장음표시 사용
241쪽
dicis Trael. IV. De Virtutibus, 3c Vitiis.
quisiuionem, & e servationem ab aliis viratutibus minime pendere , si spectetur in natu iniversecto, non si in persecto. Et ratio diiparitatis est ; quia, ut habeatur virtus in statu impersecto. suffieit ut ap.
petitus sit ordinatus ei rea aliquam mateis
riam particularem , Sed ut habeatur in Ra- tu persecto, debet esse ordinatus eirea om. nia, nε in aliquo virtus infirma sit ae debilis, & steilh amovibilis: ideoque, ut dictum est, aliarum virtutum confestio omnino indiget.
De vitiis, ἐν pereatis iis communi.
DUplici modo vitium di petratum sv.
muntur; Lath, scilicet, pro quolibet si ve artis sive naturae desectu; & stricthpro quavis naturae rationalis deordinatio
ne, in his quae mores spectane. Licet a u. tem vitium, & pereatum mortale quando. ue promis E aceipiantur, propriε tamen inter se disserunt. vitium quippe est M. bitus, & dispositio permanens, peccatum vero actus transiens. vitium per poenitentiam non tollitur , smulque eum gratia sanctificante eoasstere potest, laeus autem mortale pereatum. Vitium opponitur vir. tuti , quatenus ad malum inclinat; sed me.
catum operi tantum Virtuoso opponitur , quatenus Uione transitoria consummatur. Conveniunt tamen vitium , & peceatum, tum ex eo quos utrumque naturae rati mili, ut rationalis est, adversetur, tum ex eo quod Mut ex peeeato repetito uitium generatur, ita ex vitio generetur pete tum. Hie peceati naturam seu essentiam,
emus, distinctiones varias ae divisiones breviter discutiendum nobis incumbit, sequentibus quaestionibus , quibus quintam adriciemus de peccato originali.
De natura, ἐν essemia Hecati. N . r. Utaeati nomen esse aequivoeum ἰL Sumitur enim quandoque promula. α pro effectu pereati. Sie eoneupiscentia dicitur peceatum . ccamvis semnon ea modo appellatur metatum, quo facit reum, inquit Aug. l. a. eonti Iul. e. s. sed
quod fit reatu primi bomini faciam. ἐν quod
rebinando uos trabere nititur ad peccatum.
Item pe ccatum sumitur aliquando pro Pin. na peccati, vel pro hostia ejusdem . Me Christus nostra peccata lusisse , pro no
bis factum fuisse pereatum dicitur . Hievero sumitur pereatum ero eo suod nos facit reos, di eius essentialis detinitio i quiritur. Noe. a. In peceato quod facit reum duo spectari posse, maletiale nimirum, a se . male. Materiale peetati est qui liber actus
humanuS, ex quo peccarum physic E constat. Formale vero est deordinatio ex hoc actu resultans. De qua quae litur , an in
aliquo positivo, vel in sola rectitudinis privatione consistat. His notatis. Dico . I. Peccatum recte definitur ab Aug. l. 22. Com. Faust. e. 27. Factum, Ne
Prob. Q aia haee definitio omni de soli
peceato, tum materialiter, tum set maliter sumpto, persecte congruit. Nullum quippe peccatum excogitari potest, quod vel ope. re, vel ore, vel corde non perpetretur ἔergo materialiter sumptum,. vel factum , vel dictum, vel concupitum esse necesse
est. Deinde haee definitio peccato congruit secundam suum esse sol male. In eo enim sita est precati malitia, quod sit contra I gem at quam; cum teste Apostolo Rom. q. Ubi non est lex , nee praevaricatio. Neque peccatum erit, inquit Aug. l. a. de perimerit. dc rem. e. rε. si non divinitus Iu- beatur, Mi non fit. Potito igitur quod omne meratum sit eontra legem aliquam . legi aeternae adversari eonii ouens est , saltem mediat ἱ eum omnis lex ab aeterna derivetur, sitque aliqualis ejus participatio . Obse. i. Haee definitio non convenit omni peceato; nee originali, ut eote non sactum , sed hominibus congenitum ι nec
omissionis, quod est negatio actus debiti; nee habituali, habitus quippe actui opponitur et ergo peccatum non est factum, vel dictum, ece. R. Ad i. Pecratum originale non est sactum voluntate propria, bene quidem vinluntate aliena ; Adami sciliret , in quo omnes peccaIerunt. Αd 2. Iuxta communem loquendi modum, in omni iacto dedicto ineluduntur eorum negationes. Sic enim rectε dieitur non bene sitisse, qui sa.
erum omisit. Ad 3. Precatum habituale est factum, aut dictum, aut eoneupitum aliquod moraliter perseverans, quatenus non retraetatum, ut suo loco videbitur. Obsee. x Peccatum veniale ver ae pro
prie dictam pectatura est; led iuxta D. Tru
242쪽
ta Bonav. peeratum veniale non est contra, sed praeter legem. Ergo. R. Sanctos Doctores eo sensu in siem. dos esse , quod peccatum veniale non sit dimita finem , lege intentum ; id est eharitatem, quae , peccato veniali non aufertur. Et in aligata recedit, inquit D. Tho. Inas ab Orane uUs. Qui enim prohibet, v. g. alienum sub iri, etiam prohibet unum aut alterum terunctum i) subripi ; cujus tamen istatio, cum venialis sit ob materiae levitatem, charitatis legem non infiingit. Dim Il. Pecratum non consistit sot maluter in aliquo positivo, in sola privati ne rectitudinis actui debitae.
Prob. r. Peceatum est malum morale ,
atqui malam nihil est, nisi boni privatio. 8areumque erim sol , inquit Aug. l. 7.ons eap. 1. βο- ων , ma umque Γω , quὀd quaerebam νη e essu, non est subflamita ; quia fi subgotia esset, bonum esset. Et Tract. in Ioan. ait Peccatum uisu est;
ἐν nihil Deiot hominer, cum peceant. Ex D. Ansel. l. de Conc. ροπω. Be praedest. e. t. Non est in hostia surii πν, σπι actio, anualiqua essentia , seu tantam absentia debitae JUit a Fris a. omne ens postivum 1 Deo estereatum; seu pereatum formaliter sumptum a Deo non est erratum. Ipsum enim sum. mo odio habet Deus, qui nihil odit eorumq'ae secit. Ergo . Unde August. l. a. de Civit. e. 7. ater Pereatam est nihiI, quia me Verbum factum non est. Frustra requiritis princ*ium m Ii . eum malum nibu'. me qxarrenda G eavis essisiens tama nae pravitat s ; non enim est effectus , sed
defectus, quia nec ilia effectio est , sed δε
tur contra legem tuae artis peceare ἔ quia opus eius regulis artis non conecit dat : se homo peceare censetur , dum actio ejus aeternae legi non est conlarmis r Ergo hae non consormitate posita peccatum eonsti. tuitur, independenter a quovis alio , quod exeogitari potest. Hine D. Thom ait. r. Part. q. q. a. C. Pereatum mHI U aliud, quam actus humanus malar. Habet autem actus hamaenus quia fit malus, eae eo quadeaνet debita eommensuratioso. Obsi. i. Contrariorum eadem est ratio :Atqui Meeatum contrarium est virtuti,
quaae aliquid est positivum: Ergo ae pre
mneius, nommm perexigui valoris, Hestis Dallae mi r Bagat tino. v. Distinguo minorem: Precatum conotrarium est virtuti in eo reto sumptum .
quatenus scilieet est actio debita tectitudia ne privata. C. in abstracto sumptum , quatenus est privatio rectitudinis . N. Sie enim sumptum, privati vh tantum virtuti opponitur . Eadem distinctione aliis dissi- eultatibus responderi potest. Peccatum pr dueit habitum positivum; sed privatio nihil positivi producere potest. Item pecca tum est aversio a Deo, de conversio ad
creaturam; conversio autem ad oreaturam
est quid politivum. Respondendum est hie sumi premium eo retivε, non autem arustracti vh. Osis. a. Lex pereatum prohibet; sed lex non prohibet nihil: ergo peccatum est aliquid. R. Distinguo. Lex prohibet peceatum
sundamentaliter . aut materialiter , idest actionem, ex qua resultat formale γρο- ti, deformitas tei licet, & diiconvenientia . C. Prohibet peccatum formaliter, N. Pari modo actus tendens in objectum rationi contrarium est pecorem I talis autem actus aliquid est positivi : ergo . Distimguendum est , actus tendens in objectum rationi contrarium est precatum iundamenis taliter, di materialiter, non autem forma.
obsee. 3. Si precatum esset privatio nullum esset gravius altero ψ eum privationes m is, aut minus non suis piant. N. Distinguor Privationes absolutae, fieadaequatae, magis, aut minus non susci. piunt, C. Privationes particulares, ct ina.daequatae, N. Mors v. g. quae omnino vi. tam aufert, magis vel minus non suscipite bene quidem aegritudo , suae non totum, sed aliquid tantummodo de necessariis ad vitam tollit. Idem de pereato dicendum
venit; nam listi furtum smplex T. g. totam rectitudinem just tiae tollat , non auis fert tamen totam naturae rationalis rectitudinem : Unde surtum rei saerae longε gravius est ; litat utrumque sit privatio reiactitudinis debitae, utpote partialis, de ina.daequatae.
Osiri A. Nonnulli sint actus, ut odium Dei, mendacium, de caereti intrinsere mali, qui rectitudinis sunt i ineamerar ergo hi non eonsistunt in tectitudinis privatione , icum privatio non dicatur, nisi de subjecto apto ad sermam recipiendam. N. Odium Dei, mendacium, de eaeteriactus tribus unciis, quarta scineri, si ita parto, sic
243쪽
altus intrinsecε mali, rectitudinis sunt incapaces , resuplicative ut tales , C. Sse enim lunt essentialiter eharitati, aut veritati difformes: Quatenus vero tendunt inhoe vel illud oblectum, N. Possent enim debito ordine ad illud tendere.
Quinam fini effectus pereati. Not r. 'Uatuor vulgo eoneipi possunt
L l effectus peceati personalis .
De Originali dicetur suo loco γ i. Naturae vulnus seu corruptio. 1. Maeula in anima peccatrice post peceatum corem flam remanens. Reatus tum culpae tum scenae. q. Aliud peccatum ex primo sub equens. Nol. 3. Per pecca um naturam hum nam vulnerari , & tua pi quatenus iscilicet, inquit I'. Tnom. a. a. q. ου a. l. a. 3. per ipsum ratis , betatur praecipue in agendis, eo mai auνatur ad b num , n iis discutias Dene agendi cerescit, i, concupihemia magia exardescat. kb d utique maxime p. aei latit bonorum his bituum pii
vatio, di in alatum productio, quae a pec
Macula peccati, quae & dicitur peccatum habituale, est quaedam deformitas, qu3m per peccatum anima contrahit, qua vel E ac proprie peceatrix denomina. tur. Hane in anima peccatum rem a. nere contat ex Scriptura, ubi peccatum sordes maeula, di immunditia dicitur. Ut Iolue t Qque in hodiernum diem macula bu jube sceleris in vobis manet. Ezech. aq. 3. Non es mundata a sordibus tuis ; id est peccatis r Immunditia tua execrabilis est, die. Sed in quo haee macula consistat, sta vis est inter Theologos controversia mox dirimenda. Ot q. Hominem per precatum verεae proprie reum fieri. Reus autem dicitur, quicumque propter actionem inordina. tam, odium atque vindictam Dei promer tur . Unde reatus culpae nihil est aliud,
quam jus quod habet Deus ad odio haben . dum peccatorem ἰ re reatus poenae ius quod habet ad sumendam de ipso vindictam .
Lichi autem reatus poenae reatum culpae praesupponat, dc ipsum consequatur; ex s. de tamen constat contra Sectarios , unum
ab altero separari posse ; ut in Davide emterisque peccatoribus poenitentibus , qui gravissimas tulerunt poenas pro peccatis jam sibi remissis. Imo contra Bajam, & Quennellum definivit Melesia gravissimis poenis non Didem strictε -nptis. α vindicati
vis, Deum innocentes affligere posse , tum ad eorum probandam patientiam , dc au genda merita, tum in peccati antidotum,ae remedium. Quaestio est .igitur tantummodo inter Theologos, an aliqui pro peccatis alienis puniri possint. Not. s. Nihil in doctrina Sanctorum Patrum maxime Augustini landatios esse, quam quaedam pectara , simul esse peccata, di peccatorum praecedentium scenas . Nam S. Doctor illud Apostoli exponens
Lib. D coni. Iulian. e. 3. Propter quia tra-Gait ilω Detis in do eνia cordis eorum die. Ait Hic utique vides eausam, ρ cptenquam 1ν aditi sunt De uua ambiguitate monis iratam . . . . proinde praecedentis est hae ena precati, is tamen etiam ipsa perea. tum. Sed quo sensu peceatum ex parte Dei sit poena praecedentis peccati, exponendum incumbit. Dico t. Macula peccati sol maliter, ae praec ia consiliit in voluntatia, Et habitu
i conversione ad creaturam, dc in voluntaria, Ac habituali aveisione 1 Deo, si actus fuerit mi iri aliter malus. Pecb. I. Rejectione aliarum sententi rum in variis it bus aiaculam pictati co itituentiunt.
Primo Non consistit maeula peccati inhabitu vitios, ex piaeeedenti actu culpabilii elicto; tum quia unico actu macula pro ducitur; habitus vero, Mn nisi actibus reis petitis; tum quia habitus malus in homine jultificato. in quo peceati mortalis macula non inhaeret, ex parte saliem rema
Meundo: Non tonsistit in quadam qualitate morbida; tum quia nee dici nee coniacipi potest, quid sit haee imaginaria mor bida qualitas; tum quia abstracta quacum que qualitate , peccator impcenitens se
Tettio: Non eonsistit in reatu seu obligatione ad poenam; tum quia haee obligatio peccati maculam praesu ponit; nee quis ad poenam obligatur , nisi quia hane ma. culam contraxit ; tum quia . licἡt Deus nullam peccatori poenam infligere statuit set , peceati macula in peccatore iubsistereto
Quarto: Non eonsistit in privatione gra. tiae sanctificantis; tum quia id non convenit peceato veniali, licet veram inducat maculam ; tum quia privatio gra tae esti poena
244쪽
Diff. I. De Virtutibus, 3c Viciis. et o9
poena , Deo iustissimε inflicta, non autem peccatum habituale I tum quia una ct eadem est in omnibus peccatoribus gratiae privatio, diversae vero maeulae pro peccatorum diversitate, tum quia in flatu nati .rae purae fuissent prosecto pereata habitualia, non ibisset tamen privatio gratiae.
Ηὶe, a rLr mstre risibilem praesupponit , vel praesupponree videtur satum naturae purae contra Threlogor illas, qui D. Augustini doctrinis inhaerentes, eius 1mροφbisit rem acriter propugnant. si P. P. Belleli, edi Berti , Aligustiniani Theolosi; in nuper δε- μον Systematicae Inquisitionis, de eelebri hae
ιιores dioerentes, pessima conlectaria a lati fun- posita militilitare iumanare ostenderunt, Pelagianonium , Manicheismum , vi reismum , P,DOphismum, O tanaem inum quoque a. rbsissimum in ipsa hvoties rad caiitre eontineri , ultimus ex eis indetitat . urnia in re senserit Author de hae perdiotiti quaestione , εὶe daravera non inquirimus; sed eius tantum Θρ ehinim, ab Augustinianis Theologis discrepam lem, innui s . Dictos Aurho res e uiar, quiis his instrui cupit.
Quinto: Non eonsistit in actu malo praeterito non eondonato, de moraliter adhue Perseverante; quia inde sequeretur hominem constitui peccatorem extrinseca de- et Ominatione , Orta ab actu praeterito , &solummoclo secondam prudentem existim tionem I sicque remii lionem mecatorum fieri pet extrinsecam Dei condonationem abique renovatione interiori, quod est hae
Prob. a. uenalis est actus, talis est habitiis ab illo productus r atqui peccatum actuale est actualis aversio h Deo & eonvellio ad creaturam ; Ergo peccatum habituale est habitualis a veisio h Deo, dcc versio ad creaturam. Deinde omne peccatum eli voluntatis inordinatio: si actuale, inordinatio actualis: si habituale, inor. dinato habitualis . qer quam habitualiter adhaeret objecto illicitE amator atqui UO luntas non est deordinata, proindeque sor- maliter maculata , nisi per aversionem a Deo de eonversionem ad creaturam : ergoccati macula, seu peceatum habituale ine habituali aversione, de conversione consistit. Di o II. Deus non potest poenam pro IV. 3DraL Tom. I. ptie dictam, propter peceatum alienum ali. eui infligere. Pνob. Scriptura Ellech. I 8. Anima quae meeaverit Usa m,rietvν εοῦ θ' filius non μα- tabit iniquitatem patris, im pater non poristabit iniquitatem stlii. Galat. 6. Unusquisque onus suum partabit. Et ipsemet Dominus prohibet Deut. 2q. Ne occidantur patres
pro filiis , nee filii pro parentibus , quia nempe id injustum est.
Confirm. ex D. Aug. Lib. I. Retract. e. s. Omnis poena , intellige poena vindieativa,
de proprie dicta, s Iusta est, peccati paena est, θ' supplicium nominatur I id est non
infligitur, nisi propter peccatum: ergo justum est, ut qui pectatum perpetravit poenam lubeat, non quivis altus. Objie. r. Deus est supremus vitae de necis dominus: ergo vitam filiorum propter peccata parentum , imbella aes nullum me-catum praecesserit, eripere potest. N. Deum te .ptum negare non posse rNegaret autem se ipsum, id est aequitatem, sapientiam ae bonitatem suam. si Ἀ- premum suum dominium injuste , irratio nabiliter, dc erudeliter exerceret. Sic autem exerceret, si de peccato, in eo qui peccatum non hibet, vindictam sumere vellet. Deinde ex argumento sequitur Deum holninem justum damnare potis; quia videlicet vitae de necis aeternae, sicut oc temporalis, supremus est Dominus, quod tamen ex- pretia negat Aug. Lib. e t. Iul. e. 8. Iustus est Deus, inquit. b nus es Deus. Potest aliquoi fine bonis meritis liberare, quia bo. nur est a nos potes quemq tam Me malis meritis damnare, quia justus est. Ob is a. Istud. Deut. Deus aemula. tor , recens iniquitatem patrum super F. lios in tertiam, is quartam generationem bis qui oderunt me. 4iod utique plurimis historiae Sacrae exemplis confirmatur. Si quidem Chanaam propter precatum Cham punitur ; totus Israeliticus exercitus propter
furtum Aehan caeditur ι Praulus Dei propter vanitatem Davidis pestilentia percerulitur, Ac
Ri. Filii, vel subditi, qui puniti dicu
tur propter parentum, aut Principum liue tera, vel sunt innocentes, vel sunt rei. Siptimum , poena illis inflicta respectu illo. rum non est poena propri dicta, sed tantummod6 respectu parentum di Principum, qui in illis tamquam in personis sibi perti. nentibus puniuntur; quo fit ut haee Poena filiis, ae subditis in noeentibus oceasio sit ad augenda merita , aut medicina salutaris
245쪽
et Io Trata. IV. De Virtutibus. δc Vitiis.
ad peccatum vitandum. Si tecundum, tunc pro propriis peccati S poena propria puniui tur: dicuntur tamen propter parem uin &Principum peccata puniri; tum quia non tam cito poenas peccatorum suorum dedit.
lent , nec tam graves, non tamen plui.
quam mererentur, tulissent, nisi parentumae Principum suorum menturam, viis pravis eorum adhaerendo, inplevissent. Dico . lli. Peccatum formaliter sum. plum pro reatu culpae, non est ex patie
Dei poena praecedentis peceati, sed tantum per accidens di permisti vh. Probatur & exponitur conelusio. Quia alioquin inus esset auctor, & eausa effieieos sol malis peccati, quod summae ejus lanctitati adversatur. Deinde poena seccati justissima est , peccatum autem formalesummὸ injustum: ergo peccatum formale non potest esse poena peccati . Deinde eulpa formalis est actio voluntaria, poena vero
est passio involuntaria: Ergo unum &idem simul esse non possunt. Restat igitur, quoi
unum peccatum sit Meua praecedentis per
accidens & permissi ve duntaxat; quatenus Deus precatorem , quo desertus eli, deserit; non quidem, inquit Aug. impertiendo malitiam, sed subtrahendo gratia e Scacem, at nova peccata vitanda.
Duomodo peccata ab invicem dissim
Net. 'Uplicem esse peceatorum distin. I ctionem, numeri eam scilicet, &pecificam : numericam , in quantum peeeata plura sunt numero intra eandem spe.
eiem; se adulterium ab alio distinguitur adulterio: specifieam, in quantum peccata iunt essentialiter diversa, se adulterium dis. fert ab homicidio. Inde oritur qutatio ,
quam aecurat δ discutere omnino necessa. rvim est , ad rite consessiones suscipiendas: unde scilicet desumenda sit peccatorum di. stinctio tum numerica, tum . cifica.
Dico I. Peccatorum speeitica distinctio delumenda est ex speciali,& alterius rationis malitia; id est ex diversa ct speetali
oppositione ad rationis dictamen. Probatu & explieatur conelusio. Omne peceatum est privatio rectitudinis debitae, ergo tot sunt precata specie diversa, quot ad unt speetales re alterius rationis ad deis
bitam rectitudinem, quae in consormitate cum recta ratione sita est, oppositiones. intelligitur autem ex quadruplici regula diversas ac speciales adesse ad rectam rationem oppositiones. 1. Dum actio peceaminosa dive. sis virtutibus est opposita . 1. Dum ejusdem virtutis diversis iunctionibus opponitur. s. Dum eidem virtuti opponitur contrario modo. q. Tandem dum eidem opponitur diverso modo , licEt non
Resolvitur . t. Iejunium in si ingens ab Ecclesia, & 1 Superiore simul praeceptum , modo tamen Superior illud non praeceperit
virtute sanctae obedientiae, unicum peccatum committit; quia licet praecepta male tialiter sint diversa ob legislatorum pluralitatem, uterque tamen legislator idem praecipit sub unico virtutis temperantiae intuitu. Item qui Sacrum audire praetermittit
die Dominica, ubi incidit Festum alleuius Sancti, unius peccati reus incitur; quia,
licet doleae videatur obligatio, una α ea dem est, ratione unius ejusdem motivi ,
Religionis scilicet , propter quam auditio Sacri praecipitur. E contra duplex est pre-eatum speeie diversum non jejunare eo die, quo jejunium alicui 1 Consessario injunis est, dc ab Ecclesia praeceptum , proinplet diversa motiva & diversas species viris tutis, paenitentiae nimirum, re Religionis, propter quas jejunium praecinitur. Resere. 2. Haeresis & omisso actus fidei, odium Dei & omissio charitatis, Idololaist ita di superstitio &e. peccata sunt specie diversa ἱ quatenus diversas instingunt ejusdem virtutis tum Fidei, tum Charitatis , ium Religionis iunctiones. Fidei, inquam, quae jubet, ut nihil contrarium divinae teis velationi credamus, & eidem positivum assensum praebeamus; Charitati, quae praecipit, ut Deum toto corde diligamus, otprohibet ne ipsum odio habeamus, Religioni, qua tenemur Deum cultu legitimo colere, & alteri numini hune cultum non exhibere.
Resolv. 3. Prodigalitas ct avaritia , denperatio & praesumptio specie inter se dimisrunt, quamvis eidem vii tuti repugnent, liberalitati nimirum & spei; quia eum virtus consistat in medio, duobus modis contra.
riis, proindeque specie divei sis, ab illa deis flectere possumus, icilicet desectu , & ex.
Resolv. 4. Detractio , furtum, rapina , homicidium specie sunt divella; licet eidem virtuti justitiae opposita, quia contra ipsam diversimodὸ pugnant.
Dico II. Peceatorum distinctio numeriea
246쪽
Diss. II. De Virtutibus & Vitiis. a II
destimenda est ex iri ultitudine eidem ration .s dictamini oppoliti num. Trebatur. 8c expl:eatur conclusio. Si ex
his oppositionibus speeie divellis distinctio
specifica desumenda est , conlequens est ut ex eisdem numero multiplicatis, intra eam. dem speciem, distinctio numeriea desumatur . Et ut intelligatur quando numerice multiplicantur oppositiones, accurate disi:nguendum est: vel enim quaestio eli de uni. ea actione circa plura objecta materialia , vel de pluribus actionibus circa idem objectum. Si agatur de unita actione citea plura oblecta, tune unicum est numero peccatum , dum circa ea versatur per modum unius, quatenus inter se sunt connexa; sed plura numero sunt peccata , dum circa ea versatur, ut sunt plura, seu distributivε , aut disparati sumpta. Hine. Reso,. I. Qui domum multis eonstantem partibus comburit, o trnes unius gregis oves lubripit, omnes unius Bibliothecae libros furatur I unicum tantum peccatum committit ; quia omnes domus paries, gregis oves,
B bliothecae libri sumuntur hie per modum unius. Item qua de unita familia, pluribus constante personis , uniea detractione detrahit, aut uniea blasphemia contra universum Apostolorum collegium blasphemat , ut unico actu jejunium totius quadragesimae non observare proponit, unum dum. taxat numero peceatum commutit; qu a
actio haee unita ad plura quidem tendit; sed quatenus ad invicem aliquam habent inter se eonnexionem. Ubi tamen obse vandum est obiter hos & similes rasus, circa quos . eon rovertunt auctores parvi ad praxim interesse; tum certum sit blasphemiam adversiis universum Apost lorum 'legium, idem die de caeteris, longe graviorem esse, proindeque in Consessione apertendam , quam blasphemia contra unum Apostolum. Respis. a. Unieo actu oeeῖdens decem perlonas , etiam ejusdem familiae , decem precata committit; quia jus cujuslibet pa ti ularis violatur,& unum ab altero dive sum est atque independens. Item uni ea asm: nill ratione baptietans,dc absolvens in malo statu sex personas, sex numero peccata
committit; quia Absolutio de Baptismus
unius cum altero non est connexus. Item conpagatus copulam habens eum conjugata non sua, duplex numero adulterium per
petrat; quia jus duplex disparatum instingit , scilicet uxoris inae, de mariti conjug
LM , quam cognovit. iod si verti agatur de pluribus actioni. bus ei rea idem objectum, tot sunt peccata, quot sunt actiones moraliter divellae. Dignoscitur autem actiones physicε multiplices , moraliter esse vel non esse diversas, duplici regula.
Prima Regula: Si actiones physicε mul.
tiplicem ordinem & eonnexionem moralem inter se habeant; ita ut ad unam pCncipalem concurrant, unicum erit numero p ccatum. Si autem nullam connexionem
habeant; ita ut quaelibet actio opus sit integrum dc consummatum, tot erunt nume. O peccata , quot erunt actiones. Id me.
Resore. r. Qui in uno de eodem eongressu tria aut quatuor oleuia omnino luccessivε mulieri piaebet: qui in una dc eadem rixa tres aut quatuor ictus alteri impingit, aut ipstim pluribus ejusdem speciei injuriis afficit, unum duntaxat numero peccatum eommittit; quia haee omnia ad unam de eamdem actionem protendunt. Item unicum numero peccatum committit, qui ex intentione fornieandi puellam sollicitat , impudice rei picit, osculatur , tangit ἐ quique ex intentione iurandi insitumenta parat, defert, applicat &e. Ob eamdem rationem .
Resore. 2. Multiplex peceatum commitistit, qui omnino suecesuvὸ semel de iterum fornicatur; quia quaelibet fornicatio opus est integrum atque consummatum. Simit inter Sacerdos successivi pluribus communi nem administrans in malo statu, plura perpetrat sacrilegia; quia quaelibet communio individualis est dit eompleta actio, nee ullam ad aliam communionem ordinem habet .
Meunda Regula et Tot sunt numero Pe eata intra eamdem speciem , quot iunt actus voluntatis circa idem objectum, mzraliter dileontinuati aut interrupti. Haee regula ex praecedenti subsequitur; quia scr. licet per moralem interrupti nem fit , ut actus nullam inter se connexionem moralem habeant; sicut de per moralem c t nuationem fit ut actus, licet phyγε multiplices, unus sint moraliter actus. Porrbex tripli ei eapite desumitur moralis inter. ruptio. I. Ab actus reuocatione, sive per poenitentiam, si ge per aliud motivum h manum . a. Α voluntaria actus eessatione, dum nempe agens ad alia expressε divertitur. 3. A naturali inadvertentia satis lon. ga, ut juxta prudens judietum actionem cessasse, oc alteram incepisse censeatur. Ex primo capite.
247쪽
Resore. Duplex peccatum committeret, qui mane surari statuisset, & pollea peccati poenitens , hane voluntatem abjiciens , i Iam deinceps restimeret ; aut qui proxi.
mum tune odio haberet, postea amare prosequeretur, ac deinceps odium rei telaret . Et ideo malam voluntatem, inccis abjiciendo, modo resumendo, intra unius ho. rae spatium , eentum numero peccata committere posset.
Resolvi. Εκ secundo capite : Si quis Vi. sa puella in aliqua delcctatione voluntarie perseveret ; & postea se ad atra cogitanda, aut agenda voluntari se divertat ; statim visa altera puella, aut eadem, ad prio rem delectat ipnem redeat, duplex peccatum committit. Res v. Ex tertio earite. Si quis ea intentione sornieandi trium aut quatuor die. rum iter conficiat, unicum peccatum sor. nicationis committit, licet in itinere nune de peceato committendo, nunc de aliis re. bus eogitet, & saepius dormiat. Imo tari posset , ut per totam hebdomadam forniea. tionis appetitum prosequeretur, de tamen unicum numero peccatum committeret :Si nempe toties quoties de eo cogitat , semper sornicationem expeteret. Secus dicen. dum esset. si ad restexionem ad ertens sese negativi haberet. Ratio primae resolutionis est, quia prima voluntas itinerantis, licEt physice interrupta , censetur perseve. rate laltem virtualiter, in actione itinerandi suscepta. Ratio lecundae est, quia dum quis negati vh se habet erga propositum peccandi, id quod reflectit, tune illud pi
Pt situm moraliter cessare videtur.
Si qu's vero per horam integram in pravo consenna perseveret , aut de . re turpi voluntarie cogitet , non nisi unicum numero peccatum committit, etiam si breves contingant interruptiones: Sed duplex esset peccatum si interruptio longior esset, per quadrapiem scilicet, aut si intra cogitandum somno correptus suisset, & post semihotam, aut quadrantem, pristinum consensum renovaret, aut turpem. cogitationem resumeret. Similiter, si quis inimicum itu. cidare decrevetii ; sed propc siti sui post hae oblitus, ipsum cecidere non tentet ; &inde aliqua interjecta mora propositum renovet , duo numero peceata committit . Ratio utriusque resolutionis est, quia prior voluntas ob moram interpc sitam non cen. latur virtualiter perseverare , proindeque tum physice tum moraliter cessasse. Ubi. Observ. i. Illud diseriminis interesse in. ter peccata externa & putὸ interna, qubs priora non adeo iacilε multiplicentur, posteriora longὰ facilios & sequentius; quia actus interni in actibus exterii s virtualiter perseverant , nisi retractemur; actus verbme id interni, cum nihil hab ant vi cujus virtualiter perseverent, longe brevioli tempore cessant. 9rv. a. Qithd licit quandoque unicum sit numero peccatum , eamdem peccandi voluntatem longo tempore continuare. cim eunt flantia tamen durationis, quae saep u peccatum notabiliter aggravat, in conserusibne est aperienda , maxim4 eum duratio actionis peccaminose ordinarium modum excedit Ad persecto eognoscendam Nec totum distinctionem, hie breviter. UTR. Undenam desumatur Necato. 'rum inaequalitas
Ante responsionem supponendum . r. Tamquam ex fide certum eontra Stoicos sedc quosdam Haereti os, peceata alia aliis si aviora; dieitur enim Thren. q. Mέον G. im uim fis populi mei peccato Sodom rum: Et ipsemet christus l)ilato dicebat Qui me ι radidit tibi, modus pecearum habet. Ratio consonat: nullus quippe mentis compos negare potest, bellialitatem dc M. domiam gravirua esse peccata, quam forni. 'eatio simplex ; de vitam homini eripere ,
Sup. 2.. Duplicem esse peceatorum grauitatem, essentialem nimirum, quam habet peccatum ex specie sua , dc accidentalem quae actui advenit in sua speeie constituto. ex circumstantiis sei licet aggravantibus, de quibus iam sermonem habuimus: unde gra vitatem peccatorum essentialem, non acci dentalem hie inquirimus: igitur. R. Essentialem peccatorum gravitatem
ab objecto , ad quod actus se extendit desumendam esse. Si enim actus humanus moralitatis speciem ab objecto desumat, ut alibi dictum est , necessario sequitur, ut glavitas essentialis seu specifiea actus pee- ea minosi ab eodem objecto desumatur. Igitur quo nobilius est objectum peccati, eo, caeteris patibus, gravius est meratum . ideo graviora sunt peccata , quae Deum respiciunt , ut blasphemia , Idololatria, diciqulim quae respiniunt proximum, ut sui tum homicidium, dce. Item graviora sunt quae respieiunt personam ipsam proximi, ut ipsummet homicidium, quam quae bona ipsius, ut surtum, detractio, die. Dixi eaeteris paribus. Siquidem modus diversus, quo actus peccaminosiis tendit ad
248쪽
Dissi I. De Virtutibus, & Vitiis.
oblectum . gravitatem peccati auget , vel minuit. Sic homicidium gravius est qu momi: Iio Sacri in die festo; si est illud proximum respiciat, re istud cultum divinum ;quia peccatum commissionis de se gravius est, quam peccatum omissionis, quo sit etiam, ut odium Dei longe gravius is, quam
omissio actus charitatis, licet utrumque pec catum Deum respiciat. Similiter gravi sis eccatur ccntra aliquam virtutem per deicitum, quam per excessum. Sic desperatio gravior est quam praesumptio, avaritia quam prodigalitas , superb:a quam nimia ab ectio, &e. quia nimirum gravius peccatur O ntra aliquam virtutem, dum peccatur contra id ad quod primatio virtus in. elinat . inimario autem spes inclinat ad sperandum in Deum ; & seeundatio ad non nimium in ipsum sperandum: & liberalitas primario inelinat ad dandum, & secundario ad non excedendum in donis suis Idem die de eaeteris virtutibus.
a nam fiat seecati divi*ηυ. PEceatum dividitur statim in oti nate,
quod aliena voluntate , Adami scilicet , commissum , per viam generationis derivatur; di personale, quod propria cujuslibet voluntate perpetratur . Personale autem subdividitur in actuale , quod est ipsemet actus malus commilius; & habi tuale , quod dicitur macula remanens in anima ex peccato actuali. De isto praecipuE hie agitur ; & multiplieiter subdivi.
r Rat one praecepit; Aliud est peccatum
corrmissi 3nis , quo. praeceptum negativum aliquid prchibens infringitur, ut iurium et aliud c millionis, quo assirmativum aliquid praecipἰens violatur , ut omissio sacri die Festo.
a. Ratione subjecti: Aliud est earnale ,
quod in carne leu earnali delectatione per-hcitur: ut gula , luxuriar aliud spirituale, qucd absque carnali delectatione in anima consummatur, ut superbia, invidia, &α. 3. Ratione caulae: Aliud est peecatum mnimitatis, quod ex ignorantia aut passine, aut subtemione eommittitur: aliud malitiae, quod sola pervet state voluntatis explena cognitione, de deliberatione, sine ulla urgente necissitate, perpellatur.
q. Ratione oblecti : Aliud est contra Deum I quod amori vel reverentiae Deo
debitae speciali ratione opponitur, ut Haeresis, desperatio, &e. Aliud contra moxiamum, quod proximo nocumentum inieri, ut homicidium, calumnia, dic. Aliud sp eriliter eontra se ipsum , per quod homo
violat rationis oriunem , quem l ervare tenetur erga se ipsum pro recta sui gubem tione , ut Ebrietas, Fornicatio, Stas. Ratione modi : aliud eli peccatum
cordis, quod ex natura in eo de consummatur, ut Haeresis, Odium , &e. Aliud Otis quod tot' ore perpetratur , ut Peli urium, blasphemia, die. Aliud operis, quod ope re externo perficitur, ut surtum, fornicatio, &e. o. Ratic, ne qualitatis offensae Dei: Aliud est mortale; quod graviter Deum ostendit,& mortem animae infert ; Aliud veniale, quod leviter Deum laedit, quodque cum animae vita, ct gratia sanctificante eonsistere potet t. De his omnibus peceatorum speciebus hie nobis breviter agendum incumbit, sequemtibus Articulis.
De Reeato commissionis, o famia Ol. r. π Icet eonveniant omnes Theoloa a gi, peccatum eommissionis Acomissionis inter se differre, in eo quod illua per actum positivum efficiatur, illud ver,
per ejuidem actus, carentiam; cum nullus. praerequiratur actus ut praeceptum non impleatur, sed sufficiat ejus negatio, gravis. tamen eli controversia inter eos, utrum
omi illo possit esse voluntaria, re libera,
proindeque peccaminosa , circa ullum v luntatis actum: Circa quod . I. Omissionem actns praecepti tri. pliei modo voluntariam esse posse. I. E
presse , dum quis e relia dieit interias rhaero interesse . a. In direct ε, dili mi as vult expresse aliquid sacere, quo impediatur, quominus Sacro interesse possit ludere v. g. aut venari tempore Sacri. MNegative dum quis proposito sibi ab intellectu Ecclesiae praecepto omnem actum v luntatis suspendit; ita ut nee se velle, nee se nolle illud adimplere dicat . De qua omissione se exposita, quaeritur utram v luntaria sit libera & peccamino a. DIco. Omissio voluntaria. & libera &peccaminosa esse poteli, absque omni v luntatis actu.
Prob. Multiplici auctoritate & rat lane .
249쪽
malum propositum ; sed per ass clatam Breviarii projectiotrem, medium officium recitandi malitiosὸ sibi abstulit. Similiter
graviter peccat, qui voto castitatis emisso uxorem ducit, licet ante supradictum vo. tum nunquam serore statueris ; quia per contractum Matriinonium adimpletionem
voti praecedentis impossibilem reddidit. ROD. 2. Si propositum ab aliquo emi sum Missam non audiendi tam longi distet ab ipsa omissione , ut facilE pinhaepropositum mutare possit, & se mutaturum probabile sit, novum proculdub:o me. tum committit, ludo aut venationi dando operam; cum per hanc operam reum
cationem probabiliter subsecuturam inuti. lem voluntati E emciat; ex quo sequitur eos qui eum ipso ludunt, aut venantur in tali casa. pereati ejus participes fieri. QU&R. I. Utrum actus, qui omisso Nis est causa, peccatum sit distinctam ab apta omissione peccam notat
Distinguendo; vel actus est de se jam alioquin malus, vel est indifferens. Si de se jam est malus ; evidens est peccatum esse distinctum . Si indiserens , ab ipso omisson s peceato minime distinguitur ;quia totam malitiam suam trahit, nec ulis
lam aliam habet nisi ab omissionis malitia.
ResoIv. Ponens voluntariὰ actum, ex quo praevidet probabiliter praeceptum non adimplendum , somno v. gr. indulgens , dum Saerum est audiendum, graviter peccat , licet rebus mutatis Sacrum deinceps audiat. Resis. 2. Peccatum omissionis ineipit, cum incip:t actus qui est eausa vel occa. so, cur praeceptum deinceps non adimpleatur. Compretur autem eo tempore , quo praeceptum quod omittitur est adimplen. dum. Quod ii vero inae temporis omittens
tui non sit eomp ,s, vel quia dormit, vel quia ebrius est; contum matur om illo ipso instanti . quo voluntarie p sita est eausa subsecutae omissionis; nec enim quis peccare potest, dum sui compos non est. IER. Utram omnes omitsones sequentes ex infirmitate, & impossibilitate contracta imputari debeant ei, qui has v luntatiὰ eontraxit . N. Si has omissiones praevidit aut praevidere debuerit, ipsi sunt imputandae; quia tunc sunt vel formaliter, vel interpretative ab ipso in causa volitae. Certum est autem voluntarium in causa ad peccandum susticere. Quod si vero nec eo praevidit
nee praevidere debuerit. Ipsi non sunt imputandae; cum nihil volitum quin praecognitum . H ne.
Resus mi Baecho Ae Veneri nimium
indulgens ita fit infirmus, ut posthac jejunare non passit, peccat non jejunando , nisi tamen facti sincere coram Deo poeni.
De meeatit carnalitat, spirituatibIs. infinitatis, mat. t . 'N . Irea peccata carnalia , quot li. a cEt peccata omnia dicantur ab Apostolo opera earnis , quatenus stilicet
secundlim naturam totius hominis corruispiam considerantur; peccatum tamen earinnale proprie dicitur, quoi sp rituali opponitur. istud caeteris paribus carnali gravius est, quia net ape veh mentius hominem ad peccatum sollicitat & alieit: illud vero spiriuiali peliculosius est, quia ratioris ruis dicium obtundit, dc mentem hebetat. Porri, inter peccata tum carnalia, tum spiritualia , septem capitalia numerantur ;sie dicta, quin radices iunt & capita , ex quibus alia omnia pecca a prodeunt. L -xuria dc Gula in er carnalia deputant ui et reliqua vero inter spiritualia; videlicet Superbia, Avaritia , Invidia , Ira , Actia , de quibus suo loco sermonem faciemus. Circa peceata infirmitatis, ignorantiae, re malitiae; qubd. licEt nullum sit peccatum, quod toti SS. Trinitati non adis versetur, peccatum tamen infirmitatis con . tra Patrem dieitur , cui triba itur specialiter. Potentia . Peccatum ignorantiae contra Filium, eui Sapientia: Ac peccatum malitiae contra Spiritum Sanctum, cui B n t. sassignatur. Ad peccata malitiae reducuntur quit uot peccata praecipua in coelum elamantiar nimirum voluntarium, Peccatum Sodomitieum , Oppressio pauperum , Ac merces operariorum destaudata; quia videlicet malitiam adeb manifestam prae se serunt, ut divinam vindictam vehement lis quam caetera peccata provocare censeantur . Item at peccata militiae maximE reducuntur sex peccata, quae contra Spiritum Sanctum specialii s esse dieun. tur. l. PMaesumptio de miserieordia Dei, ua in niter steti peecatores ad peccandum unt audaciores. 2. Desperatio divinae misericordiae, qua spes omnis tum impetrandae veniae, tuin talutis consequendae abii
Dissi I. De Virtutibus, & Vitiis.
250쪽
16 TraEL ΙU. De Virtutibus, & Vitiis.
citur. 3. Abnitae veritatis impunatio, qua Fidei eatholi eae veritas non ex ignorantia, sed ex malitia oppugnatur. q. Fraternae eharitatis iueidemia, qua dolemus de donis spiritualibus, quibus proximus est exornatus. s. Obstiηatio eorum, qui pertinacitet in pee. catis perseverantes a quibusvis gratiis tum
internis , tum externis se moveri nan sinunt . 6. Im enitentia eorum , qui nuntis quam paenitentiam agere propoluerunt. De
quo peccato proprie dicitur non haberi reis missionem neque in hoc saetulo , neque inlaturo; quia nimirum, inquit Aug. paenitentia impurat remisonem in hoc saecvio, quae valeat in futuro.
Os superids adnotasse , peccata 1 adversus Deum perpetrata ea esse, quae am Vel reverentiae Deo debitae speciali ratione adversantur . Ceitum quippe nobis videtur, nullum esse omninti, aut esse posse pcdcatum tum adverseis proximum, tum adversas nosmetipsos, quod suo mi do se Deum non pugnet, ipsun quenon offendat, contra ncnnullos Theologos argute distinguentes peceatum Theologicum
t hites ophico, quorum ut systema intelligatur.
Not. a. In actu peccaminoso malitiam duplicem Omsderari posse: Primam, qua . tenus praecisὸ rectae rationi adversatur: Al. teram, quatenus eum lege divina pugnat. Ddm igitur, inquiunt, peccatum perpet a tur ab homine advertente solummodo ad rectam rationem, cujus eonfideratio Philosophorum est, peccatum est Philosophicum, quod quantumlibet sit grave ac turpe, Dei
amicitiam non disso it, nee poenam intur. rit aeternam. Qacd si perpetretur ab adveristente ad Legem, re ostentam Dei, quarum consideratio Theologos spectat, erit Theo logicum, amicitiam Dei dissolvens, Ac me eatorem , dam gravis est materia, menis aeternis addicens. Contra hane sententiam. Dico . Culpa moralis , Theologica mi. ni me distinguitur , nee ullum esse potest
peccatum rectae rationi contrarium , quod
simul eontra Legem aeternam, dc ipium
Deum non pugnet. Εαε ia tereminis momsiuio ab Alexandro damnata , ab Authom nostro ettara : Pereatum
Philo hic um . teu morale est actus humanus disconvenien, naturae lationali, & rectae rationi: Theolog.cum velo, & mortale , est transgressio libera Druinae tetris. Philosophi cum, quantumvis grave, in illo, qui Deum vel ignorat, vel de Deo acta non cogitat, est grave pecca una, sed non est essensa Dei, neque aeterna sce a dignum. Hane propositionem innumeris iamratibus tram servi i ivnitaque absuria ex rua almanare, Scriptores paene in nu uri demonstrariam. Et iure merito quidem , elian ρer ipsam AEthices Ch istiani fus amenta fere
Pontifex Alexander necessarium duxit.
Prob. I. Sententia eontra Ha damnata est ab Alex. VIII. Die 24. Aug. an. t 69 och Clero Gallicano an. 17 . Iamquam scanindalola, temeraria, piarum aurium effensiva , Ac erronea. Prob. I. Ex variis Seripturae textibus, quibus convincitur inadvertentiam ad Legem 3c offensam Dei nullatenus excusare liveto tot mali, atque Thec logico peccato. I. Psal. i 3. Dixit insipiens in corde suo, non es Deu mi id eli noluit sinceth credere Deum esse, aut laltem ab eo mentis oculos a vero tit i Attamen pergit Pi almista , corrupti
sunt tr abominabiles facti suer . eeri ε coram Deo per peccata sor malia facti sunt eorrupti Ac abominabiles. Unde Plat. 9 lieait: Exacerbavit Dominum peccator, secundum multitudinem irae suae non quaeret. Mnest Deu3 in Umctu fur , inquinatae sunt viae utius in omni tempore r Auferuntur Judicia tua a facie Hus. Ubi apertε declara.
tur, peccatorem Deum ex acet te atque Os.sendere, licEt de ipso non cogitet. Prob. 3. Ratione; quia qui advertit se actionem. perpetrare dictam ni rationis conistrariam , eo ipso advertit saltem implicit εeam Legi aeternae adversari ; eum rationis dictamen, ut alibi dictum eli, radius sit atque effluvium ipsiusmet Legis aeternat. Deinde licet qui in peccatum rationi conotrarium ccedo modo impnat, ad cffensam
Dei non advertat, planὲ iussieit ad forma liter re Theologicὸ peccandum, quod advertere potuerit ae debuerit: inde D. Th. a. q. Ti. ait. T. ad a. Dieea n , inquit,
quὀa ex hoe ipso quod ratio μεμνior non arrigit actus humanos secundam legem ivι