장음표시 사용
131쪽
Etiam Apoleti quales sunt Esepiri,ingenios a meditatione et mter ad peregrinam aliquam & symbolicam allegoriam tranferri ponstant. Gasim gemmam reperit , dc hordei granum mallet. Sic res pretio suo non ut Helvetio illi accidit, qui inter spolia vuctoriae grandi adamante Caroli Burgundi reperto tribus Vini poculis illum vendidit. Lupus agniam devoravit eo colore, quod rivum ipsi turbasset multo quamvis inferius bibens. Sic principes λritiores inani praetextu turbatae iurisdictionis arrepto minores eVemtunt, ut referunt de Rege Ludovico Undecimo, qui erga eundem Carolum adhuc adolescentulum ita se gessit. Dum rana ct mm de imperio in paludem inter se contendunt, devorat eos milv . Sic dum principes infirmior ν inter se dissident, potentior utilitates Ilias 'veluti Solimannus Turca Rhodum Cnristianis eripiebat, dum illi
se invicem consumebant. Canis carnem dimisit, cum umbram majorem captat, εἴ nec hanc nec illam accipit. Sic multi principes majoribus parandis inhiantes parta perdunt, veluti accivit cis Io Octavo qui comitatum Ruscinonensem Hispanis reddens ut regnum Neapolitanum pace ipBrum acrireret, Lutetiam reversus est sine comitatu dc sin regno. Grin rostri longi χrficibus os vovidam lupi gulae extraxit &pactam mercedem postulans responsum a lupo accepit: Satis magnam mercedem esse, quod caput ipsidentibus non comminuerit. Sic post mortem regis Sebastita cum Ilisbani magna praemia Uibusdam Lusitanis administris prismisi sent, si Antonio excluλ Philippi Regis partibus faverent: isto p titi praemiumque rogati responderunt,Regem fatis stuperque eos
remunerare, quod Capite eos non minuat. l
Multo eligantiores atque ingeniosiores meditationes circa symbolorum corpora perteipsum instituere poteris: tibi sussiciet, ut his exemplis ferarum cubilia tibi demonstrem, quo canis sagax
Contentin tremulo monstrasse cubilia loco ' I
Idem studium impendes verbis, legens Poetas ct Iaconica ma, ehemistichia argumento cuidam applicans, illa J; tantum Verba, quae quam aptissima sint, delibans. Si legis Claudianum inter poetas alta utissimum in versus illos in laudem Stiliconis adversius Russinum ιcriptas incidens.
132쪽
Posses illos transferre ad eum, qui ex mundi proeellis in sacrum claustrum sese recipit, pharum portus pingens assiecto hoc dictor HIC OPTATA QUIES. Ita ut idem poeta gemino beneficio tibi dc corpus di dictum subministreti idem popularia festa ludosque equestres in laetitiam pacis ab Honorio partae describens sic canit. .
Perpetuisque immoto cardine Claustris Jamu beta premens , iata sub imagine pia Armorum innocuos PACI LARGITUR HONORES.
Quod poteris applicare Principi, qui armorum virtute pacis tramqvillitatem imperio ibo reddidit. Uingens hastam Romuli, quae Θ-lo fixa arbor evasit umbrae amoenissimae, adscripto verbo: PACI LARGITUR HONORES. Et in quarto Honorii Constitatu advenationes ejus alludens scribit:
se Amphionia pulcher 'dore patistra Alcides pharetras dircaaά telasolebat Praesentare feris OLIM DOMITURA GLGANTES.
Unde symbola duo sibi respondentia sormare possis, duplicem Primcipis virtutem belu ct Deu reiicientia. In uno pingens nodosiam ALcidis clavam cum verbo: OLIM DOMITURA GIGANTES. Et in altero eandem clavam, quae olea sit facta cum verbor ET P CEM LATURA POLO. Similiter ubi casum Phaethontis descrubit, subjecit:
Crede mihi SIMILI BACCHATUR CARMINE, quisqvis A irat Roma Apoliis.
133쪽
- Argutia humana. cap. II Possis alludere divino illorum supplicio, qui Romam armis ceperunt veluti Caroli Q inti Dux Borbonius. Et quod de Sin dicit, qui nusquam declinat neam Eclipticam, quae medium est Zodiaci, pera currit:
Τibi serviet pro symbolo,cui idem sit corpus,ut administi l cujusdamu recto iustitiae tramite nusquam deflectentis virtutem exhibeas. Et pro bellatore qui Elo adventu vicit, veluti Rex Ludovicus Segysio sese monstrans, inserviet tibi hoc, quod idem de scuto Pasiadis usi trASPECTU CONTENTA SUO. Etiam Ovidium in verbis arguto transscrendis Recundissimum reperies. inod idem de exilio ad' amicuin sitium stribit:
. Nam cum praestiteru et erum mihi semper amo
Hic tamen ADVERSO TEMPORE erescit
amor. Tibi symbolum praebebit amoris pci secti, qui in adversitate magis elucet, si pingas Pu tum inter nives media hyeme emorescens, cum hoc verbo: ADVERSO TEMPORE. Et quod Achelous in varias formas sese mutans dicit:
Inferior virtute MEAS DIVERTOR AD ARTES.
De Imperatore dici posset , qui viribus inferior dc ingenio superioris . hostem stratagemate superat. Et si quis insolentes & contumeliosias adversiariorsi minas armis castigaret,sicuti Henricus QVartus Angliae Rex Persit injurias: Et corpus-verbum symboli posset o
pere ex verbis Herculis Archeloum reprehendentu:
- - - MELIOR MIHI DEXTERA LINGUA EST t
Dum modo pugnando vincam,tu vince loquendo.
Et quod idem scribit de celebri duce Vastali r
conssimus LONGE FULGENTABUS ARMIS.. lFortia non possunt facta Mure tua. l
134쪽
Convenirethellatori claro, si pingeres euhrum Delphicima, qui cutim dc lucemae usim praebuit. At mendacii symbolum ex eo decerpi posset, quod idem de fima isibit: SUA PER MENnACIA CREΔCIT. In Symbolum eius qui amore instigatus res heroicas gessit, quadraret id, quod idem de Ciri dicit:
Consequiturs rates O CIENT E CIL. . PIDINE VIRES.
In aulicum qui gratia excidite
ub pervivi, NUN S EM PER. LILIA FLORENT.
In bonum maritum qui alienos filios pro suis imprudenter educat, congrueret id quod idem de insitis dicit:
Nec minus foecunda reperies Lucani Poemata, in cujus scriptis acuismen Hispanicum dc paternum conjunguntur. In ptimo libro imvenies haec Caesaris verba r
nrabiu utendum est quas fecimis arma te-
Quod verbum gladio, qVem manus tenebat, in nummo argenteo adscribi fecit Dux noster Carolus Magnus eo tempore, quo HL spani terras quasdam in Monserrato ab ipsis vindicatas concedere recusabant. Cui cum successisset Dux Victor Amadeus sententia pia magis quam invidiosa indicaturus fiduciam, quam in coel stitutela ponebat, easdem acquirendi: huius principis mentem cum paterna & pietatem cum sortitudine conjunxi hoc verbor NEC NUMINA DESUNT, quod proxime s equitur in eodem L. cani versia.
Omnia dat, ovi iusta negat, NEC NUMANA DESUNT.
. ipsis ad beato illum ex regia hac familia principem, unde hic noster nomen trahebat, respiciebatur, & revera terras illas cons yebatur. Legens porro illum alterum versaeua Invida
135쪽
In vida fortuna series summV, negatum Stare diu - - IN SE MAGNA RUUNT.
Posses applicare civilibus magni cuiusdam imperii conversiionibus pro corpol e pingens turrim Babelu. Illa porro verbar NESCIA mmitus STARE LOCO ingenio bellicosio convenitent inscripta globo unito dissilisura in quo ignis inclusus detineri non potest. Et naec
- - Lenta tuas TEMNAE' PATIEMTI A VI RES
Constantiae, symbolo incudu inter marios, indicatae. Et his: LASSO aeuii DEFECTA FURORE pingi posset cadaver pyroboli disiu-pti iti in terra jacentis, ut silmbolum sit insolentis deiecti. Haec porro COELUM Mars SOLUS HABET convenirent regioni continuis bellis vexarae ut Pedemontio, si pingeretur Mars Sphara Videns. Et qui declarare vellet prudentiam Ducis Victoris Ama- dei, qui pace Cherascensi flammam belli per Italiam exstinxit, de 'pingere posset incendium Phaethontis, ct Padum aquam ei ingcrentem , ct verbum & corpus ab eodem Poeta mutuatus:
Hunc habu e PARES PHOEBEIS AGNIBUS UNDAS.
Siquidem secundum Poetas Elum hoc flumen totius mundi flammam exstinxit. At ex iis Verbis Caesaris argute de Romanis conquerentis:
- - jam nou EXCLUDERE tantum INCL USISS E volunt.
Praefectus urbi alicui obsessae simbolum formare posset, qVo obse seribus minaretur,gladisi & catenam pingens,cum verbo ExciunAM aut INCLuDAM. Relinqvam tuas tibi partes in jucupdissimo hoc studio ut intentiori meditatione egas Silium Italicum, Horatum, Senecam, re maxime Poetarum principem, qui inimitabilis Latinitatis pretis incomparabilis autoritatis pondus adjungit. Cujusmodi considerationes in tuo indice notabis tanquam in ingenii horreo nunc distatuta inunc sub argumento qVodam dispositas. Ut si tibi propo Dissilired by Coost
136쪽
Argutia hamana Cap. III. os proposivisse, varios mrtunae lusus exprimere, quibus conclave aut musaeum adornares: Separatim omne id notares, 'Vod legens thmmati proposito applicare posses. Verba Lucani supra laudata r
Argumentum facere possunt quadrati, in q- χrtuna cum malleis dc dolabris turrim demolitur. Et haec eiusdem: IMPATIENSQUE LOCI FORTIINA SECUNDI. Fortunae regio Elio instidenti, unde virtutem dat praecipitem, adscribi poterunt. Et haec:
Aliud quadratum tibi dabunt,in quo viram sivis arinis onustas; ti per arctum spinosiumque callem sequitur. Et ab his r
DUM fortuna CALET, dum conicit omnia
. . terror. Argumentum stimes sertunam pingendi in fibri serrarii officina , , in quatenum candens sagitta percutit. Et in Horatio legens:
Concipere poteris cum philosopho chartis ludentem eique obvertentem eam, in qua stultin cernitur. Et aliud eiusdem dictum: SEU RATIO rid D SEU FORS tibi exhibebit vistinem dc sortunam sortes urna extrahentes, quas bellatori avide eas exspectanti porrigunt. Legens postea hos Juvenalis veris:
O tes ex humili magna ad fastigia rerum
Extollit VVOTIES VOLUIT FORTUNA IOCARI.
Habebis verbum ad fortunam depingendam,quae Amiam regio vestio tam
137쪽
tam in alta Pyramide collocat, ex qua illud, quod in eo turpissimum est, monstrat. Et hoc Ovidit:
- - IGNAUIS PRECIBUS FORTUNA REPUGNAT. Tibi repraesentabit Philosbphum in bibliotheca sua flexis genibus
manibusque implicatis supplicantem & ibi tunam tregum ipsi obvertentem & recalcitrantem Ad hunc modum sine multo labore potoris ordinatam seriem symbolorum & verborum de argumentis seriis& iocosis contexere, quae ab aliis quacunque sint ingenii vi Concipi non poterunt, cum Vel una pagina totam hominis xitam subi vendicet.
QVartum genus exercitationis ut diximns instituitur beaneficio INDICIS CATEGORICI. Arcanum vere arcanum , nova profuncti Sc inexhausta vena infinitarummeta. phorarum,sγmbolorum urgutorum atqVe sensuum ingeniosorum. Ingenium enim ut stupra dictium est nihil aliud nisi viritus penetrandi in obie hi sub divei sis categoriis alte recondita eaq; inter se componendi & comparandi. Unde gratia infinita nostro. autori debetur, qui primus aditum hunc ad omnes scientias secreatum aperuit, cum philoiphari aliud non sit, nisi mente per omnes Categorias dilhurrere ad investigandas notitias, aut etiam circumis stantias argumentis eliciendis idoneas, dc qui plurimum harum re-raim tenet 3l. optime philosophatur. a Rh. c.as. Suadeo igitur ut libro te instruas formae maximae, in quo distinaram quo capitibus Gregorias jam indicatas notes. Veluti substantias,quam
prura est ritatre, qualitates, relationes, actionci, pinsioneς, situm, tempus, locum or
rum, τυα Hinc sub cujusque categoriae signis separatim distribues μ resunt, eius membra cum t itulis differentibus, oc denique siub quoque mem habebis eo bro collocabis res illi subjectas. Res ibrie ardua atque Obscura tibi facilis. videbitur, sed opere ipsb evadet clara de perspicua. demum Sub Categoria substantiae locantur Dem summin ct verus, etsistrab/ε. omnem categoriam transcendat.Pesna divina,idea, Dii fabulas, itu
138쪽
moriam,alii minorum gentium, alii infimi, Dis erisse,a.rei, maris. rerra , inferni , Pluto , Proserpina furia, heroci , id est homines in Deorum aux stellarum numeru, relati angeli,c nonωxemurα,caelum omnmuefletaereantesdc fim,signa caelestia eorun iq; eonstella reno,imagin γ phaerae octavae , Odiacm via Elisomnosq; circuli 2Iphaerae utut limagunariae.. ura atherea dc qVatuor elementa,aut Corpora simplicia,& qvici
quid in ipsiis est,& quicquid mundus efingit.Vaporu qui sunt sumi nutura frigidi isc humidi,sed ex accidente calefacti: ex Mationei, qVae sint fumi frigidi dc licci, scd calefacti: utrique inter Uementa S mixta
medium tenent. bynci, sphaera ignea, subterranei, scintista, aer, ejusque meteora, V luti flere carinici, cometa, facω,fulmina,venisti , grandinci, nives, pluvia. Aqua, maria ,flumina fontu, lacus,scopuli. Terra , campi, prata, solitudinω, monto. colis, promontoria, val- ω , praecipitia. Corpora mixta inanimata, lapi , marmora , mmc, metalia mineralia. Planta , herba , forα , virgusta , arborci, corallia. nimalia, terrestria sera , aquatilia , aerea, aure , monstra. Homo, foemina
hermaphroditus. Porro substantiae artificiata hoc est opera cujusq; artis, veluti scientiarum libri, calami, atramentum. Mathematicariam , globi , mappa, pyxi nautica, norma. Architecturae, palatia , templa, tuguria, turrω, munimenta. Rei militaris arma incuta , gladii, Wmpana, buccina ,signa,tropaea, dc similia. Picturae dc siculpturae iamia , penicilli, color salua ,scalpra oec. Artis fabrilissecurω serrae,machina. O c. Atque sic in aliis. Praeter has substanta, ph cassiunte iam metapusica, Veluti genus , disserentia , syecis , protrium , aecidens in genere, nomen, cognomen similesque notiones. Debes enim obsereare ad metaphoras magis facere accidentia quam substantias ut videbi S. Categoriae QUANTITATIS includuntur haec membra:*zantrutramosiS , parvum , grande , longum , breve εἰ quantitas numeri: unum , duo trω . multa , pauca: qVantitas ponderis: grate , leverquantitas aestimationis: pretioseum, vile: qVantitas in genere, mens O ,pars, totum , perfectum, sinitum, infinitum , divisibile, indisisbiu , proportionem alir m vel nullam habens , msus , minus , aequale.
Categoriae QVALITATIS haec membra subjacent: qualitates ad visium pertinentes: visibile, invisibiis, apparens: pulchrum, deforme, elarum , obscurum , album nigrum,purpureum viride, cstc. Ad auditum : O a sonus
139쪽
1οι Index Categoricus. Cap. IIL si rus , silentium , sonus gratus ingratus. Ad odoi aluirit odor flaviser foetidus: ad gustum: sapor bonus 2 maseus: ad tactum: calidum, frigidum , rarum , densum, siccum, humidum: qualitates figuratae re
ctum di curvum , rotundum , quadratum , triangulare , acutum 1 obtusum
c. dissitates extrinsecus denominatae r fama , infamia , honor ignominia, fortuna, infortunium. Qualitates internae e naturales , Ianum, infirmum, jucundum , molestum. OZalitates passivae: laetitia , tristiatia, amor, odium, stes, timor: qValitates intellectuales: sapientia, ignorantia , ars , inertia. inalitateS morales: virtus , vitium. Ad Categoriam RELATIONIS pertinent cognationes , societa res, amicitia, ompathia, inimichiae, antipathia, simile, contrarium, seu perius, inferius, rerum causis usi iens esse tus , materia,forma nistro vatio, nomena at tituli, veritas, fistas.
di ius, nocens, juvans, utile, damnoseum. Operationes naturaleSet producere, nutrire, stc. Operationes politicae: regnare,judicare , beia Iare, Sc. Actiones ceremoniales: festivitates, funebria, sacra. Circa SITUM altκm, humile, planum, jacens, pendens, decessa tum, dextrum , sinistrum, medium , intus, extra. Circa durabile, momentaneum, notum, vetus 3 inciarere, finire. Circa LOCUM eapax, incapax, linum, vacuum Motus velox shntus, directm, oblisvm: ex loco, circa locum,in locum. inantum ad HABERE pauper, dives, vestum, insignia, arma I o
Tot itaque stat cuiusque categoriar membra, & suam cuire membro destinabis paginana, in qua res omnes sub illa categoria Comprehensas notabis. Et ut intelligas, quem usum tibi praestet index hic categoricus, afferam pro exemplo argumentum, in qVOvelles argutari. Videlicet nanum aut hominem exiguum qVi positus est sub categoria QVANTITATIS, quae prima est accidentuum. Sub titulo igitur RERUM PARVARUM reperies haec.
Ogelus, qui in puncto versatur, stiriim indivi ilα , forma λ-
140쪽
lex Categoriou. cap. III. eorporea, quae sunt res supra coelestes. Res coelestes, seu punctum sphaerae imni obile, Elementares stantista ignis, aqvagi, ita, scrupulus lapidis granulum mrena, gemma, atomus, exclyssa fecundum Democrisum omn/a componuntura minutissime particula, qua inter radios flares in conclavibus perspiciuntur, φυinta essentia, extractum. Humanae embryo, abortus pumaus, nanm, infans, aurisularis, umris, piam, pupilla, nae μου, astragalus sive OS parvum. Animales sermica,pulex,pomisae,aculeus apis,culex ingulus avis,pἰFLculus Arni, Aca w, animalculum minimum, A ma pisis, ovum lacerti , nidus papilionis. Plantae ramus,semen sinapis, Huma fumenti, arinus uva, farina, mica pinnis, hilum faba, acumen sticae. Scientiae, mathematicum qVod lineam terminat,punctum quo sphera planum attingit, centrum extremum, indivisibile physi- eum, nota verborum, litera; filaba brevis, epitome, liber informa sextadecima istatus, nota nultam, digitiugeometricus, nota brevis musicorum, diminutivum aut verbum contractum grammaticorum , libra aqvamem tum, drachma pharmacopaeorum.
Militares eripetaleae, umbo: clypei, sagittae actu, balista signum. Architecturae, Armarium, scrinium, pyramidis fastigium, e
emplar, columna Tu , cardo portae. Picturae de sculpturae ianeamenta, compendia, pupa, pictura comtracta vel scenographica. Mechanicae cardo,clavicula imatura,pulviscu , elepsimidii stilus, resera, cribri foruli, festuca, stagmentum. Laneae nodin sili, caput, mctu, foramen acus, pannuι, litisistitium. Fabulae Pylaharpax Imperator murium adversias ranas, myrismidone, formicarum fisii, musiuim quem mons parturiit, ovum Leda. FI istoricae formica eburnea Caduratis 3 adriga Asyrmecydis, va alamusia tegi poterant ; Aposto novem Musa in Pyrrhi Achate. ωροι Timantis in exiguam tabellam contractus, linea Apellis, quam ad e tremam fiabtilitatem perducere laborabat. Jam Ex quocunque horum subjectorum poteris metaphoras aut simplicia symbola rorum exiguarum desumere, ut si homuncu-iam jocoso dicas natura sorinium, infantium popam, hominis epitomen, O 3 homia