장음표시 사용
221쪽
cto Tract. III. De variis humanae vitae Statibus
eum obediemis , di pauper Me Religiosa
convenit. & a voto callitatis simplici ditisti . Dicitur omni delectatione venerea ἐita ut quidquid castitati adversatur , ut erga Religi cium duplex peccatum , impudicitiae, icilicet, Ec sacrilegii. Dicitur, ιι ta ἐν illicita, quia Matrimonium Religiolus contrahere nequit, nec licile , nec va
QUAER. a. in quo disserat votum sole. mne callitatis , voto simplici R. Differunt. I. Quod votum solemne irritet Spontalia ante re post ipsum contracta, non autem simplex. 2. Quia vctum smlemne irritet Matrimonium subsequens, imore antecedens non eonsummatum, non Ru
tem illud, in quo votum solemne castitatis Religiolae differt a voto castitatis Ordinibus lacris annexo, quod temper quidem irritat Matrimonium subsequens , nunqu3m tamen praecedens . 3. Differunt quod qui voto solemni adstrictus ecntrahit Matrim nium, nec petere, nec reddere possit debitum, quia invalidE eontraxit. Ligatus autem v to simplici, etsi petere non possit, potest & tenetur reddere , quia contraxit tantum illicitE, de quidem ex parte sua. QUI R. Lilaenam sint media ad tervandam callitatem , de utrum Religiosus graviter teneatur illis uti R. Plurima assignari . t. Humilitas, re Oratio , per quas cognita fragilitate nostra ad Deum recurrimus , juxta illud Sap. 8.MA quod nemo potest esse emtinem msi
Deus det. 2. Carnis morti fieatio, juxta illud I. Cor. 9. Castigo corpus meum, oce. Unde Bernardus Periclitatur castitas in deliciis . s. Senium custodia, juxta illud Eccles. s.
Averte saetem tuam a multere compta . . . . propter enim Deciem mulieris multi W-vierunt. q. Vitatio occisionum, juxta illud
Sap ui amat perieulum, in illo peribit. Unde H elon. hpist. a. ad Nepotian. Ver
David Ρηctior, nee Salomone sapiestior esse potes , qui tamen lapsi sunt per milieres Scripturarum sacratum meditatio , di Theoli giae studium, quibus id comoetit . ma studia litterarum, inquit D. Hieron.
ἐν vitra carnis non amabis. 6. Mortis me. ditatio et Facile enim contemnit omnya, inquit idem Hieron. qui se eogitat moriturum . t 'Orio certum est , haee de similia quemlibet Christianum, maximὶ autem Religiolum, ad tervandam eati itatem adhibe re teneri; ita ut qui ea notabiliter, volun .
tarie , dc habitualiter neglige et peccatimo italis conlatus ellet. Ratio eli, quia qui vult finem , vult de media ad finem eo
ducentia. ideo, qui rite media ad castitatem tervandam necessaria voluntarii & h bitualiter negligit, callitatem enicaciter nolle, proindeque mortaliter peccare, centenodus est.
De Religionis egressu. ISR. i. Uot modis Religiosus εReligione egredi possit
Ri Multis modis, tum licitis , tum illiseitis Religiosus egredi potest. i. Ad aliam
Religionem transitione . a Ad Episcopatum evectione . 3. Ejectione . q. Apostasia . Fuga. o. Transitoria egressione, ut Parenotibus subveniat . De quibus singulis nonnulla hie breviter tangere duximus necessa
AER. I. An liceat ex una ad aliam Religionem transire N. Oidinari E non licere , nee laudabile
esse; tum quia monet Apostolus. I. Cor. 7. ut qui que in vocatione , in qua vocatur est , permaneat ; tum quia hoc transi. tu multi plerumque scandalizantur a tum
quia exper entia constat , quod iacilius occommodius proficit Religiosus in Religione quam consuevit, quIm in alia sibi peregrina de insolita . Dixi , ordinari/, nam Religiosus ad aliam Religionem laudabilio
ter transvolat triplici de eausa. I. Ex Leolo tutioris de melioris vitae. a. Ouia pso pria Religio a persectione notabiliter deinclinat . 3. Quando propter infirmitatem non potest quis suae Religionis itatuta obis
servare. Ita D. Thom. a. a. q. 89. art. 8.Modb tamen sequentes concurrant condi
tiones. Primo , ut Religio , ad quam fit transitus , strictioris sit observantiae . Seis eundb, ut fiat sine detrimento de infamia Religonis , 1 qua reeeditur. Tertiti , ut iacultas transeundi a Praelato postuletur ,
licεt non obtineatur e marum eonditionum , si vel una desit, transiens peccat
mortaliter, ejusque nova Prosessio invalida
censetur. ADNOTATIO I cum ad Religionis egressum reclamationes
quoque Defient, quibus Religiosi Professi pro δε-
erit conditiones tuas , atque Iutina evone e , qua
222쪽
Diff. I. De Statibus Deo dicatis.
Ma de iure nisi mo In istiusmodi eausis serva'ri debent . Benedict. XIV. an. i . . constitu ritanem edidit incis. Si datam hominibus, quaece Ordine servando in Causς super nullitate Prosessionis Regularis , inseribitur . Principatiora ita in ipsa contonia Meυiter subnectiamur. Recensito igitur in primis, o ante omnia 'creto Tridentini sest. et s. de Regularibus, ubi paruisur , quis quicumque eretra Profusionem emissam reclamare praetendit, reelamatio isturi deseri intra quinquennium a die Prosessimnas, & tune non aliter nisi causas, quas praetenderi , deduxerit eoram Superiore suo &Ordinario; piarer asserit Iuper textu exortas fuisse tu mones , inter quas prima es , an sicut Professo, iustis eausis intervenientibus jus contra Religionem reclamandi eouredisur ; he lais tur
Restioni quoque m etere ρο sit remmandi eo rea Pr egum , quem eontra regulas 'ris , vel ordinis satura intrusum Itiisse m Religionem prae-renderit. Dabio Congregationi Conci . quondam
Propogito , ab ipsa fuit . Causas huiusmodi super nullitate Prosessionis tam a Regulari Prin, , χ' Relisione intra quinquennium ceductas, & a Superiore Regulari , & ab Ordinar:o loci simul e noscendas esse .
a. Quaesitum fuit , an : quando reclamatio funaatur in metu, aes Resigionem ingrediendam
mirum cui creditum est universum Monat mrii regimen causiam afliudicandam esse. s. an Regularis Stiperior iuri δεο nn rnitru cedere possit, ad εω , ut solus de catina inquirat , o iuὰicet ' S. Congreg. negatiυὸ σθω- dire Permisit tamen Superiori Regulari, ut si iudicium adsumere nolit , aut non Possit. alium subrogare valeat, vel Regularem , vel etiam Ecclesiasticum Secularem iuris Cataoni. ei peritum , qui una cum ordinario iudicis
6. Questum sisti si sorte ordinarii, & superioris Regularis iudicia inter se discrepam tia extiter mi , quodnam ex ipsis alteri prinvalere debeat At in hoc easu responsum sui causam ipsam ad Apostolicae Sed is iud:cium
devolutam censeri. Cum vero inter Causas Prosissimem irrisantestina sit , si Regularis Presessionem emiserit in coenolio ad μυitiorum insiturionem minime d sinato ; in iis tamen loris , in quibu3 Dcirria
Clementis VIII. hae de re editasAsistini ; sartitum os as Urbano VIII. quod δε ex Me capite eontingas aliquem contra Pro eosnem reὸ mare , tune hujusmodi Causas ad S. C eisii Congreg. privative pertinere. Nee de iure auri tuo quo ad tempus resama. rionis Iussices ealium causarum . stuomero ad ordinem , o methodiam in eis servam dum, flatuuntur INMntia. relato Triden ἀ
perduravit s an , inquam , initium qiatisquennia i rini mereto cit. IV e. i p. quod nullus , Iumem risit a die Profeshonix, an sera adis, s set iret , Regularis avsata Ad Causam de nDLεμο Pro ebus It am re amandi facti sat m M- ιitate Profusionis intentandam admistatur , si ταρπ' S. Congreg. declaravit, in utroque prius ad proprii pariter casu , correessem qninquennii tempus in die em P, Prosessionis esse computantam. lsi contingat, od intra quinquennium Frue a mesamare εα Hm incoeperit, sed reriamationem prosequi deinde neglexerit , aut nequi, casu iso , cognoscenda si a praevietis ordinaris , superiore ReFulari , nec Met S. Cουν. decrevit , Coram praesitis judici-hus a Concilio memoratis agendam esse Causam, erram post elapsum quinquennium, dummodo satis conflet , eam intra mestriptum tempus a Recimante serio intentatam fuisse. 4. Super ιIIa verba concilii e coram Superiore suo , & Ordinar:o, quesitum fuit , quis
r sit Superior Regularis in casu,
Q aa e cium , de quo agitur : an scilicet ,3 τι πιαιν, aur Generalis t S. congn definivite sis superiorem localem quocumque nomine nun-
nasterii , in quo reclamanse' isI s nempe, qui hujus. nasi Monasterii , seu Coenobii regimen exer-Cet , quo tempore causa super nullitate Pro. rellionis in audicium deducitur . Quo vero ad
Manιalo flatu/um Dis, quod si ipse ordinaris κι Iumae sint, isne ipse folias indicare ae ude nullitate intentata . Si vero Regularium νε- ι
propria claustra non redierit, habitumque demissum iterum non resum erit , decernit Pontifex , ius noum institueas a quod Aelurem hiat modi causae ex attestationibus extrajudicam libus , etiam iuramento firmatis non sed centur ssed veras , O iudicialis Proesipiar eonficiarur adrsutas iuris exact' redactur, sub pana nussit miis amam , si iuna dictas regulas insiturus non fuerit. a. sub eadem nullitatis poena statuitur quod in judicis eirentur, auriantuν Defensores Μ nasterii, in suo Professus vota emisit , ipsius Professi Proinqui , consanguinei , iiii quoque , quibus ante R. QAnts ingressum bisa sua cessit,atit dou is: omnes , uno verbo , illi , quorum interes Professionem fustinere. In primis tamen, s ante omnia , ars citari debent s I reclam rio ex metu ineuigo premiat , s superstitersunt , qui incusso ni J qui indicini erunt tam μam
Auctores, oecomplices metus eidem incussi. 3. Initivisur Acorum ordinariis, ιιι in suis νε- θ υὸ Zaree vis Personam aliquam in iure ea nonico peritam eligant , eui munus Desens ris Prosessaenum imponant. Huius ineium erit, Iiditatem impugnata Professionis defendere, atque pro ea in iudicio contendere. . Lata demum sententia ab ordinarsi ,
223쪽
188 TraEL III. De variis humanae vitae Statibus
causa finita erit. Si Professus aiatem nore acqui scar, edi adIudicem secundae sententrae appellet. Defensor Pras sponis apud eumdem Iudacem comis parere debebit , ut primum iudicium pro 'aliditate emigum tueatur atqise defendat . si ρα-rentia fuerit pro nullitate , tune Deianior lint sententia appellare debet , m a ui Iudicem Dcan .e inflantia pro ejus revisime , arque re
s. Si pose primam sententiam de sellitate
Professionis , pendente , aut etiam culpabilIter a I e sensore omissa appellatione, interim Prose rexeat a Monas is animo nou redeundi , aut Nabitum dimiιtat , poenis omnibias atque cen toris a Sacris Can nubus contra Apsatas insire , subiacere deuecbis . . . I 6. Presens ita reclamans , a Religione dι- missus censeri non debet , ns duas saltem οἷ-rinuerit sententiar conformes , a quibus nulla prorsus , m irrita declarata fuerit emissa D: fisso . . . M
et , ubi sedes Iudex in se ida instauria. Quos
s eveniar hujusmodi caesae in secunda, aut Μαωriori in antia ari S. Congregatiovem concilii, Aut aliam Congregationem Romanam , m ψο- Dr, pro Ddicio dem mi , tune Superiis Regus ris locum non 8abebit in iudicio. Hae de Rectamantibus torra quinquonniam. cum aurem remporis regressu , elapsa etiam qrinquennio a Tridemino Iatino , reclamationi.
a Dcur , illis de causis , relictus fureir s,b nomine restautionis in integrum ; instantia pro eatisis Restitutioitis sibi , oe Decessoribra suis Benedictus resemans, praee ιι t. - sis. ista inst..ntia pro regnitiom cause dictae Re- si tutionis fistultatem ae ea cognorendi Locorum Ordinariit , Regularibus , Superiorii s dei gaverit s. Sedes , tum extra iudicialibus non admissis , Processus formatis super causis , in motivis Instantiae deluceps instituatur. a. Instituro Processu , oe Romam ad respectῆ- ωmn Tribunal transmisss , dubioque ' eo proposito super rences me petitae Reuitutionis in integruin , si favorabile fuerit referimum , tune ordinaris , oe Regulari Superistri facultas committenda erit procedendi ad cognitionem Caussa d militate Professonis . 3. In confutennis Proessibus super C sis Re. stitutionis , ex n o Pontiscis mandato , interinvenire inpolrium ibosis insensor , pro φ δε-pra Pres εοnis eum ipso OMinarii , surriores in omnibus procedere. Ad ipsum au :em Defensorem pertinebit interrogaroria dare, iuxta quae examinari debebunt Tes s , aue
ad Ossiritim sibi impositum pertinentia dirie tulimὸ praestare.
4. Pro fruendo Restitutionis in integrum beneficio, unica faυο rasilis restiario minimὸ IM-ficere debet , nisi ea per feeundam consermem sentevtiam , iterato causa examine , c semper Prosectionis audito Dei ensere , Derιt confirmata . Ex quo sequitur , quia Mesamans et soq'iniueuuio , quatuor confirmes sententias obἰinere debet pratisquam demissumis a Religiores beneficiis frui mois r avias videlicet pro causa Restitutionis in integrum, duas quoquν pr. ιιιtate Professionis. ς sunt, qua de iure tum antiquo, tum πο-- obse ari deinceps debebunt a Rectamantibus eontra Professionem emissum , o a Iudicib- θρον rectaminionibus dest satis e s hae emini sub poena nullitatis otium in resibus e sis exactissimὸ teneri, observari, o ad praxim a inceps deduri mandat , edi praecipit Benedictus XIV. in eis. Constitutisne .
pus, eo ipso , tribus votis Religionis. terisque Regularibus obser tantiis sit liber R. Nullatenus a votis solemnibus esse lo- lutum ; tum quia in Ep seopatu manet se in per Rel graius, proindeque votis flatui Religioso essentialibus adstrictus I tum quia nulla est neeessitas dispensandi eum illo irrhis votir , utpoth, quae ossicio Episcopali noci obstant, nee dignitatem decent, sta magis ad persectionem iuvant. I a D. Τάλ. a. q. S3. art. t I. ad A. re videtur definitum in Cap. de Monaeh. I 6. q. r. ubi di incitur de Monachis ad Clericatus ordinem evectis: Statuimus non debere eos a prior propino discedere. Habent igitur Religiosi Ep.scopi eamdem obedientiam praestandam , ubi voti obedientiae, Summo Pontifici omnium Religionum supremo Superiori; eau dem castitatem servandam , simul & pa pertatem, secundlim quam nullius rei veis tum dominium sibi comparare possunt, sea Leelesiae eui praesunt. Quoad caeteras observantias Re 'la res communior , Ac probabilior lententia eit , quod ad eas non teneatur. five ad culpam obligent. sive non , nisi tantum ex quadam honestate se decentiae debito. Ra. tio est, qum ut observantia Regulatis obliget aliquem sub peceato , ne cella est talem subjectum esse Regulae, & Praelatis ;Lex enim obligat tantum subditum; At Religiosus factus Episcopus liberatur ii iugo Regulae, ex Can. SIaturum I s. q. I. Er-
224쪽
Diff. 1. De Statibus Deo dicatis. I8o
st, ct ad quid teneatur e ectus R. Communiter censetur, solos Religio. las ineorrigibiles, pestilentes di scandalosos posse, ae debere e Religione expelli . Id cautum est in multis Religiosorum Regulis, maxime D. Augustini,& D. Benedicti; de ratio est , tum quia bonum commune Religionis bono cujuslibet palliculatis est praepo'endum I tum quia non est melior conditio unius Religiosi, quIm totius Reli. gionis. Posset autem Relig osus eam deserere , si dii pensabiliter esset deformata; ergo a pari, si dii persabiliter ipse est incorri. ibilis, potest , Religione ejiei. Ineorrigi.
ilis autem centetur, qui tribus vicibus iuridici convictus, ae animadversus de eodem erimine gravi , non sese emendavit.
1'orro Religiosus per justam sententiam ejectus votis religiosis essentialibus manet noxius , eaque quant om potest observare tenetur; sed liber est a caeteris Regularibus observantiis, etiam ad eulpam obligantibus, quia cum non sit ampli lis hujusce Religionis membrum, nee tali Regulae
subjacet, non videtur teneri ad eius speciales observantias. Tenetur tamen sub gra. peccato mortalem adhibere diligentiam, ut iterum recipiat tar; qu a elim se voto onstrinxerit usque as mortem in sua Religione manere, tenetur quantam in te este praeliare , dc impedimenta removere ;Superiores veto tales etiam emendatos, recipere regulariter, & absolute non tenentur, quia per ejectionem tuam iacti sunt
. s. Quid sit Religiosus A posta.
ta re fugitivus, de utrum Superiores eos aequi ere, Ac recipere teneantur erit. Fuinitivus propriὸ est is, qui sine Praelati sui licentia Φ Monasterio discedit , ut
extra ejus potestatem existens ad tempus 4iber ε .vagetur, interea animum habens te.
ligione recedit animo ad eam nunquam re.
deundi. Et se omnis Apostata est sugitivus, sed non omnis fugitivus est Apost ra. L cet in foro exteriori fugitivus pro Apostata habeatur, si propositum redeundi
probare non valeat. Poenae autem Apost 1iae non incurruntur, nisi per realem ¬ bilem extra Monasterii septa egressionem. ii enim paucis passibus animo aposta tandi e Conventu exiret, ct statim poenitens reverteretur; licet ob malam intentionem mortaliter peccaret, has petenas non ineu re et i quia medicus ac brevis recessus in soro exteriori non censetur eonsummatus.
item qui supra modum injust/ ab iniq
Superiore gravatus, aut in careere non ierinvato ordine Iuris detentus, aut, si ter ais, rebus ad iuuentationem omnino neces Iariis
inique privatus, absque licentia & ausag
re, & rarcerem infringere potest , ut ad 1orem Superiorem tamquam ad Patrem coniugiat. Nee obstat Tridenti sess. 2 . e. q. de Regulaνibus, prohibens na u lus Religi sus a Monali erio recedae, etfi cauta Superiorem adeundi, sine licentia in scriptis obrenta , qui intelligitur de eo qui sine gravi, sed tantam levi eausa, Superiorem
rro Superiores strictissim ε dc sub g a.
Vinimo peccato, Apostatas dc suo rivo quuere tenentur, juxta Cap. A nobi3 ex tr. Uatis de Cap. Refig. extra Henet. Quanda tamen fugitivus, aut Apost ta, ita est scandalosus & aliis Fratribus p riculosus ut nulla sit spes ejus emendati nis, nec abique gravi ae vero leandalo, cogi ac retineri possi, non tenentur Superi res eum violenter redueere. Quod si vero sponte redeant , & aliqualis emendationulpes affulgeat , ovem perditam super humeros belligne sublevare tenentur . ne linam fumigans extinguentes, & calamum quassatum infringentes, viseera Misericordiae Divinae immanitate sua su per se occludant.
egredi teneatur, ut Parentibus, non solum in extrema necessitate, de qua nullum ethdubium, sed etiam in gravi, constitutis ivbveniat. R. Nec teneri, etiamsi necissitas Proseosionem praeresserit, dee posse absque legitima Superioris lilaentia. Ratio est. I. Quia Iair IXiana nee paternae pote ita. ii iubest ampli lis ; unde obligationi Pare tibus subveniendi non tenetur latisfacere,
nisi quantam potest salvo suo statu: Pari
modo ac uxoratus uxorem deserere non imneretur , aut Clericus in Sacris eonstitutus non retur fieri miles , ad Parentibus fabrem um , eo quod status eorum id non patiatur. a. Quia per Professionem Religiolus Praelato suo traditur , di in eius potestatem transit; ita ut mortuus mundo censeatur; At res tradita non potest aula ri, ut Parentibus subveniatur, quando eo. rum inopia non est extrema; Ergo. Ita in
Potest tamen i Monasterio egredi, ad Parentibin subveniendum , cum his eondu
225쪽
Iso vari. III. De variis humanae vitae Statibus.
tionibus . I. Cum Praelati sui licentia , si habitum non dimiuat δε quod si dimittere creatur necessaria est Summi Pontis eis dispensiitio. a. Si in Monasterio degens eis subvenire non possit, concionando , legendo , artem aliquam exercendo , dici duodsi velo in Monasterio id praestare valeat, non solam potest, sed, di tenetur, etiam non obtenta Superioris licentia, in id pro viribus occultἡ adniti mcdis omnibus statum suum , de professionem decentibus , juxta D. Thom. citatum . 3. Modo extra Claustra existens omnia Religionis suae eL lentialia, de omnia quae sustentationem non impediunt, diligenter observet. q. Tandem modo ad Monasterium redire fit paratus , postquam Parentum necessi as cessaverit icum ipsi cessante absque vera Apostasia in saeculo remanere non pcuit.
De Praelaturis Rectetissis. QVSIL t. T TTitim lictat Religioso Or- dinis sui Praelaturas exis
petere & ambire. Iam probavimus ex D. Thom. D. Raym dc Antonia. ut plurimum hoe esse illicitum, atque mortale huiusce Dinnatio, Cap. 1. q. I. a. r. Quibus addendum
x, quod , si ex iisdem SS. Doctoribus , Clericis illicitum sit Benefieium Curatumo felere, ipsos tantummodo posse Benefici ut' simpleκ ambire ; posito quod hujus Beneficii verε sint capaces, de ipso ad suam
honestam lustentationem opus nabeant; a sortiori Religioso illicitum est ordinis sui Pi laturam expetere; eam p sumi non possit ipsam ambire, ut neeessaria ad victum re vestitum, quae ipsi Monasterium suppeditare tenetur, obtineat. ideo jurenterito convincitur eam appetere, principaliter propter ambitionem ; qua si non stimularetur, ae moveretur, de Praelatura minime curaret ; quod utique juxta Docto es omnes, nullo exoepio , omnino damnabile est, ae mortaliter peccaminosuru . verumtamen nἡ nimio damnemur Ri. gorismo , observandum est . t. Religiosum
c idem de Clerico respectu Benefieii Cu alidicendum est 3 qui nihil de ea pacitate sua temerarie praesumit, sed in solo Dei auxilio eonfidit, qui circa sortem suam Superiorum voluntati, ac Divinae Providentiae dispositioni totaliter se committit . quidue sincero zelo flagrans, nihil aliud quam M. num Religknis suae, & gloriam Des quaerit; non solum lieite, sed di meritori ε in Ora. tionibus suis dicere posse eum Isaia Propheta ; Ecce ego; mitte me. Et se exponitur illud Apostoli: Qui Episcopatum defiderat, bonum opus desiderat e quia nimillim se dispositus non praeesse piaeche, sed
Observ. a. Quod litat nullus absque pravi peccato, di quidem Simoniae, munuscula, obsequia, preces, adulationes, dic. adhibe . re possit, ut ad Praelaturam promoveatur potest tamen, si aliunde, ut mox dictum est, bene sit dispostus, plomotionis suae justa ae rationabilia impedimenta removeore. Dixi Justa ac rationabilia. Si enim ab obligationibus ae muneribus suis hoe intui. tu abstineret , proculdubio quae tua sunt quaerere, non quae Iesu Christi, evidenter
QUER. a. Quinam e Praelaturis Religiosis iure excludantur tri. quentes exeluduntur. r. Illegitimi non tamen illegitimae, ut Abbatissae, Priorissae, dici chm jura exeludant tantummodo viros. I. instendentes intra quartum gradum , Iudaeis, Mahometanis, vel Haereticis, quorum ossa igni tradita sunt . 3. Transeuntes de Mendicantibus ad non Men. dicantes. q. Insames. l. Exeommunicati, Interdicti, Suspens, Irregulares. ε. Continui valetudinaria munus suum obire non valentes . 7. Monstruosε , deformes , &e. quae apud Auctores videnda sunt.
AER. 3. Quaenam in superiore requia
R. Tres praecipuas requiri. r. Sesentia, Ac quidem non modici, ut nedam seipsum in distieultatibus occurrentibus regere posis sit, sed ut eos, quorum sibi cura commisissa est , viam salutis ae debitam Regulae promissae observantiam valeat edocere. Unis de si suffcientis eruditionis ae instructionis defectu ipsemet, aut subditi, quibus praeest, erraverint, ignorantia ejus non solam non excusabit , sed Ac aeeusabit in tremendo Dei Iudicio. a. Prudentia non earnalis, sed coelestis, cujus lumina illustratus su ditorum suorum qualitates perquirat , inclinationes bonas , vel malas investiget, dispositiones perscrutetur, ut juxta persinnarum loci, ae temporis cireumflantias, eorrectiones atremperet, ex dissimulationes adhibeat, es aut rigore nimio, aut indulgentia laxiori, bonum commune, di pa ticulare patiatur detrimentum a quo e
cusari non poterit, dicendo non putobam. 4. Chaia
226쪽
Diff. I. De Statibus Deo dicatis. Io I
x Charitas servida, ut omni cura subditis suis eorporalia ac spiritualia, quantam fieri poteli, subministret; cujus paternae sol. licitudinis desectu . si quis subditorum intematum ruat, aut ad laxitales de irreg tritates protrahatur, ejus iniquitates pomtabit mram Deo , qui sanguinem ejus de manu ejus requiret. QUAER. q. .ae sint Superiorum muniae M via assignamus praecipua. I. Exem plo caeteris praelucere, communem in Omnibus victu , vestitu, habit..tione, vitam agendo, lolitudinem sectando, Resectorium cum caeteris, & maxime Chotum indeselse frequentando, caeterasque regulares Oblervantias adamussim cbservando . Quae tacita eli in Superiore obligatio, ut communiter censeant Dinores irregularitatem ,
quae in lubdito levis est di venialis , inbuperiore gravis, & mortalis evadat. Σ' Inlituere, Κ exhortari subditos in doctrina sana; ideo graviter peceant Superiores qui, vel ex incuria , vel ignorantia, quae
eos nullatenus excusat, aut raro, aut nun. quam verbum habent exhortationis , aut
instructionis ad suos lubditos, maximi Iuniores, Lai cos & Clericos; qu que Fidei
Rudimentas Regulae praecepta, status Religiosi obligationes eos edocere negligunt . 3. Prudenter delinquentes corripere , ne ignave omnia dissimulantes, penitus ruat aut labefactetur regularis observantia ἱ quam ita sartam lectam, conservare tenentur, uti si vel una, etiam levissima , eorum culpa ae negligentia desuescat aut pereat, secundum omnes Doctores gravi peccati rei e Dfieiuntur; quia, licet haec de se levis se inobservantia, ejus tamen eontinuitas acer. vat im de in effectibus luis spectata , gra vis eli utique de per magna.
TRes status Saeculares specie in quibus
caeteri status continetur, hie nobis exponendi occurrunt. t. Est status politi. cus de civilis. a. siaconomicus de domesticus. 3. Est diversarum artium ad publicam utilitatem conducentium.
De Sinu Politica ἐν civisi. STatus politieus seu civilis . tres item
Status complectitur. I. Principum M. Magistratuum. I. Ducum et Militum. 3. Iud cum re eorum Ministrorumῖ de quibus singulis quaeitionibus.
Quaenam sint Prine um ae Magistrataum, is , subditorum, praecipue inuamine TRes sunt praeeipue Prineipum, in i iitratum dc Potestatem saecularium
Trima : Divinas leges , Religionem de Ecclesiam auctoritate tua tueri, si quidem omnis Potestas, eam sit a Deo , ad ipsum Deum, , quo derivata est, de ad ejus E clesiam, culus Prineipes sunt filii , reserridebet, juxta illud D. Aug. Tract. I . in Io: μοmium ν δε- Repum est. M E
clam sancta , cujus ficus pol ipsi sum , h
beat ipsorum tempore imetram pacem, inquietem. Et Coelestinus Papa i cribens ad Theodosium Imp. dieit, Ptinet pes magis Dulcitos esse oportet de mee Eeel amn . quam de Dorum M uum feraritate ; eum enim primo eorum eura esse debeat, vi quae Deo placem, conserventu : Hine. Resia. Principes, Magistratus, Ece. gra viter peerare . I. Qui irandalosas Populi dissolutiones, lupanaria, ludos alearum, usuras publieas extirpare ae reprimere nea gligunt. a. Qui diebus Dominicis de Fini. vis Omeinas aperiri, Choreas publieas a . Nundinas de Mereatus haberi vinum Diavinorum Ossieiorum tempore, a Cauponubus ministrari, permittunt. Qui Haereintleorum Conventieula dissipare non eurant.
q. Q ut jura Ecelesiae pro virili non defendum. I. mi in Melesiasti eam Iurildictio.
nem attentat. deciseeunda Obligatio est Populi sibi eom. missi saluti de ineolumitati diligenter invigilare. Reges quippe de Principes non s iam , Seriptura saera , sed a Sapientibus Ethnieis , Pastores Populorum appellantur ; quasi qui eorum non suam, curam g rant; nec Rex , Tyranno dissert, nisi quod latinus suum ipsius eommodum quaerat, Pi inceps vero subditorum: Hi . Resia.
227쪽
1ya Τract. III. De variis humanae vitae Statibus.
Resia. Potestates saeculares graviter peccare. I. uiri Populum tributis nimia in gra. vibus onerant. a. Qui injusth vexatos non defendunt. 3. Qui vias seeuras & 1 Sica.riis libetas esse non curant. - i rerum ad victum de vestitum necessarium eopiam is Civitatem inducere notabiliter negligunt. , Qui res supradictas nimio pretio vendi permittunt, Ece. lTertia obligatio est justitiam , tum vindicativam in eriminibus puniendis, tum di. stributivam in oneribus distribuendis , inviolabiliter servare. Iustitia enim Regno. rum omnium basis est & fundamentum ;et sine ea , inquit Augustanus , lib. q. de Civit. Omne Regnum non est , nisi ma. gnum latrocinium. Hine. Resel. Toparchas seu Dominos tempora. les, his atque potestatem vitae ae neeis habentes, gravissimε peccare. i. Qui ossicia lics ae ludices probos ae idoneos in ditionitus suis, ad justitiam cum timore Domini exercendam . non constituunt. a. Qui
uir sim digne ossicio suo iungantur, inquirere non latagunt. 3. Qui in ditionibus locum idoneum ad ministrandam iustitiam,& carceris tutos, juxta Edicta Regia etigi aut conservari non eurant. q. Qui vel lumptibus parcentes, vel Amicorum aut Parentum commendationibus nimium indulgentes, erimina in ditionibus suis per. petrata secundum leges puniri negligunt. 3. Qui eum criminosis de aliqua peeuniae summa sibi eonserenda pastiscuntur, ut liberos eos dimittant ἱ quo casu ad restitu. ionem, non quidem crammosis ipsis , sed pauperibus iaciendam , strictissime tene, ltar, eum nullum in hane pecuniam dominium habere possint. Item contra justitiam , nedum distributivam, sed di commutativam, graviter peccant, & ad damnum praeteritum & futurum compensandum, strictE tenentur, Consules, collectores, ct caeteri, quibus tribu . torum impositio commissa est, qui de sa cultatibus Coneivium suorum minime inquirentes, nonnullos plus aequo onerant , quique huic injustae impositioni, mandato, consilio, eommendationibus, oc quovis alio
moad Subditorum obligationes erga si .
in luperiores Potestates, tres praecipuae an. numerantur e omnem nimirum reverentiam exhibere, es, Hientiam praestare, dijusta tributa sol re, juxta illud Apostoli Cui vectigal vectigal, cui honorem honorem :α Omnis asima Potestatibus svlimioribus subito sit. Propter primam ; oblIgationem,
se tractiones, contumeliae , maledictiones , in Potestates jactatae, longὲ graviores sunt, qu)im si in privatos homines committerentur. Pro er laeundam, inobediens &protervus in ipsum Deum insurgit, cujus ordinationi resistit. Propter tertiam, tributa justa destaudans injustitiam committit de ad relli tutionem tenetur; et, in tributa jure naturali, divino de humano, Regibus& Piineipibus debeantur.
o Ui millitae nomen dederunt, vi staώ
tus sui, triplici obligatione devictii. Fidelitate de obedientia erga Prine pem dc militiae Praesectos. a. Charitate dc mansuetudine erga Populos, pro ovibus militant. 3. Fide dx justitia erga iplomet
hostes, adversas quos pugnant. Contra primam obligationem graviter precant. i. Qui militiam absque missione deserunt. a. Qui ad partes inimicorum transeunt. 3. Qui militiae secreta revelant. q. ui, et tam cum vitae perieulo, Ministerialibi imperata non praestant. Item mortali ter peccant. dc ad restitutionem tenentur. Duces Et Tiibuni. i. Qui suorum Militum numerum non complent, dum possunt de debent. a. Qui in copiarum recensione ex traneos non Milites, gallicE, Passe volor, supponunt . 3. Qui annonam extorquent pro Militibus, quos non habent. q. Qui Militibus annonam jam corruptam ministrant. 3. Qui Militibus debitum ilipendium
retinent. Qui pecunias exigunt a locis, per quae trant eunt, nε diu morentur, aut in alios emigrent. 7. Qui Militibus plura syngrapha tribuunt ad illorum , vel proprium emolumentum , in damnum alterius , A C. Contra secundam obligationem peceant mortaliter , dc ad testitutionem tenemur Milites, qui hospites tuos variis modis v xant, ut pecuniam aut aliquid indebitum ab eis extorqueant. item dc Duces , qui
similia permittunt Militibus suis, nee quaesurati sunt, aut injuste extorserunt, eos restituere cogunt. Contra tertiam obligationem peceant graviter Duces dc Milites. r. Qui fidem da tam hostibus frangunt , aut fraudulenter interpretantur . 2. Qui auctoritate propria,& non
228쪽
Diff. II. De Statibus Saecularibus. ' Isr
& non imperati, praedam in eos exercent. 3. Qui glandes , puteos, aquas, dic..ue neno inficiunt. q. Qui directe occidunt eos, qui nec arma peliant, aut gestare solent:
V. g. Pueros, Mulieres, Senes, Religiolos, Clericos, Peregrinos, Rusticos, Meleatores, etiamsi praeda orbis fuisset ipsis con- cega. 3. Qui Ecclesias diripiunt, de rebus Divino Servitio conlecratis sacrilegas ma. nus injieiunt. 6. Qui serro & neci non parcunt, dum ipsis a Militiae Praefectis im Peratum fuit. 7. Qui ex motu vindictae &odii quoslibet hostes, etiam justἡ, truci. dant, aut ipsis damnum inserunt, die.
Quaesam mi Status Iussicialis obliga.
PFrsonae ad Iudicium concurrentes sunt
catus , Reserens , Procurator , Notarius ,
bcriba, Lictor seu Apparitor; de quorum obligationibus sub diversis agemus titulis. De Iutice. Iudex se dicitur , quatenus ius dicit , seu determinat ae definit quid unicuique is debitum ex tultitia; sive ea sit commutativa, dum de bonorum restitutione agitur; sive diitributiva , dum de oneribus aut praemiis conserendis; sive vindicativa, cum de criminibus plectendis. Hujus qua tuor sunt obligationes praecipuae . Prima est, ut auctoritate legitima , de competenti praepolleat.'Ratio. D. Thim. est a. a. q. 67. a. r. quia sententia Iudicis
est lex particularis: A qui nulla lex nisi subditos obligare potest; er o nemo potestae debet serre sententiam in causam, vel
pellonam, nisi subditam; Ac qui hoc attentare praesumit, nullam Plane obligati
nem inducit, sed re contra justitiam mortaliter peccat.
Secunda obligatio est, ut scientia suis. cienti sit praeditiis. juxta illud Psalmisiae: Erudimini, qui iud eatis terram. Ideo nullus Ossicium Iudicis astumere debet, nisi
scientia competenti sit inli ructus, vel bre. vi eam comparare possit dc in ere1 a'Iudicio serendo ab ilineat: Alioquin mortaliter peccat, dc damnum inde secutum re uituere, dc compensare tenetur. Si autem non ex ignorantia vel fraude, sed ex infirmitate sapientioribus communi, injullam. t. Moral. Tom. Ltulerit sententiam ; non tenetur quidem restitutionem sacere ex propriis, sea tanium si aliquid commodi inde percepit :Tenetur tamen curam omnem impendere,
ut sententia rescindatur, vel appellatione,
vel alio modo possibili. Tettia obligatio est, ut justitiam, dc in.
tegritatem illibatam in omnibus conservet. contra quam peccant Iudices, oc ad testitu. tionem tenentur. i. Qui rationabilem diligentiam in Causis examinandis ae terminandis non adhibent, si inde Partes aliquid detrimenti patiantur. a. Qui metu, avaritia, odio vel amore, vel quovis alio teris reno respectu, sententiam injustam seiunt.
tum quoad litis substantiam , tum quoa sumptuum ad judicationem. r. mi munera luscipiunt, nedlim pro serenda sententia injusta, sed & justissima ; quia ex ossicio ad
hoc tenentur, nec quis potest, salva justitia, pro eodem labore duplex pretium recipere. Imo censent communiter Doctores, Iudicem recipere non posse munera , etiam
liberaliter oblata , licet ad restitutionem non teneatur; tum quia id , lege divina est inhibitum; tum quia gravi committiese periculo graviter peccandi: Iuxta illud
Deuter. I 6. IS. Non acripies personam nee munera: quia munera excaecant oculos D.
pientum , mutant verba Justorum . q. Peceant contra justitiam, dc ad restitutio. nem tenentur, qui eam possint ae debeant serre sententiam, ad aliud Tribunal, tamquam novi'Pilati , judicium transferunt . s. Qui sententiam serunt ambiguam, ut ad novas interpretationes deveniatur. 6. itin re evidenter justa unum litigantium ad compositionem, sub dubii eventus praetextu, accedere fraudulenter inducunt. 7. uisententiam non proserunt aeque cito ac deberent, tricas atque cavillationes, dc seria malitates inutiles permittendo, ac dissimulando , quibus litigantes defatigantur de exhiuriuntur. 8. Qui judiciarias sportulas,
pallicὰ epices , tam pro se , qu m pro aliis, pluris quam par est, contra leges fa
tarta obligatio, ut in Iudieiis serend sorduiem Iuris a legibus statu tum religiose servet. Clim enim Iudex non a te , sed a legibus auctoritatem judicium exercendi acceperit, non juxta placitum oc ambitrium suum, sed juxta legum praescripta, illud exercere potest ae debet. Ideti Iudices straviter peccant, qui absque legitima causa poenam a legibus statutam, vel nitabiliter relaxant, aut augent, qui absque
229쪽
praecedente infamia specialem inquisitionem instituunt, qui abique gravibus indiciis, aut semiplenu probationibus Reum citant, detineri, aut torqueri jubent, die. Hic dubium grave occurrit: Utri,m sei. licet , Iudex teneatur Reum per Testes probatum condemnare, quem privata scientia novit innocentem, maemque nulla alia via liberare Dotest, vel Telles per varia intervalla strictius examinando, vel eos minis terrendo, vel Iudicium protrahendo, vel carcerem aperiendo , si citra gravius damnum fieri possit, vel eausam ad Iudicem superiorem remittendo , ae deposita persona Iudicis Testis offieium assumendo,cte. Communior atque probabilior sententia est, Iudicem talem Reum existimatam, saltem in causis gravioribus, ubi de vita, non de solis. mulctis meuniariis agitur , absque gravi peccato damnare minimε posse. Ratio est. r. .ia lege dIvina & naturali prohibilum est, cte intrinsece malum,
oecidere innocentem, adeoque nunquam licitum: Leotur enim Exod. 23. i. Insontem Justum mn recides, nee suscipies vocemnumsarii, nec in Judicio plurimονκm aequiesces sentem is, ut a vero devies. Et sicut nullus potest cognoscere non suam , ut talem cognitam; eo quod non suam eogninseere sit intrinsecε malum ; pari modo, &ob eadem rationem . nullus potest conde.mnare justum, ut talem eognitum. 2. Leges civi es veritatem causae , At justitiamplieis & prinei palios intendunt, qui in prohationem jutidicam , quae est tantummodo medium ad illam. Siquidem Testes se nisdam leges non assumuntur, nisi ut de veritate Iudici fidem saetant. Testes vero inpiaesenti casu nullam Judici fidem saetunt,edm man sestε sibi contrarium constet :
Dices. Iudex personam publi am sustinet, secundam quam iudieare debet. Dein de effatum est indubitatum , D. Amb. reis latum, Ser m. ao. in Psalm. lis. Bonum Iudicem nihil ex o rbitrio suo facere, sed iuxta
Ieger, iura Ποπumiare. R. Distinguo,
Iudex debet judicare ; ut est hersona publiaea, Reipublicae nomine, in his in quibus , Republica potestatem babet, C. in quibus
non habet, N. Respublica autem nec π.tuit, nee volvit Iudici conserre potestatem innocentem occidendi, de cujus innoeentia constat, cum hoc sit intrinsecε malum. Et Iudex juxta leges & jura pronuntiare tenetur, dum de satio pronuntiat; sed in prae.
contra, nee juxta leges pronuntiabit, quod ipsi omnino licitum est. De ruferente. Reserens, seu Relator Causae , Gallice, Euno teur, mortaliter peccat, re ad restitutionem tenetur, qui eulpabilii et male refert , aliquid nimiram substantiale ex ine ria , aut fraude praetermittendo, unius Par tis justitiam plus quam alterius exponendo ἐ& secretum uni in praejudicium alterilis manifestando uno verbo partialiter, negligen ter, aut fraudulenter in causae expositione se habendo. De Actore. Lieet Actor in genere dicatur , qui in qualibet Causa, tum criminali , tum civiali, ad judietum provocat, de litem intenistat I speeiaster tamen Actor seu Ac lator dieitur, qui aliquem coram Iudice climine accusat, ad vindictam publicam obtinendam ; quod crimen sub poena talionis se probaturum spondet ; Quod si vero h
non spondeat , dicitur tantummodo Deis nuntiator . In omni Actore tria requiruna
I. veritas , nε alterum deserat vel a euset de falso erimine, de nihil in processustis proserat, quod veritati minas si eo sonum. a. iustitia, ne aliquid injustum moliatur, Testes falsos adhibendo, Iudices eoris rumpendo , aut de eorum sententia julta injus E appellando, &e. quae omnia pecca ta sunt mortalia, dc ad restitutionem aut eompensationem damni illati obligantia. 3. Recta intentio; ita ut reum non acculet aut deserat, nisi quia tenetur, aut ex j
stitia, si aceusandi. vel ratione ossicii, vel pacti, vel stipendii sibi incumbit obligatio;
aut ex charitate, si crimen in malum publicum vergat, &GD. Testibas. Testἰtim duplex est oblivi Io . r. Testia fieari dam , legitimo Iudice trahime suae
interrogat; ; id est, dum de erimine aliquo praee t infamia, vel lassicientia lup petunt indicia. 2. verum absque sum testi ruriri psiquidem salsum testimonium gravissimum est peccatum, tenenturqae issi Testes ad
230쪽
Dissi II. De Statibus Saecularibus. Is 3
restitutisnem damnorum , quae ex fallo te latio is se extenditi autem Superior stimonio intulerunt, ut per te patet . est respectu ejus qui Judieat , dejus Plaeta. Quatuor autem titulis quilibet testifieari tiotiis enis ad hune calum se extendit; Κει tenetur, dum h legitimo Iudice de legiti- go in tali casu Reus ipsi parere tenetur. mo ordine est interrogatus . . . Titulo boni Si quidem obtemperandi obligatio a iure im- communia , cui omnes conferre tenentur ἔ perandi essentialiter dependet ; ita ut si ali in nunquam ad veritatis cognitionem,& nulla adsit obtemperandi Gligatio, nullum criminis punitionem deveniri posset. a. Ti. adest jus imperandi; sevi vice verta , situlo charitatis, dum alterius innoeentia m. nullum adsit ius imperandi , nulla aderi ericlitatur, vel si desectu testifieationis ali obligatio obtemperandi; Atqui Adversarii quis grave damnum injus E pateretur . ultro fatentur in tali casu ludicem πις im Titulo obedientiae Superioribus debitae. q. perandi habere ; ergo fateri enuntur Reum Titulo iustitiae juxta Doctorum eommunio,ipsi parere teneti, nisi sibimet eontradicererem ae probab. t orem lententiam; quia pomvelint. sio rudicis legitimo imperio, subditus eiu Dieunt. t. Nullum teneri arma emtradem obtemperare tenetur, eiam titulo ae seipsum praebere, aut arma propriae defen- servus Hero suo: Servus autem ad id te sioni necessaria deponere . a. Testes etiamnetur ex justitia: igitur, si Telles legitimὸ juridicε ot eum iuramento examinati v eis citati , ex tultitia Iudici parere tene nror, litatem dicere non tenentur , si inde sibi di quilibet jus habeat auctoritatem Iudicis aut suis grave detrimentum timeant ἰ e implo andi , sequii ur Testes contra iusti go mulio minas Reus eontra seipsum leotiam mecare, & ad restitutionem teneri, sititificari tenetur in mortis perieulo. 3. Non ex reticentia veritatis in causa sint, eur obligat lex positiva humana eum vitae moaliquis ius suum amittat. riculo; Ergo Iono minus lex privata s Nonnulli tamen sunt casus , in quibus dicis. Testes , etiam ligitimε imperati , contra Ri. Ad r. Dum quis injust/ impugnatur,
reum testifieari non tenentur. i. Dum subinon tenetur arma deponere, C. dum j seereto natui ali crimen aerepetunt; modoistE, N. Reus autem 1 legitimo Iudice, i tamen crimen fit praeteritum . non autem gitimo ordine interrogatus, justi impugna. suturum pro magno Reipublicae, vel inno tur . nee absque peceato per injustam in centis proximi malo avertendo . a. Dumi dientiam seipiam defendere potest . Aderimen per illatam injuriam. v. g. Litteras a. Inter Reum de Testes id diseri minis est, aperiendo, cognoverunt, quia Me iniuria ' quM Testes, utpote innoeentes. ias ha- conventioni de secreto servando aequivalet. l beant vitam suam, bona de eonsanguineo 3 Dum rationabiliter praelumitur testim i rum suorum conservandi, non autem Reus,nium lare inutile. a. Dum Aceusatus, Padi lis elimen , se perpetratum de lemi elene tibvs satisfecit. M Dum ea testimonio sibi j jam probatum. Adde quod jus Pr ationis
de suis Parentibus usque ad quartum gra. t Iudicia in tali talia non se extendat erga dum notabile damnum imminet, nee eri. t Testes, benε quidem erga Reum semi-μωmen Reipublieae valde est perniciosum, utinὰ eonvictum. Ad 3. ideo, lex positiva hu- crimen Haeress , latis Majestatis, Vmin. t mana cum vitae periculo non obligat, quia virum, octa tune nullum hujusce legis extat praee pium, nee Legislator humanus potuit aue De Reo. voluit id praecipere. Iudex autem verῆ po. test, de de facto vult, Reo sem, plene eonis Tres sunt Morum aut Criminoserum victo praecipere, ut veritatem lateatur. Si obligationes. enim id eidem praeei vere non valeret, Primo. Crimen proprium fateri. dum auque gravi pereato apium interrogare non se novit A leotimo Iudire, de legiti no odi posset, elim in hoc auctoritatis suae limitesdine interrogatum; dum adstini nemis cra lexcederet, quod nemo sanὸ dixerit. via indicia aut semi plena probatio; α hoe . tam ob causam censent communiter D etiamsi ob huius erimmis confessionem monictores, Reum, quem Iudex inter at de te plectendus esset, iuria communiorem ae . facto, quod absque eulpa, saltem lethali, probabiliorem Doctorum sentemiam . Ratio perpetravit, non teneri vetitatem fateri . D. Tholm est 1. 2. q. 69. aνe. F. quia pre Si v. gr. I trus Ioannem octidir servato risu ad debitum JUniae, quM ahquis ob imoderamine ineulpatae tutelae, Me ceris