장음표시 사용
421쪽
ιι Metaphora tertia Homonymia. Cap. XI. , Ad anagramma prope accedit Et mologia arguta h. e. ea qVae non quidem verum etymon, sed aliud a nomine vicino ingenii acumino
petitum affert. Argutus enim sermo ut diximus a proprio 'aliqva- tenus debet discedere. Sic Philippus utut nomen ducat a se h. e. ab amore equorum: nihilominus ioco dictus fuit PHYLIPPUS; quasi dicas, hei quam turpis est nubius ilia in facie fenestrae. Sic de Tito Labieno quoniam scriptis sitis rabiose omne genus hominum lacerabat Romae dicebatur: Non Labieninest sed RABIENIIS. Et Pupi Orbium Grammaticus, quod memoriam amiserat a Bibaculo dictus fuit: PUPILLUS OBLIUIUS. Et a S. Johannem si mo Apostata Julianus dimas est: quasi IDOLIANus. Et Clamilius Γiberius Nero, quod vinum calidum merumque biberet a miliatibus dictus est: CALDius Bi3inius MERO. Sic a JCtis dicuntur quasi tuitores ab officio tuendi dccustodiendi. Sed Brunus JCtus Joco vocat illos ToLLiTOREs quod tollant dc auserant bona pupill rum, dc Pariamentum quod nomen habet ab eo, ut de publicis negoritiis agat dc loquatur a Benedicto risiu appellatum fuit Pariamentum quasi PARiuM LAMENTuΜ, quod duces & pares de rebus ab eo iudicatis plerumque querebantur. Sed mordacius es a conventionibus Gasticis: partamentum, quod SI PARLA ET MENTE. h. e. dicitur promittiturque dc nihlynt. Et milier quae secundum Varronem a mollirie dicta est quasi mollier, ab alio contra ob duritiem obstinatumquo animum dicta est quas MuLI IusTAR. Sed factum est nonnunquam ut nomina origine sua contumeliosa in nobilibus familiis receptaodiuturno usu venenum quasi deposierint ut Verres, Porcius, Asimus, caprinius Bos, Piscis, Corvus , Draco , in quibus acumen jam retusum reparatur duobus modis: altero quidem, cum novum & peregrinum clymon voci affine reperimus, ut Cicero cum lusisset in Vetarem ex prisca etymologia asbrdido illo animalculo deducta novam postea commonius est a VERRENDO, quod divitias Siciliae converreret dc cum pulvistulo corraderet. Altera ratio est ut autor noster docet 2 cum priscam etymologiam ad singulare aliquod factum illius hominis traducimus, ut de crudelissimis Athenarum legibus a Drm
ne latis e vere DRACON is non hominis. Et Stratonicus cantionem audiens ingratam alicujus Carcini, quod nomen piscem significat: Piscis versus p m hominis eantis. Et Cicero de magistro Me
422쪽
Metaphora tertia Homon mia. Cap. XI. 3διtelli cui Corvus nomen: his CoRvus mure te nolim δε ιδε quam i
qui. Eadem est ratio in laudibus. Quomodo Martialis argutus est in nomine adolescentuli Earini quo UER significaturr Nomen eum visus natum cte. Et de S. Ursbia quae parvam ursum significa videtur poeta dixit: Eam vere esse us sm MiNOREM, rva semper i earis splendens mun am occidat. Interdum argute eorrigitur prista Et mologia nova quadam animadversione, ut S. Hieronymus Vigilantium vocat DORMlTANTtuM, ovod S. Scripturie sensum non satis at. tendebat. Sic cum Rex Galliae in Senatum Parisiensem juvenes multos allegisset, Doctor quidam co Vocatus exclamavit: Jam non eIi hie Senatus sed JuvENATus. Et de rationariis, quod anteqVam munus aggrederentur vino se largius invitarent: Non jam Computorta sunt sed COMPOTOREs, ut apud Cornificium: Demus operam ne PA T s CorusCRlPTI PATREs CIRCuMsCRIPTI videantur. Et ejusmodi observatione priscae Et obgia SanaZarius composivit argutum illud distichon infatrem Juramdum , qui duos superbissimos pontes inregio flumine construxerat:
Dcundus geminum imposuit tibi , Sequan ,
mne tu jure potes dicere PONTIFICEM.
I mens eum dignum esse, qui fieret Papa. olim enim dicebantur a s2bue a ponte faciendo. Simili Etymologia pontifex Ldam, qui Romae pulcherrimos sontes fabricaverat, dictus est μUFEX MAXI S. Atque hinc descendit etiam alia species aeqη uturarum argutiarum, Pae sermonem reserunt de industria immutarum, mando pro vocabulis communibus utimur nominibvi propria, quae soni simittudine aliqua cum illis conjuncta stat. Tale eu hoc clictum servi Plautini ad monoculum quendam: Ex oculum pros a te esse arbitror. Et Hegio siab homonymia militiae parasito recem set multos cibos urbium in provinciarum nominibus appellatos:
Mustis e multis generib- σω est tibi
Militibu/. Primimodum, opis si ristoriensibus Paniceis, opus Placentinis quoqW,
423쪽
wm Tudenenis, opust Ficedulensibus Jam maritimi omnes Milites opus sunt tibi.
Tale est hoc fragmentum literarum quibus 2b priscis vocabulis nominum Romanorum amicum aliquis mores & ingenium docet ali. cujus juvenculi, qui gener ipsius fieri desiderabat. Ne Ga binium me praebeamineJuvenali isto, qui Genesiis tuus esse cupit te docebo. Est is vere Brinin magis quam Lepi de utut sit
tanquam J---rest tamen Aa in magis qVam ιi--. Non habet colorem Assistia nec Rass, sed Turpilii O A mri, ut Carbo cum mineis pleno Lentulorum μι-- ct Ciceronum , habet oemaculam infrontone, Aurelios is Asinio Nasicam L Ngium est Curtium ut aliquis , oculum non nihil Cuilium S alterum Strabonem, Gra-Hum ct Dentonem a Porcio ct Laleones ramginos qui Leeeam ravina faciant. Denique habet Barbulam Fuscinis est Ram n ut Hirtius, Luciat gestet eo matum Cristum ct Cincinnatum, habet tamen Capitolium Comini Calm, ct cerebellum sine Salustio. m. Contra ea nonnunquam loto vocabuli communis argute adhibetur circumlocutio continens homonmiam nominis proprii. Ut scurravidam literatus Alexandro dicturus: Curra Olympia i. e. ludos Olympios, dixit e Curre MATREM TUAM, quae Olympias dicebatur. Et de Marcano quodam qui ad triremes damnatus Romae lucrum facere cuperet, dictum est: hic Romulum εν rens reperit FRA EM ROMULI Remum. 'Denique ab eadem mutatione titerarum nascitur ut iam audiasti omne να is Miseration- ct paronomas aut laudarore set admia orti. Nobiuores πmobiliores. Plerii ut famam acrvirantD-ερ reunt. Misiscaea -- calamitatre peperit. Et infinita alia , quae utut in virationibus gravioribus parce adhibenda sint ne ars denudata ,
prostituatur: nihilominus in quibusdam scriptis dc inscriptionibus' de industria cumulantur ostentandi ingenii & doctrinae causa. Hac via decurrit haec inscriptio, quam in laudem villae cujusdam suburbanae composui. Huc ex urbe in suburbium viator devia devia rubi vera est meraethra volupta colonos colis. Haria hic Pectae la ut Pectantes recreet natura creat. Hinc rapi er rabi torren Mundeterrens pari ruina o rapinasaxa diruis dum ruit,
424쪽
antaphora tertia Homon mia. Carp. XI. 3u
ut credin ιn gelidum fulmen murars flumen. Istine iactem tiroὸ gelido gelu fluens reguens foro educae quos educit. Hine fragora erant,serpittam sirpit, rosa ridet gratiis grara violaria
gis. Nam coloru ara ce calore optimorum malorum omnigena genera ramos ornant, quos onerant. Neque hic mer Hanus Α-
νει porit , nam e luce Acin, ex vetustare venustatem ad rinasiuris ady is quos regis protegit , sumis umbra morsis arao satur adesse Numen, ubi nusium es lumen. Hic personata personans Eccho mortua vivit, elingvu loquitur,per auras ludens, ures istudit. Hic per avia perfuga aves perfugium nacta ingenito Agenio ignotas notas concinne concinunt. Luscima luger, rWι-rrutuat,gringruit,bubular bubo,quibin occultaι- or ocular- -- ceps victam in visco,fraudes inter frondes o ponit. Ernoto eanta extan aras sudole capit dum canit. Nasta hic curiales curananiata alta palatia, ubi omnis morus es metin, ese imporens potoria fimet dum timetur. Non hie amen es opum amantes , iisn pes inrer opes per viria divitias qυarunt, o auru equuntur aurafugacius. Non proditor livor quod videt invidens , quos palam sectatur clam insectasur. Hinc innoxim ut innotuus solia radinis hostes solicitudinis expers, wlu non servilis contemtino conten in lucem sine luctu noctem sine noxa secum transiens famentesato,pareenteparca, longavos ιι- avo, Hr insar oloris .anit dum eanet. Brevi: utramque serrem sertitus dices: u banos mores in agris, agrestes in urbibus inveniri. Eiusminti alliterationibus pinguntur interdum versus eamtia ut &si sententia humilis est ac trivialis, ab istis tamen arguta vide. atur & ingeniosa. Ut haec Ciceronis r Fortunatam natam me Consula rimam. Et hic depuella sub umbra tiliae susum ducentis:
Filia sub tilia Aia subtilia fila.
Mala mali malo maia contulit omnia mundo.
425쪽
id facies facies Veneris ci- veneris antet Non hederased eas ne pereas per ea
Nere arduum est scripta eiusmodi alliterationibus homonymis
illustrare, modo in librosCommentarios multa Qismodi exemplais retuleris, iis etiam annotatis, quae casu inmentem oculos vel aures cadent, cum quotidie in humana vita sine ulla cura dc studio tali proserantur. inita dc idiotae vocabula corrumpentes paronom uas m anti quas elegans ingenium vix reperiret. Atque adeo si vel errata Tpographorum in calce librorum excusat , ab istis eraroribus costiges alliterationes adeo bellas, ut quod animi causa nonnunquam tentavi argutiae valde peregrinae suo loco utilissimae suturae indepossint ismari. Praeter haec Lexica quoque dc Calmpini attente lecti tot voces homonymas coniunFunt, tot alliterationes offerunt ut volumen inde possis colligere, in quod scripturus oculum conjiciens dc mente respiciens: thematuum tantam une d hio copiam offendes, avae tibi fastidio sit donec tandem minet. do in naturam abeati Sic exempli causa quando legis in Calepinoi. e. velox,huic Vicinum rei, rape tisin: unde de veloci sed
turbulento ingenio quale erat Grachi posses dicere: PERNlCI PERNITIOSO rear ingenis. Et si legis verbum peta conjunctum
reperies compositum appeto, qVod ad animum cupidum transferens
dices: PETIT u APPETIT. Sic non procul i. e. amentia reperies μη νεμ i. e. s Fientia quod itidem de Davide qui sultitiam simulans mortem effugit posses dicere: PHRENESIS PHRONESISDii. Et vicinum P h. e. percussioni rcperios
i. e. retia venatorum: ex qVoser oram argutiam in plagas Salu
toris fines: PLAGAE i sunt amoris PLAGAE. Et post relegens vis de divite λlicito dices: Magna OPES sunt magnum OPUS. Et ob vicina vocabula, Patre quae Dea est agriculturae S PMin quae est a sapientiae, rectis projusto dc re pro non curvo, de scholastico rudioris ingenii dices o MLEMeolre quam P Α L L Α D E d.
Et de iudice justo sed gibbois: RECTUS est O non RE CTUS. Haec filii Lipia dc Puteani ratio, qui Busmodi argutiis postrema sua stri. Pin
426쪽
aseivbara te tia nomen mia. Cap. XI. 3upta felicius quam prima exhilararunt. Unde stilus ipsorum velut Iium stigidissima aetatis hieme maxime emoruit. Sed haec aequivoca ex mutatione --- vel uterarum nataturit. alia fiunt Ela mutatione vel constructionu Grammatica Vel sententia aensentis. Priori ratione ex optimo pessimum redditum fuit dictum assciuus foeminae, quae seipsam mundo , altare Deo dicabat , hac immumne i HONORE ADIO i. e. Lam Dra quaesententia perver sa ruit unica virgula, quae accusativum mutavit,malitiose adjecta in ahunc modum: HONORE , ADIO L e. honos vale. Tales erant -' phiboliae Oraculorum veluti ad Croesum: Croesia Halym penetros metuam pervertet opum vim, ambissum relinquens utrum suas an h stiles opes perveriurus sit. Et ad Pyrrhum: A te is etiam in ubi nescis quodnam sit agens vel patiens. Et hoc alte. Tum ἐν redibu capiaris, qui est cultellus anceps. Sic cum Α, bas imine inscripsisset hunc verium r
. Porta patens esto, nulli claudaris honesto,
Nius Ipsi malevolus virgulam deseram post vocem NULLI posuit avaritiam dc inhonisos mores carpens. In hunc modum e eomia converti possunt in vituperia tam non veri is mutatis, ve luti Mer. . EMIMeensiles enu-ea mactabam , mulsam vigia, mureram figax, semper iligens , in mensa parcus, in acie metuis oris, amisu amism, vitiis earens, virrute semma, mi provise .u mortuum promerita remanere .s tan sistinctione tantum mutata elogium fiet convitium inis
bimemodum: Hujacet migrasrenum'--,jactabuntas mavisum.σα ri s a mentu mutatione nascuntur aenigmata ita ambigua
ut Deus solus si qui ab istis nos possit defendere. Talis est Ironia quae laudare videtur in vituperat, concedere dc negat, augere dc minuit, admirari di contemnit. Sic Martialis ad Salatanum qui morte v vilat sed divitis uxoris vehementer affigi videbatur r
In ista dives mortua est Secondita, η . accidisset hoc tibi nutane.
427쪽
Metaphora tertia Homonymia. mp. XI. Ubi quod displicere sibi dicit , commiserationis videtur esse, dc r vera est invidia, quod ille voto potitus sit. Sed acutissima 'voca nituntur verbo aut phrasi duplicis sententia. Tale est dictum Caeciliani Plautini ad insitasum lenonem, qui se ipsius causa mari se si bmersum esse querebatur. Imo est cuiaebeas maximam gratiam mihi, qui te ex INSULSO SALSUM Dei. Tale etiam cst hoor His est corona dignin, quod aeque significat eum qui dignus est coraxa regia dignus Wνi sub corona vendatur ut mancipia. r. Hinc pariter proficiscuntur multa responsa non Categorka Ita elusoria, quae sine mendacio interrogantem fallunt. Sic Spartanus roganti viatori num iter ad Spartam securum esset respondit:QVMUS VENERIS. Et Electra ad AEgisthum,qui ferro stricto illam in 'terrogabat: Put-me tyrannum 8 Respondit: Si bonin es non puto: Sin malus, puto. Polycratides Legatus a regiis interrogatus,num suo an publico nomine venisset respondit: Si impetravero,publiceos non impetravero, privatim. Τelecrus interrogatus: Dixisne' Respondit: Si dicendum sum dixit. Et Ai isto ad hostem perductus rogatusque quot milites sub signis haberet 8 respondit . t satis sunt ad hostuae cendos. Interdurn arvi respondetfingis se non intellexisse quod quasitum. IIt Syrus Terentianus a sene interrogatus: Filium meum vidistin s die λ Velut imnolentus respondit: num ne suum Z Et intcrdu interrogatio alia interrogatione eluditur. Ut Chaerea interrogatus a tyr nor Cur male de me dicis p Animose respondit: Cur tu meis mala faris p Sic Andromacha quae infantem suum a Graecis morti destin tum Occultaverat, ab Ulysse rogata: ' Respondit: Ub Hector' tibi eunm Phryges' Ubi Priamus. In quo callida mater ve rum dixit non intellecta.Condiderat enim filium in sepulchro Hectoris, atque adeo porro eum eludebat responsis veris sed ambiguis rIta quod minari maximum victor potest, contingat: uν luce cassin inter exstinctos acet, datusque tumulo debita exanimis tulis. . Hubus generis sunt oc illi callidi dicendi modi,qui contrarios semius aeque recipiunt,dc cum laudare videantur, vituperant. Veluti ut tecte dicatur: haec mulier corpore quaestum facis , qVidam utuntis his locutionibus i. e. nemini negat: Hospitalis est foemina non gentilis sed Catholica est. Charis est,omnes diluit. Tris. hali fornice digna est. L. Nisima enarmoa,Sybilia rillisor, apulvinarώ- nunqv.rm
428쪽
li inscriptum niti HIC CAMPUS UBI TROJA FUIT. Eae
dicta dc sexcenta alia ex quacunque Categoria prodeunt. Pariter hinc nascuntur multa AEnigmata γ Ut si arcum coelestem Voces, amen ne noria ct sagittis. Et ciconiam i. e. machinam quae pondus tollite Sum eiconia nee et inrepossum. Et qui pomo h. e. capite gladii minatur: Degluties pomum, quod omnes tibi dentes labefactabit. Cujusmodi aenigmaticis locutionibus Cicero Consulem illum irrid
bat cujus Contillatus unum diem duraverat dicens: stra tantum m do creabantu flamines Hales inodie etiam Consuldialis. Villatusimum habui Consulem 3 itot roGDiatusomnum non vidit.Memorabilis est hu mons.latus quo non nix, npluita midis. Hinc etia proficiscuntur illa
πιι ea,quae res fictas aeqia ac veras significant: unde arguti sensiusta picturas sculpturasq; ut dictum est nasciantur. Huius generis dictsi est Papae Urbani a Salarario relatum. Cum enim a Cardinali quodam rogatus esset ut Michaeli Angeso praeciperet, ut se ex inferno in quo ab illo pictus erat, deleret, subridens resipondit: Ex purgato riservidem te liberare potero, exinferno minime. Et talis quoque jocus Orat Agesilai, vi acceptis a Rege Persarum triginta millibus Daric rum ut exercitum ex Asia deduceret,iriginta millibus sagittariorum se ex Asia depulsum dixit: Ista enim figura signati erant nummi. Sic Rex Alphonsus, cum Judaeus effigiem S. Johannis ringentis aureis scutis ipsi indicasset: Cariin, inquit, discipulum vendis qua
Maseres tui Magistrum. Interdum quidem ambigua requirunt gestum aut vocem qVae Veram lententiam innuat, ut hoc Junonis ad Venerem:
'regiam vero laudem oespolia ampla tulistu
9m ironiam comitari debet amarus quidam risiis. Gestu vero manus histrio sequebatur illa in Neronem dicta: HEU MI PATER HEU MEA MATER l in altero scit. gestum bibentis, in altero natantia mprimens, ut intelligeretur vitrico a Nerone Venenum propinatum,matri autem navitagium paratum fuisse. Ecc a
429쪽
νι μέ phora tertia Homin mia. p. n. Ab isto sonte scaturiunt quoque tam se ria qVam eatisnes versitum aut dictorum alienorum ad sententiam a mendis
autoris diversam. Seria dc magnanima applicatio fuit lita Irincusti Galliarum Delphini, qui dum Pater Carolo V. Imperatori bes.lum inferebat,hosti minabatur,se utut puerum etiam novi orbis in perium invadere destinasse,hemistichio Juvenalis,ubi de magno A. lexandro loquitur rUNUS PAEM J.-M NON SUFFICITO IS ad se translato. Et hojus generis sunt plerumque pulcherrima symbolorum her icorum dicta. Cujusmodi applicationes etiam in seluta orationuveluti lumina resplendent, quomodo Seneca indicaturus, ubi me
sana est: omnes normaeuus --ει verba vestitiam, decorum. soare, dc contra corruptelam morum, vestita ι, eis ventia signa e
se mentis corruptae , id quod Virgilius de apibus cecinit,huc transin
Rege incolumi mens omnibus una 'Amis rupere Mem.
Ridicula erat applicatio versius Homerici quem Diogenes latroni. qui ob purpuram ibreptam ad furcas ducebatur,accommoditate
gra MORS PURPUREA apprendit violevitque Parca.
Non nunqVam parea mutatione pqeta traducitur ad nostram tentiam , quomodo Augustus Tiberiovictoriam gratulatus s. 4 iusius est versu Enniano in laudem Fabii Cunctatoris scripto una um
in homo nobis VIGILANDO restituit rem
Utut eiusmodi argutiae ex homon mia ct decerisne mixtae sint Eadem imo maiori laudeproverbia in sensum aeriVOcum trahuntur. Sic testimonium ejus,cujus capiti natura egregium par aurium addiderat irrisium fuit ab advertario hoc proverbior o
430쪽
Ex hoc loco prodit quoque acumen quod sententi παρο-M -- minat iuversa re subiecta. In quo genere argutissima fuit apud Smnecam responsio Electim cui cum mater adultera , postquam illam in platea solam ostenderat dixisset, quis esse parere virginem. subjecit illa statim: Gnatam rua y Quoipsb matris dictum plane immut tum fuit, S in hunc sensum conversum: dis putet ad rea friam esse virginem ' Cum matris argumentum esset hoc: putet esse vi ginem,quacareus publisos colit ' Et apud Plautum adolescens Argyruin pus senem detinens o moratus dicebat: DII DABUNT intelligens, filios, responsumtulit: TIBI QUIDEM MAGNUM MALUM.
Cuiusmodi argutia quoq; est,cum ad sententiam metaphoricam proprieresnondemus, aut sensunanis lem e accipimus, ut cum mystice dictum sit: mr or uxor βην duo is carne una Logicus erga sponsi quendam hinc intulae Eeto tu arvi eras BIPES, nune ει VADRU-
PES. Et Philippus cum Catulus ipsi dixisset QUIDLATRAS mox respondit: FUREM VIDEO. Et Sextus Titius cum fides idisi non haberetur di reair CASSANDRA FUI. Sed Antonius tesse resipondit: NOUIMUS TUOS ΑJACES. sic quo tempore Dux
Albanus Neapolitanis praeerat, quum tres His ani mercatori, qui pannos suos nimis care Vendere videbatur, minarentur: mox nivaemem--pum unde metus seditionis cives incesserat: dux hoc imtellector Herse inquit dixerunt , nihil ement amplius statimque eossiispendi jussit. Ubi vides sensum propositum responsione ita immutari, ut se ipsum jugulet. Et hujus generis erat promta illa dc cuta responsio magni nostri Caroli ad Henricum Magnum Galliae R em. Cum enim duo ista helli fulmina alea luderent dc Rex sc tatis aureis altero Gallico altero Hispanico depositis stlgide ex Dum quaereret et Uter istorum stulatorum in Italia maVoris spretii y scieriter respondit Dux r se eui ipse granum ad raro.
Interdum sensus verboru- mutatur explicatione bo- 'a ut i
venis Terentianus cui Pater dixerat: VADE QTo imperans nimirum ut ab amica discedat, respondit desperabundus: cerea VADL CiTO ET Susp DE TE. Et in ridiculis dictum aliquod secundum aliud idioma mire exponitur. Sic cum agrestes qVidarria .perbae villae Liburbanae ad Mediolanum inscripta viderent haec verba, quae conditori bellici ducis,erant symbolumi NEc SAE NEC