장음표시 사용
121쪽
trum testimoniis , quibus iam probavimus Potestates tum Civiles , tum Ecclcsiasticas condendi leges , quae subditos adstringunt,
auctoritatem habere. Si enim haec auctori. tas non nisi volentes & consentientes ad . stringeret, & contumaces cimere non posset, proculdubio vana prorsus, atque inutilis sorti. Trab. I. Omnis an ma, inquit Apost. P
testatibus si blimioribus Iubilia sit: A qui non esset subdita, si lulias leges a Potei latibus latas pro libitu respuere posset; imo ipsi Lmet Potestatibus sublimioribus sublimior es set; cis ille profecto sublimior sit, qui te. gem confirmandi , quam qui instituendi
Prob. 3. Si Populus legem 1 Potestatibus sublimiotibus conditam, & promulgatam absque eulpa respuere posset, sequeretur P
testates injuste & Mecaminose Populum
urgere, & poenis gravissimis compellere adleg s justae executionem et Abluidum conse.
Proj. q. Ex istius Prop. damnatione ab lAlex. v Π. Populus non seceat, etiamsi absqM uua causa non reripiat luem it Princi. promulgatam. Item ex damnatione istius. Luthera nae, quam Parisiensis Facultas, tanquam seditiolam , ae in fide di moribus erroneam , damnavit i Poene Papa, neque ulius heminam habet ius unius ouebis super Christianum hominem , nisi id sat ejusdem censensus . Atqui Populus ab que ulla causa legem respueret, si lex e siet iusta . ut sup . ponitur esse; lex enim iniusta non cbligat; Ergo, & Of. i. Potestas legislativa , Communitate. derivatur; Ergo nulla est lex, ubi re. pugnat Communitas .
. Potestas legislativa a Communitate derivatur in Regimine Democratico , quedPopuli suffragiis administratur, C. in Regi
mine Monarchi eo quod ab unius arti trio, aut Aristocratico quod a Magnatum arbi trio immediate pendet, N. Siquidem eon. stat ex Scriptura supremam legum condendarum auctoritatem , qua pellent Reges ac Principes, ipss a Deo litissa collatam . Prov. 8. Per me Reges regnant, is legum condi. teres iusta decernant. Et Sap. 6. Data vobis est potestas, , virtus ab Altissimo. Quod utique potiori jure de Sum. dicendum est Pontificibus , qui leges ferendi potestatem immediate sulceperunt a Chiislo Domino; dicendo Petro oc Successoribus ejus: Posce DTes meat, b auodcumque ligaveris super terram, oc . in ulla facta populi consensus mentione. Deinde lieot legislativa Potest ax Communitate derivaretur , inde minime sequeretur Principes leges condere non ve te absque Communitatis eonsensu. Siquidem absurdum est dicere Rempublieam ita auctoritatem in Principem transtulisse , ut sibi iacultatem non obediendr ei reservaverit: Alic quin Plinei pes potius Consultores, quam Principes ac Domini dicerentur. Obj. a. illus Gratiani Cap. ia istis Dist. q. leges inintuuntur , quando promulgantur zFirmantur , cum moribu 1 utentium appro .
bantur. Et Leg. de quibus β. de legibus.
Leges nulla ala ex causa nos tenent, quam
quod iudicio populi recentae sunt.
Ria Ad i. Leges firmantur clara moribus utentium approbantur, quatenus firmitatem majorem per hune usum nanciscantur . C. quatenus ab que eo nullam vim obligandi obtineant, N. Leges enim verae sunt leges, cum instituuntur; oc ex Gratiano instituuntur, cilm prebantur. Ad a. Resp. hoe non
dici de legibus a supremis Principibus Iatis, , sed de his quae in Republica libera seruntur, prout olim Romae condebantur 1 Senatu Populoque Romano OG. Lex jam lata usu firmata, per Populi desuetudinem potest amplius non obligare; Ergo 1 fortiori dum primum seriatur, non obligat, si ulu non recipiatur. R. Dist. Non obligat per deluetudinem rationabilem , . accedente nimirum superi ris eonsensu expresso, vel tacito , G. per desuetudinem ii rationabilem , α arbitrariam , N.
Obsi. q. Lex a majori, ac spectabiliori pam
te Populi non recepta inutilis est atque nociva; Ergo non eli vera lex, eujus rati ellantialis est, quod sit in bonum commune. R. Dist. Est nocipa ex Populi mali. tia, qui id eb peceat eam non recipiendo C. ex se N.
Inst. Atqui fieri potest legem esse noctis vam, non ex Populi malitia, sed quia vel
receptae censuetudini est contraria, vel quia temporum opportunitati, aut Populorum ge. niis ae nWaribus non convenit; vel quia,
licet de se julla sit , valde tamen gravis atque dura videtur saniori Communitatis parii. R. In his , 3c similibus casibus praeiu- mendum esse Legislatorem , maxime Ecclesiasticum , cui non data eli potestas in destructionem , sed in aedificationem , minime
Populum adstringere velle ante legis tuae acceptationem, nec legem sanxisse cum absoluta statim ligandi intentione , ted tantummodo
122쪽
Diff. I. De Legibus in communi. 8
iturninodo Populi dispositionem experiendi. Id mulli testati sunt Pontifices, re in plurimis receptum est Provinciis, maxime in Gallia, ubi ipsit met Pontificibus annuenti. bus aut saltem tacite consentientibus, novae leges usibus ae moribus nostris miniis
accommodatae executioni non mandantur.
Hic obiter. Gherv. Quod licet graviter peccent subditi , legem statim non acceptando absque rationabili cauta , Legislatore approbanda, postmoesim tamen ad illius observationem non tenentur, si Legislator inobservatae legis conscius, transgrcssiones, quas facili ne. gotio reprehendere poliet, dissimulat; .tunc censetur nolle amplius ad legem adstringere. Imo si ipsomet Legislatore inlcio, lex a majori ac laniori parte Communit iis non iervetur, post legitimam praeseri ditionem decem annorum pro lege Civili, di quadragi tua pro Ecclesiastica, amplius non obligare censenda et iis
Quinam, qua ratiora inibus adstringas. tur humanis gCUm eertum sit atque indubitatum omisnes omnibus legibus , di pati modo
non aditi ingi, inquirendum incumbit. l. Quis legi trumanae sit subditus. a. Utium Gmnis lex obliget in conicientia.
ARTICULUS I. Quis humanae legi sit subditus 2DE multis quaeritur utrum legibus hu
manis lubjiciantur. i. De ipso Legis. laiore. a. De Itifidelibus, Insantibus, Pu ris adolescentibus, di ratione carentibus. I. De Clericis . q. De Peregrinis ae forensi. bus e quae omnia sequentibus Paragraphis expendemus.
s. I. Utrilm Legislator inibus suis
Not. Uplicem esse Legislatorem. Privi mus singularis, de absolutus di.
citur, qui solus leges serendi potestate gau. det , nec ad hoc Communitatis consensu inis diget, ut Papa, Rex, ec Episcopus in sua Dioecesi . Secundus dicitur non absolutus, qui hae non gaudet potestate , indigetque
in ferendis legibus Communitatis assentu , quales sunt in Ecclesia Praelati Religionum in Capitulo, di Episcopi Praesidentes in Con ciliis; de in Civili Republica Duces, Praetores, & Consulas. De istis Legislatoribus non absolutis, dubium non est , quin legi. bus latis in Capitulis , Conciliis, aut G.
mitiis teneantur, eam sint iisdem inserio. res; At circa primum Legislatorem. Dico Legislator supremus in conscientia tenetur suis legibus quas decenter servate potest, non quidem quoad vim coactivam, bene tamen quoad directivam. Treb. a. Pars. Quia vis coactiva supponit Iurisdictionem in eum qui cogitur: Atis qui nullus in seipsum Iurisdictionem habere potest; Ergo.
Prob. 2. Pars. I. Ex Christo Domino Pharisaeos increpante, quod aliis imponerentoneta gravia, quae o gito suo movere nolebant. 2. Ex D. Amb. Epist. 32. ad Valent.
lmper. Quodcumque , inquit , praescripsisti aliis, praeserit Ii etiam tibi ; Ietes enim Imperator fert quas primus ipse cusodi.rt. 3. Non minus iurpe est caput ii membiis discordare, qutim membra a Capite; taec minus Legislatores, quIm subditi, ad b mum commune , pro qao leges sunt conditae ,
Dixi i. in eonclusione , leg bas qllas de .eenter servare potest. Sic Rex non tenetur legibus, quibus inhibuit pretiosis uti vesti. hus, aut arma serre, Et caetera hujusmodi. Dixi a. in conscientia , non quidem ex vi legis humanae; sed legis naturalis jubentis, ut eaput membr s tuis concordet; requidem sub mortali, si gravis deformitas , grave scandalum, vel gravis proximo in juria inde sequeretur, ut contingere potest in contractibus, pretiis me icium taxatis, &eeteris hujusmodi. Hine.1 UOL Episcopum , v. g. qui sub poena suspensionis ipso facto 4ncurrendae Cleri eis suis tabernas inhibuit, . censuram quidem non incurrere, sed graviter peccare, si tabernas stequentet. a. Uudm Infideles, infantes, Pueri, ratione carentes, legibus adstringantur. N . r. N fideles duplici sunt generis; vel enim Baptismo sunt donati, ut Haeretici; vel Baptizati non sunt, ut Pagani, Iudaei, de Turcae . Item rationis usu earentes; vel illo nunquam usi sunt, ut Insantes, dc perpetuo a mentes; vel illo ali.
quando sunt usi, sed hic, di nunc destituum
123쪽
tur, ut ebrii, dormientes, & ad breve tem pus delirantes. De his omnibus est quaestio.'NOt. a. Hominis aetates dividuntur in In. fantiam, Pueritiam , Pubertatem , Adole. uentiam, Virilem aetatem, &Senectutem. Infatuia primum septennium communiter complectitur. Pueritia lecundum leptennium in Maseulis comprehendit , ct in Fceminis ad annum duodeeimum terminatur ; de ibi incipit in illis aetas pubertatis. Tubertas tertium septennium complectitur. Adolescentia usque ad trigesimum annum extenditur . Virilitas fixum non habet terminum . quia in aliquibus prias, in aliis tardita per Senectutem terminatur.
Dico I. infideles non Baptitati Evangelicis quidem praeceptis, non autem Ecelesiasticis, adstringuntur; qui autem sum baptizati, his, ct illis obligantur. Prob. I. Pars. Quia illud di lcriminis intercedit inter legem veterem , de novam, quod illa solis Iudaeis suetit 1 Deo imposita , ista vero omnibus hominibus : lsaias enim de Ecclesia prophetirans, cap. 6 O. Gens, inquit, ἐν Regnum quod non servi rit tibi, peribit. Ex quo. R. Ie . Infideles non baptiratos teneri ad Baptismum sulcipiendunt imo dc ipsam-rnet Euchartitiam, non quidem tempore ab Ecclesia determinato, scit aliquando, eum hae e sint Iuris Divini, non Ecclesiastici. Prob. a. Pars. Ex C. Gausemus de Divor.
tiis, ubi id expresse definitum eIt, juxta illud Apost. r. Cor. s. Quid enim mihi de iis, qui foris sunt Judicare t Ratio est quia infideles non baptirati Ecelesiae non lunt sub.jecti, proindeque nec legibus eius: Hine.
R sol. Supradiclos infideles Iriunii legibus, Fellorum celebratione, dce. minimῆ te. ne ii, nec ullis Centuris ab Ecclesia latis ligari prisse. νιb s. Pars. Quia licet ab Eeelesia per
Haetes m sint praecisi , ejus tamen per Baptismum veri sunt subditi: Ex quo. RUU. Sub martali teneri ipsi morem gerere, nisi ignorantia in vincibilis, aut impotentia ex cui et .
Die l . Insantes , dc perpetuo amentes legibus humanis non tenentur ; bene quidem ebrii, dormientes, dc ad tempus deli
Prob. Quia lex dirigere , nee proinde ligare potest, qui iplana nec cognoscunt, nec cognoscere po.iunt. Atqui Insantes, de per. petuo amentes legem nec cognoscunt , nec cogno .cere possunt: Ergo. Ebrii autem, doris
nitentes, dc ad tempus delirantes, eam per
aecidens legem actu non cognoseant, de ob id tune , peccato excusentur , possunt i men, de quidem proximὸ eam cognosce. re, eam ratio sit tantum in ipsi, sopita: Unde ad legem saltem habitualiter vere tenentur. Hine. Resol. r. Insantes, de perpetuo amentes. sicut de Infideles non Baptizati , vesci pol sunt earnibus Diebus ab Ecelesia prohibitis, de ipsim et ab ite peccato ea ines ministrari possunt. Non possunt autem minis traii ebriis, dormientibus, nec ad tempus delirantibus, nisi quatenus sunt infirmi, quia cuni legibus Eeelesiasticis habitualiter teneantur, carnes comedendo, materialiter peceant, ad quod cooperari minimi licet: Unde . Res . r. Nesas est permino a mentes, multo magis Insantes, de ad tempus delirantes, ad iram , libidinem, de blasphemiam provOeare ; quia etsi legibus non adltringamur humanis, tenentur tamen lege naturali sibi naturaliter indita : Unde haee, de similia perpetrando, materialiter peccant, licὸt obrationis desectum non peccent formaliter: Istud autem materiale peceatum impellenti, tanquam principali agenti, imputatur. Dico lII. l)ueri statim ab usu rationis . id eli ab pnno aetatis suae circiter septimo expleto, legibus adit ringuntur humanis, licet non omnibus.
Prob. Quia elim jam ratione utantur, a legibus dirigi proindeque ligari possunt: Unde , earnibus tenentur abstinere diebus pro-h:bitis, Missam audire diebus Festis, annuleonfiteri , dce. Dixi . nen tamen emnibus, siquidem ante virilem aetatem ; id est ante viges num primum annum jejunare non tenentur, nec ante circiter annum undecimum ad lacram Synaxim accedere, nisi in morisbum incurrant perieuiolum ; quia tune ad eam ex praeeepto divino obligantur.
. 3. Utrdm Clerici legibus Civilibus
teneantur fDico. I. A Lege communi tributorum , dc onerum Clerici sunt im
Prob. Ex Iure tum Canonico, C. clericis de immunitate Eeci. Et C. Sancimus , de Sacrosanctis Eeel. tum Iure Civili , L. Casta , ac L. Saneinus , Cod. de Sacrosanctis Eccl. illa autem immunitas totius Orbis Christiani eonsensu videtur firmata , dc semper, de ubique servata , Principibus saecu. laribus, quorum Antecessotes in hoc juri suo cesserunt; vel potius per mcdum reis
124쪽
munerationis , & obsequii ilum Ecclesiae Mi.
Nee obstat , quod Principes saetulares .etiam pietate praestantes, pecuniarum iu
sidium a Ciero plerumque exigant; cum id non audi oritate absoluta , sed gratiosε μ stulent, re ab ipso Clem gratis ae liberE
Excipiuntur tamen Casus nonnulli, ubi Clerici Principibus laeeulatibus tributa solvere tenentur . I. Si bona quaedam, ante. quam ipsis concedere tur, onus jam anne. xum habebant; quia tunc res transit ad ipsos eum onere tuo. a. Si negotiationem exerceant ἔ tune enim tenentur omnibus Mereatoribus cornmnes taxas sustinere. 3. subgenire tenentur communibus necessitati. hus urgentibus, quae ipsos perinde coneernunt ac talem: ut si Tureae, di Haeretici Regionem devastarent, si pestis grassaretur, si immineret mundatio , dc caetera hujus. modi.
Dico II. Clerici Iegibus Civilibus ad bo.
rum Rei p. Regimen latis adstringuntur ;salva tamen, ut par est, Ecclesiarum, &personarum Ecclesiasticarum immunitate. Prob. Iisdem tum Scripturae, tum Patrum Textibus, quibus iam probatum est Princis saeculis res leges eondendi potestatem ha-re; non enim ad Laicos tantum, sed de ad Ecelesiasticos, dictum est: Reddite quae sunt caesaris Gesari. Admone tuos Prio Lsibus , Ο Potestati us subdim esse. Unde Theodoretus in C. 3. Ep. ad Rom. ait: Sa. cer M. O Antistes, ir Monasticam vitam professur, Ur ebent parere , quibus demanaata sunt , Principibus. Ratio est, quia eam Clerici verὸ sint Cives ae membra Communitatis, ad bonum commune, pro quo Ieges sunt condicae, concurrere debent. Adde quod aequitati atque rationi omnino advertetur, quod par h eomparte dissentiat; Ergo Clerici non minus quam Laici legibus civilibus morem gerere tenentur: imo qui eas despiciunt, eo gravius peccant, quo eaeteris exemplo suo praelucere tenentur. Dixi tamen in Conclusione, Disa Gela. siarum, d . Siquidem haec immunitas, in quit, Conc. Trid. sest. as de Resori C. 2Ο. Dei ordinatione, ἐν Caamicis sanctionibus constituta est. Citea hane immunitatem mulista , multis Auctoribus circumseruntur, quaecum ubique , maximὰ in Gallia , non sint usu recepta , hic reserre non ducimur necessarium. s. q. Au Peregriai teneantur Iegibusram proprii territorii, tum alieni, is qua peregriaantur. 7 κ. r. n Lias esse leges Ioeales , alias personales. Locales eae sunt. quae non mediath personas, sed locum assi. eiunt, iuntque loeo velut assixae. Personales autem quae nullo modo h lineo dependent , sed personas ipsas immediate assi. eiunt, ipsasoue ubique sequuntur. Vot. a. Peregricos triplicis esse generis. Alii verst sunt Peregrini, qui fixum domicilium in loeo habentes, allio transeunt, eum animo non longo tempore ibi comm
randi absque fixo domicilior Alii forenses, qui extra territorium in alio loco domicilium pro aliquo tempore figunt: Alii demum vagi , qui nulli bi fixum habent d micilium , sed eontinuo de loco in laeum profieistuntur i His notatis. Dieo l. Unius loci lneolae, qui ad alium
Ioeum absque affectatione , Be ex ration bili eausa transeunt , Ordinarie non tenen.
tur legibus localibus proprii territorii. Ibis. Ex D. Aug. qui Epist. 68. ad Casul. istud responsum D. Ambr. super hoc consulti refert. Quando his sum; id est, Mediolani, non Ieiuno Sabbatho . Quanti Romae sum, Jejuno Sabbatbo', in quamcumque Meselam veneritis, effas morem servate. Ratio est, quia cum leges locales per se ae directe territorium ametant, eique sint assillae, non obligant , nisi eos qui intra illud existunt. Dixi ordiηariὸ . Siquidem leges etiam locales , quae rem in territorio litam, vel ipsius territorii commodum respiciunt, subditos etiam extra tertitorium degentes ad . stringunt. Sie leges prohibentes Mereium aut Monetarum transiri issionem, praecipientes Synodorum aut Capitulorum eanu aistionem, item dc concernentes Benefieia , agros, aedificia, aut tributorum solutionem, omnes ubique subditos I ant. Ex eo lu
RUM. r. Qui extra Di resim suam delictum perpetrant, Censuram non ineu runt tali delicto annexam in sua tantam Dioecesi. Resu. a. Item de Casuum reservatione dieendum venit; qui enim peccatum eo m-
misit in sua Dioecesi reservatum, sive illud mmmiserit in sua, si ge in aliena Dceces. abistri eotest a communi Consessario ici aliena taceces, ubi non est reservatum.
125쪽
Resol. 3. D ce esanus , qui peccatum in propria Dioecesi ieservatum commisit in aliena, polli, e in propriam Dioecesim rediens, a Consellario communi non potest absolvi ; sicut nee ille , qui delictum perpetravit in protria Dicetesii non reserva. tum, sive illud in sua, sive in aliena perpetraverit , absolvi non potest v Consessa. rio communi in aliena Dioecesi, ubi reseravatum est.
ResI 4. Existens die Iejunii, aut die Festo extra territorium suum, ubi tune non est Ieiunium, aut Festum, ibi potest carnes comedere, & servilia exercere. Imo talis non tenetur etiam legibus Ecclesiae eommuni. bus, si ibi non vigeant. Ideoque existens in loco. ubi sabbathis usus carnium intra Nativitatem Domini, &Purificationem est Iicitus, Incolarum mori potest sese accomodare. Sicut E contra existens in loco, ubi contra communem Ecclesiae morem Ie.
iunium Quadragesimae incipit stria quin . ta post Quadrasesimam , ibidem jejunare
Dico II. aut ex industria a proprio di.
scedit territorio ea mente, ut a lege sit im. munis. ab ipsa nullatenus eximitur. Tris. Ex illo communi axiomate ab omnibus ubique recepto: Legem vinas, ovi in
f,audem legis Hiquid facit. Hue retertur quod statuit Alex. III. Cap. Si vis de congnat. spirit. Nemini, inquit, sua faus vel dolus ritrocinari debent : Sed qui ex industria a pioprio dilaedit territorio ea mente, ut ii lege fit immunis, in staudem legis aperte Deit; Eigo. Prob. Min. Ex lib. r. Digest. tit. 3. e. zm dc 3 ubi sie legitur: Fraudem legi fuit, qui salvis τινbis tuis fententiam ejus circumvenit:=faus Ieris , ubi quia feri noluit , fieri aurem non .etuit, id fit. Ubi Glossa subdit expressitis,staudem in legem vel legi fieri, quando, ei si non sat contra id quod lex expressis vel bis habet , fit tamen contra ejus sensum a Legislatore intentum; unde Re 88. D.
xis r cert- est quia is committit in legem , qui legis verba complectent, eontra legis niti. rar voluntatem. Sed qui ex industria disce.dit , dic. contra voluntatem, & intenti nem legis nititur ι Ergo agit in fraudem, ergo peccat. Hine. Resol. i. Cum D. Thom. a. a. q. I 47. a. 6. ad 3. Et si sumptio electuariorum, & potus extra tempus comestionis non sit per se contra legem Iejunii, eo quod non sit instituta prinei paliter ad nutrimentum, sed ad ciborum digestionem; usus tamen ille est e tra talem legem, si quis res hujusmodI ansumat in magna quantitate , eisque quasi aliis cibis utatur ad famem extinguendam; quia nimirum, cum hoe sit contra Legi latoris intentionem, seu contra finem proximum ab ipla intentum, hoe est agere instaudem legis. Reset. 2. Graviter peccaret, qui in Daudem jejunii sic sese venando, iter laeten. do defatigaret , ut propter comedendi noeessitatem jejunare non posset. Sic contra praeceptum Ecclesiae ageret Incola, si abu
ue justa causa E loco suo discederet, ubi
essum est vel Ieiunium, ut vel carnes e mederet, vel ter vilia exercere posset. Hietamen notandum est non opus esse, ut haee
causa si gravis, modo quis non intendat hlege exempticnem, licEt praevideat quod sit
Rese . 3. Qui ex industria ε propria D cE-ceii, ubi peccatum reservatum commisit, dilaederet eosne . ut in aliena, ubi non est reservatum, facilius absolutionem impetrat et, sacrilega atque nulla ejus esset Conseiasio. Vide uult. Superna Clem nt. X. Res . q. Illegitimum est Matrimonium inter eos, qui eum sint Ineolae loci. in quo Decretum Coneilii Tiidentini de Matrimo-monio est promulgatum , transserunt sese in locum, ubi publieatum non est, ut ibi sine Parocho, & Testibus cum fraude eon trahant, retinentes idem domicilium , seu habitationem non mutantes: Iuxta defini tionem Cardinalium dicti Concilii Interpretum ab Uth. vlli. speciali Decreto eminfirmatam, ut videre est apud Card. de Lu. go l. r. Resp. mori dub. 36.
Dices i. Qui ex propria tacecesi sie discedit , rure suo utitur ἔ Ergo non agit instaudem legis. R. Cam leges Ecclesiasticae in Dioecesibus ad subditorum spiritualem utilitatem sint eonditae juxta Legislatoris mentem, nullum profecto jus habet subditus absque causa obligationem subterfugiendi, B: intentionem Legblatoris eludendi . . taees 1. Potest unusquisque domicilium mutare, ut a durioribus tertitorii sui legibus sese eximat; Ergo h pari , cte. D. In eo disparitatem esse, quod unieuique sit liberum hoe vel illus territorium seligere , adeoque his vel illis legibus se subsieere , non autem liberum est proprii leges territorii contra legis intentionem eludere. Dim III. Vagi, Peregrini, & Potenses legibus Ioeorum , in quibus existunt, ad .
Prob. De vagis, quia alioquin ab omni lege
126쪽
Diss. I. De Legibus in communi. OT
lege particulari omnino estent soluti, oin λ i. qae carerent rehimine, quod ineredibile videtur. Ideo ubique usu receptum est, ut vagi delinquentes, juxta locorum leges , ubi tune versantur, paeaas suscirant. Prob. De Peregrinis simul, & Forensibus, . εκ D. Aug. asserente lib. s. Cons. e. 8. &Epit L ii 8. ad Ian. e. a. Factum amussus ci vitatiν non posse a civibus, aut a Peregrinis violari. a. ut semit commodum, onus re substinere debet: Unde elim Peregrini a legibus tertitorii sui sint immunes, aequum est ut legibus territorii ubi existunt, teneantur. 3. Quia alioqui pax,& societas viola retur, θ: omnia turbarentur, si R. ei publieae leges ab omnibus advenis infringerentur.
Nec obstat , quoa peregrini de Forenses
ad loeum ad quem divertunt, Pertineant; ad hune enim pertinent non permanenter, sed transitori E propter transitoriam inhabitationem; ex quo ossesοί. r. Peregrini, & Forentes tenentur
servare Festa , & Ieiunia locorum ubi sunt, sicut ad solvenda vectigalia dc Gabellas ,
quae in dicto loco perlolvi consueveruntis Rest. a. Tenentur item legibus particu- Iaribus eontractuum: ldeb Incolae loci, ubi Τtido non e it promulgatum , tenentur in loco ubi viget , formam observare ab
eodem Concilio praescriptam, dc hoc subsce a nullitatis.
Resel. 3. Peregrini , antequam discedant ε territorio sive proprio , sive alieno , im. plere tenentur praecepta , suae ibi eos deprehendunt , si ibidem laeerint moram prae cepto servando proportionatam , praevide. anique se illud non implaturos in loco ad quem persunt. Unde .
Resol. 4. Si quis discessurus E Ioeo, ubi est ieiunium. & eertus moraliter se vesperi perventurum ad locum, ubi non est I iunium , non potest ante discessum ibi vesci carnibus, nec manε ientare; potest tamen meridie prandere, prout prandent Omnes qui inibi jejunanr. Resol. 3. Veniens E Ioco non Iejunii, de accedens sub vesperam, ubi est Iejunium, non potest coenare; sed tantum eollationem sumere, ut omnes jejunantes inibi saeiunt. Quod si ad istum Ioeum, ubi est Iejunium,aeeedat circa tempus prandii, ibi prandere potest, luet manε sumpserit jentaculum in Ioeo, ubi non erat Iejunium e non potest tamen vesci earnibus. Ratio est, quia potest , ac debet eaetetis in hoc loco jeiunant, bus se conformare.
M sal. 6. Qii Londino, ubi juxta veterem
stylum non absoluta est Quadragesima, ve nit Parisios, ubi est absoluta , potest eum aliis non jejunare & carnes eomedere; Meut ε contra, qui Parisiis discedens, ubi est absoluta Quadragesima , venit Londinum, ubi non est absostula, tenetur Londini ite. rum jejunare; quia legibus locorum tenetur quisque se componere, or qui sentit commodum, onus etiam per accidenu ad veniens sustinere debet.
Resia. Ineola Ioel, ubi Festum celebraintur, pergens ad loeum ubi nullum eelebra istur , tenetur antea Missam audire , nisi gravis urgeat necessitas, vel nisi sit auditu. rus in loco ad quem pergit, etsi non Festivo ; quia quisque praevidens se non impleturum postea, legem eam praevenire tenetur : Sicut qui prae videt se postea impediendum fore ser febrim, quae supervenire aia solet, ve, tua auditione Missae, vel ab Ossa eii reeitatione, tenetur & Millam audire, & OSeium recitare quam primam potest. Resol. 3. Viator qui advenit in locum, ubi Festum eelebratur, dc qui juxta morem tuum profiseisex statuit ex hoe loeo Hora5., moram non tenetur trahere, longiorem
usque, V. g. ad Horam nonam, ut Missam auli re possit; licet praevideat se eam non audituram in loco ad quem pergit; sed potest hora statura discedere. lotio di: paritatis est, quod secundum communem exi stimationem ad plus tenetur Ineola, quam viator ; siquidem ille territorii sui legibus permanenter adstringitur, iste verbiantumis modb transitorie. Resu. 9. Si quis ex devotione iam Herum audivit in loeo, ubi non est Festum, non tenetur amplias ad illud audiendum, dum advenit ad locum ubi Festum celebratur ;quia intentione interpretativa jam adimple vit praeceptum , nec vetus mos est apud Fideles, ut qui unam Missam audierit, affaliam teneatur, quocumque Perrexerit.
praeceptiva aut prohibitiva, seu moralis, mere poenala, ct mixta. Prima quae actum aliquem uel praecipit, vel proiabet, nulla poenae facta mentione . . secunda quae nec praeceptum . nec prohibitionem exprimens, operis alicujus poenam statuit. Tertia demum quae praeter praereptum reprobibitionem, 'nam in tria restores do
127쪽
eernit. De lege merὸ praeceptiva & prohibitiva statim agemus , postmodum de poenali de mixta. s. I. Utrum leae mere praeceptiva avt probibitiva, tum Civitis. tum Ecclesiastica, sub reatu eulpa ebliget tPRaeter Haeretiem, qui Potestatibus humanis leges eo dendi saeuitatem a Rulerunt, eontenderuntque leges humanas ad summum obligare posse in sero exterio-νi, cte illisia eo nicientia instingi posse, mo do icandalum absit ; Auctores extiterunt Catholici, inter quos Gerson annumeratur, qui dccuerunt conscientias ligandi auctori. ratem Legislatori humano proprio non competere ; sed soli Deo, cujus Legislator humanus intentionem ae voluntatem tantummodli proponit & exhibet. Gntra quos. Die o. bctestas tum Civilis, tum Eccle- fiastica mere prohibens aut praeeipiens , in foro eonscientiae verε ae proprie ligat, di quidem aliquando sub reat in culpae moris
Prob. ει Seriptura Rom. H. mi ros potestati , Dei ordinatisni resistit . Qui re= M, sibi damnatisnem acquirunt cle subdit: Sabditi Gote non solum Hopter iram, sed
propter conscientiam o Et specialiter de Poetestate Ecclesiastieae dicit Chri Ihus, Luci io. Mai τα avdit , me audit. Et Matth. 8. Qui EceIesiam nos audieris , sit tibi sicut tibηieus is Tubfieanus. Quae omnia aperi sit me demonstrant Legislatorem humanum aluciaritate praestare obligandi in conseien. aia, etiam lub reatu peccati mortalis; lic/t,d quod praecipit aut prohibet , de se non sit nec Iuris naturalis, nec divini. Frustra quipp4 Deus nos juberet praepositis nostrismi rem gerere sub damnationis poena, si nihil otii quod jam alias praeceptum aut prinhibitum est praecipere , aut inhibere vale.
Obi. r. Ex D. Aug. L a. eont. Faust. e. 27. Peceatum est dictum, vel factum, vel eon. cupitum contra legem aeternam; Ergo nuI. tum est peccatum contra legem humanam; Ergo potestas humana in conscientia ligare non potest. M Dist. Ant. Omne peccatum est contra legem aeternam, vel proxime, vel remote, C. semper prorumε, N. Qui enim Praeposi. iis suis justa praeeipientibus non obtemperat , proximε agit eontra legem humanam, de remote conua aetertiam, quae ordinem naturalem servari jubet, videlic Et ut quicque Pc testatibus sublimioribus sit subditus. Obi a. Si Potestas humana obligand. vi haberet sub pectati mortalis reatu, vim haberet gratiam sanctificantem nobis auserenis di . qued est absurdum , eam haee a solo
Deo pendeat. N. Dist. Vim haberet gratiam nobis auo serendi moraliter. dc consequenter, C. physicε re e meienter , N. Potestas Civilis vim habet gratiam sanctificantem nob s anserenis di moraliter, quatenus qui legibus ejus nc obtemperant, mereatur gratiam sanctificantem ipsis 1 Deo subtrahi. Obj. 3. Ministri feelesiae consciensam solis
vere non valent, nisi in foro eonscientiae.
id est in Sacramento poe)itentiae: Ergo in solo soro interiori, non a atem in exterio . eamdem ligare possunt. N. Neg. Conseq. re paritatem. Ratio di scriminis est, quod Ministri Ecclesiae direct εsolvunt conscientiam in Ero interiori , ecindi recte tantum ligant eam in foro exteriori; quatenus nonnulIa praeeipiunt, quae subdisi infringere non possunt citra pecca
Of. 4. Potestas Civilis meid temporalis est; Ergo non potest ligare conscientiam se quae spiritualis est. Deinde solius est ligare,
cujus est solvere; Potestas autem Civilis lubditorum eonscientias solvere non potest v Ergo nee ligare. N. Potestas Civilic merε temporalis essquoad objectum, C. cain non respiciat nisi pacem & tranquillitatem Reip. Quoad debitum quod imponit per auctoritatem Dei, a qua promanat, N. Deinde falsum est solius este ligare, cu us est solvere; squidem peccator per peccatum sese ligar, nee tamen seipsum solvere potest. Item quili vhomo voto, vel juramento, vel aliquo con
tractu sese in multis ligat, , quibus seipsum
solvere nequit. AER. I. Quandonam lages humanae sub mortali obligare eenseanturri. Id ex materiae gravitate vel levitate, attentis eireumstantiis , dignoseitur. lex enim humana perinde se habet quoad debitum, ae divina; sed lex divina in materia gravi obligat sub mottali, in levi sub veniali; Ergo. Dixi attentis eis startiis, quia res quae de se levis est, gravis ex ei reum stantiis fampus Iure merito eensetur. Sie ingressus Clericorum in tabernas, armorum delatIo, habitus talaris gestatio, &e. quamvis de invideantur levia, si tameta pensetur eorum
128쪽
sinis, decor stililaei ordinis Ecelesialtici,
valdE sunt gravia. Sie Eeastris egressus mo. mentaneus culpa gravis est in milite, extre. moque supplicio punienda , quatenus hoc plurimum conducit ad disciplinam milita.
TR. 1. Qua ratione dignosci possit
gravem esse legis materiam m. Εκ triplici rapite. r. Ex benὸ funda. ta consuetudine, quia consuetudo vim legistbtinet. Se dum lex in tali communitate, ut gravem indueens obligationem, , timo. ratis recipitur , gravis ejus censetur mate ria, secus autem levis tantummodo. Exsormula qua Legislator in lege condenda utitur, si nempe verbis utatur praeceptivis, aut praecepto aequivalentibus: v. g. Fit muter praecipimus , mandamus, ete. districte teneamur; rei si adhibeantur formulae graviter eomm Inatoriae sub indignatione Oi, sub interminatione Divini Iudieii, in vir tute sanctae obedientiae, die. tune materia gravis rensetur . 3. Ex gravitate poenae , quam lex transgressoribus imponit, ut inlpiritualibus poena excommunicationis latae vel istendae sententiae, depositionis, suspensionis, interdicti die. In civit: bus autem si
imponatur scena mortis, mutilationis, per petui carceris, infamiae, bonorum confisea. iionis, tune censetur gravis materia.
In dubio autem an lea sub mortali, vel veniali obliget, praesumendum est sub mor. tali obligare; quia cum res de se levis pos.
sit ex circumitantiis esse gravis, constare debet de levitate materiae, ut quis a pee. cato mortali excusetur is
QUAER. 3. An possie Legislator humanus obligare graviter sei materia levi, de laviter m materia gravi R. NegativE quoad partem utramque. Ratio esto t. Quia lex vim obligandi non habet , nisi justa sit ac rationabilis : non autem justum est & rationabile graviter abligare in materia levi, & leviter in m teria gravi se a. Lex non obligat nisi quate. nus legi aeternae naturali re divinae, aqua
derivatur, est eonformis: Lex autem aeter na graviter non obligat in materia lavi,
et leviter in gravi 3. Quia quand, res
prascepta aut prohibita, graviter vel leviter bono communi prosleua aut nociva est, ejus omissio aut eommissio independen. ter , Legislatoris intentione graviter vel leviter rationi est eonsentanea. q. Materia levis incapax est gravis obligationis , de materia gravis, levis est inea pax, em una asteri debeat esse proportionata. in commim.. Dices i. Leκ non habet vim obligandi, nisi dependenter a Legislatoris voluntate ἐξ go gravitas vel levitas ejus obligationis pendet ab eadem voluntate. R. rast. Lex non habet vim obligandi nisi dependenter a Legislatoris voluntate, quatenus legem potest serie vel non , ya quatenus potest talem vel talem obligati nem inducere , N. Modus quippe obligationis petitur ex natura rei; id est ex gravitate, vel levitate materiae . Deinde lex non ita pendet a Legislatoris voluntate, ut Legislator injusta, Δ: irrationabilia pra eipere stite At injustum foret atque imrationabile gravia leviter, & graviter levia praecipere. Dices a. Legislator obligationem legis in materia gravi penitus auseire , vel ad so. lam poenam obligare potest : Ergo potest ad venialem tantum eulpam obligare. N. Dist. Potest ebligationem legis auissere, legem ipsam au serendo, C. secus , N. Clim enim tollit obligationem , tunc non est vera lex, sed simplex ordinatio aut con
Dices 3. Qui potest malas, potest Sc munus: Atqui potest Legislator sevem ita
cere obligationem, ergo & levem. D. Qui potest majus , potest & minus in materia, quae majus vel minus suscipit, C. secus, N. Levis autem materia gravis obligationis non est sufeeptibilis, sicut gia. vis materia, levis. Pari modo Dist. Mim Legislator potest indueere gravem obligationem juxta gravitatem materiae , C. ine
Deunda pars Responsionis, ira quin
He rationi duponum ιοι irre videatur , potest nota νε gravi siligare sub tivi , cum Me s libera eius very derna ν voluntate. Hoc aurem maxime, si iis intersenias causa se pro- .priam ovi avi potestatem , puta ne nimim groetur, suMirorum eonscientia ; ne o iter δε--ώηquaei ribilibus, atque infirmis praebemur O ea - eum ariande obueratio etiam solum. modo imis indiseere d eo subditar ad legem δενυandam, - patet is Legibsu perarumdam Religiosorum a sede eriam Apost ea approbaris , m graves; pina ieiunia absinentia me. suo is 1 praecipiuntur. . Et see videtur inmmunior
T-lvorum sententia. In re tamen non mia
iurepat authis , dum asserit, quod huiusmocli
129쪽
IER. q. Quid sit agere ex eontemptu tegis, de 'irale sit peccatum
Duplicim esse legis aut eujusvxs regulae eontemptum: Unum proprium seu D. fitivum; & sie est voluntas legem vel regulam infringendi, ex hac sola causa, quod
non vult subjici legi vel Superiori, hoc vel illud praecipienti aut ordinanti . Alterum improprium seu negativum; & sie est v
luntas transgrediendi legem ve, regulam ex alia eausa, puta ex concupistentia, vel ira, Vel inertia, quomodo omnis peccator legem Dei eenietur contemnere.
Primus dieitur formalis inobedientia; s, eundus inobedientia materialis: Et differunt inter se, quod materialis inobedientia non sit mortale peceatum , nisi dum materia imgis de se vel eκ eireum stantiis Fravis est: , quod sor malis inobedientia , inquit D. Ilar nard. l. de Praecepto , & disp. c. II. in nimis quoque mandatis id est etiam in simplicibus regulis, de ordinationibus, culpam faciat non minimam, ir convertat in crimen gravis reti ionis naevum satir ovem Iimplicis transgressi is . Ratio est, quia con temptus iste in ipsum Deum refunditur,
juxta illud Christi Domini; Qui vos spernit, me sternit. Deum autem contemnere
ipsique nolle subjici, gravis est de se irreve.
Ientia, proindeque peccatum gravissimum.
Dicit quis protervus, ct inobediens: Su.
periorem meum non sperno , quatenus Superior est , sed quatenus injustus est, vel istolidus, vel nimis durus, ictari. Vanam, de stolidam esse hane distin.ctionem , si Superiori , qualiscumque sit , morem gerere detrectes, quia ipsi mini εvis subjici ; non enim ipsi subjici contumaciter renuis, nisi quia tu spernis auctorit
tem quam habet ii Deo, cujus erga te vices ferit.
AER. s. Utram leges humanae eum
vitae, aut alterius gravis detrimenti periculo obligent e N. Ordinarie non obligare. r. Quia n mo tenetur ad id quod est moraliter impos-fibiter obser Watio autem legis, ubi vita, fama, dic periclitantur, est mota liter impas. sibilis. Deinde ipsamet lex natur iis divina cum tanto periculo non temper obligat; Er. no a fortiori nee lex humana. Siquidem excusatur filius, qui parentem exietias non colit, si adsit vitae pericutam, modo lassien
nihil saeiat contra honorem ipsi debitum. Item depositarius excusatur, qui ob simile
periculum depositum non reddit. Item ab ipso Domino excusatur David, qui necessi. tate eompulsus panes propositionis com dit, &e. Hine. Resi. i. Fideles secluso seandala non teis nentur ad Iejunium Ecclesiastieum, ad Ho. rarum recitationem, ad Missam diebus Festis audiendam, die. si leges istae absque viistae periculo, imo dc gravis valetudinis, aut
bonorum detrimemr, servari non, possint. Resel. r. Propter gravem necessiκatem eum excommunicato eommunicare licet, εc ipsemet excommunicatus eadem necessitat σcompulsus. communicare potest, ct caetera
hujusmodi. Dixi ordinarie ; Auῖa nonnulli sunt easus se ubi lex obligat, etiam eum vitae periculo i. Dum id postulat bonum eommune, quod bono privato utique praevalere detret; semiles cum evidenti vitae discrimine in statione sua perstare debet: Sic tempore pestis. Medieis, Magistratibus, Consessariis ausu-gere minimE licet, contra Superioris manis datum . 2. Dum legis violatio in eontem is plum eederet Fidei, Religionis, aut Pote statis Ecelesiastieae ς quia tune Deus ipsemet inhonoraretur, quos est intrinsecε malum proindeque nulla ratione excirsabiIe. Dum ex Mnfractione gravissimum , atque ine vitabile seandalum infirmi susciperent; tum quia scandalum istud communi bono Eein clesiae plerumque noceret; tum quia plurimorum ruinx spiritualis haud dubii vitae corporalis privatae amissioni longe praeponis
derat : Unde Eleazarus libenter mortem
totius subiit de subire debuit, quam sinu.
are carneS porcinas manducasse, cum gi vi adolescentum scandala,
QUAER. 6. Quale sit discrimen inter te is gem praeceptivam, de prohibitivam R. Cum in his duobus necessariis totae
humanae vitae ratio pendeat; ut a malo declinemus, Zc bonum faciamus p duplicis gener s sunt praecepta, alia bonum praeeipientia leu affirmativa, alia malum prohibentia seu negativa. Praecepta autem psa
ei pientia seu asirmativa a prohibentibus, denegativis differunt. quod illa vim obligandi semper habeant, sed non pio semper pia est non pro omni tempore, sed pro eo
duntaxat , quo actio praecepta executioni est demandanda. Ilia vero, nimirum proohibentia seu negativa, lam per dc pro se .per; id est pro omnibus cujuslibet tenm potis instanetibus obligare dicunt uir sic se ae
130쪽
Diff. I. De Legibus in communi. 93
ceptum de euliu parentum, quatenus po. suiuum , & affirinativum est, semper sed non pro semper obligat, quia non temper,
de omni tempore parentes honorare ten mur . Praeceptum vero non furaberis , utpotὶ prohibens, & negativum, semper, diluo semper obligat, quia nunquit m surari
Porro, ut dignoseatur utram praceptum amrmativum lit vel nerativum, non sola pensanda est verborum forma, eum idem praeceptum negativῆ, ct assirmative proponi possit. Praeceptum , v. gr. Eleemo=ynae
assirmativὸ proponitur, dum dicitur: superest , date eleemosenam; & negativE. dum dieitur: Πὰ atretas faciem tuam ab villo paupere, vel ne defiaudet eleemostram pauperi. Item sextum Decalogi Uaeceptum negative proponi potest, dum dicitur: m haberis; re positi vh, dum dicitur: Absine is coniiu. Igitur potilis observandum
utram actio quaedam, aut potius omissio ejus intimetur. Ex quo patet praeceptum eleemosynae ammativum esse, eastitatis ve- 16 negativum . Deindε elim multa sint praecepta, quae actionem bonam praecipiunt, α malam prohibent; ut praeceptum decultu parentum, quo praecipitur ut parentes
honorentur, & prohibetur nὸ injuria illis inferatur e dicendum est haee , & similia praerepta assit maliva simul esse, & negati. va sub diverso respectus ideoque pro semper, vel non pro semper obligare.
QUAER. 7. Utram lex in salsa praesumptione sundata obliget in conscientia Resp. eum distinctione l. Si Legislator aliqv d praeeipit quod praesumit licitum , dum , parte rei illieitum est, lex ejus non obligat in conscientia ; quia tune non est
vera lex, eam de se sit injusta, di ad me.
catam pertrahat. Unde si quis eum ociculto impedimento dirimente Matrimonium inivit, conjugale debitum nee reddere potest, nee exigere juxta Matrimonii legem, etiamsi ad id sub poena excommunicatiOnis compelleretur.
R. a. Si Legislator praesumetu aliquid se. ri in omnibus , & singulis actibus, quod
tamen in aliquo descit, legem generalem lancivit, ea lex non obligat in conscientia: Tuae enim lex nee justa seret, nee ratimnabilis I quia aequum , ct justum est , ut
veritati praesumptio cedat, non veritas prae sumptioni. Sie ante Trident. statutum erat,
quod sponsalia de futuro in Matrimonium
transirent per carnalem copulam subsecuram, sub hae praesumptione quba haec copula non ut plurimam, sed semper, dc in
quovis casu particulari, fieret affectu mairitali, seu eum animo per fietendi Matrimo. nium I quae tamen si defuisset intentio in nonnullis, lex illa ad simul manendum, Aeeonjugaliter vivendum non obligabat; eam
de ratione Matrimonii sit mutuus contra.
hentium consensus, qui nulla potestate humana suppleri potest. R. 3. Lex sancita ex praesumptione alicujus facti, suod factum non est, non obI, gae in conscientia. Ratio eli, quia lex non obligat eam Luislator obligare non inten dit, vis enim legis ex intentione Legislatoris desumitur; Legislator autem obligare non intendit, dum factum propter quoa legem sancivit, non est verum. Unde si eo tra aliquem lata sit sententia ex sitso aliqgatis , dc probatis , ut rem alienam resti in tuat, ipsam restituere non tenetur, nisi tu sit scandali periculum. N. q. .ando Legislator seri legem adtollendas si aude , abusus, dic. quae ut plurimum contingere praesumit, ipsa obligat in conscientia, lieῆt praesumptio in quibuidam casibus particularibus falsa reperi tur, juxta illud effatum ab omnibus rec pium: Cessante fine Iegis in aliquo partis
iari, non cessat tamen legis obligatιo. Ideblex irritans votum solemne Religionis ante annos pubertatis emissum, quia praesumitur quoa ante hane aetatem ut plurimam dest maturum judicium, vim suam habet, etiam erga eos, qui in aetate j niori maturum adepti sunt judicium. IER. 3. Utrum teneamur Ubserva. tioni legis impedimenta tollere , aut non apponere R. Cum D. Tham. a. a. q. IAI. a. q. ad 3. impedimentorum legis observationem ima pedientium appositio, aut non sublatio , peccatum est contra legem, quando fit contra Legislatoris intentionem, uti de fraude dictum est: Secus vero , quindo non est
contra ejus lintentionem. Plaetumitur auo
tem, juxta Sanctum Doctorem, non fieri eontra Legislatoris intentionem , dum ali qua vel corporalis salutis, vel status exte. rioris, Vel vitae spiritualis instat necessitas, eui commode subveniti non potest, legem adimplendo. Quod si vero nulla adsit necessitas, id fit profecto contra Legislatoris intentionem, & peceatur ponendo aut non auferendo impedimenta legis observationem impedientia. Hinc ἀλσοί. i. Qui simul jejunare & itinerari