Marcelli Palingenii Stellati poetæ Zodiacus vitae, id est de hominis vita, studio, ac moribus optime instituendis libri 12

371쪽

. Anguitenens utrumque pedem tunc aequore mergit. Carcinus exoriens partem apparere Coronae

Dimidiam vetat, & caudam Ceti, Notiumque. Piscem, . atque Engonalis caput, alvum dimidiamque 26o Ejusdemi a genibus Papulis tenus Anguitenentem,

Ipsiusque Anguem, excepta, cervice: Booten . Totum pene . oritur sed contra. Orionis usque 'O. Rd Zonam corpus, toto cum flumine Nili. '; 'Haec cum magnanimo nascuntus signa Leone.

26s Tota Aquila.atque Lepus, Procyon quoque primaque crura: i, Majoris Canis, exurgit caput. trisuper Hydrae. At contra, Anctophylax totus, totusque Ophiuchus.7 . Cum capite &icervice sui quem continet Anguis, . Quaeque superfuerat nitidae pars illa Coronae . aro Engonalis simul ipse, genu tamen ac pede laevo' Exceptis tunc helperiaς merguntur in undas Virginis exortu totus Canis Hydiaque surgit . rri Utque ad Cratera. apparet quoque Thessala puppis Quaten scierecto dependent tarbasa malo p , '

Σ3 s Opposua, sed parte latent haec sidera. Delphin , STotus: Glor , cauda excepta, simul ipsa sagitia q. Atque Chelys., Nilique prior pars a Pegasus autem Cum . capite. abscondit collum , pars caetera fulgdi. Tota Argo cum Libra oritur, totusque Bootes 'χ8o Extremam praeter caudam tota Hydra videtur,

372쪽

Engonasiis dextrumque genu, dextram quoque suram . Tunc & Centauri caudam splendere videbis . Tunc & dimidiam poteris spectare Coronam: iCorpus equi aligeri reliquum, posti emaque Cycni

28s Celantur, nec non cervicem Cetus adusque Descenditi totus: iqnc & caput occulit undis Andromede: tunc & descendere Cephea cernes: Ipsius: Andrometae patrem , manibusque humerisque Et capite extremas ponti fluitantis in undas. 29o Scorpius exoriens liaec secum sidera ducit, Caudam Hydrae, ironis equum, reliquamque Coroname, Quamque manu gestat Chiron tunc Hostia surgit: Surgit item capuli Anguis, item caput Anguitenentis. Andromedae reliquum corpus tunc occidit, atque 29s Cepheus a capiae ad Zonam, flexuraque duplex Eridani: resupina eadiis quoque Cassiopeia. Tunc etiam abscondi Canis incipit atque Orion . E. Areitenens quum initur, jubet apparere Ophiuchum, Ipsiusque Anguem totum, caput atquec sinistram 3oo Engonasis, totamque Lyram, pectusque caputque Aethiopum regis Cephei et tunc totus Orion, Et Lepus, & major Canis occidit., Heniochusque,

. Exceptis capite ae pedibus . tunc Perseus una: Tendit in occasum totus dextro pede nec non 3os Crure. manet. puppi e x cepta tota Occidit Argo -

373쪽

Aςgoceros quum surgit, olor, simul atque Sagitta,

Ara quoque atque Aquila ascendunt, sed caetera puppis Descendit, Procyonque mari sua sidera condit. It quoque sub terras toto tunc corpore Perseus,3 Io Sidera quum pulcri apparent Ganinaedis ab ortu. Prima Medusaei consurgunt membra caballi. Tunc contra caput & cervix descendit Echidnae, occultatur item postremo corpore Chiron. Quum gemini superum tolluntur in aethera Pisces, 3Is Andromedae dextrum corpus quoque surgit, & ille Qui Notius fertur Piscis: tinc corpore toto Hydra & Centaurus manes rapiuntur ad imos . , Haec de ortu atque obitu signorum dicta putamus :Esse satis, nunc ad reliqua incunctanter eamus. 3xo Sed prius Uranien libet huc ad nostra vocare

. Carmina, ut auxilium tribuat, secretaque pandat Uranie , cui nota alti penetralia coeli, Quae superum sedes gemmataque templa frequentas, Uranie formosa , adsis, arcanaque Divumaas Tecta aperi, vatemque juva tua regna canentem 2. .

At thereos da mente lares, animoque tueri . . b Moenia stelliseri circumlabentia mundi. Et primum mihi , Diva, aperi, num ςorpore duro Ac solido constet coelum, an fluxo tenuique ,

33o Non secus atque aer, facili quem scindimus ictu. Z a Post

374쪽

' Pori hoc, Ine nonnulla etiam quaerenda docebis Sunt duo naturae primordia prima'. vocantur Materia sil forma: ex his corpora cuncta creantur, Ex his est tellus, unda, aer, ignis, & aether. 3s Unde errant, qui materiam coelestibus ullam 'Corporibus non este putant. contraria in illis Quippe forent, & ab his corrupta aliquando perirent: Sic aiunt: verum haec ratio, me judice, peccat.' Nam neque materiae culpa est; si corpora solvit 3go Longa dieς: neque corrumpunt contraria per se, Si aequales habeant vires , nisi sortius unum

Sit reliquo. quia quum vis aequa est atque potestas. Tunc sit par pugna se & nulli victoria cedit.

Ergo Deus cupiens aeternum condere coelum,3 s Optima materiae primae ac purissima legit, Temperienique illis talem addidit, ut nihil unquam Se laedant; semperque habeant contraria pacem: Sic coequm aeternum est , sic nullo absumitur aevo. Sed quoniam quae dura magis , diuturna magis sunt,3 SP Laedanturque minust, proinde est durissimus' aether Plus jddui alite Meo ut fereum contemnat M ignem , Vimque omnem , praeter Domini, u quo conditus ipse est. alia id monstrans ratio: nam mobile primum Intra se positas spha oras' rapit, ac vilalenter SIS incalum versus secum trahit, atque diurno

Motu

375쪽

. Motu sobstent quamvis spatia in contraria versat: Quod fieri nequeat, solido nisi corpore constend. .. 3.Adde huc quod lunae pars illa: simillima coelo est, Quam uult spectat, fraternaque lumina tangunt. 36o Sic eti Mistellast manifesta in .lace di et n. t:

Consimilemi coelo creduntur habere colorem . ILuna tamen stellaeque ipsa sunti corpora dura Sunt. δέ opac te, hoc eclipsis declarat aperth. l.Nam radios Phoebi Luna interjecta repellit , I36s Nec. sinit in iterras claram descendere lucem - , . . . Π:ata Cur non durities eadem tribuatur Olympo Θ , Nempe aliter nunquam sua sidera fixa teneret. Sed passim errarent, nec certa id, sede manerent. Non tamen est coeli, ut stellarum, corpus opacum: a o In terris etenim politi summa astra videmus. Ictu penetrat noster suprema adi sidera Visus . . t ΙQuum vero sint ut dixi durissima coeli Corpora, sintque eadem purissima, forsitan illis

Est etiam sonu s: & quum se tangantque rotentque, 37s Concentum faciunt aliquem coelestibus aptum, Ut quidam scripsere olim doctique probique r. Hunc tu Musa etiam nodum mihi solve roganti . Dura & plura licet sacri sint corpora coeli, i: i perviaque humanis oculis, tamen illa lonorem 1 38o Effciunt nullum: neque enim pulsantur ab ullo,

376쪽

: Nec si pulsentur telanant, crassissima quum sint, Cumque illic aer nullus sit, quo sine flustra in Speratur sonus, atque ideo sine murmure currunt, . Praeterea sphaerae bis quattuor inferiores 38s Auroram verssis omnes vertuntur eodem Progressia: nec se collidunt concutiuntque , oecurrendo sibi, sed certa lege modoque Una eademque via leni vertigine pergunt, . : Et choreae in morem placidε tacitεque feruntur.39o Mobile duntaxat primum adversatur eundo, orbibus ut dixi reliquis: tamen haud strepit unquam Nilque sonat prorsus i quippe illic deficit aer, Quippe superficies multo est levissima sphaeris: Unde suunt celeres, nullo impediente rigore, 39s Et sua contactu molli confinia lambunt: 'Propter quod motum faciunt sine voce silentem.

Non igitur recte veteres sensere, putantes Sphaerarum motu harmoniam conflarier, at non Sentiri r quoniam humanas excelleret aures,

goo Ceu Nili non auditur, quae decidit altis Rupibus, unda prope: at longe fragor editur ingens r Nugantur certE, & ratio haec est prorsus inanis. Nam si nemo unquam audivit, cur fingere debent In coelo esse sonum Θ t turpe est ea dicere quae non ηos Ostendi possunt, quae possunt jure negari. t Non

377쪽

. ' Noti nova sunt fingenda, nisi haec vera esse probentur: Nullam verba fidem amota ratione merentur.

Sed nunquid coelum est ut fertur,) Musa, rotundum Sphaerica nimirum persectior esse figura id Io Censetur cunctis aliis, quod non habet in se : Principium finemque, capax quod fit magis, atque Simplex & formosa magis magis apta moveri . Praesertim circa medium, ceu vertitur aethers Circa ipsam terram, in medio quae condita mundo est. 4rs Convenit haec igitur coelo tam digna figura, NConvenit haec eadem Soli, Lunae, omnibus astris, Quamquam aliter pictorum audax inscitia fingit: Stellae autem sunt ne cui fertur) pars densior orbis Non ita: quippe suam sortita est quaelibet harum 2o Diversam a coelo speciem, discrimine magno: bIpsae etiam inter se distant: ceu sorbus ab ulmo, Ceu pyrus a ceraso differt, foetu atque figura dIndicat id color haud unus, diversaque earum it Virtus & splendor. stellae est sua cuique potestas: 4as Quandoquidem natura etiam sua cuique tributa est . . Coelum ergo est sedes tantum opportuna, locusque Stellarum , non materia aut substantia earum. Quid virtutis habet coelum est vis omnis in astris.. Astra regunt orbem terrarum, atque Omnia mBtant:

η36 Astra creant curusta iri terris, & cuncta gubernant. ω

378쪽

Ηoc docet astronomus, communis opinio seri hoc. Quare non solum raro densoque putandum est

Distingui a stellis coelum, diversa sed ipsis Natura est etiam, & dispar iaciesque vigorque. 3 , Quanta etiam sint astra, & num sine fine rotentur . hQuo sunt fixa loco, ut visum est aliquando Platonit An sint deserta, an quisquam versetur in illis, cMusa, velim scire: unde precor mihi singula pande.

Non sunt astra quidem magna aeque . namque minora 4έo Plurima sunt numero, ut possit comprendere nemo. Sunt aliquot majora etiam, sed pauca: sereno Quae passim coelo veneranda luce refulgent. Ex quibus astronomi varias fecere figuras, Et pinxere amplum diversis aethera signis: 44s Ex his ergo astris majoribus ut perbibent, qui Astra sciunt, utque eclipsis Phoebeia monstrat, In qua Luna patet quanto sit cospore, . fratris , Duin subjecta sui speciosum lumen opacat Quaedam sunt tanta , ut totam terraeque marisque 4so Excedant molem, ac spatio majore nitescant: i-Quamvis parva adeo videantur, propterea quod Tam longo distant a nobis intervallo. Quippe aliquid, quanto est longinquius, esse videtur: o: Tanto etiam minus, & lpectantum lumina fallit.

4ss Stell/e autem fixae veluti Phato maximus inquit i Quaeque

379쪽

Quaeque suum circa centrum volvuntur ibidem Semper : & haec ratio est cur scintillare videntur: Non ea, quam fingunt quidam, quia longius absunt, . Proinde illas tremulum nobis Ostendere lumen. i46o Nimirum haec ratio vana & puerilis habenda est. Non etenim quicquam scintillato quod procul absit A nostro visu: minus, atque obscurius illud

Sed tunc. apparet, nec scintillatio motui utili..

Ulla earere potest, quare fixa astra movebitu. q/6s Cum sole una, illo motu quem diximus ante. l At non Saturnus talem Cnec Iuppiter, & Mars i Essiciunt:motum, nec Lunae Mercuriive Aut Veneris sidus: verum haec gaudent epicyclis. Cur non scintillat Saturnus, Iuppiter, & Mars , 4 o Ut Sol quum tamen a nobis longe altius absint, Nec magnoi a stellis fixis discrimine distenr Nimirum quoniam non sic volvuntur uti Sol: Sed sua permittunt epicyclis corpora ferri. . Fortis aliquis solem non scintillare putabit. ' η s At si hunc perspiciet summo quum mane resurgit, . : Vel quum deicendit brumali tempore in undas, Quando acies illum melius tolerare valebit, . . Tunc circumvolvi, tunc scintillare videbit . Nec quisquam hoc adeo magnum ac mirabile dicat, Go Singula si tali volvuntur sidera motu: . .

380쪽

Nonne magis mirum est, tam immenu corpora mel, Tam celeri semper ferri vertigine, ut omnes o Praevertant volueres, ventosque & fulmina vincant ΘUnde nota: Ille pater rerum, mundique creator,

48s Omnia quae fecit. distinxit in haec duo, motum. Atque quietem. atqui in terris, centroque locata est Ipsa quies proprie: possedit caetera motus. Unda fluit, semperque aer agitatur & ignis , Praecipue tamen in coelo est vis maxima motus: 49o Et quo quaeque magis sphaera est sublimis ἔ in illa Fortior est motus, mundumque rapacius ambit. Quare illud coelum, quod primum mobile fertur, Maximum habet motum: sed motus maximus ille est, Tempore qui minimo spatia & loca maxima transiit. 49 s Ergo nictu oculi totum iPercurreret orbem, Ni obstarent illi sphaerae, quas continet in se,

Frenantes cursum illius , ine protinus. Omnem 'Volvendo raperet secum terram, Oceanumque.

Quippe animal nullum posset tunc vivere in illis. so: O rem mirandam in primisi quis non stupeat, quum, Secum agitat, tantam tam parvo tempore molem, Tam longas transire vias , iterumque reverit ,

Nec cessare unquam, & nullum sentire laborem pHinc aliqui credunt, a Diis totum aethera volvi,sos Assignantque suum motorem cuilibet orbi ri