apud Philosophos & Medicos pariter, κ quo abolita fuit Tusca, quae primas a Syn dico tenuit. iii uersitatis consesIibus adesse, vel abesset Germanis libe-im est, iisque solis ense cinctis peculiari privilegio compa re, etiam dum Comitia apud Urbis Rectores solemnitet:lebrantur. Applaudente jam dudum Senatu Veneto,& a P

69쪽

48 Iac. Phil Tomasini Commentar.& approbante Universitate ab annis M D LIII. e Gera

manorum quoque Medicorum coetu quotannis praeter Italam ab Vnivertitate electum Consiliarius Anatomicus a Natione nominatur. Solis Germanis Scronis lima Respublica peculiarem anno M DC IX matriculam concessit, quam a Consiliario accipiunt. hirisconsultis destinctis apud Eremita nos est conditorium , Philosophis S: Medicis in D. Sophiae Templo : quod primitus arbitrarium suisse indicant di

versis in templis monumenta . Bibliothecam praeterea studiis commodam civium suorum aliorum ingenii monumentis celebrium Virorum liberalitate utraque ii ibet satis locii rpletem in aedibus Bideliorum suortim, suis indicobus facilem; libris Aquila signatis. Huic apud Medicos pciae ficitur Consiliarii Bo hemici in Universitate titulo Germanorum aliquis

annuo ad summum sicut&Consiliarius atque Procurat res in munere. Consiliarius vero civium suffi agiis in publicis Nationum congressibus, Iurisconsultis in peculiari Eremitanorum exedra , Medicis in S. Sophiae sacrario , ad minimum ter quovis anno institutis, decernitur, qui etiam in dicuntur, quoties Consiliaritis magistrattim deponit; cui e quatuor civibus bini pro alterius electioiae 'mmum calculis subiiciuntur. Ceteri Nationis ossiciis praefecti in pri eato consessu etiaguntur, binis semper propositis ; quorum alter calculis superior remanet. Bibliothecario, dum haec condimus, anno M DC X LIX Iurisconsultorum exemplo apud Medicos additus fuit socius, ut labore sublevaretur. Horarii curam cum Consiliario gerunt bini Procuratores, quorum suam quisque Ii abet clavcm,in quod reconditur prs ter argenteam si pellectilem civium symbolis consectam, civiumquc pignora & deposita,aliaque Nationis rara, quicquid arris ea matricula,sol unitatibiis Doctoralibus, Legatis, donis Nationa car-dit in publicas impensas pro locatione bibliothecae, egentium subsidio, aliisque rebus Nationi decoris. Minittro autem , sive B dello Germano, aut linguae salte in Germanicar

70쪽

De Gymnasio Pat mino Lib. I. o

terito, mercedem trimestrein solvunt civium singuli. Hiiuatuor cum Consiliario , si quis fuerit, atque sex Asse ibus, quos appellare placuit Seniores, privatum efficiunt onventum: cujus e st Nationis negotia decernerer quae sinatoris momenti ad publicum omnium concilium deserun-ur: quod uni licitum est Consiliario indicare . Neca Na-ionis judicio magistratum civilem appellare cuiquam fas est: mo singulari privilegio ne debitores quidem coram alio Iudice compellare . Iurisconsulti praeter Consiliarium etiam suum habent Syndicum, qui Consiliarii absentis cives gerit, tuas inter Philosophos de Medicos sustinet Bibliotheca rius, aisi sortE sit Exconsiliarius, quod raro accidit. Syndici, seu

Pro rectoris vices in Universitate gerit utriusque Nationis Consiliarius. Prudenti porro cautum est instituto, Nati ne,quae mini inum denis constet, pestis, aut belli metu Vrbem elinquente, aerarium in coenobium aliquod maioris securbatis gratia transserendum. Ceterum, ut gestorum ad p

leros memoria supersit, Consiliarii manu apud Philosophosic Medicos, Syndici apud Iurisconsultos Consiliarii nominen Annales reducitur quicquid ea dignum : quorum fidesingulorum omniumque calculis confirmatur. Nec sanerorum opera lucubrationibus nostris parum lucis accessit. Hac vitae ratione ob singula in in studiis praecipue Anat nico, Bolanico,& Medico vigilantiam, ob summam in Rem-mblicam fidem, in Doctores demum observantiam, qua rimos sibi quovis tempore Profestares, devinxit, eximiapud Venetos gratia valet. Cui maiorem in modum stabbendae Patronos e celeberrimis Doctoribus sibi semper ese-it utriusque Facultatis natio. Nostra memoria Ioan. Balista Silvaticus Iutis conlultis adfuit , Caesar Cremonilius

'hilosophus primae Sed is Philosophis & Medicis , successso in natius Benedietum Silvaticum Primae Cathedrae pra- icae Medicum Proseisorem, cujus fratri pro Iurisconsultis brogatur Ioannes Gai vanus.