장음표시 사용
201쪽
I92. METAPHYs1 CAEbus partibus , quas agitat, fieri non posset ,
ut stabili lege motiones illae naturales , unde constat vita & sensus hominis, Peragerentur . Adhaee neque Μentis amori, irae, timosi , aliisque affectibus statim corporis commotiones responderent e neque e nutu Voluntatis penderent quaecunque partium corporis motiones: neque demum certi quidam corporis motus determinatas in Mente excitarent, i percePtiones .Qaae cum ita se habeant, concludunt Peripatetici necessum esse , ut Mens physice , reali scilicet quadam vi corporis organa moveat : & vicissim cerebrum in Μente pIodacat Ierum perceptiones , quae in externos sensus offenduntj, ope praesertim Intelleetiis Sentis & patientis ; quae delirantium Peria Pateticorum somnia lisperius innuimus , cum de Idearum origine ipsorum opinionem delia
Verum haec exposta sententia ab iis etiam, quibus ad hominis phaenomena explicanda ceteris aptior esse videtur , incerta prorsus &Mentis naturae adversa traducitur . Id enim unum praeter alia non levis momenti Peripa teticis olficit, quod si Μens corpus moVeat, di vicissim a corpore moveatur, sibi invicem Iesistant oportet ; quippe actio a resistentia di-Velli nequit . Qui autem quod corporeum n est, corpori, aut quod non extensium exten:
202쪽
aipatetici comminiscuntur, Mentem inter ac corpus locum haberet, s Μens ejusdem , Meorpus , naturae esse statueretur . . Neque ad rem facit, quod nonnulli ajunt, seri nimirum posse , ut alia detur actio , cu-j 'nulla nobis suppetat idea, quae a resisten tia separetur . Conclamatum enim esset do humana scientiae, atque ita nostrarum cogita tionum ordo inverteretur , ut quaecunque Mente assequimur, incerta, ambigua, & perplexa essent . t II. Altera sequitur Peripateticorum opini ni adversa sententia , quae Franciscum Nico num Μalebranchium auctorem habuit. Is quidem negat Mentem esse physicam motuum Corporis caussam , aut corpus perceptionum Μentis , sed inquit duntaxat esse occasion lem . Nimirum Deus secundum certas & per manentes leges statim ac Mens voluerit , de-wrminatos motus in corpore producit i co tra vero ubi res externae in corporis sensusugunt, certas excitat in Μente cogitationes.
Itaque Deus ipse αμ ως immediate auetor
est mutui commercii , quod Μentem inter DCorpus interest: atque utraque substantia moralis tantum causia est , sive occaso iis . Hinc inlebranchiana h ec hypothesis ad cetera Phaenomena dilatata Causarum occaso
203쪽
rς4 METAPHY SICARPlura sunt quae adversus hoc systema o
ponunt , quibus illud non arridet. I. Imagia narium duntaxat commercium Μentis cum compore admittitur quod interiori conscientiae refragatur . u. Corporum exsistentia incerta Prorsus esset, ac talis, quae non nisi divina revelatione nobis in tescere posset. a. Nu Ia suppetit ratio , cur nonnunquam iisdem motionibur corporis aut nullae, aut non ea dem Μentis . cogitationes respondeant. q. His adde, quod si ex occasione motuum corporis cogitationes , atque appetitione
Deus in Μente produc i, nulla erit in suos actus Μentis libertas . Quis enim liberam Mentem diceret, quam Deas in corporis gratiam ipse modificat Τ 5. Scelera quae per cor pus patrantur Menti imputari non possunt pquippe illorum Deus physica, moralis dunt xat Μens caussa est. 6. Sed ne ipsis quidem
peccata , quae intrinsecus admittuntur , Μenti adscribi poterunt ; cum ea occasione motuum corporis necessario in Μente producantur . III. Demum tertiam commenti iunt hyp thesim Gothostedus Guillelmus Leibnitius , ejusque assecla Christianus Wollaus . Ea a tem ita fere se habet . I. Humana Μens ejusmodi a Deo creata est , ut vi sua sine
ope rateInae causiae perceptiones atque ain petitiones omnes producat ita tamen ut
204쪽
tecedentibus ratio suificiens contineatur . Unde efficitur continuatam perceptionum atquei
appetitionum seriem in Mente suturam esse , etiamsi Corpus non exsisteret. 2. Corpus, quocum Μens conjungitur, eo artificio compactum est D constitutum , ut adsque Μentis ope omnes continuata serie motu peragat ; quorum quidem alii alios deinceps eodem ordine cons querentur, licet nulla esset Μens, cui copularetur . s. Haec igitur duo veluti οἰντοματα Μen tem stilicet & corpus ita simul Deus conju Ait , ut series motatim eo oris ad amussim Perceptionibus 9 appetitioni laus animae responderent . Atque inde exsurgit admirabilis ille Μentem inter & Corpus nexus , atque inter utriusque substantiae actiones consensio: quam Propterea Narmoniam praefabilitam appella
Leibnitianum Systema non paucis statere
erroribus fere omnes advertunt . Et I. in eo Peccat, quod nulla ratione adseritur ejusmodi Perceptionum atque appetitionum series ut eadem omnino esset in Μente, etiamsi Cor-Pus Pon exsisteret . Haesertim cum ipse Nilus a demonstret Hentem' sibi rerum uni- N et verta
205쪽
Versitatem repraesentare secundum mutationes, quae in organis sensoriis contingunt . u. Idem
dicito de motibus, qui Vi μισχανηματος m chanici artificii ) in corpore absque aliqua Mentis opera peraguntur; id enim merae hypothesis loco assumi ne ipse quidem dissitetur Wolfius .is. Falsum est omnium percepti num in Mente, & motuum in corpore rati nem lassicientem in antecedente reperiri ;quippe plerumque contingit , ut ea aliundς repetenda sit , ab externis nimirum caussis. . His & illud accedit, quod recensita hypothesis facilem viam munit ad Idealismum . Si enim Mens ipsa sibi caussa esset omnium idearum , ita quidem ut illae Menti ipessent, licet res extςrnae non eXsisterent : nulla profecto ratione persuadere sibi posset ideis luis
aliquas extra se res eXsistenteS respondere. .
5. Nulla esset in sui corporci motus imp rium, nulla libertas . Quamvis enim illi determinati propterea essent i quod Upus fore praescierit, ut eos Mens Voluisset: tamen necessario fieIent , ut qui ex vi orirentur : atque idcirco nulla physica Menti libertas inesset . Expositae Pistosophorum opiniones cum suis singulae laborent dissicultatibus , 'illuss forte nonnullis suadere videntur, abstrusa nimirum esse vincula , que is humana Mens corpori conjungatur. Verum desperata veritas non eli.
206쪽
Ut enim euique patet, non eo cogitationum irarum aciem intendisse videntur Philosophi , ut nexum, quo reapse Μentem cum corpore conjungi experimur , investigarent : sed ut ipsius nexus causiam inspicerent , h. e. qud Tatione nexus ille, quem krtasse deprehenderunt, aut facile deprehendere poterant, Μe etem inter & Corpus locum haberet. Id autem merito ipsorum torsit ingenium . Nam frustra erit quicunque Mentis faculta-ges , quaa sensu experimur , ea cogitatione assequi velit , ut quemadmodum illas Mens exserat, adaequale cognoscat. Ita si quia sci vicitetur , quomodo Mens et elis, jtidicet Oe. quidnam scilicet Menti contingat, cum ipsa ult , judicat ; quo pacto, ut ita inquam , modi erur: hujus, quidem curiositati fieri satis puto, si dicatur Μentem velle cum vult, judicare cum judicat. Quamobrem ut Vinculum, unde reapse Μentis & Corporis conjunctio constat, deprehendamus , non hele argumenta investiganda, non ratiocinationes longe petitae pertexendae , non hypotheses calente cerebro confingendae sunt: sed quid sentimus , quid experimur accurate atque attento animo inspiciamus oportet; quippe in iis, quae ad humanam Μentem attinent , unius Sensius & Conscientiae judicium legitimum est, ct candidissimum . .
207쪽
PROP ITIO in Vinculum , quo Mens caemcorpore consociatur, cum potissimum Se sus es, tum etiam Appetitus , q- illa ad Corpus tendis. Demonstratur prima pars Pro sit. Vinc tum Conjunctionis , quae Mentem inter &Corpus inita Hominem constituit, illud est, unde Conjunctio ipsa oritur , unde illa coalescere deprehenditur, quo tandem dissoluto statim eadem dirimitur . . Hujusmodi autem est nostrae Mentis Sensius . Praecipuus igitur ne xus , qui Μentem cum corpore copulat, Semsus est . . TProbatur Assumtio . I. Mentis cum Got' re Conjunctio , sive quod Commercium alii appellant, in eo sita est, quod Μentis cog tationes, & motus Corporis sibi mutuo res deant. Atqui propterea Mentem intex & Co pus reciprocus lite versatur consensus, quod Μenti facultas inest, ut per se ipsa Corpus,.quaeque in Corpore fiunt, sensia persentiscat. In qualibet enim tensatione externa Μens MCorpus ultro citroque in se , ut ita inquam, agunt & rogunt ; Q ita quidem ut amba:
aditionem anellamus, ne quis vel m Gytimeto' physicum quemdam Peripateticorum in ii sim . bihaec enim actionis O reactis;
208쪽
substantiae a se mutuo pendere videantur . Itaque e Sensu proficiscitur Μentis cum Corinpore Conjunctio . Re quidem vera ut res externae ad Comporis sensus appellant, ibique certum motum ictui respondentem cient Μens continuo , dummodo attendat, hujusmodi motionem persentiscens res ipsas percipit , quae extiiosecus organa seniria perculerunt. Μens igitur ut sentiens est, nimirum ut secundum motus Corporis; sensu exteriores res apprehendit, a Corpore pendet. Quare.sensu fit , ut Mentis cogitationes Corporis motibus respondeant. v.
recyprocatio non nis per Sensem abomitur . Duo Sessus complectitur , quod sentis , O quod foritur . Sensem igitur prout diremus, O prout reflexus es, considerare possumus . Nimirum Mens agit in Corpus, ctim sentit in corpore motum ; serarit autem, quia instayentiendi facultate praedita es . Agit i ero
corpus in Mentem, cum motus Corporis fentitur a Mente, quae se hunc motum sentien-
ram ipsa sentit. Qui sane sensus resexus es
a motu corporis, quatenus sensionis rerminus
es. Itaque sensus directus in motum actio es Mentis ; fessus reflexus a motu actio es
209쪽
id quod & ab ipso sensu proficiscitur , .ut Corpus a Μente pendeat J Nam I. qui fieret, quaeso, ut quilibet motus in coIpore excitus Sensui excitando aptus esset, nisi Co pus illud alicui Menti adhaereret 8 Inde ii tur eorpus a Μente pendere colligitur , quod in ipso excitae motiones ejusinodi sint, ut se
u. Quaelibet externa sensitio tum Mentem a Corpore , tum etiam Corpus ipsam a Men te pendere aperte ostemit . Usi enim senis tio est, ibi principium D terminus sensati ni a sint oportet . Quis vero principium intesila terminum mutuam relationem non de .
prehendit λ Quippe quemadmodum pri acipium 1entiendi esse nequit , nisi terminus sit, ire
quem illud intendit; ita cum non est sentien di principium , tunc nullus erit terminua senet fationis . Quatenus igitur in Homine Sensus est, Corpus a Μente Pendet. . fis. Motus ipsi Corporis , quos voluntarios appellant, a Mente, ut sentiens est , pro ciscuntur . Nam motioRes omnes , qua , ut Menti collibet, in corpore ipsa determinat , sensus comitatur : qui si deesset , nota video , quem usium illae Μenti praeberent , aut cuiressent ipsi emolumento. q. Ea est veluti necessitudo inter voIunt rias Corporis motiones & sensum , ut cum
illae morbi alicdjus caussa peragi nequeant , senta
210쪽
sensus extingua ur : & cum hic exspiret , m tiones ipsae emoriantur . Hinc si quod corporis membrum e sensu Mentis eripitur , ita a voluntatis imperio desciscit , ut nulla ibi m tio cieri possit . Cum igitur Sensus in caussast, quare Mens a Corpore , atque a Mento Corpus pendeat , ipse quidem nexus est , unde conjun io Mentis cum Corpore coalescit εII. Mentis facultas, qua externarum rerum' in corporis sensibus ictus sentit . ejusmodi est , ut ea ne concipi quidem poisi diremta
Mentis cum Corporeiconjunctione ..i Cum enim
hujusmodi Sensum Menti inesse statuatur , ea corpori, in quo sentiat , adjuncta tesse concio piatur oportet. Sentiendi quidem facultas, ut modo innuimus , duo e plectitur , S quod sentit, & 'quod sentitur . Qaod sentit in Homine Mens est; quod vero sentitur, Corpus est , motus scilicet in Corpore a rebus eXteInis excitus. Atqui sentiri nequit , nisi quod praesens est, quodque loci temporisque limitibus circumscribitur ἱ quippe quod absens est, longoque temporis aut loci intervallo diis tum , se sentiendum praebere minime potest. Sensu igitur Mens Corpori adhaeret . Ergo reciprocus Μentis Si Corporis nexus sensius est . α Atque adeo id verum est , ut non alia n bis pateat via , qua Μentcm Coapori co junctam esse noverimus , nisi quod UOTtR