장음표시 사용
431쪽
Ubi quod displicere sibi dicit, commiserationis videtur vera est invidia , quod ille voto potitus sit. Sed acutissima 'voca nituntur verbo aut phrasi duplicis sententia. Tale est dissirin C. ciliani Plautini ad insulsum lenonem , qui se ipsius causa mari se
submersum esse querebatur. Imo est cuiaebeas maximamgratiam miabo φω te ex INSULSO SALSUM Dei. Tale etiam est hoo: Hic est
corona dignin , quod aeque significat eum qui dimo est corona re aer dignin arvi sub corona vendatur ut mancipia. . Hinc pariter proficiscuntur multa' 'Onya non Categor a sed elusoria , quae sine mendacio interrogantem fallunt. Sic Spartanus roganti viatori num iter ad Spartam securum esset res ndiciQV LIS ULNERIS. Et Electra ad A gi siluim,qui ierro stidio illam in- 'terrogabat: Putasme tyrannum 8 Respondit: Sibon. ea non putor Sinma ,puto. Polycratides Legatus a regiis interrogatus,num suo an publico nomine venisset responditi Si impetravero,publices non impetravero , privatim. Telecrus interrogatus: Dixisne' Respondit: Si dicendum fulti dixis. Et N isto ad hostem perdiictus rogatusqVoyot milites sub signis haberet y respondit . t satis sunt ad hosturercendos. Interdum non intellexisse quod quasitum. IIt Syr Terentianus a sene inerrogatus: Filium meum vidistin hodie Θ Velut imnolentus respondit: num ne filium ' Et interdum interrogatio alia interrogatione eluditur. Ut Chaerea interrogatus a tyranno: Cur male de me dicis p Animose respondit : Cur tu meis male facis' Sic Andromacha quae insentem suum a Graecis morti destin tum occultaverat, ab Ulysse rogata: Ubi nati est ' Re ondit: Hector' tibi cuncti Phoges 8 Ubi Priamus. In quo callida mater Ves. rum dixit nonintelleS.Condiderat enim filium in sepulchro Hectoris, atque adeo porro eum eludebat responsis veris sed ambiguis:
Ita ood minari maximum victor potest , contingat: κν luce cassin intercoinritos acet, darin ve tumulo Abisa exanimis tulis.
I Rus generis sunt & illi callidi dicendi modi,qui contrarios --
ius aecive recipiunt,dc cum laudare vidGntur, vituperant. Veluti ut tecte dicatur: hac mulier eorpore quaestum facit, quidam utunt his locutionibus i. e. nemini negat: Hsitalis est formina non gentilis sed tholica est. Chari, est,omnes diligit. Triumphati fornice digna est. Lectissimae amisa 'biliarcligiosior, a pulvinaribus nunquam. discidit Di ligeo by Corali
432쪽
Metaphora fertia sed Mae. cap. XI. yI'sigiem exprimae Myron: Cujus opus celebei remum erat Vacca aenea. ntis est, populagaudet. Reipubl. utilis estim. 'se est Rel'ubi. Et cum quaedam huius generis esset mortua, ius
liminsicriptum fulti HIC CAMPUS UBI TROJA FUIT. Quae
dicta dc sexcenta alia ex quacunque Categoria prodeunt. Pariter hincnascuntur multa AEnigmata γ Ut si arcum coelestem Voces, ameum fine chorda ct sagittis. Et ciconiam i. e. machinam quae pondus tollite Sum eiconia nee volare possum. Et qui pomo h. e. capite gladii natur: De uties pomum, quod omnes tibi dentes labesambit. Cujusmodi aenigmaticis locutionibus Cicero Consulem illum irrid
bat cujus Consulatus unum diem duraverat dicens:Antra rantum m do creabantur flamiπει diales,hodie etiam Consit dialis. ngilatissimum habuim-Consulem vitoresnocoseriar omnum non vidit. emorabilis est hu, ruonsulatvi arvo non nix, npluvia Getao.Ηinc etia proficiscuntur illaea vivoca, quae res fictas aeqVὲ ac veras significant: unde arguti senius
In picturas sculpturasq; ut dictum est nascuntur. Hujus generis dictu est Papae Urbani a Salarario relatum. Cum enim a Cardinali quodam rogatus esset ut Michaeli Angelo praeciperet, ut se ex inferno in quo ab illo pictus erat, deleret, subridens respondit: Expurgatoris ervidem te liberare potero, exinferno minime. Et talis quoque jocus Grat Agesilai,qui acceptis a Rege Persarum triginta millibus Daricorum ut exercitum ex Asia deduceret,iriginta millibus sagittariorum se ex Asia depulsum dixit: Ista enim figura signati erant nummi. Sic Rex Alphonius, cum Judaeus effigiem S. Johannis quingentis aureis scutis ipsi indicasset: Car , inquit, discipulum vendis quam fores tui Aragistrum. Interdum quidem ambigua requirunt gestum aut vocem qVae V ram lententiam innuat, ut hoc Junonis ad Venerem:
Esregiam vero Ludemo spolia ampla tulistis
.m ironiam comitari debet amarus quidam risus. Gestu vero manus histrio sequebatur illa in Neronem dicta: HEU MI PATER HEU MEA MATER in altero scit. gellum bibentis, in altero natatim exprimens, ut intelligeretur vitrico a Nerone Venenum propinatum,naatri autem naufragium paratum fuisse.
433쪽
3smphora hereia mmmmia. Cap. XI. isto sonte scaturiunt quoque tam seria quam r-- ω anmeatisnes versuum aut dictorinn alienorum ad sententiam a meniae
autoris diversiam. Seria dc mqnanima applicatio fuit ista Francisti Galliarum Delphini, qui dum Pater Carolo V. Imp tori Llum ferebat,hosti minabatur,se utut puerum etiam novi orbis imperium invadere destinasseriemistichio Juvenalis,ubi de magno lexandro loquitur: UNUS P. --ἰ NON SUFFICITO IS ad se translato. Et hii jus generis sunt plerumque pulcherrima symbolorum heminicorum dicta. Cujusmodi applicationes etiam in soluta orati civeluti lumina resplendent, quomodo Seneca indicaturus, ubi mens
sana est: omnes nominis acti-ει verba--essum, decorurria servare, dc contra Corruptelam euo entia signa e se mentis corruptae, id quod Virgilius de apibus cecinit,huc tran
Rege incolumi mens omnibuου una est misso ruperesidem.
Ridicula erat applicatio versus Homerici quem Diogenes latroni, qui ob purpuram subreptam ad furcas ducebatur,accommodabat t
D MORS PURPUREA apprendit moum
Non nunquam parva mutatione pqeta traducitur ad nostram semientiam, quomodo Augustus TiberioVictoriam gratulatus serio rusus est versu Enniano in laudem Fabii Cunctatoris scripto una vo
in homo nobis VIGILA O restituit rem
Utut nusmodi argutiae ex homonymia ct deceptisne mixtae sint Eadem imo maiori laudepromerbia in sensum aerivocum trahuntur. Sic testimonium eius,cujus capiti natura egregium paro aurium addiderat,irrisum fuit ab advertario hoc proverbior o
dii. AURITUS est testis. Et alius in eum qui suspendebatur: hie idem, inquit, immemor fuissmboli 'thagorici: ΛRCTG ΑNNuLuM ne gestato. EX
434쪽
Ex hoc loco prodit quocive acumen quod sententiamur mu -- minat diversa resubiecta. In quo genere argutissima fuit apud Senecam responsio Electim cui cum mater adultera , postquam illam in platea sistam offenderat dixisset, ardiu esse putet virginem. subjecit illa statim: Gnatam tua-' Quoi pQ matris dictum plane immut tum fuit, ct in hunc sensum conversum: .s putet adavltera filiam esse virginem ' Cum matris argumentum esset hoc: inputet esse vi ginem,qua carem publicos colit ' Et apud Plautum adolescens Argyruin pus senem detinens dc moratus dicebat: DII DABUNT intelligens, filios, responsium tulit: TIBI QUIDEM MAGNUM MALUM.
Cuiusmodi argutia quoq; est,cum ad sententiam metaphoricampropro spondemus, aut sensunt nis tam accipimus , ut cum mystice dictum sit: Vir ct uxor sunt duo in carne una Logicus ergasiponsium quendam hinc intulite Ergo tu vieras BIPES, nunc es QUADRU-- PES. Et Philippus cum Catulus ipsi dixisset QUIDLATRAS mox respondit: FUREM UIDEO. Et Sextus Titius cum fidesip. si non haberetur dixerat: CASSANDRA FUI. Sed Antonius siu- se respondit: NOVIMUS TUOS AJACES. sic quo tempore Dux Albanus Neapolitanis praeerat, quum tres IHispani mercatori , qVipannos suos nimis care vendere videbatur, minarentur: mox nihil ememus ampum unde metus seditionis cives incesserat: dux hoc ii, tellector me irupit dixerunt, nihil ement amplius eos
suspendi iussit. Ubi vides sensim propositum res nsione ita immutari, ut se ipsum jugulet. Et hujus generis erat promta illa d cuta responso magni nostri Caroli ad Henricum Magnum Galliae Regem. Cum enim duo ista belli fulmina aIea Iuderent dc Rex sc ratis aureis altero Gallico altero Hispanico depositis stigide ex Duce Warreret: Uter istorum stulatorum in Italia masoris est pretii ssile ter respondit Dux: Iste eui ira. granum adyecero. Interdum fres.s verborum mutatur explicatione homonyma ut i venis Terentianus cui Pater dixerat: VADE Circi imperans nimirum ut ab amica discedat, respondit desiperabundus: Visus est mihi dicere: VADE CiTO ET Susp DE TE. Et in ridiculis dictum aliquod secundum aliud idioma mire exponitur. Sic cum agrestes qVidam. superbae villae suburbanae ad Mediolanum inscripta viderent haec verba, quae conditori bellici ducis,erant h mbolumi NEc SAE NEC '
435쪽
, T sbe loco prodit quoque acumen quod sententiam logismis immurare diversa resubum. In quo genere argutissima fuit apud Senecam responsio Electrae, cui cum mater adultera , postquam illam in platea solam offenderat dixisset, aris use putet virginem. subjecit illa statim: G tam tuam ' Quoipi matris dictum plane immut tum suit, ct in hunc lentum conversum: .s putet adultera filiam
pus senem detinens oc morat dicebat: DII DABUNT intelligens. filios, responsumtulit: TIBI QV ID EM MAGNUM MALUM.
Cuiusmodi argutia quoq; est,cum ad sententiam metaphoric proprore pondemus, aut sensum moratam accipimus , ut cum mystice dinum sit: Vir or uxor sunt duo μ curne una Logicus erga sponsum quendam hinc intulit: Ergo is oleras BIPES, nune es QUADRU-
PES. Et Philippus cum Catulus ipsi dixisset QUIDLATRAS mox respondit: FUREM UIDEO. Et Sextus Titius cum fides ipsi non haberetur dixerat: CASSANDRA FUI. Sed Antonius sal. . se respondit NOVIMUS TUOS AJACES. sic quo tempore Dux Albanus Neapolitanis praeerat, quum tres Hispani mercatori , qui
pannos suos nimis care vendere videbatur, minarentur: mox nihil eme amplius unde metus seditionis cives incesserat: dux hoc ii, tellecto: Mesem inquit dixerunt, nihil ement ampum statimque eos
suspendi jussit. Ubi rides sensim propositum res nsione ita immutari ut se ipsum iugulet. Et hujus generis erat promin illa dc cuta res sio magni nostri Caroli ad Henricum Magnum Galliae Regem. Cum .enim duo ista helli fulmina alea Iuderent dc Rex sc ratis aureis altero Gallico altero Hispanico depositis frigide ex Duce Warreret et Uter istorum scutatorum in Italia masoris spretiit lenter respondit Dux r se eui ipse granum ad raro. Interdum sensus verborum mutatur explicatione homonyma ut iuvenis Terentianus cui Pater dixerat: VADE CiTo imperans nimirum ut ab amica discedat, respondit desperabundus: Visus est mihi dicere: VADE CiTo LT Susp DE TE. Et in ridiculis dictum aliquod secundum aliud idioma mire exponitur. Sic cum agrestes qVidam superbae villae suburbanae ad Mediolanum inscripta viderent haec verba, qVae conditori bellici ducis,erant symbolum: NEc SpE NEC
436쪽
Maa hora tertia mM ia. cap. XI. METur unus ex his qui literas degustaverat, haec ita ex suo idiotinae interpretatus est: is set mo dis ' aι no Ibo M NE Sras NE METu aperchel'ha fabrica a Irredetnisaar. Atreadeo hanc sententiam inde exiculpsit villam istam rusticorum silmtibus exstructam esse. Sed 'haec aequivoca aliquid etiam a decept trahunt. S. . . a
Praeter haec rccolendum est aequivoca, quod de metaphora ducebamus , gestu non minus dc actionibus quam is fieri. Sic Angelus Politianus cum inter coenandum ipsi Ouerretur poema qVoddam adc judicium de eo surre rogaretur, parum fatis affersit chartae , hoc facto indicans, insuls.m esse ροEn . Atque hoc modo multae facetiae rebus &factis designantur, quae paucis verhis dici poterant. Sic incerdos quidam adestare ascendens, diu remoratus est patronum seqstinantem, cum missam venatoris in libro missati se quaerere simul ret. Pariter quoniam CoRpus Vestitus appellatur femoralia, tunica spallium ut distinguantur a manicis, laciniis aliisque ornamentis, Scurra quidam cui herus suus Marchio Canneti vestimenta sila d naverat, cum a dispensatore praeter manicas S lacinias nihil accepisset: campanis veluti ad funus deducendum signum dedit , roga tibus vero Clericis ubi corpus esset tumulandum Z respondit: ompus est in area distensatoris , hic manicastotum habeo. Nam dc hic )ocus ex homonymia natus est, quam duobus verbis exprimere potuisset: In arca didensatoris corpus est, hic manicas teneo. . i. a
Dcnique ab hoc genere res digna quae cognoscatuo nascuntur
pulcherrimi nodi Tragiri vel Comi quos unquam Poetae aut fabul rum scriptores repererunt. Omnes enim positi sunt in homonymia qua aut homo pro homine accipitur, aftio, tempus, locus circumstantia confunditur. Et ab hac praecipua homonymia proficia scuntur deinde naulta ali .i homon'ma Disodica , Innodationer o Periapetia admirabiles ac peregrinae, quae fidem vero adimunt aut false conciliant. Et denique in spectatae ct jucundae AEnhrones,quando detegitur , dc nodus enodatur. Linum modo exemplum ejus rei asseram , ut d brevi abundcs inventis poematibus D tisi eonscribenciis idoneis, Sin ejusmodi argumenta , ut saepe usu venit,
Fingas itaque nodum homonymia positum esse in MORTE NON UMRA alicujus hominis , qualis modus eu maxime Tragicus ac frequentissimus. Ex
437쪽
m Vetaphora tertia Homon D. Q p. XI. Ex homonymia SUA,TANTI E auiti pro alio ocessem crediturV luti Thamis Pirata antrum ingressus ubi condiderat Chariciem . . cum istam se occidere putaret, occidit Thispen, quae casti eo comiiugerat. Quae res Theageni amatori Charicleae magnum dolorem multaq; Tragica eventa peperit, ita ut eam postea ex antro loqui audiens putaret vocem hanc ab inferis venire, cumque eam prodi cerneret , sipectrum sevidere crederet. Unde solutio hujus avi ei eo erat laetior quominus exspectabatur. Et hujus generis erat limmonymia Tragoediae Aulidis, ubi Agamemnon reperit, se pro filia Iphigenia cervam immolasse, quod locum dedit proverbio: PRO
Ex homonDnia QUANTITATIS Melite mortuum credidit .
m. aritum suum Thersandrum, quod acceperat navim eius cum mnibus vectoribus, naufragium secistis. Unde cum se viduam putar CIitophonti nupsit dc mari 6 superveniente, qui solus ex mmnibus Gai erat,in magnam calamitatem incidit. Pari homonymia cum Martu ius Gomitus sithmersus esse crederetur, Constanti se in mare proiecit de Susios delata non minori gaudio quam admiratione ambo se vivos offendebant de laetabantur.
Ex homonymia Q ALITATIS cavaesensibi siti echa est,Rode.
ricas Jerolius cum in amicae domo frigidus sinc colore spiritu de m tu iaceret,pro mortuo inclusiis suit cistae ligneae, quae a furibus a lata magnam admirationem peperit, de tandem cognitum est quod stabundus aquam is riseram potaverat,quam medicus amicae m ritus .alii paraverat. Eiusmodi potu seporifero Ferondus cum mortuus videretur,publicis exequiis tumulo illatus fuit, ubi experirecto persuasum est ipsum in altera vita puniri obnut ιamdc cum promisset se emendaturum hoc vitium, ex tumulo protractus si iti s ve adeo vitae redditum credens uxori eiusque amico molestus amplius non fuit. . .
. - Ηomonymia RELATIONIS erit,si mortuus non is ipse est ri
putatur, sed alius uneamentis, nomine officio, aut cognatione similis. Sic edissus mortuus fuit habitus autorque mortis est creditus ALMmandinin Patremiam, oppod erga hunc nisi pia arderet, qui reum
se continus doloribus torturae impar ad supplicium ducebatur,cum
438쪽
ipse Thedaldus ex itinere revertebatur, es occisus fuisse int νοῦ batur quidam grassator isti Ab ACTIONE & PASSIONE pulcherrim nascimtu aeqvLVoca, qVae actione 'vadam parente nodum ficiunt admirabilem, Gluti miser Clitipho oculis suis viderat Leucippem suam a piratis immolari, dissecto venti e dc visceribus eius spartis. Sed cum inopinata in lastrophe illam vivam offendisset , cognovit ventri ipsius pellem intestinis agni fartam artificiose impositam fuisse. t etiam nodi fiunt actione qVadam,qua finem non est consecuta. Velutitandulphus Rufiolus mari submersius& Bradamantis a proditore Pinabello in cavemnam prieceps data mortui fuerunt habiti, sed haec manco apprehem , Q dc iste arculae gemmariae innixus salutem invenerunt, magno suo
commodo. Sic cum Ovido , Cyro , Rininis infantibus mors destinata et, neque tamen illata, obicuris oraculu&mtricatis vagatam a omentum praebuere. Interdum quoque actio opera Magica aut non naturauiore metur: veluti Argia carminibus e servi oculis lG
subduxit, cum is in procinctu staret, ut illam occidereti Et Charicle maleficii insimulata inter ignes , Wod huiscens esset, sine nora ve
Ex homonymia SITUS Theagenes prostratus dc inter mortuos in litore jacens pro mortuo etiam dentoratus fuit dc in scenis cunia verum caput alicuius in pegmate ferali conspicitur,reliquo corpore abscondito,vere eum decollatum esse existimanti Pariter ex homonymia LOCI Andromacha Graecis persuadet fi liolum suum esse mortuum,qVem viVum apud Hectorem patrem sua condiderat , inde tot aequivocis non mentiendo Verum obscura
Sic Andreaccius a furibus pro cadavere Mi habitus cum iesui reperissent in sepulchro, quod ingressus erat,ut desuncto se opo nutulo spolia detraheret. Ex homonymia TEMPORIS Tophantis firmiter periissus fuit uxorem suam peritiae. Cum enim illam nocte radam domo exclusisset, eamque jurantem audisset, quod se velit in Vicinum puteum praecipitem dare, illo Uis tempore pere it sonum rei in puteum.
cadentis,sed lapis erat: ex quo alia non minus faceta homonymia , secuta est. Cum enim domo exisset,ut uxorem puteo exta aheret,il
439쪽
Metaphora tinia Hammmia. α'. XL sola in domum revertens Bres occlusit,eumque ut ebriossim convivia clifferens coram omnibus vicinis in ruborem dedit.
homonymia HABITUS iv INSTRUMENTORUM Hlibea Pyramo credita filii leone discerpta,cum vesum ipsius in sylva sanguinolentum reperisset, unde secuta est mox S ipuus dc amicae suae vera mors. Sic filii Jacobi veste sanguine imbuta mortem Iosephi afflictissimoPatri persuaserunt. Sic piratae Phari, ut Clitophontem
in opinionε inducerent Leucippen in prora navis mactari:mulierem vestimentis Leucippes indutam obtruncarunt. Et Alexander Claramontensis cum humeris gestare se crederet cadaver Scannadii Rinuccium pannis Scannadii vestitum vivum gestabat,qui postea aufugiens Scannadius videbatur resuscitatus,vulgusque mirum in modum penurbavit. Pariter artificissis falsa earis repraesentari potest. Sila cum jugulanda esset Leucippe Menelai solertia, cultellus in eum modum fibricatus fiuit, ut nus acumen taedendo non gulam feriret, sed in manubrium rediret, in quo cum lateret *ongia sanguine impleta vulnus gulae illatum videbatur. Husmodi .nstrumentu aqvivom annumero DI utervi, utimu 'ulchrarainsseserimonoe dc usmodi alia ficta inducia quibus induci quis potest ut aliquem mortuum credat. Quae vero dixi des nisne in qua est Houor ara FACTI idem intelligas de quocunq, nodo a vivoes veluti de delicto aut non admisib, aut non ab hoc, aut non a tali, aut non in isto loco dcc. De amore ficto aut non huius aut non hac causa dae. De literis aut fictis aut non stempori & loco redditis aut aliis vel sit homini redditis dcc. Et eiu modi nodis quibus innituntur repentina dc mirabilia eventa.
Ers existi iam quantam argutiarum staturiginini nobis
recluserint duce metaphora re homoaria, nunc venio adHYPOTYPOSIN quam diximus esse φ πη- ρο- figurarum ingeniosarum. Haec est Warem oculuatque adeo huc pertinent non istum verba sed etiam.
440쪽
is . Metaphora quam 'ροt m D. Cap. XII. Oratio continua , dicta , enthmemata , ymbola , pictura dc quodcunque vagicum aut facetum inventum, ita ut hanc figuram dicere possimus spiritum vitam ct motum figurarum ingeniosarum, quod jam de pa- theticis dicebamus. Percurram leviter singulas Categorias ut eo 'commodius varium usium eiusdem demonstrare & pulcherrimos ingenii fruitiis hinc provenientes ostendere liceat.
A Categoria igitur SUBSTANTAE vividissimas hvm poses estinges ex propriis vocibus substantivis, vel adjectivis vel etiam veru
his vocabula a racta, dc veluti animata ulacra formans , in eum modum quo pictores accidentia corporibus vivis induunt, ut famem , famam , furorem , amorem , dolorem, gratiam cte. Isbcrates non dicit rinaeimosi sunt, sed GRAECLAmaret. Plutarchus pro: pauperta ing inios sint, si lar PAUPERTAS omnα artre edocet. Petronius Arbiter Pro eo: Etiam imperiti propter gratiam coronantur , dixit: GRATIA-ronas etiam imperitu deferre solet. Florus: Tot laboribuo periculis j Thatur eΠ populus Romanus , ut ad conmetuendum eseu imperium contena g.
VIVTVS ct FORTUNA viderentur. Et Cli sippus dum praecipere vult maximum crimen esse ingrati animi: Cum CHARITES, inquit, y filia r , sacrilegium est tam bestis puellis fiat injuria. Ubi observabis etiam metaphoras attributionis interdum fieri hypo postmVividum porro erit cum res intelligibilis vocibus emporu tam ni asu serim aut quae ipsbrum membra significant, exprimitur. Si enim res quae tantum intestigi potest sensibus subjicitur. Ut si dicas: hodierna latinitas prisia est CADAVER , hoe aedifiei TERGUM.
Hernitati emit. Libri tui DENTES 1empori effringent. Rebekio C PUT extulis. Fortu a coronas in SINUM Nicia dormientis prodiecis. F vehas Alexandri ab AEgeo mari ad Gangem ALAS protendit. Fortuna
CAPILLIS ehendit. Quae sitnt eiusmodi formulae quae non ilum dici. sed pingi , dc tam oculis quam auribus repraesentari possunt is Quin dc interdum sine metaphora , sola vocabula membrorum humanorum , efficiunt orationem sensibilem ac vividam, atque adeo hac figura animatam. Ut Comelius Severus feritatem Marci M-tonii in Ciceronem omisium describens: