장음표시 사용
311쪽
De Metaphora. Cf. UI est, comparantu apparebit metaphoricas splendere ia I magis de magis inicere, plus exprimere dc altius imprimi. Hopone tibi figurandam vocem ALBUM, eamque ex propria dc vulgari in peregrinam dc ingeniolam commutandam esse. Poteris quidem V ce prisca a Veteri Latio accepta dicere ALPUM co derivata λέυκον, derivata ALBITUDO quam Plinius dixit, inu. rata ALBIUM ut Anglia dicta fuit, eo sta ALBICOLOR, a MUBLA, denique, fetaphorica NIVEUM, quae coeteris omnibus ammtiarum dc ingenii laude praestat. Idem discrimen in continuata oratione observare licet. Attende certamini probrorum dc Comvitiorum inter duos bellatores nequitia dc stiludibus pariter invictos, Toxiω- σDorial , istum servum, hunc lenonem.
Commixtum coeno: STER c VIL INI UM publicum: Impure, inhonesic injure iam LMESροπια
mas impuritias traloqui nemo potest. Tenesis argentum: etiam tuargentum tenest Possum te facere, ut argentum accipias L IL .
Huic meo o Dordalus ordine res elata in 1
Vissummepopulx STABULUM mitricium; Scortorum liberator: SUBICULUM Iagri Compedum CONTRRTOR; pistrinorum CLVITAS; .
312쪽
Cedo sis mihi argentum: da mihi argentum, impudens.
Possum a te exigere argentum ingentum inquam cedo.
. Non liquet certe, utri pes in seu nequitiae seu ingenii tribuas. Animadvertis voces proprias peregrinis intermixtas. Nam --
pums, inhansus, idus impudens, iamidus fiunt Voces propriae. Perenniservus uamniinn, Miax,furax,fugax, sunt voces derivatae. Greost
procax a verbis lurco Areas ct praeo procas sunt voces priscar simul ivderivatae. - irix voces sunt derivatae simul novae. Coeterae majusculis litoris notatae sunt metaphoricae, quae ut ingeniosiores dc acutiores altius penetrant, dc ut magis novae dc peregrinae V hementius delectant. ιισ. Ar. Illud tamen constat, vocem Π6. Metaphoricam , accedente Polt.e ati
alio peregrino habitu, duplici splendore enitescere. Quod peripia ua vene- citur in voce STERQUILINIUM quae metaphorica est randa st sic composita, dc b ICULUM 'gri asia cissu Vicu, qVae mei, omnepromphorica est dc derivata. Quomodo dic TM HAX ductum a verbo βι ρlibeatrabo tanquam leno ex alieno marsupio argentum , sicut magnes exeiadens ferrum, trahat. Et ob similes mixturas ingeniosissimae sunt Meta. φυκρerrephorae antea allatae: ex animo sapientiam , labris grinis mcOLUMBARI, GALLARE, BACCHARI. tetur u igitur peregrinior erit metaphora, quo plures per inae ra- eabulis. tiones in unum vocabulum colligunturt Ttibus hoc adjicio eo a-- ις. Aritiorem fore dc ingeniosiorem, quo minus superficiales simi notioneτ, ι. . e. o.
quae in ea exhibentur. Nam qui dicit pecunia TRAHAX, non alia Dicimus ud subjicit oculis,quam notionem superficiariamo communem,uia superficia delicet actionem pecuniae attractae. At pecuniae ACCIPITER, spe- alia quacialem accipitris actionem conspiciendam praebet . qua nimirum cuilibet unguibus praedam corripit, dic ad se rapido pertrahit. Unde cunti patent nee major perspicacia ad comprehendendas uno intuitu tot notiones quicqva sub uno genere contentas requiratur: ingeniosior quoque est d. habent, acutior Metaphora. Quod si diceres ACCIPITRARE pecuniam: arvod iniuacumini metaphorae accederet derivati peregrinitas, d c tam ingenii quaerere,im tui oporteat. Diqiligod by Cooste
313쪽
ara Metaphora. Cap. VIL tui gloria quam voluptas auditoris duplicaretur. Similiter ingeni-orior & acutior est ea metaphora, cuius notiones longe uniant, ut non nisi multis gradibus ad similitudinem pervenias. Exempli causa: Si Toxilum dixisses: pistri lario. CIRCULUM , ut indicares um continuo in pistrino versari, sicuti circumferentia circa centrum circuli, metaphora certe esset ingeniosa, quae depersena actionem affirmaret, quae est metaphora ad opusfacienum. At multo ingeniosior est ista Plauti acutissimi r Pistrinorum CIUITAS. Nam a versanda pistrini machina transfertur cogitatio ad circuli periph riam, & ab hac ad muri ambitum, quomodo civitas pro muro S mi rus pro Circumierentia circuli, & circumferentia pro orbiculari versatione machinae, & orbicularis iste motus pro eo Di in orbem. versat pistrinum. Ex quo intelligis, qua velocitate in quot gradibus uno momento cogitatio tua debeat ad argutiam asser undam properare, qVaque perspicacia dc ingenii velocitate instructus sieoporteat is, qui metaphoram invenit de qui intelligit. ris/A A . ObiurVandunt tamen illud, ne quid nimis. Nam in metapho- P. O. e.r,. ac aliis Permrinis Vocibus custodienda est lex ii8. a isse me seqVO spartim aliquantulum monuimus. In universu siris .isiis habeo dicere , tibi considerandam esse naturam ili, in quo .m,ssis, spargendum est metaphorae semen. Quotuplex enim est materia, .a8tibas modis qVOqVe Variat decorum, cui metaphorae accommodandae
ρὸν Earit. Si argumentum est nobiis de magnificum, nobilis quoque res IAM A -unde ducitur metaphora: veluti ista de Thelei REGNANT G- vis iras p o di ret, qVod Romanis Gallorum imperatoreli,si, - se is o mi tui ferre, ct omnia fortium virorum esse. Et Ovidius quartum coelum vocavit REGIAM SOLIS. Et Seneca supremum inrtiis ori TEMPLA AEtheris. Sin viae sit argumentum & servile, mor Vinii taphorae qVOqVe tales erunt, veluti STER ILINIUM PLIBLLCUM pro Ibrdido lenone, & Laberius vetulam impudicam i&mO- abissu,'--VOCaVit GRUNNIENTEM SCROFAM. Et Lucius Poma ij, νὰ ἰ ponius stultum qVendam Comiciun irridens vocat cimi ωCOM- , -ὸν , MICTiLEM hoc est dignum, in quem canos metant. At si arguis ista mentum est horribile dc noxium, translatio quoque sectabitur ferae a reis S horribilia Vocabula, ut Catilina a Consule appellatus fuit Pri
SI IS PATRLE, MONS TRUM ET PRODIGlto urbis. Et Tibe
314쪽
aut RuaEA. Istud enim est iucundius. Porro si oratio erit naues ea 'δxRqVOqVe eiusmodi requirit, quae animum assieiuncti abud' utum: --π CORCuLuM, OCELLus mera , MEL me, j. Et Ciecto ulum CICet Onem appestavit MELUTuM CicεRONEM, quit Ostra adoleVit, ut solent Sapientum filii, dc ex melleo notis Iz . . est felleus. Qv'd si argumentum valde exarserandum sit iri 9nr icqvoque Metaphoras vi in concessum erit, ut verbi grav BOM CHI s Plauti, aut significationis excessit, ut Lucophron de 'NASTRis Vadior. Et contra extenuandae rei serviunt tranu taraia, ut deminutiva Ai istophanis S TANTu Plauti, quae loeminam parvam signiticat. Et idem eius NIHIL Hstia. Et alid om re
NU IS apud autorem nostrum, SMINLITA JG apud Tacitum M vim dc vigorem olacioni additurus, metaphoras quoque adhi bis, quae motum dc violentiam significant, ut Plautus: DIFFLARE iritu is lanci pro dissipare exercitum. Et siemus piscatoris in is diro eουλοι AB RLIDAM tuo. Et Ciceror Melus ANHELARE quo concipis laborem pulmonum, qVi anhelitu nituntur summum quoddam scelus perficere. Et Statius: Saguntum LV ANTEM fatis, o exhibetur civitas, quaecum fortuna virtute contendit Et ia nostro autore magis probatur talia VO L AB AT quam λὸν.
Evidentioresqmque sunt metaphorae, quae pei -unὸ aut duo oculis sit, liciunt: veluti ista Laberii: GRt BALEARICA, quae videndum Nabet homuncionem aliquem maia RABIEN US, qua una roce instar canis rabiosi exhibetur. Et istae fota Mma mineae Diuitipso by Cooste
315쪽
mineae Plauti metaphorae: LIMACES , LlVIDAE, SCHOENICU- E, MIRACULAE, SCHRANTLE, SCRUPEDAE. Porro cum
argumentum est viuulurn, ut sales Comici, de iacetae narratiunc lae, decorum erit limites transilire decori , ea copulando S conium gendo , quae nullo modo inter se conveniunt, veluti TRIBUNAL
COQUINARIUM dc PALUDATA SIMIOLA in eum, quive
quam forma pulchrior. Et Mercurius ad Sosiam, qui lumen luce na inclusum gestabat: quo ambu tu, qui VULCANUM IN CORNU conclusum geris, ubi vides ridiculum nasci ex rerum magnificarum & vilium conjunctione. Et hujus generis fiunt metaph rae viles de rebus amplis, veluti Poeta Italus stellas vocavit:
Coelestis cribri luminos. Contra Metaphorae amplae de rebus vilibus:ut alius in vermes noctu lucentes:
O meae cicendelae, quarum auro su et tergum, lateris animatae, candela Vivae de lumina carne induta. Quod si ostentationis causta verba iacis: ingenio a dc acutae requiruntur metaphorae , nunc a remotis notionibus per plures gradus, ut dixi, ductae, qualis est Plautina PisTRivoRuM CIVITAS , dc ista Martialis poemata SCOMBRis DONANDA , quod est inepta. Nam ex intestinis Scombrorum conficiebatur muria, quae chartis librorum inutilium amiciebatur, atque adeo hoc idem valet, ac si dixisset , Tu quidem te Iallas poematis scribendis, qua postea salsamentariis vendenda sunt. Sic Scombrus piscis resert muriam, muria charcam inutilem, qua amicitur, de charta ista poema ineptum. Sic eques Marinius facete risit aemulum tum, dicens , eum scribere poemata, ne FRIGORE EXTINGUERETuR pisiissalservi, quod a Martiali mutatus est:
316쪽
Curculionem, qui altero lumine captus erat , o ita Horatio Cocliti de Arimas is, qri Coelites dicebantur, qvod essent unoculi, comparabatur. Et istud acutissimi Juvenalis aliquid brevisiuGrARis DiGNuM pro Si' u scribere valde mordacci, respiciens eos, in i facinore aliquo admisso Gyaros relegabantur, Pae parVa Crata vi nuda institi inter Sporades maris AEgaei. Husdem generis S imgenii est hoc: LuGDuNENsis RHETORIS PALLOR pro extremo ροί- clam pallare. Cum enim illo tempore dura lege tenerentur Rh tores Lugdunenses, ut, qui in certamine Oratorio succubuisset, lingva deleret scriptuni, quilibet aemulus ad hoc experimentum trepi-uus , tanqVam febri laborans, accedebat. Aut denique acumenis Metaphoricum animatica quadam voce obscure pershi a dc tacito loquente occultabitur. Exemplum leto. autor noster habet: DNEuΜ vidi VlRuM, ignitum viro conglutinarum. ino aenigmate indi- 3. Rh. a. cantur cucurbitulae, qVae priusqVam vitrum inventum esset, ex me- nnomistallo capitis humani figuram referente constabant. Unde hodie me- πatapertaphorice vocari postet cucurbitulat CAPuT ViTREuM super humea translatia ros carneos. Cujusmodi metaphorae nobis stat gratissimae, quoniam, onem ita ut ciai. idem dicit, cum primum audiuntur , absilrdae videntur , sed nominare iis explicatis ingenium nostrum reprehendimus dicentes: certe hoe oportet ut erat istud. Concludo igitur , quot sint differentia: DECORI , tot sunt eum n
etiam metaphorae videlicet vitre, crudeles, patheticae, insi minatata, exilo, vegeta, pulchra, ridicula, acuta, longinquae, G aenigmaticae. fuerint,
Hinc denuo cognoscere datur, quam amoenum ot spatiosiim pateat escampum metaphora nobis aperiat, quantamque facultatem det in- propinqua xeniorum libertati, quae tum demum oculos tollere ex nido pueri Ut in ilis lis ignorantiae evolare incipiunt, cum acumen metaphorae sentire , comprob ct unam atque alteram proprio Marte invenire possunt. Nec cer- totiori indicio indolem ingeniosam agnoscas, quam si subito aliquid Imater transferre pollit. Nec te deterreant quatuor illae leges, ad quas nerem vi- iaa. autor noster metaphoram adstrinxit,hoc est ne sit impropria,ne di virum.
uia non conveniant, aut quoniam ridicule, aut crvoniam in te nimis, aut prcceden quoniam remoιiores quia obsura. tem.
317쪽
riaticula, ne instata, ne remora tanquam Voluisset alas ingeniorum ci
cumcidere, & horum limitum angustiis includere.1 Agit ille isto imco de metaphoris Oratori propriis non podiae, aut alii, qui in arguto Sc ingenioso scribendi genere versatur. Cum enim oratoris abiblutio persuadendo spectetur, neque persuaderi possit nisi eo, quod ver simile videtur, de verisimili repugnet, quicquid non natura s ed σι
diatioxe niti videtur: hinc decernit non solum enth memata , in quibus est s ubstantia orationis, sed etiam dictionem inguras, vocem gestum cstmo um omnem adeo ci23. verisimilem esse oportere dc Oratoris. Rh ς 3 convenientem, S ab omniaffectatione remotum, ut ars natura devortet id filum ipsium verosimile videatur. Interdicit itaque oratori tran facis' siaida ct ridicula, ut pote quae Oratoriam gravitatem non il latere νης anaeicia hyperbolicast infata quoniam nimis a verisimili rec
si te dunt, Sartem aperiunt: nitimis acuta, remotas aenigmatica, qUae non
re via μ' illustrant orationem sed obnubilant. Et iam nimis florida O am mr scdi ingenium quidem alliciunt, sed idem ab orationis arguinei mate. ad verborum novitatem avertunt. Quin de s ia . modestactenim πς' semperata metaphorae si nimis crebrae sint sc cliutius continuatae cum risimium alienum sit id sermonis genus a vitae consuetudine magis conveniunt facit orμ surori poetico quam gravitati oratoriae. Hujus quippe metaphorartioni σύ- non tam studio quaesitae, quam necesitate arcessitae in locum verbi Odaut m proprii videri debent. Permittit igitur Oratori tanquam proprium cstrariἀ- ejus ornatum metaphoras illas, qVae verbis planis ct communiam seclnon communi significatione adhibitis,constant,quae significationem 3.Ah. -3. habent peregrinam, sed non obscuram, dc peregrinitatem quidem . In orasi ingeniosam, sed non a veri specie recedentem, quomodo pictura pernesoluta non quidem res ipsa est, attamen similis rei. Ac Husmodi in quadam taphoris contextas cernes orationes liberatis, Demosthenis de Ci- perse -- ceronis. Catilinariam secundam aliquis iuvenili calore abundaus decora larte sic exordiri pulchrum putasset:
μnt, ροκ' Tandem ae vando Quiritre L. Catilinam tigrescentem petulam das cre- tia ad fluitiorum culmen anhelo conatu cluetantem, phineam luembrisu pρ- patria Iorpualiter architectanton, vobis atrue huic urbium reginae nantura inrtem Vulcanumque barbarice ominantem ex urbis sinu vel eum arguμης inuimus, vel explosinus, vel ipsum foras proserpentem venabulis im-mρ petivi us. Erupit, avolavit cilluxit vanuit. Nun a
318쪽
De Metaphora. Cap. VI. carnificina ab ternaea excetra & larvali portento moenum ipsis intra moenia procreabitur. At Phane quidem unam huem intestini Carcu nomatis radicem sine ferro averruncavimus. Non enim jam inter medullas nostras machaera ilia versabitur, non in suburbano diverticulo, non Inforensitheatro non in conssiorum sacrario , non densi intra d inesticos Iares socosque contremiscemus.
Nonne audire tibi videris non placidum Senatorem, scd fanaticum PoEtam. Nunc audi Ciceronem dc verba verbis conferens intelliges hujus metaphoras ne metaphoras qVidem videri, & pomdus adjicere orationi ne sententia corrumpatur, splendoremque af- scire, qui menti auditoris non ossiciat. Tandem aliquando, siseriteri
Catilinam furentenri audacia, sceliu anhelantem, pestem patria nefarie molientem, mari huic urbi serrum flammamque mini amum ex urbe vel ejecimus vel emisimi , vel sim egredientem urbe prosta cuti simus. Abim excessit, euauit erupit. pernicies a moms troisso atque prodigio mamibus ipsis intra moenia, comparabitur atque hune quidem unum buses besti domestici Ducem sine controversia vicimus. Non enim Iaminter latera nostra si ista versabitur, non in campo, non in iuro non in curia, non denique intra domesticos parietes pertimesci
Haec quidem utut vera sint, si deeorum orationis spectost in aliis tamen generibus eloquentiae ingenii frena laxare licet. Nam metaphorae Panet iei frequentiores S elatiores esse possunt, quam ib-rensium orationum: illic enim majus artis studium profitemur, &ingenium de industria ostentamus. Plus adhuc licet in quam in panegyrico. Illic enim mens divino amatu extra se rapta credutur. In Tragoediis porro terribiliores ec sublimiores metaphorae locum habent, quam in poemate alior cum excellae perIbnaeloquem tes introducantur,. in Co -sis vero ob argumenti vilitatem ridiculae quoque dc abjectiores metaphorae adhibentur, in Lyrici inflatuores,cum Odae tantum stuperent carmen, quantuni panegyricus orationem 1brensem. In Epirammatis ct Did iis acutioies, ut pote quorum laus in brevitate de acumine sententiae posita est. In
Inscriptionibus nunc nobiliora, nunc acutiora, nunc communior
erunz tra lata, prout locus S argumentum postuLibit. inanquam
igitur huic facultati in universum proposita sit Pinb bio, cum
319쪽
ή3a De Metaphora. Cap. VII. tamen modus pers adendi differat, etiam decorum o veri δε non erunt eadem. Quare metaphorae illae verae erunt seu oratoriae,
seu Tragicae, seu Comicae, seu Luricae, quae dicerentur probabiliter ab eo, qui personam sustinet vel Oratoris vel Tragici vel Comici, vel Lyrici vel cujusvis alterius Scriptoris. Atque haec generatim dicta sint. Sed non uno tenore dicem di fluit oratio. Est enim orator interdum sedatus interdum infam-
mMus, argumentum nunc gravest serium est nunc , au
ditor alius stupidus esius perusticam Secundum has igitur circumsta tias personam mutat orator, & cum peribna decorum Uoque ac vorosimile. Est enim illud verosimile, pessiis incensium Minflamm, tum metaphoras expellere , quas tranqVillum dc quietum non pr terret. QSemadmodum vero Musiae mutuas sibi operas traduntta, 'de amice inter se conspirant: sic orator non nunquam ad fines tapici aut Tragici aut Comici Poetae prolabitur, prout rebus de per-lbnis conveniet. Et si alia caussa nulla esset, quis retineat ingenium, quod sciens prudensJugum excutit, si enumque mordeti Cerite ipse autor noster, ut alibi dictum est eiusmodi ingeniis habenas iremittit his verbis: Nisiqvis consulto ita dicere velit. Et quot arguta llegas scripta, in quibus ingenia mirabilia verisimile ponunt in meis ltaphoris veri speciem excedentibus dc decorum in neglectu decori, iquod de Ludio pictore dicebamus t Tales erant versus Archloe . Talis erat oda ante memorata de NOCTILUCIS. Talis est UIR GILIuS IMMUTATUS Gallicujusdam festivo ingenio, qui euntide culmine carminis Epici ad scenae humilitatem detraxit , de ermpta tuba heroica tympanum rustici substituit. Audi Virgilium. paludatum dc cothurno incedentem, qVOsbno, qVa granditate Jovem praesagientem inducatas :
Inde Dpae fulvo nutricis tegmine titus. Romulus excipiet gentem se Mavortia condet Moenia, Romanosssyo de nomine dicet
Romanos rerum dominos gentems togatam.
320쪽
De Metapi rari Cap. VII. an Nunc audi eundem Cuculione ili soccis indutum gallicis:
Quod italice sed minor, alia tale esseti
E quei Padri conscristi benedeui p. Di bigio peo, ου desia barba iungar
Et questa Nation portasottana; - cie invento la Vitella Moriana.
Et alio in loco, ubi Sinon narratprodigia, quae Graecos rapto palladio
Vixpostum castris simulacrum, arsere corusca Luminibus Iamma arrectu, artuae
Immutatus Virgilius sic loquitur r
Les vatilans auiant queles casura, Pleuroient par tout comme des Vaches , n' emendoit que des helas. Le Frane Cocu de Menelas, Trembla bien fori en chaque membre :φιant te tonnere en Sa chambre,