장음표시 사용
341쪽
De I fetaphoras mi Revertendum itaque nobis est adprincipium philosephicum, quod a. . e.1ο. I6 . idem in Vestibulo ponit tractationis de UREANiTATE, quae non H. Ar. est qVam metaphora ingeniose quam erudite inquirens in hunc mois abid. dum philosiophatur ju. n. FACILITER i6s. DISCERE ONNivus A NAM A Suor Eo.Q Q. - Qvo igitur plures fiant res S magis novae, quoque velocius discum em ali eo major est RaVitas &oblectatio. Hinc uisertur, 166. A-ι
Ουἰdsigisi, inba βηt in umenta notitia pamanda: fleea verba, area iv. propria Gaist. ' , ct ante cognita, ισν. superficiaria item, qua nihil praeter rem na n. significant, nee ingeniosa senecurbana. Et Contra verba, qua extra ινονVia ct vulgarem usum res nobis Io. celeriter exhibent, aiseram ἐκ aisera: neias ris sa cestario magis ingeniosa esse ct auditu patiora. Et doctiinam hanc ex-simis . emplo illustrans: SE NE. uri inqVit, non est vox urbananee ingeniosa,c s. n. se propria uperficialis, Moriam remuriam animorer emar, eantinu .erseia satis cogηitam At qui se o. STιPuLAM vocat urbane ct Ingenis locumsaeia suist 'erit m multas res uno verbo doceat, videlicet senectutem eaduinam oris issibus stipulam, qua defuruit, atqVe haec introspicere ut possim, sagacissi-hihil a mi ingenii commentum essicit, quod non aliud est i id nisi inrΑ-
sebis. r. PHORA in qVa necessario concurrunt hae tres virtutes: semitas,-ret vitaI, claritas. in. BREVITAS, qVatenus in unam Vocem plures quam unam notua re ne onem congregat, atre alterius coloribus alteram pingit. Nam .6se .n si ita dicerm: Sicuti STtPuLA est evimus frumenti antea viridis ct voc,rb aes gemis nu/ c succinses, SENE us est defectusvigoris In corpos Oreba re olim robUo ct vegete. Haec quidem pulchra esset Comparatio, I issa seu ΜΑ- Ι72. dc METAPHORA non esset, cum res omnes iis quari
iam Abbis Verbis propriis ordine significentur. Sed 3. Metaphora omnes Oo,hio 'unum Cogit Vocabulum, dc admirabili modo alteram in altera coahhis Da gnoscendam praebet. Unde 07 . major nascitur oblectatio, quo e is,. mCG dccuriosi est ac iucundius multa artificio Opticae exhibita i=ο. n. spicore, qVam illa ipsa Ordine praetereuntia oculis usurpare, quodnam cum Opus his sistὸ Hsciplisam per senestivum facit a via ut a Ne deflorueruπρ. iri.) nic is'm tramlatis utem hoc maxime facit. ι a. Imago minus Damis est pia
iam duo tran istis qwniam longior. σ3. Ar. 3. M. c. ι . P anto plura continear, tanto urbanius. ιγ . ibia. ν anto brevius tanto magis probantu tri. Ar. 3. Rh. c. io.posse urbane dicere ingeniosis aut exercitaui. G. c. ιι. in .
342쪽
opus ere, ut lys. autor noster dicit non stupidi sed acutissimi misi,
est partus 676δ nec Latinis Lexicis familiaris. Et si enim vox ST Ihiasi .uyuLA vulgaris sit, dc rusticis quoque cognita: pro SENECTuTB tamen aes steri vox esst significatu noum eoqVc reliquis verbis iactis in qVae antea di- iij. visimus voca a pere iis i77ὶ popularior sit gratior quod in his stnus sit notus , significatio nova, in illis significatio est nota, s vero sonus. Atque hinc est Cblectatio qVae parVO siaepe risiu espere L cognoscitur, roties. p*chram ct congruam metaphoram audi- ab
Ex duabus his virtutibus nascitur tertia videlicet C A R I T A S. - . . Olfectum t 90 enim unum altero illustratum non aliter ac lumcn e. a. Cela odit in intellectum, & novita pauit ara irruionem, Upae est attenta se faciis quaedam animadversio, qVares mentialtius imprimitur. Unde VO-s is exces i8o. metaphoricas memoriae firmius inhaerere sentimuS, ma- eo dieiis nifesto indicio, eas clarius perceptas mentiqve impressas esse. Et si .lst is, vero non nullae sorte metaphorae difficulter primum intelliguntur, eoNouar. m. Migmata ct Laconismie ιδι. simulac tamen in sententiam eorum ijrr. n. penetravimus, multo ea clarius firmiusve menti infigitur,ac si vem .is is bis communibus esset recitata. Sic igitur metaphora appellari me- ωδε iis oretur urbanitas ingeniosa, mentis em ymema, argutum acumen γ cst lumen dirutari
Sic igitur in luce posita est vera &non Vulgaris metapluira defi- niatur. nisis, quaeest Vox PEREGRINA REM ALTERius REI BENEFICIO VELO- ιυ. cimo SiGNipi Νs. Atq; haec ipsa definitio est SuΜMuΜ illud G s. .e.1LNus quod qVaerebamus. a Uanto Hoc igitur casuisto Aristotelico perspicue dignoscere incipies Melissmetaphorae a reliquis eloquentiae humanae figuris disseremias. latomaguVOX haec metaphoram discernis AE . ratione continua: sed hac probatur, comprehendimus etiam uiuamma ut gestus metaphoricos & rzliqva qma ma- omnia instrumenta argutiarum, de quibus suo loco dictum est. PODjor diseiato VOCE intelligitur omnis unde eadem meta-ρlinatis phoricast,ctg-
uo. An s. . sis. dilucida vero creoniam memoria facilius retinentur. niampam
343쪽
3o . De Metaphora fi heiphorica vox moerors/bstantive occurrit apud Senecam: euncta Mota RORE horrida, alemve apud Lucanum: nee Greeia Mo E R E RIS, verbum apud Claudianum MOERENT Opti polluto dice-Adverbium apud plautum: Obsecro tam AMO ESTITER vestitast Et sic alii modi de quibus supra. Nonnunquam una metaphora duas aut plures voces amplectetur, ut ista detestudine: D sine chordis, ct delusciniar organum alarum. Vox PEREGRiNA SIGNipi Ns haec particula metaphoram distingvit ab aliis figuris , quarum Vis proprie non est posita in novitatesigni attonis ingeniosa sed vel in lepida
τerborum eostocatione, ut HAR Mo NICAE, Ves in v ido animoru motu, ut PATHETICAE, quanquam cum istis metaphora nonnumqvam concurrat, cum nihil repugnet, quominus, quod metaphCri- cum est, aut concinne exprimatur, aut modis illis, quos enumeravi
mus, patheticis varietur. REM ALTERIUS REI BENEFICIO VALOClTER SIGNIFICANS haec particula metaphoram a simputaVOCE PEREGRINA separat. Et si enim ALPUM antique, Issium ΛΕΥΚON graece, lilium ALBICANS derivate, autIllium AI BICOLOR composite, voces sintneregrina dc ingenio quodam im rata quatenus pro Voce propria ALBIIM adhibentur, atque adeo latissimo sensu oc ipse possint dici METAPHORAE: nihilominus
Grammaticatamtum erunt Metaphora, quaerem ipsam in se nudo mgnificant. Sed lilium NIVEUM, utut vox sit ibito familiaris, Rheroarice tamen rem unam alterius ope significat, videlicet candorem luia candore nivis; rar est metaphora similitudinis.
Reperto GENERE SUMMO eodem constreta. ilosophico distincte agnosces SPECIES GENERICAS ab autore nostro enumeratas
de rationem veram cur octo sint non plures. Sicuti enim metaphora essentia in eo posita est, ut o Mumper eam facile cognsatur: sic duaestice rationes sunt obiecti alicujus remoti facile cognoscendi, altera
ABSOLUTA altera COMPARATA. Absbluta uidem cum obiectum est adeo insens, ut oculus illud vel procul asseratur: ut C lassus Caretis qui septuaginta cubitos in altum surgebat. Et haec est HYPERBOLE aut quando ita est perspicuum , ut sua luce ultro in Loculos nostros incidat; veluti luna, quae tantum a nobis videtulis quantum a sole illustratur, sic haec est HYPOTYPOSIS. Comparars autem, quando rem Vel similem vel contrariam vel conjunctam exhibesa Diui l by Oosla
344쪽
Hse sis speelibus. Cap. VIII. sos hibes. Simili,quomodo hominem ex imagine sua agnosco, dc haec . est metaphora Si MihiTuot Nis. Contraria, quomodo melius candorem percipio nistram oppositu, ct haec est metaphora OPPOSITIONIs. Cusunm, quomodo cervum ex vestigiis cognosco , ct haec est. na taphora ATTIGauriosis. Sed hi tres modi iterum divi- duntur. Quodsi enim similitudo est in nomine in re non item, crit HOMONYMIA. Et Contrarietas si non sit inter res, scd inter rem. dc opinionem meam, erit DECEpTIO. Et Conjunctio si prosundam re- 'Virit inteructus considerationem erit LACONisMus. Has igitur octo iecies, si ramis suis explicatas videre cupis, en typum:
345쪽
Metaphora prima Proportum . ci . Ix. In oeconomiam octo metaphorarum , quae ab autore nostroito dispersae videbantur. Ex quo agnoscere licet profunditateni illi. us ingenii, quod veluti proiicit duo verbula ιι trionis, rae v
nullius pretii videntur, & rem omnem continent. Nunc sicuti ex definitione generis summi invenimus omnes SPECIM GEMEMCM: sic reperta harum quoque desiniti- tam facile tibi erit unam quamque partiri in SpEcim IKpiMAs, quam senuius ingem uti semper arduum, imo impossibile visum eiu - . α
PROPORTIONIS SEU SIMILITUDINIS.
lia cest Vox IucrinosΑ, QREREM Ex RE S Mitr VEL 'CiTER COGNosCENDAM PMEBET. ' Sicuti enim duae res similes in uno tertio necestario conveniunt veluti'phi, o eurum in rot ditate: sic cum: in uno teletio eadenti fiant, inter se quoque eadem Videntur secundum axioma Geom tricum: Quae sunt eauem uni tertio, sunt eadem inter se. Unde metaphora non dicet: scyYbm est ilis scuto, sed Sm prius Eo ScuTuΜ, ait rum de altero amrmans. Quod si igitur omne simile necessario ob rem aliquam est simile, dcres omnes decem G egorias, de quibus duxi, contifiἡntur pri curre INDiCEM tuum CATEGORicuM , ct quot sunt istae, tetiam species infimas hujusque metaphorae eonstitues. QVa dam enim res stibi similes erunt Su3sTANTlA, quaedam QUANTITATzr quaedam QVALiTATA raedam RELATIONE A rONE, PAssioNE, SITu sTEMPORE, LOCO , vel MoTu & HAEiTu. Sic igitur decem sunt & huius & aliarum metaphorarum SpECIES MINOREs, aut etiam undecim si motum a loco separes. Unius cujusque exemplum dabo, quo ad meliora excogitanda provoceris, dum modo cum Dialecticis nullum scrupulum i eas utrum inter speciem ostreiem similitudo intercindat an identitas, quoniam hoc, ubi de re ipsa constat, nihil refert. Diuitigeo by Cooste
346쪽
Astaphora prima Proponianis. Cap. II.
Est igitur prima species METAPHORAE SIMILITLIDiNISap
pestare SUBSTANTIAM adterius substantiae nomine, quae sub eodem genere seu uni eo seu ego continetur. Sic Homei us me- ωstum pro nutari posuit in exemplo ab autore laudato,d: in alios libellos Rhetoricos transcriptor Abstulit ERE anin ana qVanquam Vis exempli apud autorem polita sit in voce ABSTULIT, quae Milonem refert. Et Lucretius aquampro arva accepit lacrim- Vocans guttas, quae de frigidis cavernis decidunt: Uberctu FLENTomnia guttis. Et similiter thus i&Balsamum Poetae Vocant, pal sinas. Et con lacrimas, ROREAM amarum calidam PLUVIAAfoculorum , ct B A LS AMUAfaximae poenitentis. Sic aerem pro aere: Horatius ANIMAE Thraciae ab halitu humano ad ventum Aquil narem ducta metaphora. Et Virgilius ventum pro vento: Dare visis Abin AUSTRO S, ponit enim Austrum pro Aquilone, qui Thracia Delum petentibus secundus est. Et ignem pro igne ut e Sicula FOMNAX pro AElna, ct plantam pro planta Unde Virgilius lignum equi Trojani modo abistran modo quercum vocat, 2 volat isthalis AR U DO , at undinem pro eorno accipiens. Et materiam pro materia, u a Catullus pro trunco vitis: sed tenerum prono defectenspectore CORPUS. Ovidius similiter lapides vocat OSSA terra, O succum VIRID EMherbarum S ANG UINE M. Et Seneca ieram pro sera, leonem scilicet NEMELIM pro Cleonem cujus spoliis Hercules se vestivit Et Marinius feram LERNAEAM pro sera NEMEA,id est, hydram prolaone. Ob quam licentiam Apologiam virulentam scripsit. Virgilius aprum SABELMCuΜ pro quocunque alio. Pindarus CERUAXI pro
Cervo, cui aurea cornua imposuit, ab si sa. autore nostro in Poetica excusatus S magis excusandus quod coecus fuerit, quem tamen imi Polt.c.υ. tatus est oculatus dc sapiens poeta: Laevisses
Vidi una Cerva con due corna Poro . si
Sed in his metaphoris judicium adhibendum est ne tale ad Uisum substantivo adjiciatur, ut metaphora fiat equisora veluti LETHA re ignor UIS --do Virgilii latis indicat non esie communem arundinem . Et si dicta es a div organon in arbore, nec adjiceres ORG Ucu rusLATUM nunquam intelligerem de luscinia te loqui. imitatio-Hae simi metaphorae asubstantia ad substanιiam, quae genere ani-- scri
347쪽
, 3εν Met.ωphera prima Proportionu. Cap. IX. . D. . r. Certo modo continentur. Sed ingeniosiores sint cis . dicit i s. Rhe.D. dem qVae ex genere am logo ducuntur , ut pote quod a sensibus remo molis tius est&saepe nomen non habet. Uclutia substantia se a modii Ula ratem, a concreta ad abstractam, a corporea ad spiritualem de contra. ρνvortim AtqVe hae sint Verae metaphorae proportionis, ex cuius metamo ,, m per- pholi nata est decantata sed inutilis metaphorarum divisio ab aniasticere in malo ad animatum, ab animato ad inanimatum d c contra , cum parum
senis, in prosit nosse, qVOmodo remota disserant subjecta, nisi cognitas lia a tiroe δε- beas sipeciales categoriarum disserentias, in quibus fontes ipsi latent. tinis. Similis generis est usitata haec phrasis MATERIA S OSSA orationis pro argumento S partibus. Et Enthymemata quae sunt orationis substantia, a Cicerone dicuntur S G UIS dc N E R VI orationis. Et Iinorum CORPUS delin, quo Livius utitur pro factione:
sui CORPORIS creari regem volebant, thnuens populum esse magnam belluam. Et ex hoc genere nascuntur imagines , quae visui re
praesentant essentias materia expertes , Ut divinitatem angelos, animas s
daemones, sub humana aut ferina specier aut Astaphryscas cta aritas ut ideas substantiarum, iempus filios suos devorans imaginra civitarum auipara m orbis terrae ludosipecie mulierum aut heroum vario o natu, Vel morales ut icones Vtitutum, vitiorum, mularum de sic in
aliis Categoriis, quanquam hoc miraculum proprie sibi vendicet 'ponposis mater mutae dc loquentis picturae, quae videri lacit, quod' videri nequit, ut dicemus. Secunda s cies metaphorae similitudinis voces transfert a
QVANTITATE ad QUANTITATEM, figura nullio vividior oc
jucundior, quoniam magis sentimus accidentia quam substantias. Huius plurima exempla, quantum ad magnitudinem rerum S pam vitatem, supra dedi cum appellari possit ATOMUS animata ct Gigas ΝlACHINA carnis humanae. Sic Columella grandes Indiarum bestias dixit mirabiles ferar,m MOLES. Sed pulcherrimae sun illae Metaphorix, quae ducuntur a remoto genere Analogo, veluti aquantitate molis ad quanti adem virtutis, ct ab exte fisa ad intensi. iam, ut in scholis loquimur unde dicitur: Animus ALI LIS, SperaRGVES, ingenium VAS LUM, TUMOR Hperbiae, COLOSSOS in ah se Dari de consiliis nullo fundamento subnixis. Hinc Ovidius: Romani nominis urget. Et Quintilianus: in FASTIG Io
348쪽
Me hora prima Propinionis. Cap. IX. 3os
FGeut eris Cicero. Et hinc derivantur in lingvis vulgaribus honorum situli GRANDE ZZA, ALTE ZZA, ECCE E ZA, EMINENZA VOStra. A pondere quoque hanc metaphoram accepit Seneca: cura. LEVES l reuntur GRAVIORES pente Et: probris omne Phoebeum genus ONERATpres dis quod est pondus ad licere nihilo. Et Servus Plautinus: istae MACHINA me, ONERABIT scapulas i. e. hi doli Icapulin onerabunt virgis. Sic etiam de gravi negotio aut munere dicimus ONUS GRAUEIUisere quod locum deuit fabula: de A lante , qui globos earui. e. summum imperium sustinebat. Figura qVoque eleganter astute iaspeciem transscruntur, ut dictum est deo μο ct scuto. Similiter ob rotunditatem solem dicumus PUPILLAM COELI , dc ρωvillam SOLEM VISUS. Et ob figuram crinitam foroe vocantur STELLAE ,ratre lim ct stelia FLORES caeli. Ob figuram curvam reciproce dicitur tauri LUNATA O Luna CORNUTA Deus, quae multas imagines terris imprestit. Et ob figuram aduncam Ovidius hamum accepit pro articulo rapaci in eleganti hoc versur
nities pennis, ungvibus HAMUS inest.
Porro a genere analogo sint animis ADRATLIS, ingenium MCUTUM uel RETUSUM 9 --ΑNFRACTUS id est astuta circuitione uti: S Augustus dicebat: aureo HAMO piscari eos, qui do nis gratiam captant. Et hac figura Graecus quidam lepido ornavit nasum ingentem S incurvum alicujus, cui nomen erat Castori r
storis est nasus FO DI EN DIS commodiu
ANCHO RA navigiu , condenti semen is RATRUM.
Idom dico demensuris. Unde est pulcherrima haec Virgilii metaphoerar METIRI Et a genere analogo remotiori: an mus magna fortuna UAP A X dc Plinius: MENSURAM DG Hid est seipsum cognoscere dcc.
349쪽
3as Asta. phora prima Proportionis. Cap. IX. 133JAP. Certo modo continentur. Sed ingeniosiores sunt i8;. dicit ias. Rhae.1I. ae ex genere analogo ducuntur, utpote quod a sensibus rem misi . est oc saepe nomen non habet. Veluti a substiantia 'fica ad modis psis ratem, a concreta ad abstractam, a corporea ad spiritualem dc contra. proportim AtqVeliae sunt Verae metaphorae proportionis, ex cuius metamo nem per. pho si nata est decantata ted inutilis metaphorarum divisio anistisere in malo ad animatum, ab animato ad inanimatum S contra , cum parum
senis en prost nosse, quomodo remota differant subiccta, nisi cognitas ha-ajφυὸs- seas sipeciales categoriarum differentias, in quibus fontes ipsi latent. lenis. Similis generis est usitata haec phrasis MATERIA S OSSA .rationis pro argumento Δἴ partibus. Et Enthymemata quae sunt orationis substantia, a Cicerone dicuntur SANGUIS & N E R VI orationis. Et ICTorum CORPUS delicti , quo Livius utitur pro factione esui ORPORIS creari regem volebant, innuens populum esse magnam belluam. Et ex hoc genere nascuntur imagines , quae visui re
praesentant essentias materia expertes , Ut divinitatem angelos, animas s
daemones, sub humana aut ferina specier aut Metaph cas ct abstractas ut ideas substantiarum, tempus filios suos devorans imagines civit.trum aut partium orbis terrae substricte mulierum aut heroum Vario ornatu, vel moratis ut icones vii tutum, vitiorum, musarum & sic in
aliis Categoriis, quanquam hoc miraculum proprie sibi vendicet hypotypsi mater mutae dc loquentis picturae, quae videri iacit, quod videri neqvir, ut dicemuS. Secunda species metaphorae similitudinis voces transfert a
QVANTITATE ad QUANTITATEM , figura multo vividior oc
jucundior, quoniam magis sentimus accidentia quam substantias. Huius plurima exempla, quantum ad magnitudinem rerum S parvitatem, supra dedi cum appellari possit ATOMUS animata ct Gigas MACHINA carnis humana. Sic Columella grandes Induarum bestias dixit mirabiles ferarum MOLES. Sed pulcherrimae stan illae Metaphorix, qWe ducuntur a remoto genere Analogo, veluti aquantitate molis ad quanti arum virtutis, ec ab exter a ad inten viam, ut in scholis loquimur unde dicitur: Animus ALTUS, SperaRGVES, ingenium VAS LUM, TUMOR snperbia, COLOSSOS in a re fabricari de consiliis nullo iundamento subnixis. PIinc Ovidius: NOLES Romani nominis urget. Et stantilianus: in FASTIGIO
350쪽
Metaphora prinus Propora D. Cap. IX. 3os Eulventi erit Cicero. Et hinc derivantur in lingvis vulgaribus honorum tituli GRANDE ZZA, ALTE ZZA, ECCE E ZA, EMINENA A VOStra. A pondere quoque hanc metaphoram accepit Seneca: rastae LEVES ων tur G AVIORES avent: or probris omne Phoebeum gem 3 profundis , quod est pondus adgicere nihilo. Et Servus Plautinus: istae MACII A mea. ONERABIT scapulas i. c. hi doli capulas onerabunt virgis. Sic etiam de gravi negotio aut munere dicimus ONUS GRAVEIS Aera quod locum dedit fabula: de A lante, qui globoseirui. e. summum imperium saetinebat. Figura quoqVe eleganter asterie ad speciem transscruntur, ut
dictum est de sopho ct scruto. Similiter ob rotunditatem flem dictimus PUPILLAM COELI, dc ρvillam SOLEM VISUS. Et ob figuram crinitam 'in vocantur STELLAE pratorum es fiat FLORES caeli. Ob figunam curvam reciproce dicitur tinni LUNATA fons O Luna CORNUTA faciti, quae multas imagines terris impressit. Et ob figuram aduncam Ovidius hamtim accepit pro articulo rapaci in eleganti hoc vertur
Canities pennis, ungvibus HAMUS ines.
Porro a genere analogo sint animio ADRATUS, Agenium MCUTUM uel RETUSUM ct ἐ--ΑNFRACTUS id est astuta circuitione uti r dc Augustus dicebat: aureo HAMO pisiari eos, qui do nis gratiam captant. Et hac figura Graecus quidam lepido ornavit nasum ingentem S incurvum alicujus, cui nomen erat Castori:
Castorisest nasus FODI EN DIS commodus
Ad messem FALX est, ins sopore 2 A.
ANCHO RA navigiis , condenti hemen is RATRUM.
Idem dico de mensaris. Unde est pulcherrima haec Virgilii metaphoerar METIRI Clias bras aqvor. Et a genere analogo remotiori: mus magnasorruna APAX dc Plinius: MENSUR sisti Hid est seipsum cognoscoee dcc.