장음표시 사용
251쪽
Diis. I. De Virtutibus, & Vitiis.
nam, tapetes actum peccati, dicitur ipsa censentire, sive cogitet de lege aeterna , i venon. Cum enim euitat de lege Dei, actu
eam contemnit: cum ποῖ non cogitat, eam
Begligit ter modum emisionis cuiusdam. Prob. Ex absurdis, quae ex doctrina contraria manifest E sequuntur.
. Sequitur, horrenda quaeque flagitia invitis perditiissimis, qui in peccando de Deo minime cogitant, di in Atheis Ec idolola.
ttis, qui Deum non noverunt, non esse vera peccata morte aeterna digna: imo sequi. tur peccatores eo magis excusabiles esse iquo flagitiosiores sunt di minus de omnia Dei cogitant; qao nhil absurdius atque horribilius excogitati potest.2. Sequitur , pejorem esse eonditionem eorum qui Dei notitiam habent, qu1m Gen. tium quae, ut ait Apostolus, ambulant in vanitate sedisus sui, tenebris ebscuratum ba. bentes intellectum, alienati In via Dei per ignorantiam, quae in illis est propter Grei ratem cordis inorum, qui risperantes tradi. derunt se impudicitiae in operatiοηrm immunditie omnis. Cum rarissim d peccare possent Theologic8.3. Sequitur quod qui vita discederet post
peccatum turpissimum atque gravissimum, sed , ut aiunt , duntaxat Philosophicum , nee sere damnandum, nec salvandum. Non damnandum quidem juxta mentem adversariorum I nee utique salvandum, eum scri .ptum sit, quod qui talia agunt regnum Dei non possidebunt. Numquid ad lymbum talis precator destinaretur sed haec fictio mani. leste est erronea; cum de fide sit solos pue. ros, qui non propria sed aliena voluntate peccaverunt , ad hune lymbum destinari posse. Ofie. Illud D. Tham. I. a. quaest. Ti. nrt. 6. ad D Theologis eonfideratur per .catum praecipue, fecundiam quod est eis nocentra Deum. A Philosopho autem moransteu di m quos contrariatur rationi . Ergo
D. Thom. agnovit,& docuit distinctionem peccati Theologiei, & Philosophici. M. Distinguo Conseq. D. Thom. agnovit distinctionem sol malem per intellectum pec .cati Philosophici, de Tneologici C. distin .ctionem realem N. Idem agnovit & docuit peccatum considerari posse , vel quatenus est offensio contra Deum , vel quatenus contrariatur rationi ; sed nuspiam docuit aliquod esse peccatum rationi contrarium ;quod non simul in Deum pugnet, nec sitcsselisa Dei.
De pereatis eorris , oris, ἐθ' operis, ubi de delectatione morosa. Ol. i. T Ribus messis, inquit, D. Gre ν r. I l'ap. tentatio regitur, suggestio ne, delectatione , y cousensu. Proposito ab intellectu oblecto jucundo, vel injucundo , naturaliter exurgit in corde erga illud ob. jectum complacentia, vel displicentia : sub. uitur denique consensus, quo rem exeo. gitatam, de qua delectamur, aut tristamur assecui, vel re sugere exoptamus. Net. 2. Duplicem esse delectationem . involuntariam scilicEt , di indeliberatam . quae in a. ppetitu sensitivo independenter hvoluntate ex mala cogitatione suboritur Voluntariam ae deliberatam , quae ab in tellectu percepta, Voluntate approbatur . Et haec morola delectatio nuncupatur; non quidem ex tena poris diuturnitate, eum untiaco instanti possit quilibet huie delectationivcluntarie ad hae rere; sed ex mora voluntatis, quae post hujusce cogitationis ae deis te lationis advertentiam, eam non repellit;
sed in ea immoratur, ae quasi quie eit
abique desiderio ulterius ad opus malum procedendi. Nol. 3. Triplici modo voluntas huic malae delectationi adhaerere potest , atque in ea immorari & ipsam approbare. t. Εκ- pressE & positivε, dum voluntas delectationem perceptam per actum positivum vult atque intendit. 2. Interpretati ve dc negative ; dum ipsa non quidem delectatio. nem positi vh approbat, sed eam advertens non repellit aut coercet. I. Virtualiter, dum causa influens in delectationem, di talis eo. gnita, libere a voluntate ponitur, sive in . tendatur talis delectatio, sive non. Not. q. Cirea triplex objectum delectationem versari posse. vel circa ipsam mel e gitationem rei malae, quatenus est utilis ad aliquid; vel circa modum mirabilem, in. geniosum aut ridiculum, quo res est peiacta ; vel denique circa rem ipsam cogita. tam . Si delectatio versetur tantum ei rea cogitationem rei malae, vel circa modi m quo peracta est, consensus in hanc delecta tionem non est de se mortalis. S quidem talis est delectatio, quale est objectum ex quo oritur : cogitatio autem alicujus rei, de modus mirabilis aut ridiculus , quo' tesperagitur, de se utique non sunt mala ergo nec eorum delectatio. Imo delectatio orta
252쪽
Trast. IV. De Virtutibus, & Vitiis.
ex eogitatione rei malae meritoria esse D. test ; ut si quis de peccatis cogitaret, concionandi aut dii putandi gratia. Dixi per se, nam per accidens, ratione periculi contentus in ipsam rem, delectatio de cogitatione , sicut & de modo , mala saepius e v
Quaestio est igitur tantummodb de de e
ctatione , qaae vertatur circa ipsam rem ma
lam cogitatam . De qua quaeritur. 1. V Iom. sit de te peccatum mortale. i. Utrum ad delectationem morosam Zc mortalem salticiat consensus interpretativus, aut negativus ἰ circa quod .
Dico I. Moro a delectat o de objecto repraeieritato mortaliter malo pec istum elimortale, licet nulla adsit volum is rem malam aIsequendi. Prob. r. Ex Scriptura Proveib. i . U. v c. Abamlaa: to cogitationcs malae , ct Nap I. 3. Por verss cogitationes separant a
Deo. Et D. A. r. Lib. . I. de Trin. c. I .d:ct, ni ou solus bomo damnabitur , nisi haec ρνα sine u lun: n e Veraad ι, sed eum volnutate animtim sol b.tt o lictandι, Iesius cogitationis Ientiae. Ir e se peccata, per Mearatoris gratiam remittactur . Ideo Doctrinaecium qui censen: hanc pravam delectitio.
n m peccatum eiSe tantummodo veniale ,
d. mn ita est , Clero Gallicano au. ITOO. tamquam salsa, temeraria, scandalon, in praxi periculola, concupiscentiam iovens , in tentationem & in gravius peccatum in. ducens, contraria & injuriola S. Aug. Prob. a. Ratione: quia dum aliquis de re mala cogitata delectatur & ei voluntas id immoratur, proculdubio convincitur aliquo aNctu teneri erga talem rem: Atqui assectus erga rem mortaliter malam peccatum
est mortale I ergo & de ipsa voluntaria delectatio. Porro quod dicitur de delectati
ne in re mala, non absimili ratione dicen.
dum est de displicentia in re bona; ut dum quis tristatur de hcno Dei vel proximi ,
vel de bono aliquo virtutis opere , Religionis, misericordiae , temperantiae , obe. dientiae, &c. cum haec tristitia aut displicentia asseclum malum & peccaminotum , ex quo oritur, evidenter arguat. Dico II. Morosa delectatio de re mor. taliter mala peccatum est mortale; Dum advertente ratione voluntas circa illam se
habet negativst, licEt eam positive non approbet.
Prob. Ratione multiplici. t Ouia si quis posset ab que culpa gravi in hae delecta. tione immorari, di eam non repellere, dum advertit , posset etiam sine gravi eulpa
eamdem politi .e appetere , quod sillum est. Otrium quippe eit nas positive appetere pol se, quos de se est itidissere, is r ilis lud autem de se eli ita disse e , quo 1 absque ulla necessi a te licite in nobis pati p .su mus, d. im illud facili negotio repellere va
et illa moto a delectatio, q iam nCn repeli: mus, datia eam a lucri inius voluntariae ia ergo piccamino: a. Il ad namque Voluntarium ii t saltem interpretati v E, quod nari re p. llinius cum rossumus . e debemus: Debemus autem delectitionem de re malaepellere, quia ad in .lum nos impellit, &pe candi periculo proximo nos committit.
Ma al. ter enim impossiibile eit , ut qui se delectati se simit, ab que ulla utili aut honesta ratione, delectationem positi vh non 2pprobet, ipsique formaliter non assentia-
Per praeceptum non eo cupisces tenemus ulique nc dum concupiscentiis noli is non comen tue, ted dc eas . 'libere, cum
praeceptum illud timui negativum sit atque
a firmiativum. Ubi tamen obiervandum est
praeceptum illud, quatenus positivum semper quidem obligare, sed non pro semper: ideo casus evenire pinest, ubi delectationis hujus o casionem c idem dicito de motibus sensualitatis in eoi pote suscitatis Vitare non tenemur , d lim nempe proptereant aliqua actio nece saria , utilis Ec ho- ne ita foret omittenda; modo tamen ulterioris consensus nullum plane adsit periculum. Ex dictis. Resolv. i. Q i morosh delectatur de quo. cumque malo, hic de nune sibi illicito, si . ve I se, si .e ab alio commisso, Aut CDmmittendo, quodque committi poteti, vel non potest, tale peccatum perpetrat, quale est mainin de quo delectatur. Resore. 2. Nesis est delectari de actu inistrinlece malo , etiam per accidens citra culpam commisso v. gr. de p alimia ne nocturna, aut de homicidio casu perpetrato.
Resolv. 3. Omnino viduis illicitum est, delectari de eopula praeterata, di Sponsis defutura, imo dc ipsi mei Conjugatis de copula vel praeterita , vel sutura cum tua comparte absente . Nee audendi. sunt Casia liae, qui carni de sanguini nimium indulgentes, Conjugatos de talibus voluntariε se delectantes , a mortali excusant . Ratio est. t. Quia similes delectationes vehementem corporis commotionem habent tibi annexam, de ex natura sua ad pollutionem
253쪽
Diff. I. De Virtutibus, Sc Vitiis.
tionem inclἰnant. r. Quia, licet haru a delectationum c blectum licitum fuerit aut su. tutum sit, tunc tamen temporis, & in tali circumstantia non est licitum , quatenus actualiter ei gitatum. 3. tauia hae delectationes Iuni initium quoddam carnalis co
Maaedam copula imagina. lacta extra Matrimonium,
proindeque sub peccato mortali proh b. ta.
sartii coni sit , aiunt ipsi , gravis nimium,
in ore rua , aes eius coormationem , ω elu LGliouem patio audere necessarium duxim Ys. Et m/m. o quidem , Imentatιs nimiae dam stari
minimὸ potes ambis noster , quin eum ipso .irmnari pariter debeant sapisutiores Neologi , ω boue multi. Unum , veι aberum his tantum referemus . sit μῖmus Natali ab Alexandro, qui ιn Tractatu de peccatis Reg. so. ρ m. ipi. postquam paruit minime licere Via,ir de Orere cciniugali praeterito , oe sponsis de futura a quo gra i culpa delectationem eamare I maxime eum huiusmodi voluptatis recordatione, aut praegustatione quadam nefarios in se li-b: dinis motus excitant, de periculo pollii ionisse exponunt , sic aduit , quad attinet ad O. sum nostrum . Idem esto iudicium de Marito cuius uxor , aut de uxore cuius maritus est abiens ; cum delectationes illae ad opus o niu-
sale non disponant , & in si inite peritulum
conjiciant cogitantes . Sit Se set 3 P. Ainoine , qui in Traia. de Obl:gitionibus Coniugum Quaest. IX. ρ. m. 2 6 sic se habes : An peccat mortaliter Coniux, si in absentia compartis. secluso periculo pollutionis, captet delectationem veneream , vel se libidinose tangati Resp. Assirmati vh: quia tactus impudicus , & delectatio venerea valde coimnovent Spiritus genitales, eoru atque motum excitant quae commotio Spiritum genitalium ex natura sua tendit, & ordinae ur ad seminis emi sonem, ide que insente Omparte ad pollutionem. At sicut pollutio est lethalis, ita &omnis actus voluntarius natura sua ad illam
ordina us. Ecce auro ris nostri Hrrioribus --
fue veta. s sententiam. Sed quid prurat Verita. tis inquiro Iratia Sanchesiam ipsum consulere placuit, in licet ipse ex parte negariυa se teneat , attamen fundamenta nis diomulat oppositae Partis, pro qua citat decem author er. quidem non rigidioris doctrin.e. Ecquis sanchesium de Rigorismo earpere audebit Vide Lb. IX. de Deb. coni g. disput. -- α I. 1.
Λ nua nimia rigiditatis vindieato Aut bore, υσsariorum sententia ponderanda foret; quire se flare D. Thomam acriter contendunt.
deamus quid scripserit S. Dinis. 22..erit ipse
2 aes. XV. de masi a. l. de Lux. Utrum Omnis actus luxuriae sit peccatum mortalet aatequam sententiam propriam pro'nat , atque
censere, quarum 17. talis es. Praeterea: illud quod non est peccatum mortale uni, non et treccatum mortale alteri . Sed consensus in delectatione non est peccatum mortale viro habenti uxorem , quia nee etiam ipse act.is est ei peccatum mortale. Ergo neque aliis consenuis in delectatione luxuriae est peccatumnior tale . His positis ad conclusiovem procedit, tu qua statuit , ς ista lux riae actus omnes sunt
peccatum mortais oeci eamqus authoritatious,
atque ratiore ut firmat. Descendens pora ad
diluenda Obi fia, sis νεέρο et ala i7. quis supra retulimur: Ad decimam septimum dicen dum , qtiod sieat Philosophus dicit iii decimo Ethicorum, delectationes in bonitate, & malitia consequuntur operationes delectabiles. Et ideo, sicut C rnalis commixtio non est
peccatum mortale Coni ligato; est autem pec-ci iam mortale non Coniugator similis etiam
diuerentia est de delectatione, Sc de consensa
in delectationem. Non enim potest, esse gravius peccatum contensus in delectationem , quχm cor sensus in actum, ut patet per Au austi et a m dcc. Haec sunt verba S. Doctoris, quiabus in uici contrariae sententiae Patroui afferunt , quod thicit im gravis' nou sit Coniugatis da Mari de cvulis vel 'raeterita, ver futtira auefute Comparte. Me is at opponetae, quota hie empresse nou se atur Angelicus G d lectatione
captata. , a rute, aut impetata com arte: eum
non alis modo, ara ut ipsi, quam G d lectit ne io absentia, aut i edimento loquutum fuisse S. D ct rem clarisswὸ pareat. auis umquam somnia ir illicitam est iugatis delectationem in actuali concubitu, eum illa ad Me data sit, tit per i fim ad finem a Creatore intentum D cili ιν condue.it Quia Uur eget res οὐ re quod sicut carnalis commixtio non est peccatum
murtale Coniugato, sic pariter est dicendum de delectatione, & consensu in delectatione reo sie realem opinari distinctianom ubi non es,
nee Kere es potes: cum eoumbitus aVque vi lectatione aliqua, communiter Aquendo Daberine.ςueor ; sic ipsi ratiscina . tur. Mu igitur icendum tuter contrarias opini
nes in re tam graυi, at udi frequenti ' Quid sprudens Theologus mst iam intret viam ' Pro quo advertendum I duplicem eonsi ierari posse in casu nostro desectationem : unam rationalem, inario. nalem, ut ita dicam , aeteram . Prima e uis in consensu Urobatione actuum praece mritim, vel futurorum prout liciti repraesentantur, abGM re quod ad alios effraenes, inordinator, eericuloso ue m tus se extentiist. Secunda vero in sensibi, brtitali, venerea volitione, conissen , aut approba tone motuum a con piscentia excitorum, ex se ad ulteriora turpia ren-ritim . Si jurar deiectationem in Consuatis pria E e 2 mo
254쪽
aeto Tradi. IV. De Virtutibus & Vitiis.
rur. Si vero Iecundo modo ; turpe'm illicitamque pseuiatibio eam spectare opus erit. His statutis nil vetat nicere, quia πιι r noster iliscitam asserens Conjugatis detestationem, Ioquiatiar de δε-uctatione sociando modo specta a, cum ipsa reis ra ad efflus ab ipso enumeratos proximὸ tenis dat. Angelicus vero, quando videtur eourrarium asserere, Irinatiar de delectatione secMndo modo -nreliecta. An hine ad veritatem evo Pa fuerint , iudieitim esto Vnd Sapien iores Theologos.
naee patiis finius dicta sinι in obsequiam Viri
Decti, etit authorit nisia non a rtiaens sentenia tria , Uinionem nostram hac super re humaniterere ιυit ; etii observationes nostras quialescumtio ibenter submittimus. De caetero Conjectaris, Paenitentes conitigatos serib monere deιent, ut quanis
ti, edi licita, ad irrationalem, atque illicitam
paulatim transsum facωἴ- UTR. I. Qua raticne d gnosci pessit , uti tim habeatur delectatio potius de cogita tiane rei malae, & de modo quo peractae it . qu m de re ipsa mala. R. Id duobus potissimum sign s posse di. rnosci . 3. Praesumendum est delictationem uile potius de re mala, quom de cogitatione dc mcdo ; si quis de pravo objectoec gitet non ex bono fine studer di, docendi , concionandi, consessiones audiendi, die. sed ex lectione curiola , colic quio vano, aspectu inhonesto, cte. Sie morosa delectatione damnantur, qui sequenter & libenter absque necessitate colloquia miscent de occultis corporum partibus, de usu ae debito Matrimonii , qui tibi cs fabuloss &amatoriis narrationibus resertos legunt, qui Comaediis amoris pro sani aries occultas ,
di dolos exhibentibus intei sunt, dic. a. Dum quis magis in re turpi quam inhonesta delectatur, praesumendum eli pintius ab ipsa re delectationem suscipere ,
quam a cogitatione de modo. Unde si quuce musca aut poesi circa res turpes aut amatoriss magis assicia iur, qu m si versaretur circa pias aut honestas; ccnvincitur non de artifieioso carmine aut suavitate
musicae, sed ipsa re delectati. Item si Theologiae Candidatus, casuum conscientiae studio dans operam, ea sus ad luxuriam spe. elantes potius atque eutic sus. quam caeteros peνquirat. Si Consessarius, qui in aliis materiis non multum sollicitus, in materia earnis minutissima quaeque diligenter per. scrutatur , quique libentius taminatum quam
virorum, puellaIum quam vetularum csin
ussiones exeipit ; hi omnes magis de re
turpi, quzm de cogitatione aut receo delectari convincuntur ; eum haec praeelecti
pravum Effectum evidenter denotet.
TR. a. Utifim delectatio ab objecto ejulque circumstantiis specifieetur ρ Et utrum hae circumstantiae in Consessione sint
aperiendae R. Assirmati τὸ eum D. Antcn. a. Parr. Til. 3. c. . 6. 6. quia, ut iam dictum est, tale est proculdubio delectatic nis peccatum .
quale eit objectum a parie iei ab intellectu. ut praesens repraesentatum : Ergo sic bjectum malis, ae diversae laticnis ci cum stantiis vestitum reeraesente iur, harum circun stantiarum malitiam necessalici in
Nee refert, quia saepius eveniat pravam citcuri stantiam delectatic nis ton esse moti, um; ut dam quis delectatur de meisio. ne ita im .ci sui Sacerdotis, aut de copulacum Moniali. Nam planὸ sussicit, ut haeceitcumstantia objecto si annexa, & ab intellectu sit repraesentata. Alioquin nec ipsum.
met desiderium, Sacerdotem v. gr. inimi.
eum occidendi, & eum bacniali copulam habendi, rationem sacrilepit indueret quc dianε nemo dicet lit ei b. terdotis aut M nialis earacter non si etiam motivum illius desiderii.
QUAER. g. delectari liceat de re mala; sub ea ecnditione, si non esset mala , aut n prchibita . Morosa delectatio in qualibet m ieria intrinsecὸ mala re iure natu iae N Lbita peccatum est mortale, quaeumque facta praecisione di suppcsitione. Unde re raret mortaliter, sui actu delectaretur de pet jurio, strio, vindicta, fornicatione die. etiam cum hae suppofitione , si hoe nota esset malum, omnia Dei; aut si Deus hanc facultatem mihi concederet; tum quia haec
suppositio aut praecisio malitiae ab objecto intrinsecE malo est impossibilis & omninti
repugnat; tum quia id quod essentialiter malum est, bonum esse nequit; tum quia hae e delectatio oritur ex pravo rei malaea nectu, quem proculdubio non tollit quae- eumque facta lup stio, aut prohibitio. R. 2. In rebus malis, quia sunt prohibi. tae, suppositio aut piae eis o malitiam morosae delectationis, imo desiderii, tollere
potest V. gr. vellem carnes comedete , si non esset Quadragesima; cum in hae suppositic ne carnium comestio mala non sit ,
ct haec suppcstio omnino si possbilis .
modo tan en nulla sit complacentia de ea
255쪽
Diff. I. De Virtutibus, & Vitiis.
, quatenus tune illicita di prohibita, nec ullum ulterioris contentus lubsit periculum, deiiderii scilicet, praeceptum non implendi. UIER. 4 Utrom liceat gaudere de peccato propter enectum bonum ab eo te.
N. Cum ex Apostolo non sint satienda mala, ut eveniant bona, nefas est piocul Dbio de peccato gaudere, propter quodli t bonum ex ipso ortum ; sed omnino sauce e licet , quod peccatum alicujus b. ni causa fuerit aut occasio ; tunc enim voluntas in peccatum non sertur, sed in bonum ab ipso ortum: unde canit Ecclesia. Felix culpa, qua tantum D talem meruit haberericae rorem Non peccat igitur, qui gaucet , quod post mortem inimici ab ejus Persecutione sit expeditus, vel quod polimcturnam pollutionem tranquillitatem animi, aut corporis sanitatem comparaverit. Sed diligenter cavendum est , ne in hoc gaudio periculum subsit de ipsamet morte mimici, aut pollutione gaudendi.
MUlta de peccato moriali,& veniali
ccurrunt exponenda. I. Utium in iei peccata, alia sint de facto venialia, alia mortalia. a. Quae requirantur ad peccatum tum mortale, tum veniale. 3. dua ratione haec inter te differant. a. duae sint poenae seccati tum in ortalis, tum venialis .
Haec omnia discutiemus tequentibus Para. graphis. . I. De pereati mortalis, is venialis existemia. Not. T Utheranorum & Caluin istarum, Lia imo di inter Catholieos, Gerso.
nis dc rii maini error is t , omnia peccataeae natura sua mortalia esse; cum hoe discrimine , quod Lutherani di Calvinillae cenaeant omnia peccata in ins delibus ae Reprobis mortalia esse, in Fidelibus velodi Praedestinatis venialia . Gerlon autem di Almainus docuerint peceata venialia fieri, non quidem respectu ad certas perlonas, sed ex quadam lege Dei, & pura ejus misericdidia, pro sua bonitate nolentis, quod aequissime posset , peccata quaelibet privatione gratiae ae poena aeterna puniri: contra quos.
Dico. Dantur peccata venialia , moit libus distincta, non ex personarum qualitate, nec ex sola divina misericordia, sed ex se re natura sua. Prob. i. Pars. Qui magis Deum e n icunt , potioraque ab eo beneficia suscipitine, juxta communem existimationem, gravius in Deum peccant: Atqui Fideles di Prae- deliinati ordinari ε magis Deum cognoscunt, potioraque ab eo beneficia su cipiunt: Ergo tantum abest, ut eorum peccata levia reputentur , quinimo longe graviora eslaconeludendum est. Deinde , nonne Adamus, Eva , David, dce. Fideles erant atque l'raedestinati e quis tamen audeat dic re, ipsos mortaliter non peccasse e Prob. 1. Pars. r. Ex Conciliis & Patribus qui in explicandis peccatis venialibus nutquam ad divinam misericordiam recumrerunt; sed ad solam materiae levitatem, aut ad inconsiderantiam ct subreptionem . a. Ex Chi isto Domino, qui mortalia vocati raris re Camelos de se graves; & venialia tellucas & eulices eκ natura sua leves. 3. Lx censura Pii v. & Greg. X lv. quinane Baianam propositionem damnarunt
nullum es peccatum natura sua veniale, Iea Omne pereatum meretur poenam retem
C f. Ratione, quis, si ex sola Dei v luntate peceata essent venialia, nihil in his
cilcernendis certi habere possemus ; cum nulla adsit revelatio, qua constet unum me
catum potius quam alterum veniale 1 Deo reputari. Deinde nonne ipsa ratio,& aequitas naturalis nobis ab ipsomet Deo inditas arctam eum amieo dissolvamus
amicitiam , nec eum ad mortem usque persequamur ob minimam quamlibet culpam uiuod si 'eio id ratio dictet & aequitas na. turalis , idipsum prosecto ex natura rei, i misericordia ploficisci , ne D
Ob . r. Plurima Scripturae loca: Ezech. 'ima. qvs peceaverit, ipsa morietur. Iacc b. 1. Qui efendit in uno . factus essomnium reus. Matth. 3. Qui solverit unum e mandatis istis minimis, minimus vocabi. tur 1n Regno Caelorum. Ioan . I 3. Si non lavero te, non habebis partem mecum. Sam . Os, quod mentitur occidit animam. Deuter. T. Maledictus , qui non permanet in sermonibus legis. R. Ad I. Loquitur Proelieta de atrocibus peccatis, non de omni prinius pece
to. Ad a. Sensus est, quba qui vel unum
peccatum mortale commiserit, perinde poenam aeternam mureatur, ac si omnia pe cala
256쪽
aeta Tracti IV. De Virtutibus, & Vitiis.
cata mortalia perpetrasset. Ad ibi repre. heiadit Christus Dominus scribas & Pharisaeos , qui sic piaecepta Dei interpretaban.
tur , ut exteriora tantum opera prohiberi vellent, non iram , non concupiscentiam,&e. Ad q. Ibi Christum Dominum minari Petro exclusionem 1 Regno e celorum, si pedes suos lavare non sineret, ob gravem inobe dientiam ; vel ibi agitur de minim: speccatis, quibus vel hie, vel in Purgatorio, inundari necesse est. Ad 3. Hoe dicitur de mendacio damnum grave proximoiciet ente. Ad 6. Agitur ibi de caerei noniis legalibus, quarum vel minima Iudaeos ad cir tale obligabat. Obji. a. Nonnullos S S. Patres docentes nullum esse leve peccatum. R. Distinguendo nullum est leve preea. tum in suis consecutionibus . C. De se ex natura sua, N. vel nullum est leve peccatum , quatenus est olfen a Dei optimi Maximi. Q uatenus o. ne peccatum, quantumvis leve , amicitiam Dei dissol. vii & poenam meretur aeternam N. Idebeoncludunt Patres nullum peccatum contemnendum esse , aut impune committi m. se. OUi. 3. Omne peccatum pugnat cum praecepto omnium maximo: DiIges Dominum Deum tuum , ex toto corde tuo; Ergo omne peccatum grave est.
R. Distinguo: Omne peccatum pugnat cum praecepto , Diliges Dominum ire. se. cundum quid, quatenus Charitatis ardorem remittit, C. Absolute,& simpliciter quat mnus ipsam extinguit, N. Iustus quippe venialiter peccans ita est dispositus , ut si actio qua venialiter peccat vinculum Cha. ritatis di rumperet, eam utique non committeret: Ideo in ipsom et actu venialiter peccaminoso Deum noa . quidem actualiter,
sed habitualiter diligit. Obji. q. Nulla est poena tantumvis ma-Ma , quantam quaelibet Dei ostensa ; sed
omnis scena potius esset toleranda , quIm quantumlibet parva Dei offensa committenda: Ergo nulla est Dei offensa , vel levissima, quae de is non sit morti sera, quaeque ex natura sua poenam non mereatur
N. Diff. Ant. Nulla est poena tantum vis magna, quantum quaelibet Dei offensa ratione mali. C. ideo omnis poena potius est toleranda, qu m Dei offensa, vel le. vissima. Ratione demeriti , aut secundum tollitiae vindi ativae exigentiam. N. Quia secundum hanc exigentiam poena COIIeLVndere debet culpae , nec parvae culpae nisi parva pena debetur. Obii. 3. Si peccatum vel levissimum non remitteretur, ii gloria aeterna procul dubio repelleret , & in aeternum punire. tur. Non remittitur autem, nisi ex Veimisericordiar Ergo eκ sola divina mitericordia habet , quod poena non puniatur
R. Nego Min. Siquidem levis culpa, non scium ex misericordia remittitur, ted dc ex quadam justitia, quae exigit, ut justo in Dei amicitia perleveranti, re iatis sacere volenti, remittatur peccatum, quod ipsum a Regno Coelorum, sibi jure aebit O, in perpetuum exeluderet. De fide enim
certum eii, quemlibet sullum, licet non. nullis levio libus culpis irretitum, ex cO -d gno, propter Char: talem in eo uoin uanistem, vitam mereri tempiternam. OUi. 6. llonum opus vel levissi naum , vitam meretur aeternam Ergo α Peccatum levissimum mortem ae Ie: nam. R. Nego paritatem dc consequentiam .
Dis paritas est, qubd opus bonum, vel minimum, ex charitate fiat, cui sane debetur vita aeterna. At leve peccatum ex L dlo
Dei non committitur , cum jallus illud committens in amicitia Dei habitualiter perseveret. Quod si vero ab injusto committatur , meretur quidem Fcenam aeteris
nam, non per se praecisε, sed per acci. dens , propter odium Dei eum ipso co junctum. Osi. 7. Omne pereatum , vel levissimum , ins nitam Dei bonitatem offendit e
Ergo meretur scenam infinitam, seu aetem
m. Dist. Ant. Offendit leviter, C. graviter ; N. Gravitas quippe peccati a tota Per ona ossensa non delum itur, ted maxime , rebus ipsis, quae ex te graves lunt vel leves. Circa quod obiter.
QUAER. Ut tam malitia meati sit infi,
nita, quatenus est offensa Dei. R. Esse tantummodo lecundam quid .uen simpliciter & absolutὰ infinitam ; id est, objecti vh duntaxat ec denominative per respectum ad Deum ad quem tendit , dc cujus insnitatem extrinsece participat zNon autem sol maliter dc intrinlece, per respectum ad ipsum et actum peccamino sum. Si enim malitia peccati et set simpliciter de absolut E infinita, nullatenus intelligi posset, qua ratione unum peccAtum altero gravius est; eum nihil infinito majus esse possit. Deinde gravitas malitiae; non
257쪽
Diff. I. De Virtuuibus :& Vitiis. et a
sol im ex dῖgnitate Per i nae c&nlae desu. mitur, sed ex ipsusmet cffendentis cognitione, quae eum sit finita, malitia actionis edis non nisi finita esse potest. Perinde igitur dicendum est de malitia peccati, ae demerito boni operis: quod, licet secundam quid
infinitum sit, quatenus versatur circa Cb e.
Elum ins nitum ; simpliciter tamen Ac absolutε finitum eli, quatenus est aclio hominis finita. f. r. De requ7sitis ad peccatum tum mortale
tum veniale..Not. l. Λ quodlibet peccatum aflua
I A le , seu ad culpabilem Legis
Pansgressionem . tria necelsario requiri, advertentiam scilicet, consensum & liberta. em , ultro omnes concedunt Catholici .
De t bertate jam satis superque dictum est
in Tractatu de actibus humanis. De ad. vertentia & consensu nonnulla gravis momenti hie nobis exponenda occurrunt. Cir. ca qu d. Μοt. a. Multiplicem esse advertentiam. . Ratione obiecti, alia est advertentia ad solum actum; dom quis v. g. advertit qui dem se carnem comedere, sed non ad veristit id tune esse prohibitum: Alia est advertentia ad actum simul de ad malitiam ejus; dum quis reflectit te carnem comede. re die prohinita. I. Ratione modi; alia est expressa di f. rmalis, duin quis actionem ponit, quam hic de nune advertit prohibi. iam: Alia virtualis di implicita seu inter . pretativa ; Dum nempe adest dubium aliquod , vel la picio peccati, aut periculi ejus: item d lim adest praevisio, saltem consula, actus mali in sua cauta , aut negligentia
culpabilis illud cognoscendi ec advertendi. 3. Ratione persectionia, alia est plena; dam agens omnino sibi praesens est ae sui eom. pos t Alia semiplena , dum omnino sibi
praesens non est, nee penit eis sui compos , live propter somnum, aut aliud quodvis
Nol. 3. Quoad eonsensum , alium este
eat tessum, alte tum interpretativum: aliumpc sitivum, alterum negativum: alium sormalem , alterum viri ualem : alium dire.ctum , alterum indirectum, dc caetera, quae jam alibi exposuimus. Item consensus alius est plenus dc persectus, quo voluntas eum plena deliberatione objectum ab intellectu propc situm firmiter amplectitur: Alius se mi plenus dc imperfectus , quo non cum omni deliberatione, nec eum omni assecliu propensione ei adhaeret, qualis est in lemi sopitis , aut esse potest etiam in vigilantibus ratione inadvertentiae , subreptionrs , praecipitationis , turbationis , ece. his notatis.
Dico I. Nullum quidem adesie potest
peccatum ab que advertentia tum ad actum , tum ad malitiam ejus; non tamen necessa.
rio requiritur sum. lis ec expressa , talsufficit virtualis, implicita , seu interpretativa. Idem de contensu dicendum eli.
Freb. I. Pars. Ex hoc trito axiomate,
nihil est volitum quin praecognitum; Ergo si malitia actus omnino est ineognita, erit
involuntaria, proindeque non peccaminosa. Unde August. Lib. 3. de lib. arb. c. Imait. Peecatam, quod proprie vocatur precatum, libera voluntate, ab sciente committitur.
id est, ab eo qui novit malitiam ejus; cum peccat Iam non sit, nisi quia malum dc prohibitum est. Prob. a. Pars. mia eo ipso , quo quis dubitat vel suspicatur de malitia actus, vel de malitiae peliculo, vel qui eum facile de
ipsa advertere posset ac deberet, ex passione culpabili non advertit, censetur interia prelative dc ipsam malitiam velle. Hine. ReΡω. I. Carnes comedens die jejunii , quia obligationem non advertit, non peceat, quamvis ad hujusce comestionis deleactationem attendat. Aliud esset, si volun . tarth neglexisset Parochiam adire , aut aliunde obligationes suas inquirere Omi.
Aesore. 2. Impios, in plurimis sceleribus
habitualiter sese volutantes, numquam a mortali excusare desectu advertentiae , dum mentis compotes operantur; quia de . hent oc facile possent advertere ad tuorum operum malitiam.
Resolv. 3. Tale est peccatum, qualis est
malitia, quae advertitur, aut adverti possetae deberet: Unde si advertatur levis mali. tia, leve peccatum; si gravis advertatur, erit utique grave. Nee est necesse ad gia. ve dc lethale peccatum, ut distinctὸ eonii. deretur esse mortale aut veniale; sed pi n4 sufficit, ut gravitas osset is divinae coiis ea prehendatur, aut apprehendi possit ae debeat; quia advertentia ad peccatum requirista. non versatur circa poenam peccato deis bitam ; sed circa gravem vel levem malitiam eius, per quam in ratione peccati seris maliter constituitur. Dico II. Ad peccatum mortale requiri. tur persecta advertentia, dc plenus consen
258쪽
eteta Tract. IV. De Virtutibus, & Vitiis.
Prob. Tum quia eum peccatum mortalest gravissimum, requiritur in peerante talis rationis praesentia, qalis in negotio magni momenti requiritur; tum quia divina boni. tale minus dignum videtur, quod aliquem aeternis addicat suppliciis ob meatum, eu.jus malitiam non plenὸ advertit, aut eidem non persecte consentit: Hine. Resolv. t. Semisopitos, infantes, plenum
rationis usum non habentes , turbatos V e. hementi passione, subito agitatos, desectu plenae advertentiae persectique contensus , non nisi venialiter, in re etiam gravi, per. saepe se care. Verumtamen enm in praxid: fheillimum sit cognoscere, utrum sufficiens advertentia atque contensus adsuerit ad me. catum mortale coniti tuendum , graviter sunt objuigandi poenitentes , qui in gravia pecitata , blasphemias , verba obscoena , &e. proruperunt, licet non satis advertisse pro- testentur.
Resolv. a. Qui, ob habitum pravum contractum, in haec. Ac similia peccata, absque actuali advertentia lubito prolabunt ut, non peccant, si per poenitentiam habitum retractaverint, & iussi eientem diligentiam adhibuerint ad hune pravum habitum destruenis dum; quia tunc nee in causa sua , nee in se haec peceata sunt voluntaria. Quod si vero nee retractaverint habitum, nee ad ipsum auferendum suffieientem diligentiam navaverint: haud dubi E indirecth lunt vo .luntaria. Ut ut sit, haee & similia eonfitetiemnino necessarium est ἰ cum vix eontin gere possit , ut quaedam non adsuerit advertentia , vel saltem advertendi negligentia; nee ullus pro certo habere possit, se sussicientem ad hune habitum destruendum
inter se disserantqVet. I. Ertum est , peceatum mortale a veniale essentialiter differore; quod mortale non autem veniale, importet a veisionem, tollatque ordinem ab ultimo fine ; quatenus homo per illud se a
Deo avertitur, ut saltem virtualiter inte prelativε finem suum ultimum eonstituat in erratura; eum appretiative magis eam
diligat, quam Deum ipsum, cujus pro ipsa amicitiam negligit & eontemnit; sed qua
ratione id fiat, hie nobis est breviter expo. nendum , proquo. . Nol. 1. Peccatum tum mortale tum veniale , aliud est tale ex genere tuo, aliud per accidens. Ex genere suo dieitur, quod intra speciem suam manendo , & spectato praeelia objecto indipendenter 1 cireum stantiis suis, grave est vel leve: ut furtum peccatum est mortale ex genere suo, di mendaeium iocosum veniale. Per accidens autem dicitur, quod ex aliqua accidentali circumstantia, non autem ab oblecto, mortale fit aut venialet se furtum de perjurium, uae sunt m*rtalia ex genere suo, venialia uni ob materiae levitatem, & imperfectam deliberationem: sie mendacium jocosum , quod veniale est ex genere suo , fieri potest mortale ob grave scandalum v. g. ex ipso ortum: Hinc . Dico. Duplici ratione peccatum mortale de veniale inter se potissimum differunt; primatio ex objecto in se praecise i pectato; s.cundario ex circumstantiis quibusdam actum, vel objectum comitantibus. Explicatur conelusio. Peccatum mortale& veniale inter se primario de essentialiter ex objecto differte dicuntur , in eo te. quod, si talis sit praecepti obligatio, ut ejus
inobservantia gravem importet deformitatem, peteritum erit mortale r veniale εeontra, si levis sit tantummodo obligatio levemque deordinationem indueat. Item peccatum mortale Ac veniale secundario deaeeidentaliter inter se d fierunt ex circum. stantiis; quatenus nimirum nonnullae adeus e possunt circumstantiae, quibus fit ut pee-eatum ex natura sua , seu eκ objecto suo mortale , evadat veniale ; α veniale inmortale transeat. Porro tres assignantur circumstantiae peccatum mortale in veniale mutantes. I Imperfecta advertentia. I. Conseasus non omnino liber ac plenus. 3. Parvitas materiae; eum certum sit tria opposta ad mortale necessario tequiri; plena scilicet advertentia , persectus consensus , dc materia grais vis. Sex autem assignantur circumstantiae peccatum ex natura sua veniale, in moris tale transferentes. I. Rctualis p gentis prava dispositio . a. Finis ab eo intentus. 3. Perieulum gravioris peccati . q. Contemptus legislatoris . l. Adjunctum grave scanda. lum . 6. Materiae multiplicatio Ec unio . Haec omnia nune enucleatius sequentibus quaestiuneulis sunt ex pomenda. QUAER. 3. Ex quibus ea pitibus colligendum sit peccatum ex genere suo mortale esse aut veniale N. Id eolligendum esse ex quatuor potissimum rapitibus. 3. Fx seriptura; dum
nempe de aliquo dicit . , Αἱominabile .
259쪽
Diff. I. De Virtutibus , & Vitiis. Ias
Eneraraeum, Morte dignum. Exeludens a Regno Dei Gebennae ignas νeum intere, signum est apertum illud. ex genrie suo esse mortale hκ Eeclesiae auctoritate , ad quam reducuntur Decreta Coneiliorum aut Sum. Pontificum, & SL Patrum, re eommunis Fidelium timoratorum sensus. 3 Ea communi Theologorum sententia , , quareeedere, maximE in morum Regulis, om.
nino perieulosum ae temerarium est , ct eui in praxi postp menda est quaelibet ara gutta & ratieeinatio quorumdam particu .larium . q. Ex rectae rationis dictamine; dum se. per ipsum dignoscitur peceatum Davem Deo injuriam, aut grave proximo
damnum inferre, aut naturae rationali gravem vel levem inordinationem indueere., Sed cum, teste Aug. lib. 2 i. de Civ. eap. 27. sint pereata qua impediunt mm. vemiollem a/ Regnum Dei lavenire demin. Iimum fit ae pericuA Umum de ire . . . . . Qua sint levia. qua gravia peccata divino potids quam humano, ait idem San.
UIER. a. Undenam materiae gravitas. desumatur R. Censeri materiam esse gravem aut levem, dum ipsa gravis, aut levis est m menti ; quia tune gravem, vel levem importat deformitatem atque inordinationem. Quod ut prcbe digno atur, non statum a tendenda est quantitas materiae , sed de maxime natura Neeati, de finis praecepit,
t Dixi i. Observandam esse pereati natu. ranar Plurima namque sunt peccata, quae nullam matellae parvitatem admittunt , quaeque in re quam tum vis levissima ma.
mi sunt momenti , Ae gravem important deformitatem. Ut infidelitas, Dest,ratio, . Odium Dei, Periurium, Blasphemia, Si monia, MVia , dc Superstitio, adjuncto
pacto eum Daemone, Meramentorum irritatio , Sigilli consessionis fractio, violati.
jejunii naturalis in sumenta Eucharistia, Formalis Superioris contemptus ἱ tandem Luxuria; quia omnis actus libidinosus, vel levilsimus, inchoata est, de vera fornie tio , gravemque jam in luxuriante i m. portat deformitatem de eorruptionem. Un- de damnata est haee prop. clo. ab Alem VlI. P ebabilis est visio, esse tantilm --i mala Ueulum habitam is delectationem ea . natim stobuem, quae ex os is oritur,
. secluso periculo eo tenui asterioris, is pia.
Dixi a. Observandum esse finem praecepti, qui si gravis sit, & materia peccati
ad illum muli sim ecnducat, peccatum prineul dubii erit motiales sin vero, veniale. Sie, supposito fine gravis momenti x superiore intento, graviter peccaret Religiosus qui in alienam cellam. in hane vel illam
domum intraret , hane mulierem alloque. retur, in Civitate biberet . aut comederet:
Sie Clelieus ob suprad dium finem, gravia
peccati reus est, qui tabernas ingreditur. arma desert , aleis ludit, negotiaticnem
Dixi s. Caeteras ob ervandas esse circum. stantias, quae matellam aggravare vel minuere possunt, siquidem materia gravis esse poteli respectu unius, quae levis esst respectu alterius. Plebejum hominem mendacio aceusare, aut assem unum diviti subripere.
leve peccatum est; sed grave, Religiosum
aut Saeerdotem eadem injuria allicere, de eamdem pecuniae quantitatem pauperi dein fraudare. ec sie de eaeteris.
QUIER. 3. Quae sint indicia imperfectae
advertentiae, de lemipleni e tensus, ii mortali exeusantium R. Dubitans, uti lim persecti adverterita: plenε merato consenserit, rationabiliter praelumere potest se non satis advertiIIe.
aut eonsensisse. I. Si experientia noverit, se reptimere solere pravos motus in appetitu tuo insurgentes, dum sibi praesens es hae sui eompos . a. Si ordinati/ ita fit dismasius , ut potius mortem quam peccatum mortale eligeret . 3. Si oblata commoda easione peccatum exterius exequendi .
non solam illam non fuerit amplexus; sed sortiter eam abiecerit. iae si contraria contigerint , dc suis cienter advertisse, deverE consensisse, absque dubio censendum
UAER. q. Quomodo veniale sat mo tale ex prava dii poεtione . ex fine intento. ex periculo gravioris peceati , caeterisque supradictis ei reum limitis R. I. Ratione pravae dispositionis agentis, veniale transit in mortale: ves quando agens ita est actualiter dispositus venialiter peccando, ut illud committere non praea termitteret, etiamsi ipsum esse mortale proaM sciret: vel quando ex eo cientia erronea existimat meatum esse mortale, quod re ipsa duntaxat est veniale. Ratio est,
quia Deus affectum potitis quam actumma sat s de ipsemet actus ab objecto sprei ficatur, non prout est realiter, sed ut obj-αVE ab intellectu exhibetur.
260쪽
aas Tract. IV. De Virtutibus, & Wisis.
2. Ratione sinis intenti mortaliter mali: Ut si quis verba proserat otiosa, ut mu lierem ad fornicandum indueat, quia medium a fine specificatur , induitque mali.
Ratione perieuli gravioris peccati ;non omnis quidem periculi, sed saltem proximi. Qui enim vult eausam. dc effectum interpretative velle censetur z proximum autem periculum, peccati mortalis est caula ; Ergo qui vult periculum proximum mortalis peccati, ipsum mortale interpreta. ti vh velle dicitur, modo tamen illud praeis videat, aut praevidere possit ae debeat. Sie graviter peccant Adolescentes cum alio seis xu colludentes , ob incontinentiae perieu.lum: Sie quilibet Fidelis, maxime Religio. sus aut Saeerdos, peccaret mortaliter, qui omnia peccata venialia passim occurrentia semper perpetrandi voluntatem haberet ;non quidem propter venialia seeundam se spectata, cum infinita peceata venialia in unum peccatum mortale coalescere neque. ant; sed ratione periculi proximi, in quo evidenter versaretur, ob pravam hane dii. postionem, prima data occasione peccandi
q. Ratione adjuncti gravis scandali. Si
uis nempe praevideat, aut praevidere pos. it ae debeat, ex actione sua alios ad grave meeatum iter trahendos esse ; quia, ut supradicium eli, eausa praevisa effectus sui rationem induit. Si e Sacerdos aut Religio. sus verba otiosa proferens, ex quibus Deo. lares ad verba an honesta proserenda induiscuntur, mortaliter pereat.
s. Ratione eontemptus legislatoris ; sor.
malis, stilicet, & expressi, ut jam alibi
exposuimus. ε Ratione multiplicat lonIs atque unimnys materia: ἔ qua licEt peeeata venialia seorsim sumpta unum peceatum mortale constituere nequeant, propter solam actus multiplicationem; per aecidens tamen inmortale transeunt, dam materiae leves i ter se morasiter adunantur , Vel per intentionis affectum, vel per ordinem quem habent materiae ad unam numero obligationem, vel se tandem per esse bim tot lem , quem producunt, seu per summam integram quam constituunt.
Dixi 1. Leves materias inter se adunari per intentionis affectum pro ut si quis per minuta furta ab initio ditescere , aut per parvas comestiones jejunium destandare in. tenderet; -uldubis toties mortaliter pe caret, quoties parvum quid aut svraretur, aut comederet; cum hare omnis, per in
tentionem agraris adunata, in gravem ma teriam eoaleseant.
taxi a. Leves materias a lunari, per omdinem , quem habent ad unam numero obligationem , di per effectum totalem , quem producunt. Sie sui in materia furti multoties medicum quid iuratur, aut eo dem die jejunii modicum quid eomedit, aut eodem die Festo per m Hicum tempus laborat, aut in Offeto unius diei modieum quid omittit, pereat mortaliter a dum advertit aut advertere potuit ae debuit, in ultimo furto, in ultima comestione, die. te ad notabilem quantitatem pervenisse .
Aliud foret dieredum; si quis singulis sejunii die s modisum quid eomederet, singulis diebus sestivis per modicum tempus laboraret ,&α quia praecepta jejunandi, nimia randi, ἐκα respiciunt praeeiu singulos dies in partieulari; de uno quoque expi-
Ute, expirat praeceptum; quo fit, ut materia peccati diei unius non conjugatur cum
Petes. Quid cirea hoc de votorum in tetia sit dicendum Semper observandum est, utrum M.torum leves materiae moralem Inter se cononexionem habeant: Hine qui obligatus ex Voto quotidie per mensem B. v. Resarium recitare, vel quotidie jejuciare; singulis di bus unum Pater omitteret, vel modicum quid degustaret, numquam mortaliter pe caret; quia votium materiae se habent ut materiae praeceptorum, quae non censentur has leves materia unire . Meus esset ; si quis obligatus ex voto quotidie Orationem Dominicam recitare, aut assem unum pauperibus erogare, pluribus diebus illa omitteret ; iste proeuldubio mortaliter peeearet. Ilatim ae ad quantitatem notabilem pe venisset ; quia hae omnes leves materiae. litet singulis diebus affixae , per intenti nem voventis inter se eoadutrantur, α -- lut objectum totale unum quid morale es seiunt a
z eos assignantur peeea es mort lis poenae. i. Habitualis justitiae, omniumque virtutum, donorum de habituum ipsi annexorum totalis privatio ; exceptis r
men fide de spe, quae per solum infidelitatis, ac desperationisi peccatum amittuntur.