장음표시 사용
321쪽
Quod Italice sic converti posset r
I valenti non men , che si postroni,
Hagmvano per tutio come vacche.
Et Atro non ς uia, che me se Omei l istanco Barbagian di Menelao ,
Eonemente tremo per ci cun membro, Ne a ca merasua veggendosi iam ,
Che t Orinal si ruppe; et poveretio Per soperchio timor pibrio mi letto.
Talis est impetus poetastri alicuius in musiam importunam, quae Iin sum cum versus faceret inclementer pupugerat, oc tandem atramentario se immergens exstincta erat. Unde eodem atramentoro musca se peremerat, indignationem sitam evomebat, nisi forte muscae translatione alium notaVit, qui ipsum immerito carpserat, octandem in captivitate decesserat.
Bibe aiar infernatu, Moninum Apulam, SMYvisiva v ians, sex aura, Me αν Ilia rumpantών, ct s rea terra Ha nia mari arramenti immergarm Tamtum mihi sanguinu δε- traxisti, vorax Echine, ur vena mihi sint exhaaesta, nee parnaae de crudelirate tua stimere licuis, qua tam Ggax es, quam impia c= erudelu. Sine sine est induciis, arra Medusa, qua se arcumor sagittam ex re fuis, eadem'eques se equin , ct tubicen or
322쪽
De Metaphora. Cap. VII. buccina, os parirer ae Musam meam telo petiisD. MFortes e-cisi , ur pennam abjicerem, Parnassumi execrarer, aere verberans me iue colaphis raderem ' quoties silem in nasum contimis Musica ' in nee musca es ,sed ferm asylus, quem Juno im misit pellici a Joυe mutata in Vaccam , qua furore acta in Nilum se egit praecipitem Scribenti in manam insitas, pestis, manum tuenti in oculum involas: mare oculos ita conflixos, nasin Lisa in fatum gero, ut Homero careo sim similis se Nasoni. Parum essetfanguinem or Piritu e etere , nisi in contumeliam meamor sorberes istam, est excrementis tuis strapturam meam charistam inficerei. Verum Deus Hu , qui Heliconi prasder, cui cura es honos Poetarum cst Musarum, aegno te tonstrinxis sep-pticio, or in cornu, velut carcere, re conclusit. In sacro isto atra omento, quo venusta ingenia hortos Pindι irrigant, demersa, ct
aculeam or al- o vitam siqvisi, Musarum lac tibi factum es
venenum. Agire, ergo, Porum ora forficibus armata , accurrile ad hanc'radam formica, vesa,pulices , papiliones, asili, cod scite quid sit irritare Poetam.
Restat ut de ultima dote metaphorie disseramus, videlicet mmtaphoram , quod ante innuimus esse omnis argute dicendi facul aris parentem. sm ut ordine progrediamur, agemus primo de diffsrentiis METAPHORAE SIMPLICIS, quae sphaeram quasi primae in mente operationis non excedit. Deinde de METAPHORICA PROPOSlTIONE, quae nihil est nisi metaphora continuata, ct ad secundam veluti regionem intellectus adscendit. Et denique deis ARGUMENTO METAPHORICO, in quo verae & nobilissimaestant argutiae, in tertia intellectus regione natae atque adeo inge. niosorum scriptorum stiprema sunt gloria. Sed a prima specie orsi quae radix est reliquarum, Venas ejus Iam nunc aperiemus.
323쪽
EIUSQUE SPECIFlCIS DIFFERENTIl S.
Uriosa, sea S: difficillima est haec investigatio, nec ab alio, quod sciam in fontibus suis quaesita, nec ab ullo forte i is cognita. Sed utut autor noster speciatim nonis declaraverit, quaenam sint species ingeniosarum figurarum , omnes tamen species, sparsim in eodem reperire dc agnoscere licuit, quarum, quod de patheticis faciebamus , vestigia proχcuti ad summum earum genus sagaciter pervenire studebimus, atque inde ad distinctam dc ordinatam partium distributionem rursus descendemus, rae tClam nobis artem aperiet. Primum video cognitas suisse ipsi & commendatas metaph
ras quasdam SIMILITUDINIS,quas vocat metaphoras ias.) ASPECIE AD SPECIEM aut A GENERE AD GENUS. Aspecie adsip ciem est illud stequentatum ipsi exemplum si Autum voces SCYPHUM MARTIS, aut Sophum SCUTUM BACCHI. Nam scyphus dc scutum vn Iesere continentur ROTUNDORUM dc v luti sorores ab uno patre nascuntur in hunc modum.
Τρ M' Concessum igitur est Recunditati ingenii nomine unius speciei abuti pro nomine alterius speciei, quae e latere ipsi opposita est, de communi genere univoco S immediato continetur. Hac igitur ratione nives appellare licet FRIGIDA ALPIUM LILIA de lilia A.
324쪽
diversis steri bin. Cap. VIIL auNI MATAS HORTORUM NIVES. Nix enim di lilia sint sipecbes CORPORIS CANDIDI. Haec igitur est Similitudo inter se
eum σspeciem, ovam voco SIMILI I UDINEM VNIVOCAM. Altera similitudo est inter duas res diversis generibus su mctas , quae tamen a summo genere analogo pendent. Atque haec L gicorum more appellari potest SIMILITUDO PROPORTIONIS ANALOGA ab ta6. autore nostro prae altera laudata quae plus ingenii ad excogitandum requirat & maiorem voluptatem auditori amerat. Omnino enim majori opus est ingenio, ut notiones sub diversis generibus sitae indagentur quam quae sub uno siuit genere, S maior voluptas naseitur ex pluribus rebus cognitis iisque multum inter se distantibus. Talis erat metaphora quam idem ex Periclis oratione laudat, qui iuventutem ducit UERGODa- iij. Nam JUVENTUS & VER species simi duobus generibus jectae, quae rursiis pendent a genere analogo hunc in modum xime peo
Spectu Analoga Nimirum sicut ver primum est ec pulcherrimum anni tempus wqrtet sic iuventus prima est di pulcherrima hominis aetas. Et ia .) commutata proportione ver appellari potest JUVENTVS ANNI dc Juventus VER AETATIS HUMANAE. Quod jam antea monuimus occasione metaphoraePRATA RIDENT. Eadem Analogia idem vocat Senectutem VITAE OCCASVM, qua exhibetur sibi, qui radiis ab oriente per meridiem magno splendor e sparsis, tandem veluti defatigatus dc obseuratus occidit. Similes fiant metaphorae quibus se- ne tem idem vocat vita VESPERAM de vi a STIPULAM. Umde non sine gratia dicerex: in iste adeostlendensgloria nune ad OG SVM incit t. Husuperatu honestis laboribu, ad Ira S PE RAM IV μή
325쪽
e,,. Altera species metaphorae est , quam claru vocat A GENERE AD SPECIEM aut A SPECIE AD GENUS, quae noti ne --, identitare quadam nititur. Sic enim filius Spater sic species.sis; si genus svre idem sunt, cum species inter se irores quasi videam
Pi linuna igitur Homeri exemplo speciem progenere nominari. docet. IS enim dicturus: MULTA Gracu beneficia eontulit Ufμου du
Genus; MULTUMSpecies. Decem millia.
. Atq; sic dicimus CENT iEs id monui prosis 'vae ratio tanqVMy figmrata nec vulgaris stequentata est a poetas,qui PONTus dicunt pro quocunq; mari di Αιpra pro quocunq; monte. Et Horatius dicturus quid
co nominis generici nomen speciei, gladii scilicet more Persarum, incurvati ponens. Similiter pro apra dixit MAMus ApER dc Virgialius: dentae, SABELLICus exacuit. . Et alii ERYMANTHIA FERA dc pro leone MMEEA FERA quae omnia stat nomina ad speciem aut individuum restrictar hic vero significant quemcunq--aut
Contra loco interdum nomen generis ponitur. Vesuci SτΑτio ut idem dicit generatim est quilibet locus, in quo aliquis
stat, speciatim accipitur pro loco, in quo Vm receptum habent. Sic etiam.Virgilius: Icania frealis incHiNA mur , nomen generis pro sterie machina, equo scilicet Troiano accipiens. Omnes hae metaphorae nisuntur IDEMUTATE quae latius adhuc patet. QVaecunque enim res quacunqVeiatione alteri adhaerenti hinc nomen suum mutuari possint. Mqvehaec est aliaratis analogia qVam Diuitigeo by GOoste
326쪽
disersis ferie . Cap. VIII. qIamitalefici vocant ANALOGiAM ATTRIEuΤιON S , cujus CXemplum illi nobis dant vocem SANus quae primario significat bonam corporu humani temperatu--: deinde Cum aliis rebus communicatur, quae ipsi aliquo vinculo coniunctae sunt, aut eos, ut SANus IBus, aut e in ut SANus COLOR, autAgni ut SANus PuLsus. Hu-aus generis tint Metaphora Gorgiae, quam cia'. autor noster re- p ehendit tanquam ob ream ct remotam adeoque podii an, PALLI- , DL DA negotia, est perperam messuisti pro turpia Maaccipere pro cauit. Et haec: CAruci, issic est, ut qui- IT 'dam interpretantur) regnabunt Remi, in quibus duplex est meta- 'phora attributionis altera portis pro toto videlicet Capuli pro Remo S. cmι prori ut siensius sit, i classe valebis reg-ab , altera est T. ,
'umenti pro eo qVi utitur instrumento, Remi sicilicet pro remigibm.
timide inquit, Roma AQVitae sectabant. Ubi Aquila S L gnificat exercitum Romanum, cuius signa erant gaetulae. Similiter Id his; mater saponitur pro re, ut ARuNDo pro sagitta. Et Senecania .ia. Tve- LAPIS diducit aurci pro unione. Et iAventre aut artifex pro re in- 'venta Vel opere artis, ut lucens PALLAS pro oleo in lampade, laborata ERES pro semento attrito aut pane. Has omnes de alias, quas alibim omnium praedicamentorum fontibus deduxi, vocare libuit more Logicorum METAPHORAs ATTRIBuTioNis, ut distingverentura m taphoris Amilitudinis re proportionis, quod discrimen aliis quoque qVi libros meos legerunt,placuisse animadverti. 'Ex hoc ibnte etiam multa corpora symbolorum heroicorum , multa quoque derivantur, ut prolibet tale, qVem so. .
t. pro libertate, qua si ilicet liberaban. l. ri,c
quae a duobus priotibus generibus cum per itum differt. Cum enim illae mutata sententia mutent nomeno, aequivocm- . sententiam. In illis improprie loqui uis mur, G proprie intelligimur, in hac proprieloquimur de improprie e
327쪽
arr De Meiadibora si lieἰ intelligimur. Huius exemplum tale ab Herodico petitum Autor staggerit. Is enim nimii rigoris insimulans leges I rarioli, merito ab rogatas, quod levissima errata gladio vindicarent, dixit: Leges prosinseunt D RACO NISnon hommis. Nec minus ingeniosis mades: leges il scriptas esse non atramento se anmine civium. In quibus quidem est metaphora attributionis, ubi essectus accipitur pro causa. Atramentum enim illud, quo leges scriptae erant,causa erat sanguinis essust. At de metaphora si schema quoddam expetis ad eundem modum, quo similitudinis metaphora exhibentur formandum est, ita ut nomen aequivocum sustineat vicem generis.
Nomen generis D R A COSpecies aeqviτου Legutitor Fera.
In quibus perspicitur ob solam nominis similitudinem rem pro re accipi. Hoc modo Cicero in leges Verris iniquas iocatus est, appellans illas JUS ULMUNUM ludens in ambiguitate iuris Veririni quod jussulum quoque porcinum significat, rem itidem ingratam. Et in Metelli Magistrum cui nomem erat CORACI, dc praestans
Rhetor haberi volebat, idem dixit: Mie quidem Corax Corvus meis erocitare ρο- duere. Et in alium Magistrum aere indo- R-- - in dictum est: Tanto suis, quantum A istis praeceptor, hic enim sit ' Centaurus fuit partim homo partim equus. Et Martialis in idum,pρη t ς' quae NIX dicebatur, eam NIVEM esse frigore non candore. TV Vρ Facetissima quoque homonymia lusit servus plautinus, gloriatus set ρη-int domo ILLUSTRI natum esse, quam venti undique perflabant. EX si hoc fonte nascuntur es divinationes, Amphibologia quove Iaudois &quae verum dicendo decipiunt dc falsa dicendo vera clo
voniam Huc refero PARONOMASIAS, i tr. quae parva nominis mu-
mystcria ratione Et mologiam quandam a vivoeam mimare videntur, ut i
inri H co ejusdem nominis antae ponatur, dc qui hoc dicit, illud dicericantur. O voluisse
328쪽
voluisse videatur: ut si quis murem, vim um animalaulum, mare velis rem esses ram, ideo er-dgnace M E dicatur, a m myste ria tanquam misere . denominentur. NiSic Martialis eleganter risit ibIum, qui donato ipsi praediolo sese iambat: FUNDUM Varro το-
propria ratio est, remata vivide menti Objicere, ut oculis eam CP h .e.,o. nere videamuria Primum itaquequoniam motus oculos marime in ννὰ o se convertiti maxime vividae erunt illae metaphorit, qVae rem agem L .ra ..tem dc potissimum exprimunt. Nam qVi dicit: IR. eoωνο-L Vm--- La rei a. die FB QUADR ANIS est hoc est constans& firmus, ovomodo saxa ratirata disticilius moventur loco,quam quae sunt alterius figurae: Haec quidem latis pulchra erit propor- 'tionis metaphora, sed jacens Sc languida. At si dicas: his eum re
adses, LUCTATUR metaphora erit idem quod prior significam, e. i . st
videre nobis videamur hominem cum fortuna ocu 'is uia manus conserentem.' Sic Ovidius: BELLA GERIIN Γ venti freta- tur ρο- ινυ INDIGNANTIA inissent. Et Virgilius: pontem INDA nunt arva GNATUS Araxes, quo flumen exhibetur tanquam equus indomu eunt ρtus, qui freni impaticiis caput iactat. Ob eandem Vim laudat a in gnificaterior noster heminithium illi in saxiiiii Sisyphi r lapis IMPUDENS Mi et id minaturi quod non saxum relabens sed hominem barbarum Sc alta μὰ hesurdum ante oculos ponit, cui ludus iocusque est contumacem se nam si alteri praebere. Et ista Virgilii: geminis MINANTUR in cortum, b scopuli. In quimis omnibus actio exterior, quae a Vita pendet, inhu num vi
329쪽
j Ast. χPitur, ciamare enim ut idem dicit rem certo avia oeuus a b ambo mi. OP cunque enim circumstantiae sensus exteriores vehemen ter assiciunt, eae phantasiamqvoques cum audiuntur, valde moVE s Miam ct animadVertendum excitatur. i Sici Cicero di clamare. I tne Catilinamscelus O PTANTE AEc Murae se. Num ct TEM ut aliquem magno conatu dc anhelitu utiquo nitentem a modo Λυο 'Videaris. Hoc modo Voco propriae quoque fiunt metam dam in ὸ ricars ut haec: --μι rve osa serpent-, -- --πω μπιτυιbusaeisus ALBENT, ubi To assem vox est proinis propri' sic nihilominus .ere .st s Cies translationis. Nam pro eo,.qvodsmeratim dici poterat ' sunt , aut acent speciatim color albus oculis subjectus est. Ovidius quoque fervorem alieni sic rie atat et i Dinuo dc taut raT 1ν rumori ALMm. Similiter Plautus iuncin amantem naui phora describit, quae odoratum aflicit: quum fis amatHispunmani FOETiDA senex H RCosus. Osirmis repraesentat hoc Horatii bi is EsΤuAT precordiis, pro bicis mihi GTin precordiis. Et in idius
Aletaphora admodum vivida. Pro eo enim quod Vulgariter dicer tur , idia hostia custrum guia RECIPIT , dicit victi-ι percisa cutirram Iu M CALEFACiT, quae propria qui in invox, sed auspeciem dc avi sium translata. Hinc nascuatun I: iluta, quibus d i iis .animmantur ν nimirum eius generis rivae pr0pria quidem sun dcivulut seperflua sed quod ad sensum S rem singularem Dertinent,)juranx induunt. Unde Alcidamas ab lys. autore nostro nimiam compiam reprehensuso nunquam sudarem dixissere, nisi cum alectionineum esse Hum DuΜ, nec lac nisi CANDiDuM nec humem nisi Μ nec ver nisi VlRiDE..Nec Alcidas parqior. ψlBq cius injuvenili sciipto , cui titulus , ii quo ejusmodi epithei quae non alia tigura, Pa Vod rerum communi adc jacentiunia descriptiones tingulat iter SI ad sensum ex beant, .conspicua sunt, prodiga manu disseminantur.,
Venio ad quintam speciem quae est HYPERBOLE latini Stin PERLATIO i . autore nostros reis cognita oclaudata, ae ομι dem ab Upo risi satis diacit. Hac enim rem μα- ---, illa
330쪽
rem reddit, ideoque poetis amatu rodam actis neqVentatur. Sic Poet e.cio. inquitautor qui ira in tui sunt, in hyperbolas incidunt,dicentcsοῦ aut ri O Mediares MONTis INNAR ET AD COELuΜ usQvE PERTINGENS. Et tit Virgilius r IusTAR MONTIs eqvum pro equo magno. Sic Claudianus et admira Et 'reus U-RAssv diam. Cui similis est hyperbole nostriPoetae deo sis . nai longo, rara. UMBRAM p trire ad 'in maris reri Mauritani. Idem autor huperbolis annumerat dictiari illud Comicum in varum: Putabam eum nonremna, via Nisere, adeo dia rea sant. Similis illi hyperbolia Ovidiante: l emi erat omnia uniam 'Idem de emant rare disera ci admonet. Unde poetae pro numero singularipluralem adhibent, veluti PORTus in Achis σθ s Rh. e. inportum Achiet . Et Achilles Agamemnoni siccensens: Si misi, hi tardaret, vot ARENA & PuLVIs. Cicero hosti suo astentam 'pro unopia massumita Deu INFlNlTAs, ni vitismime INNuΜERABαES: tanqVa ε nasutpoeia otia illa quae cogitatione comprehendimus , omnia subCgisset. ιa De is Ovidiust Somnia vana jacem tetidems crvor me sis aristar, blis gerit nam. esston , Vectat liuinarenas. Similiter proverbia hyperbolica et milia-u, MAῶm malorum pati ermanici frumenti, Pastoli opes postueri. Et H uba sns γὰapud Senecam et Eemos meorem liberum magni cara GES. Egregie V etielix hori ageretur cum eius resimiliari, cui talis vacca alenda cCntinget et. Alias numerus singularis maiorem vim habet plurali , quam Antono inissam dicimus , ut PHOENIX ingeniorum pro Pico Miramsulanos Poysis, MPuicos Rus pro Aristo e , SAPiENS proSalomone, ROMAHu. O- A. reo. TOR pro M. Tullio tanquam reliqui omnes Crocodili fuissent lingveri, '. .
Ex eadem hac figura proficiscuntur inflatae illae hyperbolat m, sitis gloriosi Plautini:
amfolu rassii esse, cum um est flent .
Ut ubi usus veniat contra conserta manu