장음표시 사용
131쪽
aut praetermittere tenentur, si. ad commo. M adique tum corporis, tum an urae, tum status tui detrimento fieri pollit. Si autem regrinatio commode differri, aut praeter. mitti non possit ἔ vel quia tempus ieiunii hominem in via praeoccupat, vel quia dies Festus alicubi imminet, ad quem homo ex devotione pergere cupit, ut inde bonum aliquod spirituale comparare possi, itinerari re jejunium solvere potest cum Superio. xis sui dii pensatione, si eam iacile pollula. re & obtinere possit. Ita D. Thom. sup: a
ResoLa. Operam, qui ieiunando possunt competenter victum pro persona sua habe. te & pro familia , cujus cura eis incumbit; sive quia alias divites sunt, sive quia de eo quod minore labore fit, qui simul secum ieiunium compatiatur, luctari iussi. cientia possunt, a jejunio non excusantur. Si autem alias non possunt tantam labora. re , quod victum sum cienter acquirant, nisi jejunium frangendo, possunt secundo in dis pensationem Sacerdotis sui jejunium solvere & laborare: Ita ipsissimis verbis S. Doctor in A. senti Di it. Q. qu. 3. ad γ. quae- lsiiuncula q. ad i. Unde cum eodem Doctore. RUOl. Quod intentio majoris lucii non cessarii eos a peccato non excusat, si κ.junium frangant. Nee iteium illi a peccato immunes sunt, qui operarios conducere nolunt, nisi tali pacto ut jejunium solvant, nisi sorth sit caula necessalia, quae sestinarionem operis exigat. ResoL q. Iejunii transgressor est, qui ve. nationi, aut ludo pilat abique caula necessa. ria incumbit, praevidens ita se defatigatum iti, ut inhabilis fiat ad Jejunium. Resol. 3. Ccnt a legem peccant, qui lectum, liudium, aut quamvis aliam actio. nem mina, necessariam non omittunt ,
dum Missam audiendi aut Divinum Oili. cium recitandi , &c. praeceptum urget . Item qui die Sabbathi absque necessitate pergunt ad loca, ubi Missam audiendi non adelit opportunitas . Item qui sua culpa infirmitatem contrahunt, ex qua praevidere debeant, ad quod libet praeceptum adimplendum fore impediendos. QVTR. 9. Utrum sui totam legem implere m n Poteli, ad ipsius partem adim. plendam, si possit, adstringatur te R. Affirmative, di ratio est ἡ quia nullus , lege eximitur, nisi quatenus eam implete non potest: Ergo si partem legis possit implere . ad illam peragendam piosecto Miti inlitur. Hinc . ReDI. r. Qui amisso Breviario, Matuti.
num ci Laudes recitare non potest, ad alias Horas reeitandas tenetur, ut definivit Inn. xl. in damnatione propositionis contrariae; sicut qui omnia peceata sua confiteri non potest, ea quae potest confiteri tenetur.
Refol. 2. Qui abstinere non poteli a carnibus, potest tamen a pluribus resectionis bus , legem infringit Iejunii, duas integrassumendo. Idem dicendum est de illo, qui
absque necessitate tres aut quatuor resectiones sumit, dum sibi duae integrae suΕ-eiunt.
Ast. 3. Si quis in loeo, ubi unica Missa die Felio celebratur, ad ipsam accedat, media parte jam celebrata . aliam partem sequentem audire tenetur: imo si ad Orationem Dominicam, aut ad Communi nem exclusi vE adveniret, ad caetera audienoda teneretur, cum Missam audire debeaquani cm potest, ct , sola impotentia lettitime possit excusari. 9. 2. Utrum Leges tarnales obtigenuis conscientiae Dico. Mnis omnino lex vera ac pro prie dicta, sive put E poenalis, sive mixta, in conscientia obligat. Prob. t. Nulla est lex vera ac proprie dicta, quae non prohibeat vel praecipiat aliquid I cam prohibere, ae praeeipere sit legis proprietas essentialis: Atqui omnis lex prohibitiva, seu praeceptiva sub reatu culpae obligat; Ergo nulla eli lex vera ae propriEdicta, quae in conscientia non obliget. Mi. norem propositionem superius probavimus. Major est evidens, cum per poenam appo sitam lex non desinat esse vera lex, nee
proinde per poenam obligare desinat. Prob. a. bi adjunctio poenae, legis obligationem tollat; vel id oritur ex ipsam et poena inflicta, vel ex Legislatore poenam infligente: Sed neutrum dici potest: Ergo. Non primum, eum poena inflicta vim prae-eepti augeat potius de confirmet, quam minuat aut detrahat: Non secundam, cam Legislator poenam non instigat, nisi quia vult ut lex sua diligentias atque fidelias
Prob. I. Nulla est poena iusta , quae cui
pam non suppimat, iuxta D. ΑΜ. y. Retr.
Omnis poena, inquit, si iusta est , peccati
perna est, is peccatum nominatur. Ergo lex poenalis quae juste, ut supponitur, reenam infl git , ad culpam obligat , eamque sup-rmit εDices a
132쪽
Dissi I. De inibus In communi.
Diem. Omnis poeta culs m qaidem, aut Theologicam , aut Politium sim init, non autem semin Theologicam, ius ficit enim arat politica . n. Nulla est comtumis uerae ac proprie dicis legis vans. 'gressio , quae vera non sit inobedientia et Omnis autem inobedientiaPerse vera ac
mropriam rationem diabet pec di culpae Theologicae. Ergo nulla solivio.
Obj. I. Iuxta ora. a. a. q. IzLa. s. ad ι.
In quibusdam Religionibus sunt statuta ,
quae non Gligam ad culpam neque mor talem, neque venialem, sed statim ad rimnam taxatam subeundam: Atqui ideo illa statuta ad culpam non obligant, quia sunt ei e menalia. Em 6. Haec statuis moti esse lem veras a proprie dictas, ced tantummodo directionGqualdam, in ordinMinm similiera, .quibus Religiola discipluia promovetur, di cocis ervatur. Unde ad culpam non obligant, .non quia lunt mere poenalia, sed quia L. e latores mentem suam expresserunt se nobis quibusdam sub reatu culpae obligare,
proindeque nec veram luem condere.. O . a. Osaedam sunt legra, quae subduatinctione ieiuntur hoc miao: Nemo fuisarientum in terras exteras transserat, vel
talam summam solvata Atqui leges se trutae sub reatu culpae non inligant: Non se..cus ae ille, qui vovu te nunquam alea tu. surum, aut ti tulerit duplionem pauperibus erogaturum, a culpa est immunis etiamsi lusem, modo ιuptionem solvat.
G. Talti leges, si quae sint. semper in
conscientia obligare i cum saltem ad poe, nam subeundam obligent. adeo ut vere es.set inobediens, e tumax, ct culpabitu, qui eam subire nollat juxta legis praere'
tum, eodem modo, quo supradictus -- , ad dudimus solutionem teneretur in conscientia. si contra uotum emissum alea Iasisset. Ea his. .
l. Graviter pereant, re ad restit tionem tenentur, qui leges instingunt de non ccedendis ii is in proximi nemore aut de noci ducendis animalibus ad aliena pascua, lieet paratos se dieant ad mulctam impositam is Mam; tum quia hae leges vel 4 in conscieruia obligent , tum quia rum transmgio in proximi detrimentum cedat. α jari naturali est matraria.
MDL a. ini justa tributa de vectigalia
defraudant, nec , culpa , nee a restituti ne luna immum , sub eodem obtentu , quoa luendae poeaae perlevium subire eonis
ientiant; eam ho lege divina di naturali
Principtius sint debita, nee adjuncta poena
obligationem tollat aut minuat, sed potius meteat de aggravet. ωμιν item a gravi peccato non exiseusantur, qui segra infringunt de non eum hendis extra, ues intra Regnum, aut civitatem nonnullis membra cub gravi poena exilii, incareetationis, ere. non sollim qu64 pectent contra charitatem sibi debitam ,
tanto diserimini se committendγή sed praecise quia poenae gravis inflictio indicium est
eviams gram culpae in transgressione. AER. a. An aegra me ira eran resissem obligent ad meam statim iubendam Priusquam respondeam. ι. Duplieem Ela poenam aliam latae, alteram serendae sententiae . Prima, quae ipso satis incurritur absque ulteriori Iudiis
eis sententiais Seeunda, quae non in uitur
eo ipso quo ponitur tranigressio. sed requia sit insuper sententiam Iudaeis poenam infligentis. Porro utraque poena . alia dicit ut pure privativa, quae in mera passione inaest, ut suspensio, irregularitas, privatio Iu- aisdictionis, sotestatis, dee. Altera positi.
va. quae actionem aliquam requirit, vel
Ministri justitiae, vel is smet Rei, ut restitutio 4rii uin. olutio pecuniae, flagellatii, dee, Hoc notato. o. I. Reum non teneri ad poenam subeundam ante latam Iudicis sententiam, si poena se non latae, sed serendae sententiae,
quia per talem mmam reus non est comaeinnatus, sed condemnandusa ideo quando poena de iacto non imponitur , pari modo se .gerere potest, ae si crimen non commisisset, Beneficium a mare, iacultatem exercere, fructus pereisere, ere. H. a. Si lex menalis contineat poenam latae sententiae mere privativam, Teus eam stat.m subire tenetur. Nee enim Legislatoris sententia minore praestat aucteritate, quam
sententia Iudi eis, qui iuxis ipsisnet legis
sententiam iudieare tenetur. sed lanteatia Ddi eis ad poenam ab iso istam reum obligat; eum et I statoris. Unde .RUM 1. ii crimen commisit , Cin ano
nexa est exeommunicatio, suspensio, irreo ularitas, ecci tenetur se gerere ut talis nisi tamen vigeret periculum mortis, in
famiae I aut alterius gravis mali b ante omnem Iudicis sementinm. Resia. a. Idem cum proportione dicendum esse de impedimentis Matinnonii exerimine eontractu, et de iistrabilitate a sua:
133쪽
to sequens damnata est propositio: δι itutio a Pio V. imposita Benenclatra non Niseitantibus metum, non debetur in. consciemtia ante sementiam declamariam Iudi , eo quia sit parna. R. 3. Poenam latam positivam, quae persecte saltem executioni mandari nequit absque actione tum rei, tum Ministri, resine violentia , nimiaque aeerbitate , reus non subire tenetur ante ludi eis sententiam, nisi sotth ad Canonicam, aut Religiosam diiciplinam pertineat, ut sunt jejunium , propria flagellatio, reci aut nisi ab ipsa te. ge intimetur sententiam Judicis deelarat in viam non esse expectandam . Ratio est , quia ab humanitate videtur alienum , ut
quis sie in se ipsum saeviat; nee lex li
mana , utpotὸ ad naturam hominum a comodata, hoe imperare censetur, ut pro bat praxis communis A .eonsuetudo, quae legum omnium optima est interpres. Onde . ResoL Reus minimε tenetur ante. Iudieis sententiam poenam mortis, mutilationis,
incareerationis , exilii , bonorum confiscationis, privationis Benefieii & Offeti . aliasque poenas rigorosas per seipsurn exequi. Sed tussicit quod paratus sit Iudici eκecu. tionem imperanti morem gerere , ita ut non obsistat Ministro exequenti. Imb licet quis per latam sententiam, Beneficii titulo ipso facto exeidendi, amiserit jus de dominium ad illud, non tenetur tamen seu bis ex eo pereeptos restituere, modo ossicia &onera Beneficio annexa Pelagat. u.
LIcEt stabilitas omnis legis proprietas sit
essentialis, uti iam dictum est; eertum est tamen legem humanam mutari aut cessare posse, tum ab intrinseeo, tum ab extrinseco. Ab intrinseco eessat lex humana, dum ejus finis Ec ratio adaequata pro omnibus urgere desinit v. gr. si cesset
omnino grassari pestis, ob quam prohibita
est mercium quarumdam evectio. Dixi pro omnibur. Si enim legis ratio pro quibusiam tmtummodo particularibus cessatet, vigeret semper pro omnibus de singulis eius obligatio. Hi ne licεt. v. g. per accidens nullum tibi se in librorum prohibitorum lectione subversionis periculum, ab eorumtamen lectione teneris abitinerer Idem di. cito deis milibus casibus.
Αb Extrinsem autem lex humana mu tari ac eessare potest . I. Per Epiktiam . a. Per dispensiitionem. 3. Per privilegium. q. Per tolerantiam, derogationem, abrogationem . ot irritationem . 3. Per eonsuet dinem: De quibus sequentibus atticulis.
Non r. ri piletia . ut nomen ipsum sonae,elt legis interpretatio, quae duo plex esse potest. Prima, quae simplex diiscitur interpretatio, est expositio verborum legis, quae obscuritatem quandam aut am. Huitatem patiuntur. Secunda, quae proprie ui ita dicitur, est interpretatio, non quidem lagis verborum quae clura sunt, A persei e , sed mentis ae intentionis Legis. latoris , qui in casu a se non praeviso, noluisse obligare, rationabiliter praesumitur. 2 Ot. a. Simplex interpretatio, seu verisborum legis expositio triplex est. r. Diciatur quae fit ab ipso Legislato. re , vel ejus Successoribus , veraeque legis rationem obtinet, s debith promulgetur. a. Dicitur Usuares, quae habetur ab usu , 5e eonsuetudine recepta vim Iegis obtinen te. 3. Dicitur Doctrinalis, quam praestant viri docti ae legi speriti, quaeque nullam de se obligationem inducit, sed obligationem probabilios exponit . . IN l. 3. . Vera ae proprie dicta Epiletia recth definitur. Benigna legis istem etatio, qua homo primatus Judisat secundam Dimagis univeUale aliquos partimure , ebquasdam circumstantias, in lege communiter uta non est . comprehensum , ex quo ρ-
auitur iuud partieulare fieri, vel omitti 1 s. sine formali legis νυνί σου. Dieitur 1. Benigna legis interpretatis , suta Episcita quasi emendat, quod in lege nimis durum,& vitiolam videtur erga nonnuli cu casus 1 Legislatore non praevisos, ubi lex demeit. Dieitur. 2. Qua homo mi tus , per quod disteri a juridiea lepis interpretatione, quae fit , potestate pubis. Dicitiar a. Se eundum Jas magis universiae, quia legem interpretari minime licet, nisi ad aliam te gem superiorem , eui e aere debet, ramconserendo. Sie lex, v. g. de non percutien do Clerico, eomparata ad legem ae propriae vitae tuitione , isti legi tanquam universalio ieedere debet. Unde qui ad propriam tueo dam vitam Clericum 'per tit ἐν legem' per
lip Etiam in terpretatur ι hoc est judieat nota' . . ' fuisse
134쪽
Diff. I. De Legibus in communio 'sp
fuisse mentem Legislatoris, ut lex ab eo la- a de non percutiendo Cletico in hoe casu obliget. His notatis. Dico I. Nulla est lex in quam non ea dat simplex interpretatio. Prob. Simplex legis interpretatio est terminorum, sensusque legis expc sitio: Atqui nulla est lex, cuius termini aliquando non sint ambigui, & eurus sensus expositione non indigeat. Sie praeeeptum legis naturalis Moechabreis, ex nuda, & simpliei terminorum notitia non statim lextendi videtur ad eos qui mulierem eoncupiscunt: Unde Christus Dominus illud interpretans dicit: Qui viderit miserem ad concupiscendum, dic. Sie stando terminis legis positivae divinae solis Sacerdotibus licebat panes pro msationis comedete , quam tamen legem David non instegisse declaravit Christus , dum necessitate compulsus de iis comedit. . Dico lI. In Iegem tum naturalem, tum divinam, proprie non ea dit Epiktia. Prob. Epiktia est tacita quaedam legis emendatio, quae in Legislatore stipponit errorem, qui legem universaliter condens non attendit a d. omnes ei reumstantias, propter
quas colligitur legem in aliquo casu non obligare: Sed hujusmodi emendatio locum habere non potest in lege naturali, re di-Vina , quarum Auctor est ipsa mei summa Sapientia. Ergo, &c.
Dico Ill. Licita est, si debit E fiat, 3n lege humana vete ae pro ii dicta Epiktia.
G. Epikita est legis interpretatio juxta Legislatoris intentionemr Atqui ii itum est Legislatoris intentionem interpretari; imo certum est Reg. 83. Iuris in 6. cuὀd is
committit in Iegem , qui Legis verba complectem , eontra legis nititur voluntatem.
Deinde Legislator, utpote in multis deficiens, in condenda lege omnes, de fingulos casus Praevidere nequit, in quibus sua lex moraliter est impossibilis, proindeque injuna; Ergo quandoque voluntatem ejus interpretari nemslam est.
Dixi, modi debite fiat, nee enim Epikitanti lieitdm est, nisi in sequentibus casibus. . Quando legis observatio legi naturali
divinari,' aut alteri humanae superiori ad ver
fatur . fictetque iniqua ob quamdam Ioel,
Ptisonae, aut temporis elicum stantiam. Si eper Epihi iam licitum est Sacrum non audi. re, ad interviendum aegroto graviter decumbenti . a. 'Ouando legis observatio bono commmuni sit perniciosa . Sie Cives per Epihi iam arma sumere possunt ad ersus 'hostes Civitatem invadentes, Iliat hinnibus armorum
gestatio 1 lege sit prohibita. 3. Qiando lex adeo travis. evadit, ut
ab omnibus timoratis rationabiliter oenseritur, Legislatorem noluisse eum tanto gra
vamine obligare. Sie v jejunio, α , Sacri
audirione excusatur, qui aut jejunare aut Saero interesse nequit avique bonorum amisissionis aut sanitatis, famae, vitae discrimine. q. mando ad superiorem, cujus est i gem omnete , difficilis est recursus. Si enim ad ipsum lacili recurri pyme, non
licet omissis via terta, ex conjecturis e iam probabilioribus, operari.
. Illieita est, de invalida Epiktia in leag;bus eontractus, ct actus irritantibus. Sie Testamentum, aut Matrimonium celebratum absque testibus, est invalidum, linetratione pestis, belli, aut alterius hecessita. tis, non potuerint adhiberi, quia bonum Rei p. eurus interest ut talis forma fervestur, bono partieulari praevalere debet
M. π Ispensatis est exemptis' a laxe ad tempus facta, respera alicui a
partieuiaris in bis circumstanti, in qn; bas alioquin Ieae obligaret. Dicitur. r. Exemptio. per quod difffert tum v tolerantia, quae te
in obligationem mon relaxat, tum a licem
tu quae est conditio per legem requisi a cdum ea vetur, v. g. nε id fiat absque Mais ostratus ricentia. Distur a. Ad tempus , per quod differt a Privile io, quod eoneeditur in perpetuum. Dicitur 3. Respectis particularis, per quod distinguitur ab ab ο- ratione , ' devoratione , ἐν irritatione , qu
suo modo omnes h lege eximunt. tacitur
denique , ns bis ' eireumstantiis , oeci per quod differt ab Epihil a , quae fit in casu; ubi rationabiliter praesumitur legena non
QUIER. r. A quibus in lege humana
dispensari possit. ΦR. I. Legislator in lege sua , Meeessor in lege Praedecessoris, & Superior in lage inserioris dispensare valent. Siquidem hi omnes legem ferre possunt f ergo ec ab illa eximere. Unde Sum. Ponti sex dispen isare potest in Iure Canonico, & generatim in legibus 1 Praedecessoribus suis, imb, Ac, Generalibus Conciliis, juxta eorumdem Canonum dispositionem, regulas, de usus Universalis Ecelesiae. Item potest Episcopos N , dispen
135쪽
dispensare in Constitutionibus Synodalibus, de aliis Di estis suae legibiu , tum erga proprios subditos, tum erga Forenses in sua Dioecesi existentes; licEt non possit istos in votis, juramentis, irregularitatibus, aliisve singularibus impedimentis dispensare ; comin exterorum personas jurisdictionem nota
. R. a. ordinariε inferior in lege Superῖ ris dispensare nevit, nisi facultas ei eon. cedatur. Nee enim jurisdictionem habet ire Superiorem, aut ipsius legem. Unde Epia scopi in legibus Sum. Ponti fieis dispensare non valent, nee Parochus. in lege Episcopi, Provincialis Reliriosus in lege Capitu. li Provincialis, nee Generalis in lege Capituli Generalis; cum ipsorum respectu vetesint inferiores. Dixi in arier Extant quippe nonnulli easus, ubi inferior Superioris lege dispen. lare valet. r. Dum in lege indefinite si cultas in ea dispensandi conceditur; haec
iacultas Episcopis censetur concessa. Σ. Dum consuetudo otainuit, ut in quibusdam in seriores dis sent, scientibus ac permitten. tibus Superioribus majoribus. Dum agitur de re non magni momenti , quae semquenter accidit, de pro qua praesumitur Legislatorem non exigere, ut ad ipsum
curratur . Sic Episcopi, Praelati Regulares, imo & Parochi dispensant in Jejuniis , H ris Canonicis , dc in operibus servilibus Diebus festivis exercendis. Dum gravis occurrit necessitas. nec facilis est recursus ad Pontificem aut ejus Delegatum e Sie Episcopi dispensare possunt propter grarem necessitatem in impedimentis occultis Mais trimonii, suta praesumitur eam esse meniatem Pontificis. O. Dum easus est dubius; quia Ponti sex, nisi casus erat , sibi reservasse praesumitur.
QUAER. Utram Iegislator dispensare valeat licitE simul,&validE absque causa Ie. ritima R. Supremus Superior in lege sua ab que causa legitima, de pro libitu dispensare qui .
dem potest validὰ, non tamen licite. Ra. tio primae partis est, quia Legislator supremus pro libitu totam legem tollere potest, ergo & aliquem privatum ab illa exime. re . Deinde Legislator legem instituendo aliquam personam ab illa eximere potuit, cur non in temporis decursu Ratio secu*.dae partis est, quia Superiori non data estivitestas in destructionem, sed in aedificationem . Dispentatio autem abique musa legitima pertubationes causat, transgressionibus aditum aperit. Superiorum auctor μtatem desuectui exponit. Adde quod dii pentatio absque causa concessa , ρον quam unus prae alio 1 lege eximitur . est vera atque illicita personarum acceptio. Dixi I. Summus Drasiarer . Siquidem inserior absque causa legitima nequidem valide dispensae, quia Superior potestatem sitam sibi non delegata censetur, ut ea iris rationabilitet utatur . Dixi T. In sua lege se non in lege Superioris. Unde Episcopus; inivibus Summi Pontificisse nec iplemet n. tifex in his quae ad ius naturale, re divinum spectant se voto , iura mento, dec. absisque eausa legitima validὰμ im, nee proia prid, dispensare potest UAER. 3. Quae sint dispensurΓ eausae legitimae t. R. Tres vult, a Tridenta assignantur r oce litas exiremam non dico se sed gravem tum animae, & corporisi illius qui dispensatur, tum boni ecmmunis, & proximi cujus interestia Pietas, dum dispensatio adigloriam Dei non parum confert. Utilitas dum bono, maxime communi, dc spiritu li proscit notabiliter. Q UTR. a- Uttlim Necet sit itus abs
que tu Ma. causa petens dispensationem, ea que utens.
R. Assirmati v δ quoad utramque partem. Ratio I. partis est, quia ad peccatum indueit Superiorem, qui, ut mox dictum est se absque justa causa licii ὁ dispensare nequit. Ratio a. partis est, quia licet propter obtentam dispensationem, quae valida lappinnitur , contra legem humanam nihil sa elat, peccat non solum contra legem moturalem, juxta quam turpis est pars quπabsque justa caula coeteris compartibus sui discordat; sed & contra divinam ; cum ab ordinatione divina , quae in Iegibus vi. ger . absque cauta , di illegitime se e suta
URR. s. An eessante eausae dispensa tionis cesset dispensatio Priusquetun respon
Observ. Causam dispensationis cessare ponis. I. Antequam Litterae dispensatoriae expediantur . I. Post earum expeditionem , sed ante exemtionem. s. post earumdem executionem: Quo notato.
R. t. Si antequam Litterae dispensatoriae expediantur , desinat causa alles ta , non subsistit dispensatio: quia dispensans dispensare non intendit . Ut quatenus preces v
m. a. Si caula allegata cesset post Urit
136쪽
Dissi I. De Legibiis in communio Io I
rarum expeditionem, sed ante earum exe-ipostulant. Ratio est, quia Superior se discutionem, o dinari subsistit obtenta dispen pensare non intendit, vel non dispe 4 isatio ; quia licet concessa non fuerit in en-iialtem tali modo aut serma, sed eum ad-liuio, nisi propter causam allegatam. ipsa iuncta conditione, & superaddito onere. tamen nota pendet ab ipsius eausae dispen-iUnde . satione; nee enim in Litteris dispensaroriis . miso desecta dispensationem dicitur, si durent allegata uique ad dispen invalidam esse, si petatur pro assinitate, lasonis exeeutionem ; ted si nem emitareidum est consanguinitas; si pro quarto grauitamur. Sicque respectis dispensati tolli ruradu, dum est tertilis, si pro una amitate, obligatio, suo reviviscere nequit ab quessi duae sunto novo acta Superioris de novo obligantis. ResoLEκ seeundo desectu non vaIeredis. Hincis pensationem, si eam sis dives. facis te uinti mi dispensarus seret ut Matri. perem, nε solvas mulctam divitibus i meommonium iniret cum e nata sua, ob pro .ieam: si in dispentatione ad Matrimonium iam illegitimam ab ea susceptam, posset contrahendum . praecedentem eo Iam im semper eum ea intrimoninm inire, licet oestuosam raeueris. vel quod Matrimonium Post dispensationem moreretur proles, obliuir contractum, aut conuiuamatum sub spe quam obtenta est dispensatio. temer ria dispensationis impetrandae I si er--οL i in irregularitate dispensa. ga irregularitatis dispensarionem, noπ otus foret, ut saeros Ordines susciperet, ad nes , sest unam duntaxat, irregularitatis Matra pauperi subveniendum, irregularis de causam eonsessus fuerisse novo non fieret, si inter ante dispensi. N. 2. Non vallar dispensatis obreptiliεrionis executionem divitias comparareto obtenta, dum salsitatis expressio est eauis
Dixi , Ormarie . Nonnulli enim sunt finalis dispensiuidi, ob quam Superior dis.
casus, ubi dispensatio eesiae cessante dispen. pensare intendit, alias non . Unde comm sationis motiva, in his nimirum, ubi prin niter habetur iis Littetis dispe torus: Somer creditur motivum non semper d ista est. ves fi prerer veritate --ων Duraturum. quia tune eomeditur dispensatio dum falsitatis expresso est causis j al sub tacita conditione. quod cessante moti sis Uandi , quia si sit tantum impulsivas vo cessabit dispensatio, quatenus non prati l per quam inlicet dispensuis fit tantum isse sumitur superiorem velle eoneedere dispem ieilior ad dispeninionem eoneediendar T, va λtionem perret in pro muta temporanea α ter dis satio . si tames salsi expressio sa- Ex quo o tela fuit ex i orantia, di simplicitate ; qui- Resel. Dispensatio earnes comedendi initunc praesumitur quod adhuc si1-rior dita Quadragesima propter infirmitatem eonees.spensasset. Sed si ex malitiae fit sitas sueritis e ceme ee te infirmitate-stem dij mmuallagata, invalida est dispensatio, quia ialatus in voto eastitatis, ut MatrimoniumsjMe. statutum est, in omni malit is sub iniret eam Puella , is de ratae, ipsae moris reptioqe vel obreptione. Rescripta .& di Drum aliam ducere noπ potest; quia dispen-ipensationes prorsus esse invali M. Ita in latio j ut supponitur, ast illam personamilli. Cap. Super siveris de Rescriptis. solummodo fuit concisis. N. s. Si mula allegata cisset post dispen-I: ARLICULUS ULlaconis executionem k parh modo ae supra ratiocinandum est in rationes allatar: In De Privilegio quo tamen, sicut in caeteris , consulendus
est usus communis , ct praxis timorato. si nominis spe serum. 1 cies, est quasi lex privatae sp QUS R. 6. An vaseat dispensatio per cialem alicui gratiam eoncedem. Defini, Daudem impetrata, dum scilicit vel tace-itur: Exemptio a lege serv- in favorem
tur verum ad rem pertinens, quo modo quorumdam Brivatisvαν, μν mo m. luis
obtentae dispensatio subreptiliκ dicitur; vela perpetrae facta is Dicitur i. Exempt- a rege allegatur tillum, ac se dieitur obreptilia. servanda, per quod eum dispensitionσcran R. r. Non valet dispensatio subreptiliEu venit . Dicitur so Fre modum legis facta, obtenta , duar aliquid subtaeetiar , tum po quod ab illa differt, quae non in per- , scienter, tum imuranter, HI quot per te, petuum . sed ad tempus tantam eone eo di intrinseth ad rem pertinet, uel quodutur. Dieitur 3. Specialem gνatiam cono
rara aut stylus Curiae specialiter decimitidos; quia si nullum favorem eontineret
137쪽
Frustratorium esset atque inutile. Dicitur Φ
Horumdam privatorum; quia non ad on nes, ut lex eommunis, leo ad privatos tan. tum, certam pellanam, certum ossicium ,
collegium spectat. QUAER. t. Quot uplex sit Privilegium e R. r. Aliud est odiosum, sie dictum, vel
quia est contra ius commune, vel quia al. Teri noret , ut exemptio 1 eommunibus cneribus, qua fit ut magis graventur alii.
Aliud favorabile, se dictum, quia est tam
tum praeter jus commune, nec ulli noeet
nisi privileg ami, qui concedit aliquid quod sibi eompetit, ut saeuitas , Sum. Pontifice concessa a eastas sibi reservatis absolvenisdi; istud potius dicitur Beneficium qu hm Piivilegium, de in hoe ab odioso distingui. rur, quM rins tmerpretatio plenissimε fit satienda; ciliosi autem strictὰ juxta istam juris Regulam. Odia restringi, favoras convenit ampliari. in. a. Aliud est persenala quod at eui , vel aliquibus, & quidem propriis nominibus expressis, e ceditur: Hujusmodi privilegium personam sequi int,' di eam si,
sona exting turr Aliud reale, quod ei re-e ε de imii ediath applicatur alicui νeiό quae vel est eo*orea, ut Templum, Monalle. rhim, Civitas, Collegium, oce. vel ineor. pinea, ut Episeopatus, Provincialatus, Do.ctoratus, Staius Religiosus, ecci Reale corporale Pituit agnini extinguitur re ipsa ex. tincta , nisi timeo,holliam ineursione destruatury tme enim semper subsistit Privi. Iegium . di irporeum autem per mortem aue dep sitionem ejus qui dignitatem posside r. lnon extinguitur , sed ad Suecessc restrensit nec cessat risi desinente Staia, Osfici νι &e. eui concessum est. t. r. Ali ad est gratuitum , seu gratio sum, qΠod omnino gratii eonceditur inde Pendenter .a meruis Prioilegisti , dei aliorum ipsi communicatis. Aliud remunera torium , quod datur e conti, in praemium respondens meritis Privilegiati, aut aliorum ipsi eommunicatis. Ad id refertur vile. gium, conventionala dictum ,, quod datur mediante pacto, ri cujus privilegiatus illud emit, qx ammodo a riincipe: Gratia tamen dicitur, quia continet aliquam a jumeriemptionem . Inter utrumque di crimen
est, qubd merἡ gratiosum revocari postit ia Primipe ejusque Sueeessori biis , quando eumque saeuerit ι hoc est ex Ievi eavsa, ut e in puta ejus liberalitate tiandatum: inon ita veto remuneratorium aut conven. tionale, Mopter rationein contrari N. Veisi
rumtamem quacumque ex eausa ea remiscari contigerit, pro revocatis sunt habemda , eum vim suam proximε obtineant a Superioris v intate, di auctoritate. R. q. Privilegium aliud dieitur ad inonantiam Privilegia tit Aliud datum ex motu proprio , dc ex eerta seientia; id est ex speciali cognitione, ae propria determinatione Piivilegiantis : quorum discrimen est, quod posterius, lic t re ipsa fuerit eo
tra jus commune, aut alteri nocivum, non tamen propterea odii,sum reputandum est ; tanquam pur/ favorabile accipiendum ;adeoque large interpretandum , quatenussurum Principis Benefietum, juxta L. ult., test. de Constitvt. Prineipum , ubi dicitur: Beneficiam Principia uti esse interpretandum.
. QVRR. a. Quot modis Privilegium iraritum est, ae nullum evadat R. Cam Antonino , . pari. tit. Ime. r. Irritum est Privilegium . r. Si perlubreptionem fuerit obtentum. 2. Si alicui Constitutioni, eonsuetudini, aut sententiae quarum mentionem expressam non Deerit cadversetur. 3. Si lite pendente , cuius non meminerit, iuerit obtentum. q. Cessante Privilegium. q. Exine id i I'rivilegio , qui agit contra Privilegi tenorem , & ipso abutitur , accedente ta 'men sententia Iudicis. 6. Cessat eam aliciano re incipit, vel etiam ei cui concessum T. Cessat per non usum, spatio ad prae, seri Ponem sufficiente , s. scilicet annorum is 8. Tollitur per ejus, eui concessum est in nuntiatiouem. s. Desinit per Superioris ro
QUER. 3. Quomodo PriviIegia per re
N. Duel ieem distingui revoeationem, ex pressam nimirum, de laetiam . Expressa, vesiit per specialem elausulam. vel tantam per generalem ; scilicet nem ebstantibiti quisuccumque Primilegus. Eaidens est, revocatio ne per specialem clausulam secta, Privit
gia revocata remanere, laeus autem dicem dum est de revocatione, quae fit per gene talem elausulam , per eam enim non revin eantur Pri vilegia, quae sunt in Corpore Iaris, nisi fiat de illis speetalis mentio; benEautem ea, quae sun r extra Corpus laris; quiε Princeps emetur ignorare, quae sunt extra
Corpus Iuris; ae proinde si ea se ivisset, haud dubie rest asset a sed .cum eenseatur scire quae sunt in Corpore Iuris, dc tamen ea spe
crauter non revocaverit, censendus est ea I
30 re noluisse. Porro tacita privilegii re vocatio
138쪽
Diss L De Legibus in communi. i. IO3
voeatio sit per actava Superioris eontrarium, qui absque Privile*ii derogatione subsistere Mequit: v. g. Privilegium vel Rescriptum pollerius priori eontrarium, si praesumatur Superior scire, de recordati Privilegii ante concessi. Praesumitur autem scire, Κ recora dari, si illud sit in Corpore Iuris, non autem si sit extra, ut mox diuum est.
non quidem restivam, sed negativam rei 1 lege prohibitae, seu impuni. ias infractionis legis adhue vigentis; v. gr. laortorum impunitas. in quibusdam sit tibus. Derogatis nihil aliud est quam legis quae viget secundam aliquam sui partem
imminutior ing. cum permittitur ovorum,
ae lacticiniorum usus in Quadragesima . . Gruatis est solutio legis iam Meeptatae secundlim omnes suas partes, se lex Evangeliea Mosayeam penitus abrogavit. Irrutatio tandem est latae legis nullitas antequam recipiatur.
UER. r. Λα Superiori. sit , Itinum imgum infractiones tolerare R. Id nonnunquam licitum, sed & necessarium est, tum ut vi etur majus malum, tum nε Reip. pax perturbetur, juxta illud Cypriani, Epis. Remisto em is, inti ta a. isti, stato , voto cinigendae fraternitatis. Verumtamen sine gravi ne .cessitate, ac notabilis detrimenti nublici discrimine, legum instactiones absque gravi peceato dissimulari non possunt.
vallide legem abrogare possit. N. Legislator supremus legem licitε abrogare nequit absque justa causa bonum commune resticiente; potest . tamen vali-dE . Ratio primae partis est, quiae sic potει state sua abuteretur, Populum legibus antiquis assuetum perturbaret , leges ac Legislatores despectui exponeret, Acci Ratio recundae partis est , quia per quascumque causas res naicitur, per easdem ditatui. tur ; sed lex , voluntate Legislatoris ori.
tur; L M, cte. Dixi, Legislator supremus ἔnam inferior legem superioris, ut patet, nee v lidε , nee licite potest abrogare. Imb inferior propriam suam legem abro. garei nequit, u , superiore confirmata simrit. in favorem Communitatu, quia Superior sie eam confirmando fecit ipsam quasi
QUER. 3. Quot liciter lex abrogari possit
M. Tripliciter I. Per consuetudinem eonistrariam. a. per Legislatoris revocationem. 3. Per legem posteriorem universalem priori item universali repugnantem. Dixi, priori Universali, non autem speciali legi, consuetudini, statuto, aut Privilegio , etiamsi in lege universali ponatur clausula derogaistoria generalis ; id est, non obstante qua cumque consuetudine , dce. nisi legis specialis fiat mentio; vel aliunde eons et talem esse Legislatoris mentem; quia juxta Reg. 3q. lutis in ε. Genori per Deciem derogatur , non autem speciei per genus. Idem dicitur de lege juramento firmata, quia praesunitur Legislatorem cum per jurio legi derogare
URR. q. Quot modis leos irritatio fieri possit
M. Legem humanam irritam esse ae nurdiam dese diu omnium supradictorum , quae adlipsius validitatem sunt necessaria , maxime cum propter contrariam, & usu receptam eonsuetudinem a timoratis executioni nocet: mandatur. Unde sit . ,
De consuetudine. Upliciter spectatur eonsuetudo. I vel ut est factum aliquod, veti. ut est jus quoddam. Consuetudo facti est.
usus, & frequentia actuum externorum Amajori parte Communitatis exercitorum
Consuetudo juris est ipsum mei ius, quod ex illa frequenti, Be continua actuum teri petitione oritur, quodque pro lege suscipiqtur . Facti autem consuetudo triplex dia. stinguitur, nimirum secundam legem: id est quae est eonsormis legi , ut eonsuevitudo audiendi Missam diebus Festis , de qua hie non est quaestio : Praeter legem ;id est quae nee legi eonformis est. nee dissormis, ut piorum consuetudo Missam quotidie audiendi ; re contra legem , id est quae difforinis est legi, ut consuetud vigens in nonnullis Regionibus caines eo medendi diebus Sabbathis internicentibus
inter Festum Nativitatis Domini, de Pu
. QVSR. I. Utrum consuetudo vim Ie.gis obtinere possit, novumque jus consti . tuere, mi quam legem abrogarer
139쪽
R. Assirmati vh, modo tamen omnes concurrant simul requisitae conditiones.
Frob. I. Pars. Ex D. Aug. Dist 86. ad Casul. In his rebus, de quibus mihi certo flatuit Divisis Scriptura, mos Populi Dei, isisura MHorum pro Iese tenenda sunt;
'ia praevaricatores divisaram Iegam, ita comemptores Ecelefiasticarum consuetud, nam , coercendi sunt. Et L. 33. digest. dei
Prob. a. Pars. Ex utroque Iure, nimirum ex Cap. ultimo de Consueti de L. de quibus f. de legibus, ubi dicitur: Raectissime Hred receptum est, ut leges non sotam si ra- ais mi amoris , sed uiam tacito odiensa omnium per defutudinem abrogentur, Unde multa sunt in Iure Canonico, de Civili per desuetudinem abrogata . Decimae , Festa , Iejunia eertia in locis sublata. AER. a. Quae sint conditiones requi.
sitae, ut consuetudo vim legis obtineat. R. sex vulgo numerantur.
r. mod rationi, re aequitati sit consentanea, dc bono publico utilis. Sividem nihil rationem legis obtinere potest, nisi strationis ordinatio in bonum publieum. Ideo adversas legem naturalem aut divinam , quae suprema in latis, summaque justitia, nulla e suetudo praescribere potest. I. Quod lautis, per quos introducitur eonsueti do. , sirit publici non coulti, ut
σω actus sint voluntarii, Ac liberi;
quare si fer vim, de errorem ad agendum populus inducitur, consuetudo vim lesis non obtinet, quia vera consuetudo essentiaster pendet , Populi eonsensu. q. Quod actus exerceantur, non ex Pu- 'ra devotione, sed eum animo obligationis; vel quasi obligationis inducendae r Unde eonsuetudo salutandi B. v. ad pulsum eam Panae, di similia, vim legis non sortiuntur . quia nulla est lex absque obligandi intentione . In dubio autem utrum eceperit consuetudo eum tali animo , judicandum est non eoepisse; quia praesuminio stat pro non obligatione, quae non ignoraretur, si Melietas gubd actus exerceantur a majori, dclaniori parte Communitatis ι tum quoa mos unius aut alterias privati, aut cujusdam familiae, non facit nisi privatam consuetudinem: Agitur autem hie de eonsuetudi.
ne Communitatis persectae, quae vim legis sortiatur . tum quia s ii sapientibus ae lim ratis haee eonsuetudo rejiciatur, consuetudo noci est, sed abusus: Alioquin nulla lex vim obligandi obtineret; cana legum transegressores numerosiores sint ubique quam
6. Ut tempore satis diuturno ad eonium ludinem inducendam duraverit. Si Legisla. toris consensus vel expressus, vel tacitus aecedat, eo ipso consuetudo uim legis o tinet , de luem contrariam abrietat. Quod si vero Legislator eonsiletudini nec assenti tur, nec contradicat, quia sortε illam ignorat, vel ad illam non attendit , ipsa vim legis non sortitur, nec antecedentem Iegem abrogat, nisi post sussicientem praeseripti nem I nimirum decem annorum si de CLvilibus agatur, et quadraginta, si de Eecle. si alticis legibus: quae praeseriptio, sent de dominiorum praeleriptio , per Legislatoris aut Ministrorum ejus contradictionem in. terrumpitur; adeo ut verε rei emeiantur, qui juxta hane consuetudinem nondum piae. seri tram eontra legem operantur: licὸt posteriores non peeeent, qui bona fide pros, quuntur quod alii mala fide incoeperunt.
LEgem aeternam, naturalem, Dositivam tum divinam , veterem sciliret , de novam, tum humanam, Canoniram, de civilem, in hac Dissertatione nobis incumbit exponere sequentibus Capitibus.
LEx artema ree E ab August. des'itur
bens, is perturbari metans, Dicitur. Ratio divina; id est in mente divina existens . per quod dictri, tum a lege naturali, quae in sangulis hominum animis est insta, tum a lege divina positiva, quae hominibus ex tertiis est promulgata. Dicitur a. Holuma/ἔper quod differt ab ideis divinis, quae ad intellectam pertinent; lex veto aerem sicut omnis alia lex magis propes ad volunta tem spectat , qu1m ad intellectum. tur 3. Orduum naturaum se ore jubem, M.
140쪽
Diss II. De Legibus in partictitas. Ios
id est ordinem gemeralem ad quem res sunt institutae et v. g. quod eorpus hominis subda.
tur antinae, anima rationi, ratio auton Deo;
per quod differt Providentia, quae vers
tur circa res singulares, ut quamlidet in tarticulari ad finem sibi proprium cratiret. Lex
vero aeterna versatur circa honnm universitala, ipsaque est veluti Regula Providentiae, quae ad normam legis aeternae hoe, vel illud
Sic exposita lex aeterna legἰs nomen o tinet ; eam sit summae ae supremae rationis
ordinatio in bonum publicum, & pacificam
rerum omnium gubernationem, I Deo omnipotente, cui res omnes ad fines suos regere incumbit; licἐt in hoc , ratione verae lag s deficiat, quod ab aeterno creaturis ,
nondum existentibus, non fuerit promulga ta. auatenus est suprema ratio, omnes imges ab ipsa tansuam , sonte suo, promanant, B: mbu justum est ae legitimam, im quit Augustinus, quia nων eae hae aeternauta homines derivaverim : Quatenus autem omnia ad fines suos dirigit, omnia ejus regimini subjiciuntur ; quis nibia, inquit iterum Aurust. l. l9. de Civit. e. ra. ainibus summi ordinatoris subtrahitur, a quo
pax unive statis administratur.
Dicitur I. Legis aeternae fulgore , tr να- dius . Lex enim naturalis , inquit D. Th. I. a. q. 91. a. a. qibu aliud est, quam ραν- ιDipatio legis Meru/e in rationali ereraura. Et sie lex naturalis , lege aeterna non distinguitur nisi secundum modum haben .di. Siquidem in Deo, inquit in Th. , est
tanquam regulans, demensurans, in homi. ne vero tanquam in regulato , de mensu.
iato. In Deo est ipsamet natura divina, re summa veritas: in homine vero est fulgor ejusdem veritatis, ipsimet per participationem elucentis. Dicitur a. creaturae rationali ; quia, li-cEt ereaturae irrationales legi aeternae subjiciantur, quatenus ab ipsa in proprios fines moventur, non tamen ipsi subjiciuntur per modum illustrationis , cu;us non sunt capaces ob. rationis , dc intellectionis dese
Dicitur 3. A Deo inpressiss. Quia enim, inquit Augusti I. a. de Sero . D m. in monis te c. 9. Legem naturalem in eordibus IAL
m serior, nisi Deus. Per quod lex natu-.o. Morat. m. Lralis differt a legibus positivis, quae menistibus nostris non sunt impressae , ted iunt prorsus extrinseeae , ut leκ Missam audien di , cujus vestigium nullum in cordibus nostris reperitur. Dicitur 4. Dictara, praescribens, Sed quibus verbis duae legis conditiones essenistiales indicantur, promulgatio scilicet, α vis obligandi. Siquidem lex naturalis intimat quid sit bonum . quidve malum, dc in limando obligat. Utram autem lex naturalis actus sit, vel habitus, dubium est inter Theologos. Videtur non esse proprie habitum, tum quia verus habitus eli id quo aliquis agit; homo vero per legem naturalem non agit, sed juxta ipsam, dum bonum operatur; tum quia habitus proprie dictus non se habet per modum praecepti, oc imperii, sed per m dum inelinationis: lex autem naturalis jubet, fit imperat, non vero inclinat ad bene agendum . Videtur tamen esse habitum, salistem improprie dictum, quatenus sei licet est
in homine permanenter , remanetque in dormientibus, de non advertentibus.
Porro lex naturalis a Synderesi, de eona scientia differt. quoa syndere sis sit habitua. lis cognitio primorum principiorum, qua homo inclinatur ad his assentiendum; αconicienti iudic;um practicum intellectus dictantis hoe, dc illud in particulari ess,
agendum t Leu vero naturalis est quasi actus perser bens bonum in genere esse faciendum , qui nullam secum voluntatis pr pensionem importat.
Item lex naturalis a jure gentium dinseri, quod illa omnibus hominibus sit inanata; istud autem ab omnibus constitutum usu & consensu omnium. Ad eujus intelli.
gentiam observandum est, naturam humanam sub duplici ratione spectari posse; vel absolute, de simpliciter, ut in se est; vel
relati vh ad communem . hominum societatatem . Iuxta priorem rationem omnia, quae naturam humanam spectant secundom se spectatam , ut amor Dei, parentum cultus, dic. juris sunt naturalis. Iuxta posteriorem, quaecumque eamdem naturam spe ctant in locietate constitutam, ad jus gentium pertinere dicuntur, ut dominiorum
distinctiones, foedera, bella, pacifica etiam inter hostes legatorum susceptio, ree. Cceterum , quidquid homo judicat esse
de se consentaneum, aut dissentaneum reis clae rationi, seclusa quacumque lege positiva, id materia, atque objectum legis naturalis esse censetur. Ideo cem, supposita o rever