장음표시 사용
61쪽
A M M. penduli beneficio. 3. Si poli altitudine cognita, stellatum altitudines & aesia1666. matha observentur.
dc 67. Die 18. Decembris anni Iς6s. D. Amout Epistolam misit ad D. oliademburg Regiae Societatis Anglicanae Secretarium , in qua rationem observandae diametri cujusque planetae accuratam exponit, quave methodo parallaxis, ac distantia Lunae a terra inveniatur : simul & causam a fleri cur in postrema Eclips quae mense Iulio contigerat diameter Lunae a D. H velio major octo vel novem minutis secundis visa fuerit quam in ipso defestionis initio, cujus Epistolae summarium in Dixto Anglicano mensis Januarii anni ira 7. exscriptum est. In ea quidem Epistola primum admonet se una cum D. Picard in id incubuisse ut Solis de Lunae diametros accuratiore, quam quae hactenus adhibita fuerit , methodo, observarent. Quandoquidem diametri ad minuta usque secunda dividuntur, & longitudo pedis in 3o oo. partes ita ab iis secatur, ut vix unius partis error possit obrepere, ac pene id pro certo habeatur non amplius 3. vel η. secundis in dimetienda Solis aut Luianae diametro aberrari. Diameter Solis in Apogaeo non minor 3 i. m. & 37. s. inventa est, &in Perigaeo non amplior Visa est quam 3 i. m. s. s. Lunae diameter nunquam sere minor 2'. m. o. s. nec maior 33. m. nisi aliquot min. secundis.
In alia quae paucis post diebus scripta est ad eundem Epistola , observationis a D. Hevelio factae in postrema Solis Eclipsi eandem cautam asseri , quam protulimus, ac subinde notat contra futurum fuisse , si Eclipsis sub vesperam contigi let: tum enim Luna in serior fuisset circa finem Eclipseos, ac proinde minor visa esset ejus diameter. Uttiusque hu us scripti occasione Micrometri originem & usum deseria sit D. de la Hire . in eo opere quod anno l6 3. Typis Regiis excussim est , de variis opusculis quae Academici diversis temporibus elucubrarunt. Illud memoria posteritatis dignum annotavit, hanc dimetiendi planetarum diametros rationem per reticulum in loco tubi appositum , jam antea excogitatam fuisse. Sed id habet incommodi, quod quadrata inter fila cominprehensa, quaeque angulis dimetiendi inserviunt , non adeo exilia fieri pota sint, ut imagines corporum inter aliquot fila accurate sint comprehensiae. Unde quod excurrit ex gr. pars corporis tertia vel quarta , judicio quodam vis imaginatricis aestimatur. Quod itaque deerat reticulo , ut rerum objectarum imagines semper inter duo fila serica aut duos capillos, vel lamellas totae essent comprehensae , de filotum distantiae tam minutim forent divisae, ut ad secunda usque minuta perspectae esse possent, illud a D. D. Auzout & Picard postea expletum fuit. Ille machinula usus est quae parvae cochleae ope capillos aut lamellas se promovet ut parallelismum cum aliis fixis servent , atque ita rerum objectatum imagines intra duorum crinium intervalla totae concludantur. Αtque haec cochlea tres v. gr. essicit circuitus , ut filum unius lineae promoveatur. Uerum & illa florum distantiam dimetiendi ratio exquisitam machinae structuram postulat, ac subinde metuendum est ne crebris motibus
62쪽
1 C ADEMIAE HISTORIA. Lia. I. 3T
randem attrita minus fiat accurata. Unde D. Picard aliam dimetiendi inter Aprir capillos distantiam per microscopium excogitavit viam. nomica Hanc in rem usus est regula in partes 4oo. divisa , eaque erat unius pedis, tum microscopium adhibuit quod eo usque producebat, dum rerum imagines sexagies augeret, quod factu facile suit sexaginta partibus in regula designatis.& uno oculorum in microscopium intento , dum alterius oculi ope sexaginta partes regulae conspicerentur, & utramve magnitudines aequales inter se apparerent. Tum enim illud perspicuum fit, sic dispositum microscopium rerum imagines sexagies augere in eadem distantia. λQuibus rite peractis cum imago intra duo fila plane intercepta judicata fuerat, reticulum regulae ipsi est applicandum , & per microscopium intuemdum quam regulae divisonem attingat. Reliqua loco citato operis nuper edi.
VI. At nobis pene exciderat Eclipsis Solis quae die 1. Julii anni 1666.
in aedibus D. Coiberi summa cura fuerat observata a Mathematicis supra memoratis D. D. Hugens, Robervat, Auzout , Frenicie , Buot. Hi namque tum temporis jam una constitutis diebus in Bibliothecam D. Coliare
Cum ii cuncta quae opus erant ad observationem tum eclipsis lunaris.' quae die x6. Junii, tum solaris quae a. Julii futura erat , comparassent, coelo nubibus obducto Lunae desectio videri non potuit ; eam tamen in Italia jussu Serenissimi Principis Hetruriae Leopoldi, hora T. 34. min. Οbservatam resert D. Payen in Ephemerid. Eruditorum die C. Septembris Ujus anni, ubi nonnulla cognitione digna commemorat. Ea fuit horizon talis , quae raro sub oculos venit, adeo ut Sol & Luna simul conspician tur in horizonte. In hac Lunae defectione nubes horizonti finitimae Solis aut Lunae conspectum oculis subduxere;atque hoc Phaenomenon perparum durat; unde tres tantilm ex omni hominum memoria ejusmodi ecliptes observatae
In Actis Academiae mensis Junii anno 1 69 2. illud a D. Cassino memoratum invenimus, magnum Hetruriae Ducem Astronomos in diversa misisse loca qui eam Lunae desectionem observarent, atque iis solis qui missi sunt in parvam Insulam , qus Gorgonia dicitur, tempus faville, teris obductum coelum obstitisse quominus horizontalem illam eclipsim cernerent. Solis autem defectio die 2.Julii hora quinta matutina 4 Em .et .sec. in enit, Maxima fuit . digitorum & 16. m. phases omnes accuratissime sunt obuervatae : ex quibus diameter Lunae paulo minor Solis diametro , aut saltem aequalis apparuit, cum tabulς Astronomicae Solis diametrum minorem quam revera sit exhibeant. Nam in Apogaeo est 3 o. m. 3 s. sec. cum Keplerus & alii 3O. tant Im ei minuta tribuant. Sic diametrum Lunς justo maiorem etsi
Et quidem die 8. Julii cum Luna esset peri a & in prima quadratura.
circa horam octavam cum semiisse , diameter eius visa est 33. m. die l . cum esset in media sui longitudine, fuit 33. m. 3 s. sec. die 22. cum esset apogςa et ca tertiam a media nocte horam 20. m. so. sec. apparuit. Atque in dimetiendis
Lum diametris refractionum habita cst ratio , qtii; a pleriique Astronomis
63쪽
A M N. ante neglecta fuit. Qua ratione diametri Solis & Lunae multiplici fili aut αε 1εε . pilli in soco telescopii aptati citra errorem definiri possint , scripto publico tum vulgatum est ; & anno I 667 a. D. Galloys in Ephemerides undecimas ejus anni relatum , ubi machinς hujus descriptio breviter & dilucide exponitur , eaque , ut diximus, in opere nuper dicto suse describitur. VII. Toto desectionis tempore Lunς circunserentia telescopio aequabiliter
rotunda & nigra, nusquam protuberans apparuit, ita ut nulla atmosphaera Lunae circumfusa videatur.
Qui in holio Bibliothec; Regiς sextantis ope Solis altitudinem sumebant. circa medium eclipsis tempus frigidiusculum experti sunt , tametsi vix qui quam ante non admonitus vel domi, vel in agro Solem deficere advertis. et . Cum enim partem Solis diametri paululum dimidia majorem. Luna tegeret , vix oculi eam luminis di fierentiam percipiebant. Sed longe alia est caloris ratio : unde specula ustoria ad eam rem parata circa mediam eo irsm minorem comburendi vim habuere, quam circa initium ae finem e lignum quidem incenderunt, sed citra flammam , & chartam albam inflammare non potuerunt. Idem enim contigit ac si speculum primo tota superficitatum parte ejus dimidia retecta solis radios excepisset. VIII. Cum Observatorii Regii locus jam esset designatus, eo Mathematici 1 r. Junii anno is 6 . solstitii die se contulerunt, ut lineam meridianam in lapide quadrato ad eam rem destinato , & cura D. Couplet collocatis delinearent. Duplicis Sextantis ope octo Solis altitudines & octo azymulta ante meridiem, post meridiem quoque solis altitudines sumptae, & azymutha totidem quς prioribus respondebant. Qua quidem ratione octo lineς meridianet sibi mutuo parallelς sunt delineatq; duet tantdm ex iis paululum versus Occidentem, quantus sere est apex circini. ad se mutuo inclinabant 1 tres
ex iis lineis paulo altius lapidi sunt incist, ut aedificii stus ad coesi plagas, ue
Acus Magnetica his lineis applicata paululum ad Occidentem declinate visi est, sed non amplids quam I x minutis ab his deflectebat. Altitudo Solis meridiana 6 . grad. I. m. reperta est : ex qua si subduxeris 13. gr. 3 o. m. si ea sit vera declinatio solis, restabunt 43. gr. 3.m .pro altitudine poli, seu loci illius latitudine. Quod si declinatio solis sit Σ3gr. 19. m. in Observatorio poli altitudo erit S. gr. FO. m. Vera nimirum ,
Eoclem anno Observatorii fundamenta jacta sunt , quod instatui numicanatis tum incisi inscriptio his verbis rse itur ad Astra. Et substriptio
Turris siderum Speculatoria. timo M DC. LX v II. in prima facie numismatis lineatis designatio futuri ot
servatorii, in posteriori Regis e flagies insculpta, cum his verbis Ludovicis XIV. regnante & aedificante : qua de re postea dicetur. Disitiroo by GOrale
64쪽
De rebus Geometricis Mechanicis.
l. It innititur , quaeque in dies novis inventis locupletantur, inhonoratas Praeterire e perpauca ex iis quae a Geometris proposita fuere & demonstrata Ieviter attingemus, quod inter Miscellanea, autopera posthuma Academicorum Typis Regiis magna ex parte jam sint excusa. Hujus generis sunt ea quae de treangulis Sphaericis & Rectangulis sunt demonstrata a D. D. de Robervat & Frenicie. a. Demonstratio regulae de maximis & minimis a D. Hugens proposita & nova methodo explicata. 3. Ejusdem regula de inveniendis Logarithmis multo compendiosior quam pervulgata. . Regulae ad inveniendas tangentes linearum curvarum. s. Ra tio triangula Sphaerica resolvendi. II. Tractatum quoque Mechanicum de centro gravitatis iam ante multos annos elaboratum exposuit D. de Robervat. Idem propositiones quassiarn de inveniendo multarum magnitudinum centro gravitatis, sive virtutis, suis demonstrationibus munitas exhibuit, quodque ab aliis instar postulati ponitur, demonstrandum suscepit. III. Ista quidem primis anni Ic68. mensibus fuerunt agitata, atque iliadem fere temporibus varii machinarum typi sunt expressi cura D. Niquet. tum juvenis praestanti ingenio & flagranti in Mathematicis studio , in quo quidem jam ab iis temporibus D. COuplet egregiam navavit operam , ut machinarum typi & instrumenta affabre fierent. Id enim non inutile futurum judicavit Academia, si machinarum , quae magis sunt usitatae, typi essingerentui, quidve ad earum perfectionem addi posset, diligenter expenderetur. Hoc Domino Niquet demandatum : ab ea machina quae grus architectonica, aut Geranos appellatur, coeptum est. Huius machinae partes omnes 8c usus accurate exposuit. Quid in iis conficiendis peccati soleat ab artificibus, quidve ad usum his magis accommodatum adjiciendum existimaret, non omisit. Idem postea machinam Architectorum tractoriam v. Engin dictam & partes illius lingillatim descriptas exposuit. Iv. Atque haec de machinis & earum usu sunt discussa. Ab his ad vi res motrices animalium progredi placuit, de experiri quantilm ponderis homo trahere possit, aut pellere ut stat aut sedet , aut diversos lubit situs; tum quanta sit vis hominis cum vi motrice equi comparata. Psim imis sane rem aptata fuit in Observatorii Regii loco designato machina,
cujus mox meminimus , grus nimirum architectonica , cui equus onerariis navigiis trahendis assuetus aptato per trochleam fune illigatus, pondus or. librarum e terra subvexit: huic attollendo septem homines vix pares fuere lanem trahentes, eo quo solent pontones v. des baci promovere modo e adeo ut hominis satis validi vis motrix eam sere habeat rationem
ad vim equi robusti, quales adhiberi solent carris trahendis, quae in I. at
65쪽
. nec sere majus quam so librarum pondus eo quo diximus modo ille at tollat. Sed ratio tamen habenda est funis per trochleas ducti, ac demum a tritos qui sane in ea occasione non mediocris fuit. Huic experimento alia generis ejusdem subjecta sunt eodem in Ioeo die de ei mo Julii. Prim dira quidem ab homine pondus majus sui corporis pondere sursum attolli vix posse ea ratione suit comprobatum. Homo satis gracili corporis habitu , pondus Iso librarum trochleae illigatum evehere non valuit : unde ejus collo corpus 1 s. libr. suspensum fiat . tumque pondus iso. ad altitudineis sesquipedis sustulit ; aliud deinde ejusdem ponderis corpus ejus collo suspe iam est , tum magna facilitate praedictiim pondus iso. lib. ad octo usque pedes sublatum est : sed cum unus ex iis qui aderant, manibus appensa pondera sublevasset, tum homo victus a pondere e terra paulum elatus est, adeo ut in sublime actus fuisIet , nisi statim appensa collo pondera retinere desiisset, qui inscio, nec cogitanti eadem manibus sublevarat. r. Illud quoque pertentatum fuit utrum homo majori vi corpus ut vectem ferreum ad se traheret quam a se repelleret: aequalem esse utrobique vim compertum est. Ab homine stante & demissis brachiis majus attolli pondus , quam si idem sedeat, Si brachia itidem dimittat . observatum fuit, quod eo sedente musculi tantummodo brachiorum & re num, sed stante murum quoque musculi vim suam exerant. Tum D. Hugens tuae sint inter funes qui juxta diversos angulos pondus trahunt, virium di Tentiae scripto exposuit. His non leviter perstrictis quaedam non inutilia tirea veltiaras sunt obserinvata. D. de Robervat duo maxime in iis spectari posse admonuit , nimirum soli in quo fit subvectio naturam , tum rotamm magnitudinem. Cum solum firmum est, majores rotae nihil habent cur minoribus anteponantur, nisi sorte quod in his molioli cum axe majot sit a Sichiis. Verum id perparvi est momenti , cum axis est ferreus, & partes omnes axungia sunt litae. Atque ut major rota pauciores agat circuitus quam parva , aequali tamen velocitatffin terra moventur peripheriae. Quin etiam majoris rotae pondus obesse nomnihil potest , cum onus est levius. At si solum ipsum molle sit & lutosum, ita ut in id aliquantum rotae descendant, tum majores in hoc minoribus sunt anteponendae , quod radii sine totidem vectes in illis longiores , quaeque adeo resistentiam soli facilius vincunt. Hypomochlion seu fulcimentum vectis in eo est puncto quod tangit rotae circumserentia, vis motrix in centro ipsius rotae, qua parte scilicet fit tractio ; resistentia est in eo loco. ubi major occurrit obex , nimirum inter supremam & infimam terrae mollioris quae scindenda est , partem , & quasi in centro gravitatis ipsius resistentiae, quam major vectis facilius vincit. Cum autem ex firmiore solo in mollius rota descendit , aut vicissim ex mollioli in solidius, id fit per ascensum quemdam & descensum quasi ita plano inclinato ; tumque varia esse pollunt unius prae altera aut commoda , aut incommoda, quae ex vecte & plano inclinato inter se collatis
Sed ubi solum est asperum & silicibus salebrosium, tum succusses fiunt duriores, atque his superandis majores rotas esse magis idoneas ex plani inclinati Dissiligod by GOrale
66쪽
inclinati assectionibus ante demonstratis ostendit D. de Robervat. M VI. Ampliores quoque rotas minoribus praeferri oportere his rationibus chani- ostendit D. Buot, quod illae majore sui parte solum tangant , neque adeo ς
tam alte in terram molliorem aut arenosam descendant : unde seu mollius sit solum , seu lapidibus sit asperum , tum major obex opponitur minori rotae, quam majori , quod illius peripheria angulum mixtum eum
terra essiciat ampliorem : adeo ut terra quae minoris rotae immersae partem anteriorem connectit, majoris sit molis. Sic ubi saxa occurrunt, ea majus
asserunt impedimentum, quo angulus ille est apertior, atque illi obices aegre superantur. Illud jam suit observatum longiorem esse vectem in majore rota,& vim illius fortiorem. Unde si pars radii a centro, seu 1 modiolo rotae ad punctum contrachiis rotae cum terra , dupla sit partis radii, quae ab eo puncto fulcimenti ad punctum resistentiae ducitur, ac resistentia ipsa sit dupla potentiae , tum fiet aequilibrium : quare aucta paululum vi motrice resistentiam vinci necelle est. VII. Hoc ipsum alia ratione demonstravit D. Hugens, in via salebrosa& silicibus aspera vim illam , qua trahitur minor rota, esse in ratione sub dupla diametri majoris rotae ad minoris diametrum. VIII. Hoc utique D. Mariolte per tabulas sinuum confecit ; illud quoque subjecit in solo arenoso aut lutolo quod rotae penetrant & quodammodo persecant, minorem rotam altius quidem subire , sed in longum minus secare ; unde utriusque fere aequa sunt incommoda , cum solum firmum est sub luto aut arena. Quod si enim pressione tantum arenae firmetur, cum minor rota altius subeat instar cunei acutioris, aegre admodum ex arena aut luto se expedit. Quod si obices sint minoris momenti, quales sunt arborum ramuli qui franguntur , aut glebae quae rotarum pondere comminuuntur , ad
explicatas regulas referri polIunt, & eadem pene ratione solvi. Sub idem tempus D. Picard quae sit Sequanae declivitas a vico V. Essene Lutetiam uiaque scripto tradidit.
De Ecliasi lunari, qua contigit die 16. Maii anno 1668. ubi de
I. π Ie 1ς. Maii anni i658. circa horavi secundam a media nocte, eclip- pro si, Lunae in monte Martyrum magno studio & cura fuit Observata. nota Hie loeus selectus suit, quod sublimis sit, atque ex eo liber pateat in ortum .ea. Solis & occasum prospectus. Omnibus instrumentis, horologiis , tubis eoptidie comportatis, initium desectionis hora a. a. m. I. s. post mediam nociatem incoepit, cum ante octo bosae minuta penumbra jam sub conspectum venisset. Umbra terrae primum Lunae subiit limbum orientalem circa lucidum
illud punctum quod Amitarchi nomine designare placuit recentioribus Astro , tum panu im lunam ad decem usque digitos obduxit, non procul ab Disitigod by Coos le
67쪽
A MN. ea parte lucida Tychonis nomine insignita. Eclipsis quidem semidigito maior
1668. quam revera eslci, apparuit, quod pars Lunae a Sole illustrata horizonti finitima prae refractione arctior quam par esset, videretur. II. Antequam eclipsis inciperet, subnigra macula, mare Caspium vocant, erat limbo proxima , diameter Lunae 33. minut. & 8. secund. fuit observata. Ex quo D. Picard suam conjecturam antea propositam confirmavit, Lunam videlicet non alias majorem videri, ubi ejus altitudines supra horizontem pares sumuntur , quam cum per igaea soli opponitur , aut cum eo conjungitur : tum enim supra 'orizontem multum sublata ad 34. usque min. patet ejus diameter, de aliquot tantum secundis minor elle potest : eum in quadraturis & perigaea ejus diameter ad sχ. tantiim min. & 3 o. sec. nec amplies pateat. Id vero hoc magis notandum putabat, quod Astronomi huic contrariam hypothesim ut certam posuerint. Ex umbrae transitu per diversas lunae partes suis nominibus designatas o servato judicatum fuit diametrum umbrae duplam tum fuisse lunae diametri ; penumbra semper visa est umbram antecedere unius serme digiti longitudine. Sed vix ea sub finem eclipseos potuit ab umbra secerni die jam illucescente. Luna horizontem coepit attin ere hor. 4. cum f. min. & r'. secundis. Quod si eclipsis illa centralis sui stet & horizontalis, jam illius centrum supra horizontem tum sublatum suis Ictis min. cum centrum Solis coepit emergere: utrumque adeo luminare pene integrum supra horizontem videri potui siet,
nisi quid aliud lunam oculis subduxi flet.
Eandem eclipsim D. Cassini, uti antea ex condicto convenerat, Romae observavit. Atque ex collatis observationibus disterentia Meridianorum Romam inter & Lutetiam fuit constituta , quae postea e satellitibus Jovis accuratius filii de finita. III. Sub idem tempus die nimirum tricesima Maii D. Coiberi ex Academia D. D. de Carcavi, Hugens, de Robervat, Auzoui, Picard , cum Domino Galloys, qui tum erat, a Commentariis aut Secretarius, tum enim prosectus eram Aqui ranum , in comitatu illustris. Viri D. de CroillyLegati & Pleni potentiarii Regis Christianissimi in in suam Bibliothecam arcuisivit, quo D. du Quesne Regiae Classis Legatus statim una cum nobili
Germano olim in Suecia Tribuno militum se contulerat. Hic cxcogitatam a se rationem cenam & facilem cujusque loci in mari longitudinis inveniendae proposuit. Atque illud tamdiu quaesitum & navigationi perutile arcanum se ita demonstraturum recepe M. ut quae contra opponerentur, facile dilueret. Postera die omnes in eundem locuor convenere : duas hanc in rem machinas exhibuit, quibus longitudines locorum certo dignosci possent, earum usum scriptis expositum domino Galloys trao dit, ut ab iis qui huic rei dignoiacendae erant praepositi , expenderctur. I ii hoc positum erat nobilis illius Germani inventum , ut consectum a navi, in quamcumque partem lat perspectoria iter haberctur. Trabem illam , cui instar spinae dorsi carina naVis constri est , quaeque vulgo dicitur quille du Vasseau , sub ea parte cui Versorium Uuoni solet, a summo ad imum perforabat. Huic foramini sati S amplo ma binam suis rotis Diuitiaco by Corale
68쪽
ACADEMIAE HISTORIA. LIB. I. 43
instructam eum capsula ex crassis asseribus & pice rite obducta , ne aqua Apro subiret, aptabat. Hujus machinae artificium minutius describere nihil necesse nomica est, cum nullius pene usus eam suturam esse ex iis quae factae sunt oricctionibus colligi possit.
tibus v. Courans : tum enim ab aqua nullam motus impressionem excipiet , cum tamen navis una cum aquae mole longum iter conficiat. Dein
de ubi navis impetus aquae currenti e diametro Opponetur , de venti perflantis vis aquae motioni aequabitur, stabit in eodem loco navis , nec pro 'mota , nec retrogresia : interea tamen multum itineris consecti machina indicabit. 3. Ubi navis de currentis motus aequales, & in eandem partem futuri sunt , tum navis duplo celeritis promota fuerit, quam machinae de monstrent. Uno verbo quoties navis adversus currentes progredietur , som- per machinae plus itineris confecti, quam revera decursum fuerit , & vicissim miniis indicabunt quam par sit , ubi navis secundum currentis motum feretur. Postremo cum acus nauticae diversis in locis varia sit, imo cum codem in loco non constans sit magiactis declinatio , haec inveniendae longitudinis ratio non min is incerta cst , quam reliquae omnes quae versorio ad hanc rem utuntur. Quamobrem re utrimque multum agitata conclusum
tandem fuit hujusmodi machinam peringeniose quidem esse excogitatam, sed ex ea longitudinum scientiam haberi nullomodo posse : tametsi hujus
machinae Auctor, quod promiserat, ad exitum illam non perduXerit , cum tamen Rex munificentissimus istis ampla mercede muneravit, quod ingeniosum esset ir,ventUm.
est ad D. Coiberi , qua ille detectum a se meridianum fixum & primarium declarabat, cujus beneficio longitudines locorum certo dignosci facilesiossint. Quid eo nomine fixi meridiani Auctor intelligeret, cum non satisiqueret , responsum illi fuit ut arcanum suum cum viris Academicis quitum Ca)onai aggregabantur, communicaret, aut ipse mentem suam scripto exponeret. Sed re in longum tempus dilata , quod arcanum suum evulgare nollet, tandem ineunte anno 1669. Parisios se contulit, die χo. Fcbruarii. Cum arcanum Astrologiae figmentis omnino subirixum esset, rejectum id suit ut inutile & commentitium.
tiones eclipsium satellitum Jovis faciendas, quorum invenerat elementa , de Ephemerides ediderat cum methodo eas supputandi. Quamplures ex iis eclipsibus sunt observatae .in Bibliotheca Regia a D. Picard , quibus ut testatur D. Galloys in diario Eruditorum io. Decembris illius anni Ephemerides ipsae saepe exactius convenire deprehensae sunt quam Auctor ipse promiserat. Primi satellitis eclipses observatae die T. & 8. Septembris, 12.& 13. Octobris : eclipses secundi observatae sunt die s. de is . Octobris: Tertii cclipta die 11. 6c 1 o. Novembris; quod ideo innuimus, ut error in designandis satellitibus qui in ea editione bis irrepsit, corrigatur. Harum eclipsium experimento tum primum in Gallia facto magna spes
affulsit hujusmodi Ephemericium ope posse ex condicto fieri a diversis Ob-
69쪽
AN N. servatoribus in remotissimis terrae locis constitutis eclipsi iam observationes .i663. ex quarum comparatione disserentiae longitu linum multo exacti iis, multoque frequenti iis determinentur quam alia quavis hactenus proposita meiathodo. Et exinde agi coeptum est de mittendis sub Regis munificentissimi patrocinio in diversas ot bis partes Observatoribus qui longitudines locorum ad Geographiae & rei Nauticae persectionem observarent. VII. Circa idem tempus progiit Liber gallice scriptus ab erudito viro D. Denys Deppensi , cujus titulus est, Ars navigandi numerorum ope perspecta. D. Frenicie rogatus ab Academia hunc Librum evolvit, de animadversiones suas scripto tradidit quae in Commentarios sunt relatae. Multa scitu digna circa sinuum , tangentium Ac secantium doctrinam & calculos, nonnulla itidem circa Logarithmos ab eodem viro doctisL D. Frenicie sunt observata , quae longum esset exscribere. Inter alia quae ad navigandi artem spectant, illud docet, qua ratione longitudo loci ex latitudine cognita 8e decurso itinere per trianguli rectangun Analysim habeatur : ex gr. 13. leucarum spatium a navi consectum est, atque ex observationibus factis sub initium & finem itineris compertum fuit ro. leucas a Borea in Austrum, aut vicissim, seu in latitudinem esse peragratas, quaeritur quantum itineris in longitudinem consectum fuerit. Quaesitum longitudinis latus ea perbrevi ratione consequemur, si quadrato numeri 2s, seu itineris confecti nempe 621. detrahas quadratum numeri 2 o. scilicet oo. Restabunt enim a1ρ cujus latus aut radix est is . Quindecim itaque leucis navis promota est in longitudinem. Tabula quadratorum numerorum usque ad Ioo. vel 1o . confici facile potest . ex qua radix proxima cujusque quadrati statim perspecta fiet. Raro enim evenit ut amplius quam 1 o. leucis super eundem venti Rhumbum navis pro in oveatur. inod si longitudinis Is . latitudinis xo. latera tri unguli sint nota. dc decursum spatium quaeratur, tum duo numeri quadrati oo. & χχι. in unam summam collecti dabunt si s. cujus radix Is . conficti itineris spatium exhibebit , idque compendiosiori via , quam per sinus de tangentes. Multa huius teneris ad artem navigandi non inutilia eruditae Ac accuratae illae animadver-iones complectuntur quae forsitan aliquando publici juris fient.
I. T N Commentariis a D. Gallo3s Abbate digestis die 1 o. Junii anno
1 1 6 6 8 , Tractatus brevi stylo 3c accurata methodo conscriptus a D. Mariolte de Scenographia , seu Perspectiva reperitur, qui forte aliquando publici juris fiet. Is 17 propositiones complectitur quibus haec ars pene
II. Paucis post diebus de motu & pressione aquae profluentis agi coeptum est. Duo quaedam experimenta facienda proposuit D. Picard , uvae
70쪽
ab Abbate Castelli enuntiatum , velocitatem aquae eodem in tubo vel aquae 'ductu ea ratione augeri, qua ejus altitudinem. Alterum illud est a Tortieello issa- propositum aquam e fundo vasis , aut E latere perforato eadem velocitate rica. exite quam acquisivisset, si ex eadem altitudine aqua vase contenta cecidisset. Utrum haec ita essent, placuit experiri. III. Ac primum quidem duo vasa cylindrica ejusdem altitudinis, sed inae qualis latitudinis in fundo sunt perforata : ubi ambo aqua fuerunt impleta, eadem aque quantitas eodem tempore ex utroque vase imuxit. Deinde ejusdem vasis fundo variis in locis per rato eandem aquae molem licdem temporibus per singula foramina exire compertum est. Postremo cum altitudo vasis cylindrici in dis. partes aequales divisa ellet , aquae superficies aequis temporibus luxta seriem numerorum imparium fuit imminuta, eadem prorsus ratione qua corporis sursum projecti spatia decursa minuuntur. Nam toto temporis spatio in quinque partes aequales diviso aquae luperficies per spatia 9. , 3, 3 , i, descendit, qui numeri impares quadratum ipsius temporis efficiunt : nam a s. quae summa est numerorum imparium, quadratum est temporis in s partes aequales divisi. IV. D. Hugens multa quidem circa haec experimenta animadvertit spmculatione digna, quae summatim perstringemus. I. Torricelli theoriam hine confirmari polle , quae si sorte cum experientia miniὶs interdum conveniat. hoc utique ex certis circumstantiis oritur, quae rite expensae in causas ipsas hujus discriminis nos ducunt. Ex primo experimento illud colligitur , vasis latitudinem nihil ad pressionem aquae in fundum vasis conserre, sed vim illius omnem ad aquae altitudinem referri oportere, qua imminuta emuxus
quoque eadem ratione munuitur.
U. Ex secundo experimento id consequens esse dixit, fundum vasis aequabilitet ubique premi. Cum enim totum aquae pondus fundum premat , pars unaquaeque fundi tantumdem premitur, quantum a cylindro aquae, cujus ea pars, fundi est basis; altitudo itidem est aequalis aquae altitudini. Non quod pars illa fundi ab eo tantummodo cylindro prematur: non enim aqua illius cylindri cmuxum aperto foramine subsequitur, adeo ut reliquum aquae
vase contentae maneat immobile. Nam ex omni parte aqua ad exitum, seu ad foramen apertum confluit, atque adeo aqua omnis vase conclusa ad cuiusque partis fundi pressionem conspirat. Sed eae vires ita sunt aliae ab aliis
libratae & distributae, ut omnes exaequent pondus cylindri aquae huic f tamini superpositi. Ubi enim patet exitus in imo vasis , partes huic proximae eo confluunt, quae locum aquae elabentis repleant e adeo ut major sie earum nisus aut minor , ut eae magis aut minus premuntur. Unde partes foramini propiores lineas curvas ac pene circulares destribunt , & juxta motum aquae , qua patet aditus, suam essiciunt impressionem , cum pressio non aliud quiddam sit quam conatus corporis ut in alterius locum succe
VI. Quo autem posteriori experimenti ratio assurri possit, illud ante omnia instar principii ponendum est , quod experientia magis quam demonstratione constat , aquam per apertum vasis foramen erumpentem eo velo
citate serri quae par sit huic attollendae ad eandem vasis altitudinem. Ex