장음표시 사용
101쪽
s LIBERTAS. Cap.III. non jure modo . sed etiam necessitate naturali totis viribus in id incumbere supponitur , ut necessaria ad sui conservationem consequatur , , si quis velit pro superfluis contra contendere, illius culpa orietur bellum; propterea quod illi soli nulla certandi incumbebat necessitas. Facit ergo Contra legem natura funda=nentalem. Unde sequitur, quod Ostendendum erat praeceptum naturrae esse, ut unusquisque se caeteris praestet commodum . Qui vero Legem hanCViolat, incommodus Se molestus dici potest. Cicero tamen commodo opponit inhumanum , tanquam ad hanc ipsam legem adspectans. Lex na' X. Legis naturae quintum praece ptum est, oportere alterum alteri , sum visa. ta cautione futuri temporis, praeteriti veritaria. niam petenti de paenitenti, concedere. V
nia praeteriti sive remissio offensae, nihil aliud est quam illi , qui cum lacesserit ad besium, facti poenitens pacem orat.
pax concessa. Pax autem concessa non poenitenti, hoc est , animum hostilem retinenti, vel futuri temporis cautio' nem non danti, hoc est. non pacem sed opportunitatem captanti, non est pax, sed metus : neque igitur a natura praeci Pirur . Caeterum qui poenitenti&de futuro
102쪽
Cap. III. LIBERTAS. 67turo cautionem adhibenti, nolit igno- ῆscere , ei pax ipsa non placet; quod est
contra legem naturalem. 'XI. Sextum Legis naturatis praece- Lex na-ptum est, In ultione, sive Poenis, spectandum esse, non malum pr teritum,sed ubd 'bonumsuturum : HOC est, infligere Pin poena'- nam nullo alio fine licitum esse, nisi ut turum ipse qui peccavit corrigatur, vel alii sup- t 'tμ plicio Rus moniti fiant meliores. Hoest 'R 'aurem ex eo primum confirmatur, quod unusquisque lege naturali teneatur alteri ignoscere modo cautum prius sit
de futuro tempore, ut articulo Praecedente ostensum est.Praeterea quia ultio, quatenus solum praeteritum consideratur , nihil aliud est praeter triumphum, dc gloriam animi, quae ad nullum finem dirigi tur. snam praeteritum tantum comtemplatur, finis autem futura res est. Ouodque ad nullum finem dirigitur, Vanum est. Ultio, ut quae futurum non spectar, a vana gloria proficiscitur, ideoque
Praeter rationem est. At laedere alium Praeter rationem , inrroducit bellum, &est contra legem natura fundamentalem.
Est igitur legtis naturρ praeceptum, In ultione non esse respiciendum, sed prospiciendum. Violatio autem Legis hujus. CRUDELITA. solet appellari.
103쪽
s LIBERTA s. CU.HI. Lex mire XII. Quoniam autem signa omnia μ - Iς' odii de contemtionis , ad rixam & Pu'r gnam maximὰ omnium provocant, ad butu eo ut plerique Vitam , nedum pacem
meliam. amittere , quam contumeliam pati malint ; sequitur septimo loco , lege naturali praescriptum esse, nequis vel factis, vel verbis, vel vultu. vel risu, alteri ostendat se illum vel odisse, vel contemnere. Cujus legis violatio CONTUMELIA nominatur. Quamquam autem n hil frequentius sit, quam potentium erga minus potentes, & nominatim judicum adversus reos scommata atque OP probria , quae neque ad rei crimen, neque ad judicem pertinent ossicium; hujusmodi tamen homines contra legem faciunt naturalem , & pro contumeliosis habendi sunt. Lex na- XIII. Quaestio uter duorum ho- rvr ρ' minum dignior sit, non ad statum naturae , sed ad statum civilem pertinet. sis Ostensum enim antea est, Cap. I. arti-b m culo 3. natura omnes homines aequales inter se ecte. Ideoque inaequalitatem quae nunc est , pura a divitiis, a potenria, a nobilitate generis, profectam ese a
lege civili. Scio , Aristotctem libro pri-mOPoliticorum tanquam fundamentum torius scientiae politicae assirmare , hominum
104쪽
minum alios a natura factos esse dignos qui imperent, alios qui serviant . tanquam Dominus & servus non consensu
hominum , sed aptitudine , hoc est ,
scientia vel inscitia naturali distingue- . rentur. Quod fundamentum non modo Contra rationem ut ostensum est supra sed etiam contra experientiam est. Nam neque pene quisquam ingenio ita stupido est , ut non rectius arbitretur sibimet se quam aliis regendum tradere. Neque si contendant inter se sapientiores, de robustiores, sunt illi his semper aut saepe superiores. Sive igitur natura homines aequales inter se sint, agnoscenda est aequalitas; sive insequales, quia Cer laturi sunt de imperio, necessarium est ad pacem consequendam ut pro aequalibus habeantur, & propterea legis naturalis octavo loco praeceptum est, Vt unusquisque natura unicuique aqualis ha-ieatur. Cui legi contraria est S V P E R-
XIV. Sicut necessarium erat ad I πη uniuscujusque conservationem , ut de quibuidam juribus suis cederet; ita non m e- ,
minus necessarium est ad eandem con- si servationem ut Iura quaedam retineat, nimirum Ius corporis tuendi, jus fruendi aere libero, aqua, & caeteris Omnibus C vitae
105쪽
so LIBERTA s. Cap. III vitae necessariis. Cum igitur a pacem imeuntibus multa jura retineantur communia , multa etiam acquirantur propria . dictarmen legis naturalis nonum Ori rur., nempe Vt quaecumque jura unusquisquesbimetipsi postillat, eadem etiam
unicuique concedat caterorum. Alioquin aequalitatem praecedente articulo agnitam frustraneam facit. Quid enim aliud est aequalitatem personarum agnoscere in societate ineunda , quam aequalia ipsis tribuere , quos alioqui societatem inire ratio nulla exigit ρ AEqualia aurem aqualibus , idem est quod proportionalia proportionalibE tribuere. Vocatur observatio hujus legis Modestia ;violatio autem πλεονεξίκ : violantes la- . tinis immodicile immodest nuncupa
X V. Decimo loco , imperatur lege naturali, Vt unlinquisque injure aliis distribuendo utrique Μrti aqualem se pra-beat. Lege praecedente prohibitum est, ne nobis plus juris per naturam arrogemus, quam caeteris Concedimus. Post mus minus, si volumus; etenim id aliquando modesta est. Sed si quando Ius aliis distribuendum a nobis sit, prohibemur hac lege , ne uni plus vel minus indulgeamus quam alteri. Nam qui uni Prae
106쪽
Cap. III. LIBERTA s. frprae altero indulgendo naturalem aequalitatem non observat, facit in eum qui posthabitus est contumeliam. Est autem supra ostensum , contumeliam esse contra leges naturales. Praecepti hujus observatio AE qu ITAs, violatio acce piis persenarum, Graecis uno vocabulo
XVI. Ex lege praecedente Colligitur Lex na. undecima, si γε dividi non possunt com- tura tin
muniter eri potest o utenda esse, id- que si quantit κου rei permittat quan- t '' .
tum quisque velit. Sin quantitas reι non permittat, tumprasinito, o proportiona' ni. te ad numerum utentium. Aliter enim nullo modo servari potest aequalitas illa, quam praecedente articulo a lege naturali imperatam esse demonstravimuS. X VII. Item, si neque dividi, ne- Lex --que communiter haberi potest, lege na-
turarii institutum est quod sit praeee ' Ptum duodecimum ut eius rei uis vel 'e'. 'alternus sit, vel uni tantum sorte aeu videndi Πώs, utque in alterno u seu Jrte quo- 4 que , quis ad utendum prior sit, judicetur. Nam hic quoque aequalitas spectanda est alia autem inveniri praeter
X I I. Sors autem duplex est: vel Lex na- arbitraria, vel naturalis. Arbitraria illa turac a est, ficimin
107쪽
si LIBERTAS Cap. III. , est , quae fit consensu contendentium. Et sita est in casu meis, dc sorte , quod ajunt, fortuna. Naturalis est. Primogenitum, Graece κληρονομία, quasi sor. te tributum te Prima occupatio. Iraque quae neque dividi, neque communiter haberi possunt, cedunt Primo occupanti ; item Primogenito,ea quae patris fuerunt , nisi pater ipse Ius illud transtulerit prius. Sit igitur ea lex natur A decima tertia.
XIX. Legis naturalis decimum qua tum praeceptum est, Pacis Mediatoribuου prastandam esse Incolumitatem. Ratio enim quae jubet finem , jubet etiam media necessaria. Primum autem rationis dictamen , Pax est, caetera sunt ad Pacem media, sine quibus Pax esse non potest , sed nec sine Mediatione' Pax , neCsne Incolumitate mediatio haberi potest ; Est ergo dictamen rationis , hoCest , lex natura , Pacis mediatoribus praestandam esse incolumitarem. X X. Porro, quoniam , etsi homines in omnes has , ic si quae aliae sunt natu ra leges consentirent, easque studerent obserrare , dubia tamen controversiae quotidie orientur , de legum harum ad facta applicatione: nimirum an quod Delum sit, sit contra legem necne, qu.
108쪽
Cap. III. LIBERTAS. saquaestio juris dicitur: ex quibus sequetur pugna inter partes, utrimque se laeses esse existimantes. Ad Pacis igitur conservationem , quia aliud in hoc casu remedium aequum excogitari non pO'rest necessarium est ur ambo dissidentes in tertium aliquem consentiant, cujus sententiae de re controversa staturos esse, paritis mi tuis se obligent. Arque is in quem sic consensum est Arbiter vocatur. Est igitur legis naturalis praeceptum decimum quintum , Oportere utrumque de jure inter se disceptontium , . submittere se alicujus tertii arbitrio. XXI. Ex eo autem quod Arbiter si Lex nave Iudex a disceptantibus electus sit ad I adeterminandam contrOVersiam , Colli sexta ..gitur oportere Arbitrum non esse unum Nem ex ipsis disceptantibus. Nam unusquisse nem esseque praesumitur bonumsibi naturaliter , Iustum propter pacem tantum, &per ea ιμ- accidens quaerere idsoque non Possu sium aequalitatem illam a lege naturali praeceptam tam accurate Observare quam faceret tertius. Continetur itaque inlege natura decimo sexto loco , neminem
judicem vel Arbitrum esse debere suasti tau cause. XXII. Ex eodem sequitur decimo 'x septimo loco, Neminem arbitrum esse
109쪽
ra LIBERTAS. Cap. III. oportere, cui commodi vel gloria stes albqua apparet mavor ex victoriia unisu partis, quam alterius. Par enim ratio militat hic, atque in lege praecedente. XXIII. Quando vero de ipso factoc troversia oritur , nempe an factum sit necne, quod factum esse dicitur , legis naturalis est per articulum I S.)ut Arbiter aeque utrique , id est quia contradictoria affirmant) neutri credar. Tertio igitur , vel tertio de quarto , vel pluribus credere oportet; ut de facto, quoties aliis signis sciri non potest . sententiam serat. Lex igitur decima octava naturalis , arbitris de judicibses
facti injungit, ut ubi signa certa Dicti non apparent, ibi secundum testes, qui utrique parti videntur aqui , sententiam
XXIV. Ex supra adducta arbitri desinitione intelligi porro potest, nullam pactum et Ipromissum intercedere, inter ipsum , partes quorum arbiter constitutas est , cujus vi teneatur ingratiam alterutrius partis pronunciare nequem im vi teneatur , ad id pronuncian dum , quod. aequum est, vel aquum e se censeat. Obligatur quidem arbiter sententiam illam ferre, quam censet esse K quam per legem naturae , quae recensem
110쪽
eap. IIn LIBERTAS. ystur articulo I s. Cujus legis obligationi nihil est quod addi possit ex pacto. Frustra igitur esset pactum tale. Praeterea si sententiam iniquam ferens , sequam eam esse contenderet, nisi pactum tale invalidum sit , maneret controversiiRpost sententiam latam , quod est conmtra Arbitri constitutionem, qui ab eis ita celectus est , ut invicem obligaverint se. pro rata habere sententiam, quam ille pronunciaverit. Arbitrum ergo lex natura liberum juber esse id, quod sit praeceptum ejus decimum nonum. XXV. Porro quandoquidem liges ις ' natura nihil aliud sunt, praeter dictata
rectae rationis , ita ut nisi quis recte rar obis rat,ocinandi facultatem conservare cone- crapu-rur , Leges naturae observare non po-lom, crtest , manifestum est eum qui volens sciensque ea fecerit, quj us facultas in mtionalis destruatur vel labefactetur, UD' lens sciensque Legem naturae violat. H t. Nihil enim interest, utrum praeter O cium faciat quis, an id faciat volens, quominus ossicium implere possit. Rati cinandi autem tacultatem destruunt vel labefactant homines qui faciunt ea, quibus mens de statu suo naturali deturba-
tur. id quod manifestissime contingit Ebriis ct crapula gravatis. Peccatur er .