Elementa philosophica de cive, auctore Thom. Hobbes Malmesburiensi

111쪽

ss L I B E R P A S. hap. III. go vicesimo loco contra legem naturalem Ebrietate. aeuuti, XXVI. Dicet fortasse aliquis, qui vi- p.r derit praecedentia praecepta naturalia θμ0 artificio quodam ab unico rationis, nos nostri conservationem Sc incolumi-

potes , ratem horrantis , dictamine derivata , an quod adeo dissicilem esse deductionem harum 16αμ legum , ut exspectandum non vi, eas b. ' Vulgo Cognufs fore, neque ideo obli-

ira k gare. Etenim leges nisi cognitae, nong mna- Obligant, immo non sunt leges. Huic α, respondeo , verum esse , spem , metum , e. iram , ambitionem, avaritiam, gloriam inanem, & caeteras perturbationes animi impedire, ne quis leges naturae pro eo tempore quo passiones istae praevalent, cognoscere possit. Caeterum nemo est, qui non aliquando sedato animo est

Eo igitur tempore nihil illi, quamquam indocto & rudi, scitu est facilius ; unica scilicet hac regula , ut cum dubitet, id quod facturus in alterum sit, jure facturus sit naturali necne , putet se esse in illius alterius loco. Ibi statim perturbationes illae quae instigabant ad

faciendum tanquam translatae in alteram trutinae lancem, a faciendo dehor rabuntur. Atque haec regula non mO

do facilis, sed etiam dudum celebrata his

112쪽

Cap. III. LIBERTAS s his verbis est, Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris.' X X V II. Quoniam autem plerique L res

homines, prae iniquo praesentis com- natura modi appetitu, praedictas leges quantumvis agnitas observare minimἡ 3Pxi his. h. sunt; si forte aliqui caeteris modestiores, tantuno. illam sequitatem commoditatemque quam ratio' dictat exercerent, caeteris non idem facientibus, nihil minus quam rationem sectarentur. Neque enim pacem, sed certum de maturius exitium sibi compararent , cederentque Observantes non observantibus in praedam. Non est igitur existimandum natura, hoc est,ratione obligavi homines ad exercitium 'in earum omnium , in eo statu homirum in quo non exercentur ab aliis. Interea tamen obligamur ad animum eas Observandi, quandocunque ad finem ad quem ordinantur,earum observatio con ducere videbitur. Ideoque concludendum est, legem naturae semper te ubique obligare in Toro interno, sive conscientiaν non semper inforo externo; sed tum solummodo, cum secure id fieri possit. Exercitium earum Omnium , K c. J , νην Imo inter has Leges aliqua sunt, qVorum

113쪽

sa LIBERTAS. Cap. III.

vel fui conservandi ea I fiat o Legis

naruralis adimpletio potius videtur , quam violatio. Nam qui omnia facit contra omniafrcientes, eripitque rapientibus , Quum facit. Coutra autem , id

facere quod in pace modus ess ct modest hominis , in besso ignavia es, se sui proditio. Sunt autem leges aliquil natiara os, quarum ne in besso quidem exercitium, desinit. Nam quid ebrietas, quidve crudelita, id es, vindicta qua futurum bonum non respicit θ ad pacem vel conservationem cujusquam hominis conferre p Usit, non intesisto. Breviter ' in statu natura , Iussum S Injustum non exactionibus, sed ex sonsitio , conscientia agentium astimandum es. Quod nece1μ-rio , quod sudio pacis , quod sui conservandi causast, recte sit. Alioquin omne

damnum homini iliatum , Legis naturalis violatio atque in Deum i uria est.

ruri get XXVIII. Quae vero leges conscien- in xjam oblig4nt , violari possunt facto ,:tib. fis non solum iis contrario, sedia conseneto legi- raneo : siquidem qui facit , contrarium bili con' puter. Quamquam enim actio ipsa se- - ' cundum leges sit , conscientia tamen Legra contra est. παίασα A X I X. Leges natura immutabiles se

114쪽

Cap. III. LIBERTAS.

aeterns sunt. quod vetant nunquam lici- sint in rum esse potest: quod jubent, nunquam illicitum. Numquam enim Jperbia, ingratitudo-, Paritorum violatis A si veinjuria inhumanitas , contumelia licitae, nec contrariae his virtutes illicitae erunt, quatenus pro animi dispositionibus intelliguntur , hoc est, quate nus inforo conscientia spectantur , ubi solum obligant, de sunt leges . stationes ramen ita diversificari possimi circumstantiis,lege civili , ut quae uno rem pore aequae δε lio iniquae;& quae uno tempore Cum ratione, alio contra rationem sint. Ratio tamen ea loem neque finem

mutat,quae est pax Sc defensi o,ueque media; nempe animi virtutes eas quas supra declaravimus, quaeque nulla vel consue- .

tudine vel lege civili abrogari possunt XXX. Patet ex hactenus dictis, quam faciles observatu sint natura leges, qui pe quae conatum solum sed verum & hatus

constantem requirunt,quem qui praestis iuetere rerit, eum recte possumus I USTU M. appellare. Nam qui toto conatu ad id rem di t, ut omnes actiones suae sint secundum pracepta natura , clare ostendit animum se habere leges eas omnes adimplendio

quod est omne id ad quod obligamur α aura rationali. Qui vero totum id pret C G . sturi

115쪽

rex na ruralis eadem

rali.

II LIBERTA s. Cap. II Lstitit, ad quod obligatus erat , justus

est.

XXXI. Legem naturalem candem esse cum lege morali, consentiunt omnes scriptores. Id quare sit verum , videamus. Sciendum igitur est , bonum de malum nomina ecte rebus imposita ad significandum appetitum, vel aversionem eorum a quibus sic nominantur. Appetitus autem hominum pro diversis eorum temperamentis , Consuetudinibus, opinionibusque , diversi sunt; ut videre est in iis rebus quas sensu percipimus , puta gustu , tactu , olfactu : sed multo magis in iis rebus quae pertinent ad actiones vitae communes , ubi quod hic laudat, id est , appellat bonum , al-zer vituperat ut malum; inamo saepissi me idem homo diversis temporibus idem laudat Sc culpat. Haec dum Ἀ-ciunt, necesse est oriri discordiam S: pugnas. Sunt igitur tam diu in statu belli,

quam bonum malum prae appetituum praesentium diversitate, diversis mensuris metiuntur. Hunc statum facile omnes, dum in eo sunt, agnoscunt este malum per consequens, pacem esse bonum. Qui igitur de bono praesenti con- Venire non poterant, conveniunt de fu-

ro quod quidem Opus rati0nis est

116쪽

Cap. m. LIBERT Λ s.' ε' nam prasentia sensibus, futura non nisi Ratione percipiuntur. Praecipiente ratione pacem esie bonam , sequitur eadem ratione, omnia media ad pacem necessaria bona esse, ide6Pue modestam, a quitatem, fidem, humanitatem , misericordiam, quas demonstravimus ad pacem esse necessarias) bonos esse mores, sive habitus, hoe est, virtutes. Lex ergo eo ipso, quod praecipit media ad pacem , praecipit bonos mores, sive virtutes. Vocatur ergo moralis. XXXII. Quia vero homines exuere Unde non possunt appetitum illum irrationa- f , lem, quo bona praesentia quibus arcta consequentia, multa adhaerent impro, Iasiihi visa mala) prae futuris appetunt, factum de lege est, ut quanquam consentiant omnes in natura

laude dictarum virtutum, tamen disten- : 'riant adhuc de earum natura, in quo

nempe unaquaeque earum consistat. tradi-Quoties enim cuiquam displicet aliena murabona actio , ei actioni imponitur nomen alicujus vitii vicini; similiter nequitiae quae placenr,ad virtutem aliquam ii tu. reseruntur. Unde evenit, eandem actio- ter. nem ab his laudari Sc virtutem appellari , ab illis culpari de vitio verti. Neque huic rei remedii quicquam a Philosophis hactenus inventum est. cum enimc 7 non i

117쪽

σε - 1ERTA s. Cap. IIL non observarent, bonitatem actionum in eo stram esse , quod in ordine ad pacem ; malitiam in eo,quod in ordine ad discordiam essent ,moralem Philosophiam

condiderunt a morali lege alienam sibi non constantem. Voluerunt enim nam ruram virtutum i n mediocritate quadam inter duo extrema sitam esse , vitia verb

in ipsis extremitatibus: quod est aperid

falsum. nam audere, laudatur,lc nomine fortitudinis pro virtute habetur , quamquam extremum sit,si causa approbatur.

Quantitas item rei quae dono datur, sive magna, sive parva,sive mediae sit,non ia' cit liberalitatem, sed donandi causa. Neque injustitia est, si cui de meo plus dedero quam debitum est. Sunt igitur leges

naturales sumima Philosophiae moralis :cujus praecepta hoc loco ea tantum tradidi , quae pertinent a conservationem nostram, contra pericula quae a discordia oriuntur. Sunt autem alia praecepta naturae rationalis,ex quibus aliae nascuntur virtutes. nam & Temperantia praeceptum rationis est,quia intemperantia tendit ad morbos & interitum. Item fortitudo, hoc est, facultas valde resistendi in peri- CuliS praesentibus, quaeque dissicilius de-elinanturquam superantur quia medium

118쪽

Cap. III. - L I B E R T A s. 61XXXIII. Natura autem quaa voca mus leges, cum nihil aliud sint, quam conclusiones quaedam ratione intellectae, de agendis de omittendis ; lex aurem proprie atque accurate loquendo, sit oratio ejus qui aliquid fieri vel non fieri aliis jure imperat: non sunt illae proprie loquendo leges , quatenus a na'

dem a Deo in scripturis saeris larae sunt, ut videbimus capite sequente, Legum nomine propriissime appellantur. Est enim scriptura sacra in omnia maximo jure imperantis Dei oratio.

ruralis non est

nisi

ditur in

C A P

lat. Nec immerito. tum quia ratist, qu* falli, ε' est ipsa lex natura , iis mediate a Deo lex di- unicuique pso suarum actionum Regu- vina. la tributa est. tum quia vivendi praece-Pra quae inde . derivantur, eadem sunt

quae a divina Majestate, pro legibus Regni coelestis, per Dominum nostrum Iesum Christium per lanctos Prophetas Apostolos promulgata sunt. Quae igitur de lege naturali ratiocinando su-

119쪽

Id quod

M LIBERTA s. Cap. IV. pra intellecta sunt, ea hoc capite , exscriptura sacra confirmare conabimur. II. Inprimis sitem ea loca indicabimus , in quibus legem divinam in recta ratione sitam esse declaratur. Psam 3 6. 3o, 3 i. Osissi meditabitur sapientiam , lingua ejus loquetur justitiam. Lex Dei in corde ipsius. Ierem. 31. 33. Dabo legem meam in visceribus eorum,

in corde eorum scribam eam. Psal. 18. 8.Lex Domini immaculata convertens animam. vers. 9. Praeceptum Domini lucidum , illuminans oculos. Deut. 3O. II .

Mandatum hoc, quod ego pracipio tibi hodie , non supra te est, neque procul posRtum , dcc. Vers. Iq: Sed juxta te es sermo valde, more tuo, ct in corde tim. Psalm II 8. 3q: Da mihi intesiectum γfcrutabor legem tuam. Vers Ios: Lucernaperibus meis tuum Vertium, , lumen semitis meis. Prov. 9. 2o: Scientia sancrorum, prudentia. IOhan. I. I , ipse

Legis promulgator Chrisus appellatur Vers 9 vocatur idem Christus

lux vera, illuminans omnem hominem venientem in hunc mundum. Quae omnia, descriptiones sunt rectae rationis, cujus dictamina leges esse naturales, ante ostensum est.

III. Quod autem ea, quam posui

120쪽

'Cap. IV. LIBERTAS.mus pro naturae Legefundamentali, nem- Θαμ-pζ qM reuiam esse pacem, sit etiam sum- tim, μ'

ma tegis divina, ex his locis manifestumst 'erit. Rom. 3.17: Iustitia squae est sum- iis a ma legis,) vocatur via pacem. Psal. 8q . funda-xi: Iustitia , Pax osculat sunt. Matth. μζ'to'S . 9 : Teati Pacifici , quia filii Dei vo cgbuntur. Et postquam sanctus Paulus ad Ebr. Cap. 6. versu ultimo , Ch i 'e 'flum legis de qua agitur legislatorem dixerat esse , siecundum ordinem Melchisedech Pontificem in aeternum, addit Capite sequenti, versu primo, Hic Melchis sedech erat Rex Salem,Sacerdos Dei summi, &C. Vers. 2 : Primum quidem qui interpretatur Rex justitia ; deinde autem S Rex Salem, quod est Rex pacis. Ex quo constat, Christum Regem in re gno suo justitiam cum pace colligare. Psalm 3 3. Is : Diverte a malo, , ' bonum ; inquire Pacem, , persieruere eam. Isaiae 9. 6. 7 . Parvulus enim es

natus nobis, filius datin is nobis ;factus est principatus super humerum

ejus, es, vocabitur nomen ejus, A Arabilis , Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri seculi , Princeps Pacis. Isai. a. 7 : Luam pulchrisuper montes pedespradicantis annunctantispacem, annuntiantis bonum, pradicantis salutem