장음표시 사용
371쪽
Metaphora prima Proportioris. Cap. IX. atria media complectuntur. Et Columella utitur voee natare proh pere. Summa parte terrae radicibus. Simiter rebus inantimis hi motus non siime elegantia es vehementia tribuuntur. Seneca r ni scelera per cunctas domos, Movitium instar hominis audacis repraesentatur, qui se ubique ingerit. Ovidius: amor in pectores Npit. Statius: medio umbra profundo. Cicero: error iiti nominum mentes. Ovidius: volat dubiis victoria pennis. A motibus ARTIFICIOSIS veluti ervitare, velificari, rem/gera re , vehi, rapi, ctc. Virgilius: illum prono rapit alveus amne. Hor tius de vento: cceruleis equitare campis. Et servus Plautinas puellas facete alloquitur. Eivo per vias coeruleas estis vecta. Et hac figura a syecie ad 'eciem tueri possumus Salustium immerito reprehensium ab Assinio Pollione cenibre inter Grammaticos maximo, qVod tran greδ ixerat pro transnavigare. Sed vivida fiunt ejusmodi vetaba a physicis ad metaphsica er incorporea translata, ut maximis ex dissicultatibus. Et Cicero: tanquam ratis in mari immenlb nostra vehitur oratio. Florus de Bruto loquens: Favori civium etiam domus suae clade S parricidio velificatus est: Metaphora e Cicerone sumta: se posse in turbulenta ratione honori vel cari sio. Virgilius: me deserta per avia dulcis raptat amor. Seneca: sulgor teneris qui
radiat genis , momento rapitur.
A m. ibis. SITUM UNIUERSI respicientibus veluti mi, veri a
loco , ad locum ,per locum, intus , extra , circa, descendere inaure , vaecilia- .
re cte. Ovidius ejusmodi motibus Maeandrum fluvium placidissismum depingit:
- - liqvidis Phrygius Maeander in undis
Ludit: & ambiguo lapsit re iis fiuitas
occurrensi sibi venturas adspicit undas
Et nunc ad sontes nunc admare versus apertum Incertas exercet aqvaS&c.
In mare deducit fisus errorsim undas.
Eiusdem metalli est Virgilii metaphora de ventis, quos sequora dicit verrare , dc haec Ovidit: stellarum agmina cogis Lucifex tanquam Diuitigod by GOrale
372쪽
- astra phora prima Propore lenis. Cap. IV ut stor gregem Zephyri natos sine simine flores. Non coelum astris. Sed lingulari elegantia haec verba transferuntur ad res eorporis expertes. Ovidius: forte pervenit ad aures Orithyatuas i. e. fama Orithyae. Petronius: in scientiae latebras acutum so ingenium penetrat. Ovidius: per funera Mauros madidi que errat victoria pennis. Et omnes hae elegantiores locutioncsrrecti me contingere, Omne dissest decus , vestrae accedo sententiar,siandere ad pietatis arces, exire dementis potestate, emergere se m gnis ex difficultatibus , repellare preces, animo, ingenio peregrinari , per ambages oc ani actis spem diu circumagere, deficendere in sese dc siuam imbecillitatem agnoscere. Et Virgilius: V rium 'mu- radiis semper foemina. Unde argute non nemo dixit, foeminas pim de caelo trahere armam mares, cum mobiliores sint. Sic ut in laudem mulieris pingere possis globin, i coelestem cum dictor VARIUM S MUTABILE SEMPER. Sic etiam percurre motus LENTOS aut VELOCES: hasta
molae,molabat ambiguis mobilis alis hora, res est forma fugax, fugiem re dulcis murmurat riVo inus, praecipitare moras velis remisi contendere , animo restitare, moras bello nectere.
Et motus RERUM LIQYIDARUM.ALunare beneficiis,sensimissistare doctiinam, fluxas opes sequi,fluunt per colla comae, flendoque dolorem di sedis miseranda situm. Ab hae figura inprimis nascitur energia, quae robur dc nemos orationi conciliat, nam qui dicit: Pre in ira in EST languide εἴ rmmisse loquitur. Vividius est , quod statius dicit: STANT Mira. Maior adhuc vis est in hoc Ovidii: illis ira fuerox MOTA EST. . Longe maxima in Virgilii isto: FLUCTUAT iraturaia. Quo enim
fortior est molin, eo vividior est translatio.
Hinc porro intelligimus, qui statin imagines deceant, qVibus velocitas significatur. Veluti alae, quae anxie, victoria, tempori a pinguntur, eapiti item pedibus Mercurii ministri Jovis, ut intelligamus principum administris celeriter percipienda essedc ex ven. da Dominorum jussa. Et Augustus Caesar nummos signans Delphiano anchora circumplexo, sumbolum illud suum prudentiae expreuite
Hinc denique prodeundase quaedam dicteria in Metaphora m
373쪽
Metaphora pr a Proportionis. cap. IX. im tundata, quale fuit illud Jul Caesaris in oratorem humeros de caput indecore moventem , avis loquitur de linire ' Et facetissimus Crissus cum eundem vicinum Consuli vidisset , qui devinctus erat fasciis, ct multis medicamentis propter dolorem artuum delibutuS , num Nam inquit, gratiam huic Oratori referes , qui nisi se sis more actavi phi, hodie te istic musia comedissent. In utroque dicio est metaphora m ius in eandem rem ac si alter dixisset: hie linter rei sectuans, altera
istes sabellum abigendis misit. Sed figura adjuta suit & eracitata ratione pathinc a. , 3
Vcnio ad OEtavam steciem, quae quidem ex recepto in scholis ordine praecedere debebat. Haec est, quae TEMPUS pro TEMPORE accipit, metaphoraco coeteris ingeniosior, quod reliquae sensibus expositae sunt, sed tempus adeo sentiri non potest, ut ista metapho rae vi ope ingenii sen sibus subjiciatur.
Primum autem, quod admirabiliter praestat haec metaphorais, est res praeteritas aut futuras tanquam praesentes exhibere. InqVO generc singularem vim habet haec Senecae locutior L cus Cremtidebitas poenaι DABIT, lentum est, dabit; DAT. Hoc quo die lentum es1 DEDIT. Ac si diceret: iam certum est eum moriturum , ac si a m est mortuus. Et Oedipus Pastori: Secreta thalami fare, quo EXCIPIAS modo, pro exceperis. Sic Uirgilius Eneam Tyrrhenuin mare sulcat tem reperire iacit portum Velinum: portusi exquire Velinos, dc,
grigentum Videre, Arduus inde Agragas ostentatmaxima longe maenia scum constet illo tempore nec Veliam Lucanorum, nec Agrigen- tu Siciliae aut murosaut nomen habuisse. Unde errorem sorte Virgilii tanquam figuram suspicimus. Attamen ejusmodi facta praeter verisse militudinem inserta saepius fiunt artificiola Episodia, ut inter recei tiores Ariostus in C pia Merlini temporibus Cariat M. cognoscenda praebet bella GrouHII. feramque poenitentiam Ludovici Mori, qui suo sibi jumento bellorum mala acciverat. Sic Comici hujus imcantatricis metaphorae virtute alterius scuu actiones de perionas, quaecum suo seculo consistere non possunt, perinlicent. shomodosophocles in pulcherrima sua Tragoedia Orestem mori iacit ludis Pythiis, qui sexcentis demum annis a morte Orestis Coeperunt . Paribus anachronismis seu laudatis seu toleratis refertae sunt Hista πεrum Comoedia, quae cum produxerunt Ramirum Regem, anteqVam exspura, Diqitiam by corale
374쪽
- - A fetaphora prisa proportionis. Cap. IX. yyy exspuas, Carolum V. tibi exhibent, ac si quingentos dormisses annos, ut horum Muste Sirenes coelestes esse videantur, qVarum ad ar bitrium orbes coeli circumserantur. Eadem figura pictorω muti Poetae sepe utuntur seu ignorantia, velutis qui Pliaritim piamerat nuptiis Patris sui Pelei assistentem, seu simplicitate, ut Masaccius, qui in tabula annuntiationis Oirginem beatam pinxit quae recitaret preces coronarias secundum globulorum numerum. Quae omnes limi metaphorae ab una temporis specie ad aliam.
Pari licentia termini omnes temporis exicricris commutantur. Sic dies ponitur pro longo tempore: longa DIES homini docuit parero leones. Et contra tempus longum pro die: φνω crastina volveret AETAS 'aut annus pro longo tempore. Terentius: foemina dum poliuntur,dum comuntur A NNil S est. Aat aras pro anno. Varro: AETATE M vix decimam ingressus. Aut anni quadrantes aist actiones aut aliam Inensuram exteriorem pro ipsis tempore. Sic multas Hunt in ve octogesima vidit SoLsTiTiΑ. Et Martialis de sene r hie prope ter senas vidit OLYMPIADAS. Et de alio: Bruto Co isuLE. nasus. Uuti Horatius de amphora sua: O nata mecum CorusuLE. MANLio. Et vetula a Gellio dicitur: MATER EvANDRI. Et Plautus argute epitheton leni adjecit: Marism vidistis recaevum ac SILEMuM senem ZEst alia pulchra ratio, qua una species durationis pro altera ut iam diximus accipitur. Sic Ovidius de quatuor anni temporubus non aliter ac de humanae aetatis gradibus loquitur:
Num tener dclaeitens pueriq; simissimos annm , Vere novo es: tunc herba nitens s roboris expers
Transit in astatem, post et2r robustior annus, His valens juvenis: nes enim robustioratas Ulia nec uberior, nec quae magis ardeat, usia est. Excipit autumnus pulto fervore juventae , Maturus mitos inter jurenemque senemque.
375쪽
Metaphora prima Proportionis. Cap. IX.
Inde senilis hyems tremulo venit horrida passu' Aut Poliata suos aut quos habet alba coisios.
Sed ingeniosior quia remotior est Lucii Furi metaphora quae quatuor Popula Romani tanquam uniuS corporis etates depingit. Si quis Populum Romanuma asi hominem consideret , totamqb ejus aetatem per ensear, ut Cinperit, adoleverit, ut quasi ad quendam iuventae florem pervenerit , ut postea consenuerit φ morgradusprogressust inventer. Hinc infantiam ejus stab regibus per ducentos quinqx agitat annos repraesentat , adolescentiam in proximis ducentis quinquaginta annis a Bruto ad Appium Claudium, virilem eratem aliis ducentis annis ad Caesarem usque Augustum, dc senectutem reli quis ducentis annis a Caesare ad sua tempora sub Traiano, quibus quasi ineratia Caesarum consenuit atque decoxit. In hunc modum podice veteres quatuor fecerunt, primam AuREAM, qVae forte vix viginti qVatuor horas duravit: alteram ARGENTEAM ubi virtus aliquantum degeneravit, tertiam. ΕΑΜ, dc postremam FERREAM in qua adhuc vivimuS. Pulcherrimae porro fiant translationes a Vocibus temporis ἰnt
ruris ad corpora physica, ut INFANTULIsors, DECREPITA .m Virgilliis LACTEI IAStatiust SENIO
lenemus. Ovidius e nec longa referuntur vina S ENER PAE. Horatius: merum QUADRIMUM. E converis homini tribuntur omnes durationes rerum inani matarum. Sicsenectus dicitur BRUMA, atas AD VESPE RASCENS , ea HIEMS, dc virilis aras AUTUMNITAS hominis , a,norum MERIDIES atatis SOLSTITI LIM. Ovidius de puellati risissili ι MATURUIT annis. Et de alia, quae adoleIcentula desumeta erat, in ipse AP RIL Mesa: ct Arisus.
a teneresia, e quasi acerba etari.
In hoc genere sita est argutia Juvenalis in vetulam rugosam quae Juvenis videri volebat: Facies tua computat annos λ tanqUam rugae fuissent totidem lineae horologii solaris. Et de muliere subfusca, quae
376쪽
Aferat ora prima Aropretionis. Cap. IX. 331 ex viginti quatuor diei horis solas duodecim imno vendicabat , acute dicitam fuit: mirum non est huic mulieri toto anno esse AEQ NOCTIUM, qua ex AEthiopia um est. Etiam ad Metaphysica ct incorporea transferuntur durationestent poris physici tam exterioris quam interioris , ut virtvi SENU IT, AN ΠQVAMsuam versutiam retinet vulpecula, virtutisint C ET NE A vitia , PRAECOX ἐυ--- , TEMPESTIVUM beneficium, PRAEMA I LIRAfιογιι vaeito Sed vividissuriae sinit metaphorae, quae de tempore loruntura tanqVam corpore materiato peregrinislocautionibus ex quacunqVe C letoria ductis, veluti a SUBSTANTIA r tempore, anno, horis tanquam Numinibus repraesentatis, quae Ovidius in patiniosolis descruplit, a dextraiavas dies me istannus seeulai ct positastatio μιν Idus hora. cte. AQVANΓITATE: metiri remaus , dissonere,
'vares numerare momenta,tempus angustum aut longum. A QVALL
TATE: tempus Duainde conterere , dies eandiri,fausti , hora propitia, felices, anni tram viui aur rurbulenti, rempus sanctum, improbum , invidum. orc. A RELAT IONE: rempus rerum paren frater mortis, flum caris ,stifcius , magister prudentia cyartium. oe. AB ACTIONIBUS: tempus param suos devorat, marmora corrodit seipsum occidit, de omni pulchritudine triumphum ducit, vultum rugis arat, prata florib- ωesit, campo renovat, secreta aperit, veritatem in apricum protratie, mundumsursem deorsumque verrit, nustas non dies famos spolismcorporis ab lir. A PASSIONIBUS: semere aut perdere te in , manin tempori inscere, istud otio consumere, cum felicia tare copulare, de ligo factis egregiis triumphare. A LOCO: hora habitant in regia solis te in spharis insidet. A MOTU: temp- Iubricum aut lentum jugis, redit, anni es ant elabantur, horae volant. A TEMPORE tempus antiquum recens, ct
fio quoque a Categoria HABITUS de qua nunc dicere aggredia
Uritaque ultima species metaphorae similitudinis, rae ΗΑBL Tum pro.habitu accipit, qua licentia Uirgilius regi Pico Latini r
377쪽
Isetaphora prῖma Proportlanis. cap. Ixgis avo trabeam induit: θse inrinali lituopam quesedebat succinctinis bea, cum trabea genus esset pallii auguralis a Romulo multis annis post Picum inventum. Eadem figura alium eius locum tuentur ubi Eneas victorem donat chlamyde aurea: victoriniam em amratam. Oc. qVamVis talis ante Numam ut eruditi affirmant vix conspecta sit. Sed ut has quoque metaphoras certis capitibus intexam , primum omne id quod rem quandam operit, Eleganter petest appellari VESTIS. Collumella , arborώ, ubi si 'ndibin vestiverint. Ιdem:
vestire agrum vineis. Cicero: vestitus Plinius: vesti asor in testus. Sic vestire hamum esca. Gladius vagsna inti tus induere pectore tela, induere se locis senticosis qVae sunt phrates nobilissimae, dc Senecar Nune manum cerebro indue, quo videre nobis videmur manum crudeliter dc profunde cerebro immersim. En Contraria metaphorae aperire vocatur dc omnis privatio nuditas. Lucretius de serpenter Exuit in lymis vestem. Et serpens ' feneriam exuit. Virgilius: pstis novus exuviiS nitiduaeque venia. Seneca : non sic vere novo prata decentia , .statis calidus dispoliat vapornustaque non dici formose spolium corporis abstulit. Et Cicero facete hac metaphora in statuam eminentem Verris lusit: m fornixi foro Syracusis est, in quo nudussum stat: ipse vero ex equo nudatam a se provinciam prosticit. Sed pulchriores vividioresqVe fiunt vestimentorum voces ad pampta relatae, quibus adaptantur. Sicuti igitur fiondosa fastigia vocantur APICES dc Plinius aplare nominat cristas qVarundam avium . metaphora ducta a priscis mitris pontificum.ince alterutri lateri comveniunt vestes, vocantur MANICAE unde manicata vasa dc Italia a
Cosmographis dicitur manica Europae: qvod pectus tegit dicitur LORICA unde Ausionius: dc loricat quamo pectorepsis. dex veste humum verrit SYRMA seu tractin, videlicet cauda pallii in Tragoediis adhibiti: unde radiato syrmate funestissimi cometa Tragoedias donant. Sic iocans nubes postes appellare petasum montium ec nives congelatas frigidam hiemis penulam, dc florentes oras coI
lium eothurnum. Sed ob integumentum totius rei cortices arborum de
pellis cerebri a physicis vocantur TLINICAE, de Martialis crassa re
muli sita scripta vocat: TOGΛM Cordyllorum S Pinu Moli.
378쪽
rtiam a coloribus specialiores formae capiuntur, unde civi lanx de liliis dixit: si seresorum CANDIDATI tanquam toga candida florum consulatum ambirent, dc purpurea rosa, trabeata i
rum matrona, pavo ob plumas aureas chlamydatus avium princeps, nigra vaccinia atrati forum possin torM. Ob tenebras nodiis roscida funereo indutapaludamento exstinetum natura Solem lacrumatur. Et loca floribus pictisque avibus varie distincta vocantur Babylonica testuru selo, vegeta natura emblemata, peristromata be ata, i. e. Arabico mOre elaborata. Quae metaphora quoque jacta fuit in iuvenculum veste scrica superbientem. Cum enim ex condiscipulo stio qua si , set, quid ipsi de tali veste videretur: nullum, inquit iste, genus tibi convenientius eligere potuisses. Illo causam sciscitante, respondet studiosis, ista enim a Lasinis proprie appetiatur vestis B EL LUATA. Quod si vestis super es minutis quibusdam ornamentis eminet S distingvitur, ista GEMMAE dicuntur 6 SEGMENTA. Unde ad vestium similitudinem solemus dicere ι, 9 GEMM Ε, herba virias roris MARGARITIS distincta, liqvidi oculorum UNIΟ-NES, vestietemmarum STELLIS ct caelum stellarum GEMMIS ornatum L minum G L AVI S transfixum vivisi flammis FIMBRILATUM. Et quidam stellas vocant CLAVOS argenteos nigri patuinosiis. Sic ludens diceres: hueus facie, variolis est SEG ME NIATA, ineisuri, DISSECTA, MUSAICO Geatrisse opere ELAB RATA. Sed ista particulares sermas siubministrat. Sicuti enim sub Categoria continentur annuli, costaria, sceptra, gladia arma insignia, omnisque adeo habitus: sic voces illae ingeniose ad similia transieruntur. Unde favus ille in rosii circulus vocari potest aureum rosa DI AD EMA, & lilia dicuntur SETIGERI sorti fila illa, quae intra Qlia emergunt. Lis ρει hortorum SATELLITES, unde spinae erunt ipirum HASTAE SAGITTAE. Sic deno mo furunculo, qui interdiu annulis in digito aureis dominu
agebat, dictum suit: ANNutus cruribus illius melius conveniret quam digitis. Et Parasitus nobilitatem suam extollens: Patrem, inquit,haisi TORuVA Meqvitem, qui scit. vitam finierat gula laqueos torave cannabino Et alius: maiora, mei νravissima Respubl. V u ONERA Diuitigeo by Cooste
379쪽
ONERA sustinuerunt , qui nimirum ieiendis sarcinis a Republ. com docti fuerant. Quin haec ipsa Categorsa porrigitur ad omnes illas res quaest nobis possidentur, tanquam divitia thesauri, suppeltifides. Unde quic quid superest, divitiarum nomen habet: & quicquid deest, pauperintatis. Unde dicimus: tamen arris DIUES, planta fuctio EGENS, amtumni DIUITIAE, Cereris THESAURI, SUPPELLEX via
dei. cochlear ligneum dc lagena vacua. inin ea, qVae deficiunt atqViadeo vitia huc pertinent, ut oculus lusim, na ineres, gibbosum temgum, quoniam suo modo ab iis possidentur, qui istis laborant vitiis. dic monoculo dixit parasitus Augusti: Tu quidem sine PERSONCyclopem possω agere alii nasb aquilino longe maximo praedito qui Iiberalis videri volebat, responsum suit: Ipsa es liberalitatis imago, φνὰ CORNU COPIAE. facie praeferas. Et de Caroli V. scriba gibbosis, cum literas quasdam cum aliis communicasse argueretur, aulicus quidam dixit: Vix illud crediderim,semper enim SCRINIO suo ad
Sed omnia haec vocabula rerum materiatarum translatione age ruere ad genus ingeni Se robus immateriatis ct moralibus applicantur . Cicero de eloquentia Hortensii sensim refrigestente, postquam nives in illam incidebant, loquens et vestitu Mo orationis, quo consueverat, ornata non erat. Dorma tractust orati is verborum pompa appellatur. Et Martialis versiuuin acumina gemmas appellat, Comp ratione instituta cum iis , quas autor versiuum digitis gestabat edsultin in digitis , plures in carmine gemmas. LiViuS: induere novAm -- genium. Cicero: induere personam judicis S contra: exuere fortunam,
honoribus stoliari nuda veritas quae saepe frigore enecatur,&priscum verbum Amor vestem non habet, quo usus est filius familias adversus Patrem se accus intem, quod pretiosas vesics turpissimae cuidam Laidi donaverat. Ab eadem hac Calcgoria argutae pendent inventi
nos in repraesentandis symbolici, idearum, divinitatum , anni, temporum, provinciarum, virtutum, vitiorum, personarum in ludis saltationibus larvatis Vestimentis. Sic Lucanus Romam descripsit Caesari ad Rubiconem lugenti habitu occurrentem:
380쪽
Ingens visa Duci patria trepidantis imago Clara per obscuram VULTUmoesis a no
TURRIGERO canos e tandens tertice CRANES, CAESARIE lacera NUDIS adpare lacertis.
Et Ovidius quatuor anni tempora cum sitis ornamentis circa thronum solis describit:
Vert novum stabat cinctum florente CORONAStabat NUDA Uαι re SPICEA SERI A
Stabat s autumnus calcatis SORDIDUS UVIS Et glacialis hyems CANOS hirsuta capidos.
Sed de hac steri. θmbolica alibi dicemus. En legor ingeniosie, quam latum campum tibi aperiat vel pruma species METAPHORAE SIMPLICIS SIMILITUDINIS, tibi
occassionem reperis rem unam mille modis metaphoricis sempcita novis semper pulchris nominandi, ingenio ad unamquamque eat pariam celeriter conversio, cujus rei ut unicum tibi exemplum pra
heam, non discedam a voce ROMA, quam per octo genera iam ante duxi & videbis in hac fulva, quot singularibus modis nominari possit ex solo genere SIMPLICIS METAPHORAE SIMILITUDI NIS, ut nec alias sipecies ingrculamur, nec cruditiores S abstrusiores hujus generis metaphoras attingamus, de quibus alibi.