장음표시 사용
451쪽
NAE 'pot sis. Cap. XII. -υ nititur, ut Sappho de rosa: Si foribus Reginam eligeret Jupiter, rosa esset eligenia. Et Panegyristes: Si virtus orbe toto periisset, inu uno r spirarra. Et ridicule dixit Comicus: Si patibutam esset rabema, tu usus eiul insigne. Si urbs esset odiacus, tu inter pisis ct tauinum splenderci. Si hominαν essent arbores, tu esses plasanus. inoniam Vinum amat. Alter fructus 'pol'nsis non multum a priori diversus est figura illa, quam nos ExpREssiONEM dicimus , quae filia est animadve sonis, sententia quadam ficta sententiam veram ad Vivum repta sentat. Ut ista Flori, qui prae reliquis in hoc genere copiosius est; Centum ampli- navium classem in Pontico mari tempestas tam foeda strage laceravit, ut navalis besti instar esseeret: QvAsi LuCuLLus QUODAM CuM FLu illus PRocELLisuri COMMERCio DERELLANDUM VENTIS TRADiDiso REGEM Mithridatem V. DERETuR. Et si vero qVatenus motum animi indicat,ad figuras patheticas reseratus,nihilomunus qVantum ad inventionem sententiae argutae inter ingeniosas Coblocanda est: cum eo quod est, indicet quod non est. Idcim, Florus celeritatem qua Consul Duilius classem fabricaverat expressurus: Ut non navas arte facta inedo odam munere Deorum in naveου --
rata arbores VIDERENTuR. Et de Tullo Hostilio , qui Alba Llo aequata Albanos Romam deduxit: Prorsus aer consanguinea civitas non periisse sed in senum revus rediisse ViDERETuR. Et de bello Sabino:
qua victoria tantum hominum, totumque agrorum in potestatem red dium est, ut in mro plus esset, nec ipse POSSET AEST.MARE, qui vicerat.
Cui simile est quod Cicero dicit in convivium Pisbnis: quod ruidem
istius in tris Reipublica lud itas a UaliqvodLapitharum aut Centaurorumon vivium ferebarnr: in e O NEMO POTEsT DICERE ., utrum septua b berit, an vomuerit, an studerit. Et de candelabro Antiochir Ea --rietate operum , UT ARS VIDERETuR certare cum copia: Ea magnitudine, UT INTELLIGI PossET , non ad hominum apparatum, sed ad ampli fimi templiore tum esse factum. Et de V erret Ita nasus est, ita ed -- rus ira factus ct animo corpore, ut masto aptior ad defere da onera φω- ad ausserenda signa ViDERETuR. Et Duum
virum Capuanum desciibens, qui philosophica quadam vultus severitate Cenirem profiteat videbatur: Capillo ita horrido, ut C ρ- in qua 'se rum imaginis formanda causa duumviratum gerebat Seplasiam sublaturus UiDERETuR. Seplasia erat stilum Capuae, in quo Eee 3 Unycn-
452쪽
γε qet arta II πο possis. cap. XII. Ungvcntarii negotiabantur, cujus deliciae Annibalem quondam es, foeminarunt. Etiam Plinius Panegyristes hujusmodi argutiis puticherrimas periodos claudit, veluti Postquam stragem statuarum Domitiani descripsierati Jamaiat istidere seu superbissimos vultus, ἐπ- stare fereo , sevire securibaia: SI SI singulos idtus dolo angvissρι'
retur. Et de eodem: Nemo tam temperatusPraiauserat iaritia, armin
instar ultionis VIDERETuR: Cernere laceros artus , truncata membra ,
postremo truces horrenda/s imagines abestas exeontini flammis, UT exi siti terrore ct minis in usum ct voluptatem hominum ignibus mutarorum Et alibi: in is si benignitatiprecer nisiui semper obiliges, obligeris: I CERTuMQUE FACl AS utrum magis expediat civibus tuis, debere tibi quamprcstitisse. Sed majorona gratiam acquirit haec: figura , cum auditores ipsMad falsum judicium ferendum inducimus, ita ut erroris sui sum ipsbrum ingenium arguere videantur. Petronius Arbiter picturis Apellis descriptis hoc acumen subjicit: UT CREDERES etiam
animorum essepicturam. Et Virgilius de magnis navibus: CREDAS Gnare reviasas cycladas. Cicero de fratribus Cybiraticis Verris exploratoribus : postquam Venerunt, mirandum in modum canes vena tuor DICERES, ita odorabantur omnia pervestigabant. Plinius D jano ipsi modestiam suam in itineribus repraesentans: Nulgus' pitus, nullus in exigendis vehiculis tumultus , nullsum circa hostilia fastiad DICERES magnum aliquem Ducem ac te potissimum ad exercitus ire. In quibus exemplis observare licet, tot esse species harum eri . a. Ar. pressionum, rot emis. Omnes enim ad vivum exprimunt aut 3. RRQ quantitatem, aut qualitatem, aut actiones aut Pa - aut simile quod-Versnia' clam attributum.
lam enim Tertius fructus sepol si lepidissimus certe, sed auditoribus
hae ora se magis acceptus quam Oratoribus cognitus positus est inonem sa- gularium s verisimilium circumstantiarum, quam uno Verbo possu-ι ni , mus dicere CONGRUENTIAM, qVae narrationes, deseriptionω , mrvoniam mnemque orationem dc Verisimilem reddit & evidentem. eorum P Non ignoravit ci'a. Autor noster has Rhctoricae delicias, emguasset, emplum earum sumerens, quod arachynes di xit in Cratylum: O-qva -- re persenam, -- , Wassam intonuit , manuque minatus est. Quin sdi ανα κε' haec figura non Orationem solum exornat, scd picturas quoque rosciunt. Tum Disiligod by Corale
453쪽
' . Astaphora arva ta Cap. XIL -ο mn gestarum aut fabularum , in quibus ingenium pictoris elucet , .cum veri τί, illas nguiares eircumst nitru recte expressit. Sic si Pallas pingenda esset, 'am Mars a victoria Illyrica convenit: vulgaris artifex sedentem illam ornatu consueto pinget , sed ingeniosus pictor illam repraesentabit vestibus recenti san ine imbutis, aegidis suae hydros pecientem dc detergentem, quae singulari S est de perisonae conveniens actio, quaeque adeo, quod propria ei verisimilitudinem, quod singularis evidentiam rei praestati sicuti igitur pictor. bonus eam pingeret, sic ingeniosus Poeta Claudianus eam deis scribiti
- - - - Tunc implacabile Numen
Belgonam alloquitur: qua sanguine sordida
'IPyricis pingues pectebat cladibus Θdros.
Et Statius Tisiphonem otiosam describens, cum Oedipus furiosus illam in propriam stirpem incitaret
- - - inamoenum forte sedebat Coc onjuxta, resolutas vertice crines
Lambere sulphureas permiseret angvibusum
dari Idem Claudianus quo non alius frequentius hac figura utitur plutonem ad lacrimas rapta Proserpina commotum describens: Tune ferrugineo iacrimas detest amictu. Et Cybelem dolore consectam. reprAntans ornatum capitis in terram projectum, dc coronam λpulvere sordidatam ostendit his verbis:
Aurea sanctarum decus immortale comarum Desurit capiti turris, summoque volutus vertice crinalis violatur punere muruae.
Sic Ceres desperabunda capiti spicas evestit, de Roma lugens trab am diripit dic hastam projicit, aquilis cum alis accisis prostratis. Sic
454쪽
- dis ast aphora ν/arta Hypo poss. Caep. XII. . Virgilius cum mater ait icta mortem cari Euriali acciperet, illam in vcste texenda occupatam fuisse, atque adeo fiasum in stamen proiecisse dicit r
Excussi manibus radii reporutas pensa.
Cujusmodi singulares circumstantiae admotus animorum . vehementer conducunt, ut l93. autor noster admonet, quoniam his a. Rh. c. δ. vestigiis dolor vesuti oculis ipsis obiicitur. Idem intelligendum de Et facta ira, amore, aliisque affectibus aut moribus , quibus oratio redditur sct vest ves postica, vel morata. Talis est haec Argentarii, Antonium similleorum qui in vindicta crudelem S in crapula disiblutum repraesentans: Popinat in Iributo gentium inseruitur, 'se vιno or somno marcidus de en-- res oculos ad capita proscriptorum levat. I in ρή Fit ingeniosior haec figura, quando singulares istae circumstam miseratis S isauimis tribuuntur. Tunc enim veri m a nem φρ - ranslatio dc duplex concurrit hypotypbsis. In qJo genere in- geniosissimus est Nonnius in suis Dionysiacis, cujus limi argumen-' tum quidem est leve, sed argutissimis anima e nibus est floridissi- -- rnum, ex quo Marinius vividissimos oc acutissimos suos versus d ' sumsit , ct imprimasAngularia illa acumina, quae vivam dc evidentem -- faciunt, inde accepit. Describens igitur candidum illum '-, undis sulcatis Europam transvexit, amorem illius tergo in-ή hiaesisse dicit, tanquam aratorem acuto suo telo eum incitantem. Sic dum pulchra Nicaea dormit, anior alis suis ipsi ventum facit. Sed inter Latinos Ovidius in libris Metamorphoseon hac in re praeter caeterbia amoenitatem ingenii sui approbat, veluti in Phaetontis incendio, ubi QIicita animadversione conquirens effecta verisimilia ac si verat 'essent, eongruentiam Anguiarium circumstantiarum in signis coelestibus ad vivum exhibet.
Tum primum radiis gelidi caluere Triones
Et metito frustra tentarunt aqvore tingi,. Q v polo postra es glaciali proxima serpens
Frigore pigra prius nec formidabilis ulli Incaluit,sumsitcs novas fervoribus iras.
455쪽
turbatum memorant fugisse Boote. amvu tarduae eras te tua ustra tenebant.
Et eiusmodi , ut ita loquamur , eoni otiis in diluvii aliisque omnibus descriptionibus perpetuo ludit. Ubi pariter hoc observatur, v ritimilia tua nasci a quacunqVe categoria... In .eodem hoc Fenere amoenissimus cst & lepidissimus Caecus Adriae , praecipue ubi opera Alexandrae acu picta vivide repraesentat. Ili Oratione enim octava, cum dicere vellet, res ab ipsa effictas acu videri veras, descriptiones ejusmodi argutis 5 fabulosis circumstantiis exortat in hunc modum: Ex rosis opere isti phruis expressis perpetuam ver e ciebatur. Vitibus aves, floribus apes, serpentibus pueri,flammis puera decipiebantur, me uenres, ne manu eo porrecta eomburerentur. Philomena usa fictam se latasatur, Am Lboram suorum hastoria texeretur, nee i rachna mole merar a Pasiade superaram esse, cum sim acus argumentum esset facta, o Pastin victoriam suam de Arachne σοιuens gaudebat, . nee sensisbar se, dum victricem se cressis , victam Hscedere multanus in adducendo reti tam exercisatus, Venerem se Maristem eo implicito assiciens ab arte delusius ad rere corripiendum j. JAHeu'ebar , ut iterum istos caperet Erc. Hic animadvertimus levis s. . e. ισ.simum argumentum fieri enumeratione Pecundum , dc singularibus annecteda hircumstantiis vividum, quanquam in hoc exemplo coecus iste sae- orationiphis in decorum impingat,maiori ingenio quam iudicio. sunt, qua Alia figura priori non multum dissimilis magnaeque artis est PA. cunx vel
RENTissis. Non communis ista, quae explicandae sententiae necessa- virtuteτrio adhibetur, sed haec, quae ingeniose orationi 'Α. inseritur, ut tuo, vel fiat. asilucida, aut pathetica , aut morata. Focet enim operientiata adversm quasdam Circumstantias veluti obiter indicatas firmius imprimi, ma- rii vitia .giscive delectare dc movere, qVam si data opera illas ostentes dc pro-subosten- ducas, do hoc vult vox SuBosΤΕ'DuNTab autore mitro adhibitas. dunt,vel . Dilurida sunt istae, quae naturalem circumstantiam veluti auritoris' clancesum insitivant, ut: μι inter POTERAs NuΜERARE LA- bus neum
456쪽
. io raviora an πω uexpotvosis. XII. prLLos )sevebant latices. Ubi circumstantia ista numerandi Iapillos , quam liqvidus fuerit fluvius, in transitu ostendit. Et de tauror q-rulis mugitib- - RESPONSANT VALLES -issa cosete compleris Idem intelligas dereliquis callegorius, temporis, loci, actionsem, habi-
narra is Pithetiea sunt istae, quae transcurrentes animum pungunt , πρηο x ves admirationem vel mi ricordiam vel risum similemve ajectum. Uem concitant. Ovidius: Et medio MiRuM duo marmora campo aspicis. movent, Quod si dixisses: Rem miram vidi , medio duo marmora campo: sentem Lysi. in 'ridem esset grandis , at figurata non item. Et hoc: Hoc me Natae 3. m. c.δ-- Quis PossiT CREDERE telum flere facis. Misericordiam mo est β.H-ς, vel hoc Ultima conficendit classem MisERABiLE Visu In mediis-a y. . re cuba nasorum μυenta sepulchris. Aut Parenthesi innuitur ejusmo sis i's. res, quae naturaliter affectum movet, quarum copiosissimoscis' Am si,ntes apud nostrum ci96. autorem reperies. Sic Ovidius in Mo- a. Rbή - strophe Hecubae ad filiam: Nata tua Quin ENiΜ SuPEREsT dolor uitia miserabi -matri ωjaces. Quae parenthelis commiserationem ciet,cum isse est,si τ' vere sit c i9 . miseracis, cui nullus amicorum aut liberorum supe m Wm Item hoc: Brachiat in earlum QvOD NON VIDET) irrita te habeat enim dc hoc miserabile carere coelestis lucis asipestia, dem ς m. hoor Forsitan abdideram . SIC ME MEA FATA TRAM ANT)blanditias ρM-.Est enim mseratione dignum ab i98. adversa fortuna trahi imo. ms- vituiri. Sed ista parenthesis prae caeteris est vivida, qVae sermonem. rabitis alicujus interrumpit pathetica repraesentatione ci93. gestuum eius '' qui loquitur. Unde Homerus ab cetoo. autore nostro laudaturo, mniam ubi sermonem Astani hac parenthesi interrumpit: M u FACimiar έ RETINEBAT , quo indicaturgestus eius, qui prorupturus est in lacry--m se mas. Et a chines de Cra lor ORE PERSONANs, MANuQVE QVA tu a ca--IMTONuiT. Sic Ovidius recitans concionem Lilyssis in lite dosest armis Achillis habitam r
em quoniam non aqua mihi vobis, negά-
Fata manuque simul veluti lacrimantia tersit Lumina quis magno melisusuccedet Achis P
457쪽
' MFDρεω anta fles risis. op. XII. - ubi parenthesis conspiciendas praebet filias amiti oratoris lacrymas. Pariter recitans ultima verba inlaicis filiae Priami r
' Nun moras: auin jugulo vel pectore terum conde meo , jugulumque simul pectusque re-
Stabere haud ulli servire Polyxena vessem. .
limi locus vulneris oculis monstratus aor.)misericordiam comminuet. Et sic in reliquis affectibus , ira , amore , odis , timore. ωμα mi., Non minus pulchrae fiant parentheses aoa. morata, qVae spe- serabileι cimen habitus cujusdam moralis dicenti convenictis praebent,veluti pruesentia, Dinu, --i imperterriti, ustitia, haramanitatus dcc aeris .issis rem stat contraria. Hae vero reddunt orationem Verisimilem , eo qVod nisis uriperZnam oculis subiiciunt, tale est exemplum Herodoti ab az3. oo AP. autore nostro suppeditatum: Ego vero Haedebam aris ustumacprum me.16. est non deserendos esse liberos. Et hoc: Huic ego quanquam sciebam ne- amoratam ni fidendum esse bona fide me credidi. libi vides priorem parenthe- orationem
sin eisibere hλinem justum, posteriorem virum prudentem Cum umianis cis . Senilis prudentiae sit suspicari. Item: meam lando vocis a moraestabaturo Hominem, inquit ille grestem & impositum denotat. Sic homis. de Ces o apud Ovidium: . cosm--
. Hanc mihi junxit amor, fesx dicebar, eram , tur.
Non ita DIS visum est o nunc ruoque
tanquam maminem e scopuo seu ectas misit in undas.
inaparenthesi serus continetur sermo barbam disnus. AtqVerium I di vivis argutiis narrationes idc descriptiones aspergendae sint. Abis. N porro proficiscitur PARTITIos enumeratio, glura a
Polγciorum praecipitem Geuit: Penias Iu
tolli cum corpore crimina pos-st si
458쪽
ora I set phora quarta H et Uis. Cup XII. Prae reliquis nomine proprio digna , quae objectum P Im ante oculos ponit. Clarius enim dc distinuius comitur, quod per partes reprzesentatur, seu parati istae sint coorea seu multitudinis seu actionis seu loe seu temporis sieu alterius Gregoria, nulla certe descriptionibus magis convenit, magisque illustrat illas. A partibus eo paris Domitiani efiigiem Plinius exhibete occumrit vis terribilis,superbia in FRONTE, iris is OCIILIS, faminem pastor in CORPORE , in ORE impudentia rubore perfusa. Et Claudianus describens:
Assimilat porcum; mentita CORNUA seta Summa FRΟ ΝTE rigent , OCUL Io rubet
Par sub hirsuto catuli mestigia DORSO.
Sic Ariostus formosam Alcinam describit: In genis ejus Parse fuisse colorem ex rosis se Mustris nuxtum frontem Dram, quam Iusta mera concludebat Parium, expolirofuisse ebore, sub duosa nigris o subtilusimis arcubus positos fuisse nigros oculos , qui potius claros soles, hine nasum per mediam faciem descendisse, , in quonaPam invidia mendam reperire potuerit, sub quo vesiti inter duos vallis se aperuisse os cinnatari consursum , atque hiscduo sila selectarum margaritarum, quas claudit se ostendit DAthrum o flave Iasium o c. Etsic palatium, templum , naventi plantam singulis partibus ostensis vivido poteris describere.
Amultitudine vividussima fit descriptio Nympharum flores va' rios colligentium apud Claudianum r
Intexit violis : HANC mollis amaracms ornat
459쪽
a Metho a quarta II petvrsis. Cap. XIL t Et pocratius puellas in horto se oblectante, describens , Dionaeus Flammetrae uere caeperunt, Philometi Pamphilus a. Di bant seu dum aliae hae alia lybd aggreQuutur , tempore eiano hora carn.e nondum exsectata advenit. In qVO exemplo enumerationi persdnarum conjungitur enumeratio actionum, sed ingeniosius idem praestitit Ariosius: His uberatiosus Aprilis serena e 'latafronte ridcresemper videtur, tueri pueruque congregati erant .am apud fontem duiauus numero cantans, alius sub umbra arboris aut montia aut ludens aut saltans, aut in re non vili occupatus, alius a cateris remotus amico fido dolores amoris
sui detegis. Siaargutius est, quod seqvstur, ubihaec figura concurrit cum inventis singularibus circumstantiis , In fastigiis pinuum se laurorum , auarum retorum se hirs=arum abietum volabant ludentes parvuli amoris , alii victoris his gaudentes, alii arcum dirigentes in cerri, alii iudem retia tendentes , es qui tela ad humιlem rivumpraeparat, es qui eadem ad volabit axum acvit.
Contra in sequenti strophe enumerationem personarum coniungisita Cum enumeratione partium corporis c=-ιonaon, quas valde deibtines fingit, ut non minus lepide pingantur qVam audiantur. Nunquam visafuit mirabilior turma um Iam vultuου monstrosiores O deformierm vitam fossotentia humanam habent formam ut faciem simiarum, alii filium , 'vidam caprinis pedibuι exprimunt vestigia, quidam sunt Centam ri agiles ct promti sunt etiam juvenes imprudentes si enes hi, hi nudi. si peregrinis pestibm involuti. Sed qVae sequitur Strophe enumer
tionem coniungit personarum cum enumeratione motus instrumenis torum. I e sine freno equo concitato uchitur , hic lenim in asino aut botave sedens progreditur , alius centauri in. dorsum insilia,multi Struthio is melis aquilis gruibus ine vitant, alii cornu ori admovent alis poculsem. Nun armina nunc masculus nunc utros incedit, bis gerit uncos, iste si Ias cannabinaae alius palos ferreos, alius limam surdam. In hunc modum
pulctierrimas dolariptiones seu ridiculas leu graves conscribere pro impetu inge ali licebit veluti exercitus otiosi, mercatus, confu-Ipopuli, naufragileralia. ut Tassoni feci in urna sua.
460쪽
I. Metaphora ruarta-αρ. XII. Non minus delectant elaumerationes iam rum ut ista eiusdem Boccacii: Ninevidebant exore cuAuvios, si cum ν, Hibi obos previ, alibi cervipinebant. Et Ovidius in descriptione Duvii conjungit enumerationem lorarum cum enumeratione personar- aviaribus circumstantiis ingeniose excogitatis:
Occupat hic cosiem,cymba sedet alter adunca
Et ducit re si is, ubi nuper ararat,
Me supersegetes aut mes culmina min vigat, hic summa piscem deprendit in ulmo. Figitur is viridμήfors tulit,anchora prato. Et modo qua graciles gramen carpsere caperi Nunc ibi deformes ponunt sua corpora phocae.
Sic quidem pulchrae conficientur Topographia cum Deos amoenos vel alpe rei, campol spoliis aurea vertissiparses describimus. Alius partus 'ρο ρυla Musis certe utilissimus sunt EPITHE-ΤΑ , qvorum quaedam sunt propria dc vera, quaedam ingeniose fictaec translata. Neque Vero propria non referenda fimi adfiguras imgeniosas, quatenus nimirum hypotyposi quadam dc vivida repra, sentatione orationem ingeniosam a communi distinguunt. Habent enim admirabilem virtutem subjiciendi oculis quae dicunt, dunticircumstantias singulares sensibusque expositas ita commemorant ac si ante oculos versarentur manibusque tangi possent. inomo do res universales fiunt singulares ec hae rursus inter se discernuntur. 'Sermo esset communis de mortuus si dicas: Sacerdos pretabat sacra
MusHr, at si dicas cum Ovidio: PURA CORONATIS ..hiabis sacraeanistris res illae ab aliis eiusdem generis distinctae exhiuntur, oculisque subiicitur S ceremonia fructus illos purificandi de cor nata canistra. Sic qui dicit. Eu UIRIDES Oumio ALBE
TIB US agros, de si spumas esse albas d c campos virides sciuntomnes, evidentius tamen eaedem res repraesentantur. Idem sentiendum. de aliis circumstantiis siub visium cadentibus, aliumve sensum aicientibus. norum vero Epithetorum alia fiunt propria st plana , alia ἐπ nios Diuili su by Cooste