장음표시 사용
141쪽
ris Index Categorseus. Cap. III. hominem in compendio. Atque similia talia, quae tu per te indicem superiorem legens facile poteris excogitare Eadem ratione fuliti tulis rerum XIAGNARUM, atque aliis omnibus titulis descripta habere debes subjecta eo pertinentia, atque ex omnibus sylvae imtegrae metaphorarum simplicium nascentur. Sed ut propositiones argutas ct enthmemata inde colligas : nece se est ut aliam diligentiam majoris ingenii nec minoris dissicultatis adhibeas, quo proprietatis illius excessum exprimere magii que evidentia ante oculos potaere liceat. Cuius rei ratio haec estr. Indici cujusque membri,q i siecundum classes dispositus, subjicies alium indicem qui secundum earegorias Ordinetur; qui aut ad symbola aut ad dicta aut ad Epigrammatum clausitas aut ad continuas amplificationes proderit. Et ne recedam a proposito exemplo, abibluto indice EXIGUI inchoabis hunc alterum ex O-Πmibus categoriis decerptum.
PR EDICATIONES DE REBUS EXIGUIS.
Ex inantitate: qua re mensuretur sitne reb in mundo unica an rara, quanti sit ponderis, valoris quin partes habeat , sitne pars an totum , sitne divisbilis , cui rei proportione respondeat, erva resis major an minor. Ex inalitate: sitne visibilis, ct arvam procul, quam deformitatem aut pulchritudinem habeat, quem colorem, φνantum sonum, odorem, saporem, sit ne sensibilis aut tangibilis, sitne rara an densa, calida an f iagida, quam figuram, quem assessitum timorem di amorem , φυam artem aut sistentiam sanitatem vel infirmitatem habeat, Vusne deturmentia. Ex relatione: ravus sit parens, cognatuι, filius amicus, inimum , similis an contraria, sine materialis, quam formam habeat, cui fini flemata, sine eo quid foret, sitne causa vera, falsa an imaginaria , fit ne res Dbstantialis an accidentalis,sensitiva, vegetativa, an rationalis,qvodsis nomen ejus, ct quomodo 'si conveniat.
Ex actione & pastione: quantum post vel non pol se, cuἰ prosit
vel obsit, quam artem calleat, sua re nutriatur, quid pace belisve valeat,
aut solennitari servire possit. Ex situ: in quali Atu fit posita, alto an humili an acente.
142쪽
m Index Categoricin. Cap. III. EX loco: quan um spatium occupet , cumsit capax, uream patria a sod hostilium habeat, a quo possit capi'circumscribi, num moveripo fit ct quomodo. 'Ex habitu quo habitus isti conveniat, or a signia, sua arma, qua instrumenta , si esus rei insigne esse possit.: QVodsi itaqVe rem patiam tibi proposueris,de qua argute ducas et praeter metaphoras plices quas primus index tibi subministrat, infinitam argutarum propolitionum copiam in lecundo indice si cunduya capita ibi annotata a operies. Cui rei totum volumen in- serriet, sicuti eliqui lathie sicripturus est, totum dictionarium , dum
modo eo uti sciat. Primum caput est , qua re mensuretur. Conferte ad titulum MENSLI A in Categoria QDntitatis & minimam
mensuram invenies digiti Geometrici, dices igitur ad mersendum itilud corpusculum me uram nimis immensam esse di itum Geometricum. Atque sic etiam in aliis capitibus versaberis, cubus exemplum tibi dabo in schediasmate hoc latino, per omnes categorias diducto. Duas vero res te admoneo, primum sicuti non omne granum temraemandatum germinat: sic nec omnia haec capita propositiones
utiles de acutas proserent. Unde in delectu debebis inuti Ies & irugidas removere. Deinde non adeo stricte ordini propositionum aut categoriarum te adstringes, qVin pro arbitrio anteponere, posmponere, alteram altori misccre, ubi videbitur,possis, cum iudicium comes ingenii individuus csse debeat. Illud certum est, quascum propositiones inseqVenti exemplo leges, omnes ex primo aut stacundo Φdice dest isse cernes.
Quem viare, imoquem non vidω PUSIO est, homo suo nom e brevior, embryo verius quam homo, vel bomuli fragmentum , cui metiundo titiae. geometriem disrus lo=gesit immensior. Infusisper fenestram radiis gramdioreου pervolitant minuria talium pusionum s elepodram implevi, tenui fluxu horas diriment, propitia inspice, nec artus numerabis nec membras pes est ubi caput, unde incipit, ibi desinit, lineam diceres in puncto,punctum in linea. QPnti veniret tam rara parvitru ubi ineptia sunt in pr ris. Sane majora subhastari possunt non minora ererum minimarum ph
143쪽
nicem publicari putes. Hunc Falloqueris, anhelitum preme, ne a tu diffletur,si corruat nec Iadi potest nec laedere, adeo nec onus est nec oneri. Deformis an elegans urvus an 'scussit nescias. Tantistae substantia nescit color haerere, se tamen fateare nescio quid, hilo simile pusillisve m eulis , quas fucata puella pro naevo gerunt ingena. Mirum: tam parva res vocem edit ac sonitum e nocturnis culicibus filmilis, crvos audis non rodes. Datum cavero: scintilla est pusilla 2 ardent, vel 'apis granulam. parvum sed praUum. ἀ τSunt ervi a mant Ledaeo ex ovo genitum, sunt qui ridicul mae. . . svics montis faturam vocent, utrumq; Iado, Nam usioni comparatus uri' messest, ct lacerta ovulum pantheon. Alii myrmidonia putant ex for-' misa natum, sed nihil secius: nam unde grandiores formicarum partus erumpunt. Sola huius genitrix concepto fortu non tumula, neque cum
peperit se matrem sensit. urid se nubat' sane si pari nubat, atomum
atomo Iunxerit hymenaeus, ac si thalamum Ioecundet, duo tantuli NIHAgAenent. Nugari voluit repuerascens natura, talem Mi pupam molita, vel in ostentum ingenii hominem contraxit in epitomen. Formia eam ex ebore sudavit Callicrates , quam videre non erat, Myrmecides cum rum quem abderet musica utriusque diligentiam natura vicis,artis glo riam assectans maxima in parvo. Eburneus fit an carneus,haud satis Ita x .c et fallante oculos materia. uEcquid est ad perfectum hominem nihil deest. Materiam dixeris sine forma ormam sine materias corpus sine coria 'pore, quod Sophorum barbara classes ENS vocarent RATIONIS, hoe eri sigmentum ingenii.
- Cosice quas vires habeat vis verus vir, ne cum musca quidem certa . verit quo marte. Nusio tamen victricis praemio cum sanguinis non hae
beat, od sorbeat musica. Agere nihil potest sed nihil pati, ignem non pavea nee gelu,qui neque rarescere possit, neque aensari. Invictus aque miles cr pugit, munitus quia minutus, quem sua parvitas pugnis intactilem,ferro insectilem facit. Obsessus obfidium ridebis,cui unica hordei uncia in annum si lat. - uvam degat etatem rogas ' seculum Nestoreum facile transiliet mortἡ observarus, qua certius in maνου costineat, quanquam cum homo sit GT non homo am vitam inter ac lethum medius tendet. Moori periculo e Fhruma, dum pumeis inimicae volitant grues. At si diris calculis sustendium pusioni decernas: arachnes carnifex erit est laqueus flum.
144쪽
Index case νυ s. cap. IILII Sedeat, an stet , an fatear dubites, in puncto planitiem tangis. A fit δε Hunc in subula acumen indue, acumini accrescit nihiI. Hunc rheda impone ,proceriorem aurigam myrmecidis auriga βη st. In Pyrrhi achate major Aposio sedit inter Camaenas. Equo imminens nihil eminet, craaesiora corpuscula jamenti dorso equi senes dentata distringuar stili. - , ne domicilio qυaritas e nimis amplum theatrum foret lima- .eu eschlea , in cochleari naufragabior ut in oceano , infrumentigisma pila luder, per alicula forulum friumphum aget , felix la-rro , quem neque arcere possis neque coercere νferrum non rumis per at erumpet, apparitoribus non apparens , abeat, redeat , ambulet , redambulet, ultro citroque hostilia castra se aciem distur Fat , ubiqυe apertis, ubique operivi, clandesinus in turba explo
vale indusium ram minutulo corporit acinaceam passa folium braccas dabit, manicas, caracasiam, pallium, aboliam, ac dimidio majus supereris pro bastico frmare. uod si armigerum malis, Arnici pisciculi Aquamulam pro et eo induer , arsa acumen pro lancea, arenula micam pro lorica. υid malia de modico ρ hunc alii galea crisam , balsa si , gnum, clypei umbonem, mensa analectum , auricularis ungvi .culum , pedis astragulum appetunt. Sed superba hae nomina. Hia. RAlii cumini semen , arena sopul- , aricula caput , lima ramentum , area pulvisculum , pulicis pupillam, Mari particulam , sed nimis adhue adulatoris i Plin dicunt qui minus dicunt. Nonali eruia apicem vocant alii , brevem poetarum fFabam, libra aqvamentum , Democriti aromam, impalpabile momentum, Maιhematicorum individuum , Arithmeticorum nihil. Ddnon- dum acu. Vis doceam quid si parvus homo λ-AGNUM LMA
Ad exemplum huius tituli sine multo labore iam progredieris
hi primo indice omnes res magnas eodem ordine notans , hinc Omnes P . res α Diqili od by COOste
145쪽
- .res Ionras, breves , ctc. & CmneS res unic- , ut Deum solem , monar cham, phoenicem c. dc omnes res quarum duplex en numerus , ut duo poli, duo 'tropici, duo oculi , duae columna Herculis cte. Similiter in Categoria malitatis Omnes res invisibiles , ct apparentes, pulchras aut d formes , claras vel obcuras, Omnia alba ut viam Iacteam, nivem , pruinam ,
. faciem nitidam, lac, cygnum, lilium. Eandern collectionem institues, in relatione ct actionibus, ex quibus pulehrae dc visidaemetaphorae vere horum nastuntur. Et denique omnia alia membra sic describes , singulis ad propositiones formandas, indicem secundum subjicies. Sic primus index ubique erit dissimilis, at secundus semper idem erit, mutata tantum' applicatione ad materiam dc tiscendi ratione. Auhunc modum, acumen ingenii exercere poteris informandis mei phoris , torquendis Enthymematis, d. symbolis argutis , in quocunque argumento pingendis. Sicuti enim omne symbolum aliquam eXprimit, omnis Vero propristMnecessario ad aliquam categoriam reducitur: ita ad categoriam illam in tuo Loisposiatam decurrens sylvas integras elegantium symbolorum argutorumque sensivum produceS. Ultimum genus exercitationis reliquis omnibus efficacius Mingeniosius est IMITATIO. Haec suit prisca omnium hominu is magistra, quibus natura videtur parum aera fuisse, dum alterum alterius hominis discipulum esse voluit, cum animaliu illa ipsa sim gistra. LoqVi, ambulare, natare, cantare, scribere Ibla imitatione discuntur. Virtutes moresque civiles incera animi teneri ita patrum dc educatorum imitatione imprimuntur. Denique artes mnes tam fabriles quam liberales ab exemplaribus optimorum arti ficum cognoscuntur, atque hi illas adeo iniqua fuit natura assim 00 Ar. lium imitatione didicerunt. Αrcum tendere docuit histrix, archit Poetae. U. eturam am, navigationem inni, musicam picturam umbrae Caeterum reflexio, ita ut imitatio dici possit magistrarum magistra. Haec igitur
a d bus ut 0r. autor noster sapienter docet) prima fuit poeseos inventio , Ulast cujus anima in imitando posita. Et quoniam 33. metaphora atque
ruralibus prine'gum, nam ct issitum est natura hominibus stari ct prisas disicia
videtur plinin imitando acquirunt.
poctica OI. Aris. Mel. c. r. Coeperunt autem sicut natura postulat id primo Dabuisse posta movere: Ascraphorica enim nomisa imitationes sunt. Diuitigoo by Cooste
146쪽
, adeo argutiae omniasve symbola partus fiunt, PartesqVe poeseos :necesse est ut his quidem IMITATIO sit cortissima ac maxime n Cesiaria prae reliquis exercitatio. Illud cet tum est imitari non esse metaphoris uti , argutiis, quas vel audieris vel legeris, ex quibus non laudem imitatoris sed opprobrium invashris referes. Apollunem Praxiteles non imitatur, qui statuam illius ex horto, in quo Lia est, in domicilium suum transfert, sed qui aliud saxum eadem aprorrtione essingit, ita ut Praxiteles illud intuens admirabundus
posui dicere: Hic Aposto non ea meus, ct tamen est meus. Praeterisq- quod etiam novisas cuicunque partui arguto est necessaria, λω qua admiratio minuitur, S cum admiratione gratia S applausus. Voco itaque IMITATIONEM sagacitatem, qua proposita quadam metaphora, aut alio humani ingenii flore, attente radices eius consideras,& in alias Categorias, tanquam in solum Recum dum transferens, alios ejusdem speciei sed non eiusdem individui flores propagas. Unum exemplum abunde te instruet. Nemo eloquentiam vela limine salutavit, quin saepius Rhet
ricam hanc figuram audiverit: PRATA RIDENT, hoc est prata ivernant inunι amona. Haec quidem non est integra argutia sed metaphora simplex, foecunda tamen genitrix argutiarum innumer
hilium. Est itaque elegans sus Rhetoricus, sed flos qui hodie defloruit, amye adeo in sinolis contritus est, ut putere incipiati Qvaro si in oratione aliqua velis, hanc metaphoram adeo nudam j rerPRATA RIDENT: homines ridere non prata cerneres. Sic ri-- sum nobis exprimit quando audimus liqvida re stata ct radios Phoeb/, sed haec metaphora reiuvenescet, si consideratis ejus radicibus et ganter illam variaveris. Prima radix est, vocem RIDENT esse paratem oratiorus,scilicet verbum neut m abiblutum. Hinc poteris lGviter atque eleganter illam variare in alios modos Grammaticos eam deflectens S in nomen substantivum transferens: Ρcundu -
auro REIIS: in cumulativum: RIDIBUNDA vidimin prata. In participium vernant prata RIDENTIA: In adverbium: RIDEM TER prata forent. In Gerundium RIDENDO nos excipiunt prasar In frequentativum et flavissimo RISITANT pra a. 4n abstractumiar pratorum RISIO oculos beat. In superlativum: RIDENTISSIMEρ ta gliscunt. In diminutivum: nos prata piauiunt- In
147쪽
iis Imitatis. Cap. III. denominativum r RIDICULA nata. Et incompositum: Subaequia noctium leviter inripiunt SUBRIDERE prata. Sic vides λrmae, grammatica tantum mutata hanc metaphoram esse eandem dc non esse eandem, veterem in substantia novam in modo.
Altera radix est localis, hoc est vocem RIDENT aliqvid signim Care, unde illam variare poteris aliis simonymis & assinibus in hune
modum: Pratorum HILARITAS homines hilarat, vere novo cora ac sestiva exultant prata. Blande prata GESTIUNT, lepida pra-rorum ALACRITAS. VULT Imam EXPLICANT prata, dc Ma
Ca Voce: agnosces in pratis. Prieterea Voces abstr
eice dc fabulosae huc faciunt: RISUS ct CHARITES liberos ede pra
Tertia varietas a vocibus relativis proficiscitu , cum possis
CCndere metaphoram correlativam, reciprocam , contrariam, privat
vam ct similem. Correlativa erit si dices: Ridenti jumenta ARRIDENT prata. Reciproca: si, quemadmodum alii amoenitatem vocant pratorum RISUM.sic tu risum voces AMOENITATEMDe, i. Contraria, si 'Vemadmodum alii amoeno prato risum tribuunt, sic tu sterili mo stitiam tribuas: hae in solii rudine MOE PISANA. videres prata. Sub Canopo squalida ubique prata LUGENT. Privativa erit,u risiim h minis pratis quidem tribuas, sed proprietatem aliquam auferas, qVae cum risia humano conjuncta est. Prata RIDENTAne ore, risera evfine cachinno. Similis erit denique, fi, quod alii prato tribuunt, tu partibus os tribuas puta ripis , herbis, scrom. irides rident RAPAE. sina exultant GRAMINA retrantissimi rident FLORES. Et mmiliter de omnibus teme partibus idem assirmare poteris: alma ri dei TELLUS, rident SE PES, VINEATA ridenι, rident floripara VALLES. Quin sicut pratorum risius perfectionem quandam ita,
iis denotat, quae intuentes recreat, sic rem omnem, quae alium rem creat dc oblectat, ridere poteris dicerer veli antibus nautis rίdebat
MARE, ridente COELO perreximin. Etiam res sint inanimete. Ita, mulis FORTUNA. . Ecce quot metaphoras una sbia metaphora pariat , qVae omnes unam proprietatem significant. inod si nunc proprietatem illam risius pratorum cum aintecedentibus concomitam ibus, consequentibus scombuDiqil jurd by Cooste
148쪽
Imitatis. p. III. Π' combinaveris, tot ct enthymemarea arguta inde propullu- . Iahunt, ut non ipsi prata vere novo tot flores proserant. Antec
dentia voco causas hujus risias metaphorici; videlicet solis a Tropico hiberno reversionem ad signum arietis,spirantes Zephyro te ram foecundantes: tepidos ventos Australes, pluvias veris, fugam nivirum ementem Autumni. Hinc ludens dices: Amiso SOLIMVia Dun, GRATULAN ITIR. Vis scire cur prata rideant3 PHRY.XEI ARIETIS erenibus petitum Boream irrident , tepentis ZEPHTRI Oritata blanditiis prata solvuntur in risum.. avis D AUSTRId Iduta flamiis su rident prata. Dubitas eur prata rideant 8 IMBRIBUS .seia sunt. Excussis NIVIBUS prasa respirant. Homeribus fracta, vulneribus foecunda restus , quod lugens CONCEPERAT ridens parit.
Concomitantia Voco ea , qVae eodem tempore Contingunt, qVo prata rident.Tunc Favonius spirat, terra panditur, plangunt hirundines, aves concinunt, rores cadunt, pastores laetantur. Hinc alterum cum
altero conjungens has propositiones procreabis. FAVONII s stiria
rident prata. Ludente Tura tellus risis FATISCIT. Dumgarris P RGGNE prata rident. Rident arva dum madriantur AVICu . Tamemse prata rident, ut ROSCIDAS exprimant lac mas. Pratis L 'CHRTMPE eadunt gaudio. Certat eam PASTORUM alacritare
I Consequentia denique voco effectus amoenitatis pratorum risi Iesicet pasturam armentorum, spem agricolarum ,cadere sub falcem, radiis solis inarescere. Hinc dicere poteris: Grato risu avio GREGES invitant prata. AGRESTIUM votis arridet te M. Heu brevis moluptas s subito PALLORE funestatur pratorum risem Ria denti s pratis LX dira supervenit. Laeta pratorum aventa ad lorum properos eodemqVe necatur SOLEVides quam copiosam metaphorarum Venam in una intraphora tibi reclusoim, copiosior inde proveniet si profundius scrutaberis. Nam si pratis risum hominis concedis cur non iisdem ea quae risum comitantur tribuas Si risus subjectum est facies, et ganter dices et pulcherrima pratorum FACIES. Si faciei sua sint
membra etiam dices: Tondentur falce virides pratorum COMAE. INITA frondibus prata virent, micantra pratorum OCULI flore1.,
regibus pandunt prata SINUM. Et quoniam ridere est naturalis
149쪽
va Italia. Cui III. passio et hinc qVamcunque naturalem passionem ab homine ad prata transierre poteris dicen4: MIRANTUR F- opes, agrateia, tus morantem SUSPIRAT Risinum, amisi selis reditu- SPERAT. Boream prata PAVENT. &c. Quodsi illa reddis affectuum non e pertia: necessario virtutis quoque S vitii iacies capacia. BENEFICA te s nativas suas opes gregibus Indulget. INGRATUM colen-ribus filum. INOBSEQUENS ab-na telias cultorumstet minime r spondet. Vere novo prata LASCIVI NT. CEREBROSUS mari nesiit. Terra CICUR dc MITIS aratro. Et similiter virtutes dc facultates intellectuales ut ingenium sapientia, artes. Mira, pratorum INGENIA in herbarumforumque varietate. SAPIENTIS-.SIMA testus singulis hominum morbis fluuias herbarum virtutes excogitavit. Ingenios OPIFEX terra sere grata foribus peristromata a radio TEXIT: VARIAT: fine penicias PINGIT. Si it
qVe terrae actiones. morales tribuis, Cum eadem naturaleS commuis nicare conveniet Veluti eoncipere , parere, nutriri, φνiescere, &C. A
gute igtur dices al-a ρarens tellus felicia CONCIPIT semina, marito fata a ephyro partus odoratos PROGIGNIT. COELEBS ibi ter mariti violatur aratro. Genialibus toris Cereales partes INNASCu TUR. In Aquilonaristo plania GIGANTESCUNT. Nova beribarum pubes SOBOLESCIT rivo LACTRCTUR. Virentes alumni materno pratorum gremio EDUCUNTUR Matutina roseidum u/ctar IBUNT rara. Favonis NUBENTIA prata, Divitem gemmantiu sorum dotem pendunt. Noctu CONSOPITA pratorum lilia surgente aurora EXCITANTUR. vivis lassata laboribus per brumam prasa REQUIESCUNT. Quin dc vocabula aetatum humanarum apposute transseruntur. Here novo nova pratorum AETAS , lata herbarum
INFANTIA unius hora momentis ADOLESCUNT. SENASCUNT, OCCIDUNT rosa. Vina prata nivibus CANES C UNT, Hisme PEREUNT, vere novo REDIVIVΑ. Deniq; habitus insta 'miti iristrumenta humana metaphorice terrae CCnVeniunt. Q
νus terram praepostere insaniens teltas aestivo tempore VESTES induis,A 'Hrno exuit. Viridi instructa PALUDAMENTO te s triumphati
150쪽
militant campi. Brevi percurre totum indicem Categoriarum stapra laudatum , dc sicut ex qualibet voces homini propriae ducumtur, sic easdem figurate pratis terrirque tribues. Quin non metaphoras solam dc propositionu argutas sed etiam I bola ingenios hinc poteris formgre Vivos earundem metaph rarum, quas diximus, colores desumens. Quod si igitur sculi sum lis exhibere amoenitatem terra, poteris depingere puenm RIDENTEM viridi VESTE indutam MARGARITIS tanquam rore disti ctam, cum frondium COMIS, florum SERTIS, cum ZEPHYRIS alatis ocrosa coronatis ludentem, ipsisque vicinum ARIETEM cum
aureo vellere, qui illas intueatur. Et pro contrario symbolo ter ram sterilem poteris depingere Q a vetuia piangentis pallidae, misgois d. macrae, ramis instar ramorum fi ondi Dus nudatorum nigra , veste semiinduta, sed nive polluta, Boream Canum dc ferum senem cum fasce spinarum illam flagellantem dc Capricorn/- coelestem quasi cornibus illam petentem. Ecce quam tacundum ingenium humanum virtute ἰmitationis reddat metaphora, forte ulterius procedi non posse putas, sed idem hic amplissimus campua in alium aere spatiolum dc speciosum te deducet ubi cum jam ad finem petavenisse tibi videris,denuo translatis oc argutiis ludere incipies a se la analogia 0 . depromtis, hoc est a metaphora ex proportione resiatitantibus. Nam sicuti amoenitatem vocasti risum pratorum, sic rusum humanum ut dicebamus potes Vocare amoenitatem vultius atque adeo voces omnes floribus terra convenientes transferti. ri possunt eleganti metaphora ad petibnas una cum relatisis, comtraritis Amilibus, aloe in omneurammaticinformo diximus
pron Ares arguta cum antecedentibus , eoncomisanissus est
illa coniungendo fabricari, di dentque infinita Lia, embismata construere, si hominibus proprietatem plant rimi accommodaveris. Possem hic novum exemplorum Catal
gum tibi retexere, is operam hanc tibi ipsi tuo commodo per gendam relinquo, cum mihi pergendum sit ad intima hujus artis ingeniosae arcana, dc disserendum de,