Emanuelis Thesauri, ... Idea argutae et ingeniosae dictionis, ex principiis Aristotelicis sic eruta, ut in universum arti oratoriae, et inprimis lapidariae atque symbolicae inserviat. Accessêre ab autore adjecti tractatus duo; alter de argutis concio

발행: 1698년

분량: 807페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

161쪽

Causa forma. rgutiarum s

Frigida es s nigra es: non es s es Chione.

Nix erat frigore, non erat nix nigrore. Nec solum sermo continuus , sed etiam responsiones promtae ab antithetis acume dc Enum accipiunt. Talis erat haec Galbae, qui in medio foro interrogatus a Libone: quando Galba de ιriclinio tuo exibis'. vespcndit subitor indo tu de cubiculo alieno. Sic Liboni par pari referebatari Alterum enim ebriosium arguens ipse adulterii insimulatus suit. Sed haec figura cum ad duo genera pertineat Videlicet HARMONICUM dc INGENIOSUM suo loco commem

rabituro

SIMILITUDO a nostro vocata 6. PAROMOJOSIS est

νν. ibid. harmonia ex utriusque membri in principio. vel fine periodi con- Paromose cista consbnantia resultans. Quae conlbnantia nascitur ex variis 'osis an inflexionibus aut repetitionibus Verborum nominum aut particum em Cularum. In principio conserans est. illud encomtum Nireiah auto- trema re nostro recitatumr Nirem Aglsa: NDeus Abomo, Nireus a FI parteum pulcherrimin. Et illud Spartanorum apud Statorium declamato-rriusquo remi Treeenti sumus sed viri, sed armati , sed Lacones , sed ad Thermo- membri vias: nunquam vidi postre trecentos. Et iidem apud Cestium: Mis Παν Me delitiis educamur: sine muris vivimus; sine vita viscimus. Iden sunt. Cestius in consolationem Ciceronis,cui insidiae parabantur: ZYnd cunerru perieris d desederium populi parum vixisti,ad res gestas satis, ad prasentem Rem . nimium, ad memoriam operum semper. Quod argute di his magni Viri tumbam hoc modo ornare posset e

Hinc nascuntur flexus castium, quos conjugata Vocante Mars mmnaadis is, Martis vesanusestsuror, ani obtemperat mistin. Et illud vulgatum: .

Mors mortis morti mortem nisi morte dedisset Cariorum nobis janua clausis foreta.

Ex cons antia finis exemplum est in nostro autore erat is eo imtisne maxima ct in spe minima. Et hoc in scholis tritum: Tabrula μν-r i immunitinea damur o . . Atque hinc elegantum accipiunt rythmi, Diqitigod by Cc oste

162쪽

ngaera p. IV.rythmi, unde versias Italicos extollunt poetae, quanquam hi non suavi sustitieantur ut Latini , qvi in singulis syllabis metrum observant, etsi dc inter Latinos prioribus seculis non defuerunt Musis adeo stultae de insipidae,quae in versibus leoninis rythmum qVaesiverunt relati hir

Gaudent anguida, quia mortuus exstitit illi Presbter Andreas , qui capiebat eas.

Interdum quidem invenias quosdam satis ingeniosbs, ubi rythmi Vocem aliquam aequivocam habent , ut praeter harmoniam et uia adsit argutia , ut hi:

'st res egestas multas comitatμr egestaου. - svis esse comes mihi mores accipe comes. De re qua venit gratia nuda venito.

Porro ab λ7. autore nostro valde commendatur eiusdem vocis Ain unoquoque membro repetitio , ut in hoc memorabili dicto , rist. s. naxandri r Dignum est mora, da- non es dignara morri. Et hoc Rher.e. v. Spartanae, cum tilio clypeum porrigeret in militiam eum dimita est ram tens: Ain eum hoe aut in hoc. Et illud Isbcratis: Oum in visum mode si dicebas male, nunc in mortuum scribis male. Et Plinius Caecilius in s Nobis. oratorem nimis eXactum: Orator hic nihil peceat, nsqvod nihil pe ear. Et Catullus in rosam , unde Fridericus Coritarius corpus 6c animam symboli heroici sumsit , r

una dies aperit, conscit una dies.

Interdum dc in medio eiusmodi consionantia suaviter auditur. Unde nascitur pulchra illa figura quam Sufectisnem vocant, ut haec et indagam infelix' clamem' sdsurdum est istius. . Taceam 3 sed umget me dolor. Vivam' sed exul sum. Moriar ρ sed insep ina. μου 9 in

visa patria datur, nec mortua φυies. h Τ'

Interdum in singulis verbis fit 980 vomau, ut in hoc o su , in qVo Ennius adeo se mirabatur ,r . ct σπωεν

Et verba tropaei Caesiuis triumphantis. ' ' . it Ionad ,

163쪽

i a Causa fremalis argutiarum, Et illud quod in iramento veteris sepulchri legitur in domo mea paterna', cujus P hius oc Gruterus meminerunt :

Ad hoc genus pertinent, quas Climaces vocant, ut illa Ovidiit ferox sua viscera traxit ,

T raritaque calcavit calcataque rupita.

Et haec eiusdem:

am mater cuncto . tam matrem silia vicis.

Ηue pertinent & astitera sones quas paronomalias Vocant, qVae similitudine vocum leviter mutatarum aures tenent ita, ut nunc Emchujspeciem habeant nunc homonymiar. Mutata est haec Sen cae: Nihil in nasura tam sacrum est, quod sacrilegum non inveniat. Et hoc: Dao potius arvam Lyceo deditus.' Et in Bonosum: Non visu

sed bibit. Et in symbolum virtutis inter adversa auctae pingebam thuribulum cum thure injecto cum dicto: DUM FLAGRAT, FRAGRAT. Et Martialis in eum qui primum laborabat morbo quem ficum vocant & postea caprum olere incipiebat:

i modo sicus er Iam caprificus eris

Ecchus speciem habebit paronomasia si dices: juventus nihil est πι- A ventus. Et hoc Caesaris, quot sesectatores habuerat, tot habuit Isi ores. Et sententia haec moralis: Nustum est discrimen, nisi ubierimen. Et hoc dictum in torrentem: qui ex alto dum praeceps fertur Omnia secum rapit pro symbolo desperati: DIRUIT DUM RUIT. AEquivoca autem sunt illa, quae jam allata sunt & praet rea hcc in Saturnum filios comedentem: Edit quos edit. Et hoc quod in Eunuchum inter milites nomen prcfitentem scriptum est. Tila te decet non tela. Et Rhetori, qui leporum venatu summope re delectabatur cuius eamporum lepores quam Oraforum leporeν πέμ- Uveris. Et illud ex Graeco & Latin i mixtum in ludiccni qui pecus erat, & tamen nullum sibi hc norem haberi dolebat r

ando regnat onos, deperit omnis honos.

Ubi eadem vox cum aspiratione signincat honorem dc sine adspiratione asinum. Sed de his redibit mentio inter figuras ingentosas. interum qVonum figurae oratoriae, ut plantarum insititii rami, inter

164쪽

Flura Harmonise. Cap. IV. inter se innexae novam miramque prolem progenerant: etiam inter figuras harmonicas hae prae coeteris laudem habent , in quibus tres istae virtutes '.) concurrunt: AEQUALITAS CON-TAPO ITIO & SIMILITUDO. Tale est. hoc dictum Isbcratis quod Aristoteles pro exemplo affert in temeritatem Xerxis Persarum regis, qui bellum Graecis illaturus Athon montem a continente diremit, Δ ponte Hcllesponti littora conjunxit. Quanquam

verba graeca magis inora sint: Pedibin maria calcavit, remis ter ras tranavit. Nam Hellespontum coueunxit, Athon mιntem divisit. Magis harmonica quamvis argura est haec periodus libcratis latini in Miloniana, qua tanquam perfecta idea pel iodorum figuratarum gloriatur: Est enim In Mes, hac non scripta sed nata lex, quam non dia dicimus,rccepimus, legimus: verum ex natura ipsa arripuimus hausimus, expressimus, ad cruam non docti feά facti , non in itimi sedimbuti sumus. Ubi animadvertis insertaesu uni periodo ves Ut plantae arvalitatem membrorum sententiarum ct con antiam VCcurri inodsi ad harmonicam conlbnantiam accedit materia sementissa aut gramis aut ingenio a aut admirabilis aut mordax, de quibus suc loco dicetur: tunc applausus & admirationes existunt, tam in versu quam in prosa: Cum sententiam gratiorem reddat figura & figuram sentcntia. Sed novo dc ibbiensus cadente praecepto tibi planum faciam , unde nascatur harmonia in periodis istis concisis, ct qum re altera pra altera magis videatur harmonica, ct quomodo periodus comeis; fvina misceri possit. Atque hoc tibi demonstrabo beneficio TABuLARUM METRICARUM adeo distincte, ut non aures magis quam oculi ipsi harmoniae istius judices idonei tuturi sint. Nam quam Obicctationem oculus capit pi oportionem 1 emborum in tabula intuens, eandem intefiecim lentit in mente orat ris eam contemplata. Oculus enim tacitus est intellectus explorator. Prima tatala est plana dc in lineam continuam verbis distolutis extensa, ut -

Et haec: fuge, tace, arviesce. Aut particula aliqVa copulatrea,ri junctrea, adve=sativa aut causti devincia. Ut dictum Regis Lud

tentis coin

par, GIL militer desinens.

165쪽

Causa si malis argutiarum

um sunt. periodi non suo praecipite

EMINUS & COMINUS.

Et haec: se Me ct abstine, labore or eou aeria&dictum Canacaei iris Leonem domitum: Diesctingenium. Et haec: cita mors aut victoria, per tela per hostes , stero dum spiro. Et dictum hoc morale in fontem qui aquam in altum projicit: Ascendo, quia descendo. QVae dicta propter sensius convenientiam multum quidem habent gratiaerat ex harmonia periodi non item. Cum enim nullam tabulam ramorum sibi respondentium de se emittant: so. Membra potius sunt sic articuli periodi qVam vera periodus , qVae ex pluribus membris constare debet. Interiis ad symbola heroica praebere possunt dicta aliisque ingenii partubus servire. Sunt igitur aliae periodi magis harmonicae , ubi tabula iam imcipit in duplicem seriem sub communi capite dividi, ita ut altera auteri pro vinculo sit ili consistentia:veluti haec Senecae morosi

MALIM

OFFENDERE quam ADULARI

Ad hunc pum Zrmatae sitnt sequentes : A fato mori quam fmdarIr Sapiens amat merentes ct immerentre: Hostem occidit dum occidor nominum vita est flumen, imo fulmen. Et hoc dictiam in Doctore lum quendam libris magis quam scientia instructum: Libros sem emis versae. Et hoc quod Pollio in Tullium scripsit: Msore animosi.miatates appetebat quam gerebar. Sunt dc aliae satis multae , in quibus eadem est harmonia sed inversa cum nodum in fine dc caput in pessibus babeant. Veluti in milites ab aratro lectos cuctum fuit

Aruis quam armis

166쪽

Flura Narmo, a. cap. IV. yyy Ad hoc exemplar effictae sent hae: Aut Auri aut vita finem faciam. Et Plinius in Panegyrico Traiani: Summu ct infimis charm. Et Virgilius: ocuus telum tetendit. Et Ovidius de uxore regis Ceycis maritum mortuum ante oculos videnter ora, eomia, vestem lacerat.

Aliae sunt bicipites quae duos habent nodos, alterum superiorem, ab terum iniuriorem, quod auget harmoniam,cum proportio multiplicetur.- Veluti haec Plinii in Panegyricor

Creditur.

Ad cius formam hae factae sunt: Tempus - magisterest mμ re

omnium rerum. Roma i- conjugium ab incestu sunt - auspicati.

In aliis duo int nodi, ita sibi oppositi, ut suum quisque membrum claudat, unde tabula non ramis sed columnis constituitur, ut haec Syri Plautini r

Et haec de Caesarea Seneca dictar Ieremiarum pallant,faciendarum cupidissimus. Et haec: Hav. disces, albis revem eor. Et numerus hic adeo laudatus a Cicerone: .dscis uot prodest, quod nescis multum obest. Et Martialis in eum cui nulli sunt filii: MA- Ρώdebo ct minus Gubis. Pariter ad columnas poterunt referi

ri haec: Agare mustis, stemit malus , antenna gemunt. UVae faciunt tres columnulas.

Sed crestit harmonia, magis crescunt rami tabulae, undo possumus jam illas periodos perfectas dicere, ubi unus nodus duo membra geminat copulata Velut haec Ciceroni. . . . .

MORS

167쪽

GUa formalis argutiarum s

in lGLORIOSA. Et haec eiusdem in Caesarem dc Pompeium: inina societa

aut nunquam inivissent aut namquam diremissent. Et Crito Terentianus e S mihi pergit arva vult, dicere , quae non vult, audiet. Et Senecae Tragiaci: Pacem reduci veste victori expedit , vino necesse est. Et hoc prove bium : Dum canunt Di, tacent graculi. Et dictum Senecae Phil sephi: curiosa silentia est, nec tuto narratur , nec tuto auditur. AC

ejusmodi periodus interdum quoque invertitur, ut haec Carbonis cui dc voce populi dc Ciceronis calamo adeo applausum est:

, , Patris Pilii . . Dictum Sapiens

l meritas l

Comprobavit.

In qha idem laudem omnem tribuit nodo, hoc est, pedi Dicho Neo COMPROBAVIT. In his enim inversis periodis nodus debet esse grandis S canorus. Interdum eiusmodi quoque periodus Cum multa gratia erit biceps, ut haec Auli Gestii

Indignus cui

ni improbi vel ProbilBene - ' i Male, Dicant.

Major

168쪽

Ην Major porro erit harmonia, ubi membra sunt triplicata, imo haec est suavissima propter ternarii proportionem, qui numerus est persectissimus, suumque habet principium medium S finem, ac imter parum & nimium mediocritatem servat, qVae praecipua est pe- Ariodi sti) virtus. Et porro quoniam nec defraudat nec obivit intellinum, quo minus memoria retineri possit, bine est aeqVe eoin p. moda quam canora. Hanc proportionem servabam in incomio Caesaris. DUM

PALMAM AMISIT

Talis est haec Terentii: Ista - his ubium est verentur, ine,Aἐώihil opis est , verentur. Et haec Tragici et inque dum --nes, eri Dor, incidi in verum scelus. Ubi in his atque infinitis aliis perim dis tam oratoriis quam Poeticis observare debes, etsi ordo verborum oppositorum interdum confunditur, nihilominus mentem amditoris cmodo non sint nimis disjecta) ca ita ordinare ac si dictum esset: setisque dum exequor fassum nefas, incidi in verum sce . Atque haec quoque saepe invertitur aut biceps fit, ut haec Ciceionis:

pella comis

positione, qua per se princia pium ha

is is

lVel in Negotio. Sine lPerisi lo

Vel in otio,

ognitate e possent.

169쪽

ουν Causa formalis argutiarMm, Terminis quadruplicatis,qui si breves fiunt ab harmonia triplicat rum non multum recedunt, ad hunc modum fitprogressio, uti his:

AEQVE NOCENT,

VITAM MORTEM

Et h*c alterat Socrat&- a pratio temerarios ransiliis revocabat s in praNum timidos increpationib- impiaebat. 'Etiam ad quinque terminos geminatos Marcus Tullius perio dum extendit harmonia non ingrata, quoniam articuli sunt hr viores

IN PATRIAM

Atque etiam sine aliquo nodo, si advertas, dulcedine & harmo nia non carent hae periodi per columnas dispositae, velutisi hic amo-

170쪽

n ura-CIV. δυ terra particulam AN: sed revera nodi isti nescio quid persectionis afferunt. Hae vero stant periodi concisae & concinnnae sed sim uis. Sed aliae QM COMPOSITAE, in quibus concinnitas concinnitati innoctitur, ut annuli in catena. Ex his una periodus est veluti simplexe vi postis, altera veluti considerario ct declararis. Utraque ratio ab autore nostro 90 indicata est his verbis: Cum in utroque membro aut conis, ararium t contra in apponitur: rae est simplex CCncinnitas 3 expo- -s e o. sitio antea dictar aut Mem eontrariis afaragitur, quae est consider tio pariter concinna, dc hujus posterioris modi multa ex Isocra suo exempla affert , ex quibus quaedam in ordinem sequentis tabulae possumus redigere.

utilitatem attulerunt

Plura

quam domi habebant lconquisierunt. Nam

lEt iis qui

sequuti sunt

mae l Fcientialdomi

reli verunt.

Ubi vides concinnitatem quadruplicem a duplici pendere, de periodum instar eatenulae a nodo pendentis in duas abire partes &S a hae

SEARCH

MENU NAVIGATION