De emendandarum Senecæ tragœdiarum rationibus prosodiacis et metricis dissertatio philologica quam summorum in philosophia honorum ... Bernardus Schmidt

51쪽

sactum esset, sed quibus versuum, locis quibusque condicionibus, inquirendum erat.

Quoniam autem Senariorum iambicorum trochaicorumque septenariorum artem superiore capite ab una

certe parte tractavimus. nunc eorundem versuum nu

turam describere ita pergo mus, ut de ipsis pedibus metricis quales quibus rationibus admissi sint exponamus. atque in senariis quidem illud quo permultae de prosodia observationes nitebantur, hoc est, quod Seneca a sedibus paribus non modo spondeum, ut Graeci, Verum omnes etiam alios pedes exclusit praeter ipsum iambum et qui secundo certe et quarto loco eius vicem saepissime tenet tribrachum: unde paucos senari0s, Veluti Med. 517, corruptos o libris prodisse patet. sed ne tribrachus quidem a quavis condicione liber est. sere enim curavit poeta, ut arsis solutio in uno vocgbulo seret. raroque in eam quarto senarii loco binae voces admittuntur, quae quam arte inter se cohaereant plerumque iam ab accentuum ratione, de qua satis antea dictum est, perspicitur. pertinent huc quae sunt in Horc. 56Et 8acra dirae mortis in aperto iacent, in Phoen. 330

magister iuris ἐt a moria pii, in Thy. 20 faciat et in-auδα audeat, item Phaedr. 501 Oedip. 61 330 622 969Τro. 682 981 987 1001 1158 Agam. 884 Herc. ait. 14410ctav. 501. quod vero Herc. all. 981 in editionibus legitur, Et quidquid aliud restitit. αb illo tamen Conitiae redisti, id salsum esse vel hinc intellegitur, quod quae

solutae quartae arsi vocabula inmissa sunt, gravi inte punctione divelluntur. nequo vero illud Florentinus

52쪽

praebet, sed hoc, aliud crasit. itaque ut expleatur versus, aut quod Ι. F. Gronovius poetam scripsisSe coniecit, ce88it. et ab illis tamen, recipiendum est, aut quod Bothius proposuit, ceaδit. a bellis tamen. Ad inpares autem sonarii locos ut transeam, in prima sede longo frequentissimi spondeus et anapaestus Sunt. Sed anapaestus plerumque aut uno vocabulo sit aut duabus vocibus ita formatur, ut altera anacruSin, ars in altera toneat. multo plus offensionis recte putatur is anapaestus habere qui e binis vocabulis constat quorum prius in media an ac rusi liniatur. quales anapaestos a Plautina arte abhorrere adfirmavit Fridericus Ritschelius in praelatione Mil. glor. p. XXII, eisdemque Phaedrum soro abstinuisse Langenus animadvertit inmus. Rhen. t. XIII p. 202 et 203. verum Seneca quidem primo senariorum loco carere hac licentia noluit. cuius licentiae decem exempla iam superiore capite cum de vocabulis anapaesticis in senariorum initio positis disputabam, ob aliam causam attuli, quae hic repetere nolo. praeterea autem huc pertinent Quod uterque fa-eiat lita enim Florentinus) in Thy. 272, ibidem 743 sit 1048 Per utrumque et Quis inhoUitalis, hisque simillima Hore. 48 236 661 699 793 978 1187 Phoon. 110383 449 461 489 551 575 Phaudr. 108 119 168 539569 948 Oedip. 361 379 680 1022 Tro. 179 609 940986 1064 Med. 43 Αgam. 279 Herc. ali. 372 548 Octav.

844. atque adeo ex ternis vocabulis anapaestus nonnumquam conpositus est, H0rc. 66 247 1341 Nee in αδtra, Nec ad omne, Sed et ille, item Thy. 748 Phoen.

255 370 394 577 Med. 285 Here. ait. 963 et 1808, quo

Versu recte I. F. Gro novius emendasse videtur in et hclo duretur. Spondeo autem anapaestoque in prima sede

53쪽

senarii rariores iambus et dactylus sunt. atque dactyliquidem arsis in tanto trimetrorum numero semel in duas

voces divisa est Oedip. 263 Quidquid ego Iugi, quem

locum iam Superiore capite propter accentus insolentiam notavimus. porro tribrachi in senarii initio positi vix quadraginta exempla inveniuntur; nec umquam soluta arsis o duabus vocibus conposita eSt. proceleusmaticus denique, quom ab aliis senarii locis ars poetae prorsus exclusum esse voluit, ne in primam quidam sedem plus quam undeviciens admissus est. quorum exemplorum unum in verbo quinque brevium syllabarum sit Phaedr. 1275 Patefaoste acerba. ad reliqua autem quamquam plures Seneca voces adhibuit, idem tamen in omnibus duas sibi observandas esse leges existimavit, alteram hanc, ut verborum incisione a binis syllabis prioribus posteriores binas seiungeret cuius rei causam in accentuum rationibus sitam esse Ritscholius docuit in prol. Ρlaut. p. CCLXXXVIIII , alteram hanc, ne rur8us posteriores syllabas quae solutae arsis sunt simili verborum incisione distraheret, Sed ut una voce conprehenderet,

veluti Τhy. 289 Nisi eapere oellet, Phaedr. 164 Melus aliqua tutum, Tro. 945 Vide ut animuδ ingens, quibus plane reSpondent cetera exempla Phoen. 44 22 1 352

Tro. 36 168 413 457 572 11 46 Med. 488 670 Agam.

280 Herc. ait. 1743 Octav. 118 120.

Progredior ad tertiam sedem senarii. in qua principatum, ut ita dicam, spondeus tenet. quo qu0d multo rarius iambus usurpatur, id hanc causam habet, quod hoc pede tertium locum occupanto minus stabilis versus est. atque tunc potissimum eius decursus paullo levior pro trimetro tragico st, quem grammatici dicunt spondeorum alternatione insignem esse, cum et primae

54쪽

sedi et tertias simul iambus inmittitur neque hanc infirmitatem gravior aliqua interpunctio cum caeSura in medio pede tertio coniuncta quodam modo obscurat. quod recte quidem Bothius perspexerat, sed idem in damnandis eius modi vorsibus nimius fuit neque tamen ubique sibi constitit. veluti Horc. 390, qui Versus sic procedit, Riget εuperba Tantalis luctu paren8, cumGrotius ad marginem exemplaris sui adscripsisset ευperbo, id Bothius in adnotatione lBadenum enim qui

hanc coniecturam adeo in ordinem recepit non curo cupido arripuit, quia et elegantius osset et versum ἡτραγικάντερουμ redderet. verum Grotii opinionem iam J. F. Gronovius recte, etsi fortasse non satis perspicue, resutaverat: quem non, ut Bothio visum est, ratio fugit, cum verba Tantalis parenε quam vim haberent nisi εuperba adiunxisses, parum Se videre diceret. quae enim v. 385 sententia prolata est, Sequitur Ouperboatilior a tergo deus, ea uberius etiam sequentibus versibus explicatur enumerandis hominum exemplis qui suapte superbia in acerbitates incurrerint. ergo superbam vocari ipsam Nioben plane necesse erat. minus etiam causae Bothius habuit cur eiusdem fabulae ver-snm 619 An ille domitor orbis et Graium decus in suspicionem adduceret. tales enim senarii ut raro inveniuntur, ita minime prorsus evitati sunt neque propter hanc unam causam sollicitari debent. multo Vero magis, licet primam sedem spondeus occupet, versus debilitatur cum tres Voces trochaicae nulla orationis institione diremptas deinceps sese excipiunt. quam quidem rem

etsi iterum Bothius laudandus est quod perspectam habuit, idem tamen temere socii quod senarios isto modo in codontos a Seneca prorsus abiudicavit. quales 4

55쪽

vorsus ut rari ita certi sunt his exemplis, Here. 454 Num mon8tra 8aeva Phoebuε aut timuit feras' quem ad modum scriptum est in Florentinoin, Oedip. 842Nec rur8ua iste vultua ignotua mihi, ibidem 378 Rigat ora foedus imber, et 1009 Et haeret ore prima voae quam lectionem optimorum librorum Florentini et Melisset auctoritato firmatam ipso Bothius tacitus recepit . hisque exemplis simillima alia sunt Ρhac dr. 465 688909 squam quam lenissima hic est a Bolhio priata ver- horum transpositioin 1232 Τro. 8 Med. 431 730 Agam. 277 278 Herc. ali. 73b Octav. 114 415. itaque no in Horculis quidem versu 592 O lueis alme rector et caeli

decuε, satis causae erat cur Bothius lucis almae ex editione Caietani reponeret. quamquam Versum hac lectione stabiliri concedendum est. atque hoc plerumque si, cum tres isto senarii loco voces bisyllabae ponuntur continuae, ut inter primam et tertiam trochaei mensura conprehensas media intercedat vox spondiaca mole atque graVitate sua versum conroboratura. sed

latius etiam fuga numeri trochaici patuit. etsi enim minorem certe molestiam tales versus habent, in quibus terni trochaei sunt continui, sed non illi trochaicis omnes vocibus inclusi, veluti Herc. 47 650 E fregit eooe limen inferni Iovis, Memorare cogis actae tamen ne eos quidem crebro Seneca sibi admittendos putavit. qualium similos erant Thy. 674 et Phaedr. 668, quibus supra cum de elisione disputabam verborum traiectionem adhibui. praeter spondeum et iambum tertia sonarii sedes dactylum adscivit. in cuius tamen arsin binae voces non admissae sunt nisi bis torvo, et primum quidem in Thyeste 415 Fulgore non est quod oculos falso auferat, quo Ver8u Verba quod oculos tam

56쪽

arte cohaerere ut tamquam in unam vocem paeonicam coaluerint superiore capite demonstratum est. nec plus offensionis alterum in eadem sabula . 640 exemplum habet, Non quaero quis 3it, δed uter. Verum Agam. 79lli Senecam nego scripsisse, Hic Troia non esti. Ubi Helena e8t, Troiam puto, cum facillimo negotio otduriorem hanc dactyli rationem vitare et ei nomini, in quo primaria vis e8t sententiae, ah accentu quoque gravius pondus addere posset hoc modo, Helena tibi eθt, Troiam puto. rarior dactylo in hac sedo tribrachiis est. sed temere Bothius ad Horo. 1005 contendit vix usquam in iambicis senariis tragicorum tertio loco hunc pedem inveniri. qui in sola Hercule, ut huius me sabulae finibus contineam, duodeciens vel etiam saepius

occurrit, versibus 63 229 275 375 409 425 688 736963 1005 ubi Bothius, no tribracho locum c0ncederet, elegantissimam Florentini lectioncm sprovitὶ 1043 1255.

sed unicum omnino exemplum ita conparatum est, ut soluta arsis e duobus vocabulis constet, Oedip. 766Superi inferique. ged animu8 contra innocen8, quem et ipsum versum iam superiore capite memoraVimus. qualem senarium fecit philosophus quoque Seneca, Non quare et unde, quid habeas, tantum rogant. etenim, ut id hac occasione commemorem, qui in illius epistularum moralium lib. XVIII 4 11 sit XVIIII 6 14 sit inoiusdem do morte Claudii ludo VII 2 insunt senarii

iambici, hi in multis atque singularibus rebus cum Senecae tragici trimetris consentiunt neque eorum ulli legi repugnant: unde eadem utrumque arte usum esse adparet. nemo enim philosophi corruptum illum versum opponet, Bene moritur, quisquis moritur, dum lucrum facit. quem recte fortasse emendavit Langius

57쪽

in quaest. me tr. p. 28. sed ad propositum redeo. superest enim, ut anapaesti tertium locum tenentis condicionem exponam. eum igitur Seneca memor ut videtur Graecorum tragicorum in admittendo hoc pede severitatis, non sibi indulsit nisi in vocibus quadri yllabis quae paeonis tertii mensuram habent, ut Herc. 332 Urbis regen8 opulenta Thebanae loca. sed vel sic ad modum modeste anapaesto usu8 est; cuius reliqua

exempla sunt Thy. 759 1063 1100 Phosin. 166 312604 625 Phasidr. 425 1039 1235 Osidip. 517 776 792Tro. 307 494 516 631 904 942 1148 1172 Med. 676897 911 912 949 Ηorc. ali. 405 715 hic enim Florentinus Quis tam impotens, miseranda) 1319 1737 Octav. 708 737. haec autem lex neglecta est in solius Octaviae

versu 447, ubi duo vocabula quamvis arte intor se coniuncta in anapaestum admissa sunt, Aetate in hac haliserae eongilii reor. Quinto denique loco senarii spondeus et anapaestus regnant. sed anapaestus ut maiorem hic quam tortio loco libertatem habet, ita multo severioribus condicionibus quam in prima senarii sede adstrictus est. qui cum longo saepissime in singulis vocabulis conclusus sit, binas eum Voces numquam laciunt nisi ita, ut altera an ac rusin, arSin altera teneat. accedit quod eae ipsae voces tantum non c0nstanter per synaloepham inter se coniunctae sunt: unde rursus illud conprobatur quod capite superiore de caesurae podicae ante quintam senarii arsin obscurandae ratione exposui. e binis autem vocibus illis quae admitti in a paestum solent, prior plerumque ab ipsa huius pedis anacrusi incipit hoc modo, pertincta animo abnuet, regia8 egone tit face8. multoque rarius Vocabulum per sedes quartam et quin-

58쪽

tam continuatum est, veluti Herc. 310 358 Thy. 678

magnanimi Herculis, eritium ac iura, δuperglitio inferum. iam enumeranda ea exempla sunt, quibus binae voces per synaloepham non coniunctae anapaestum laciunt. huc autem vix talia pertinent, mala δit mea, non 8atiarat adhuc, velut rat malum Τhy. 1088 Phoen. 354 Τro. 43, et huius modi cetera Oedip. 970 ubi recto Bothius ex editionibus veteribus quam εatia est furitὶ Med. 126 Hero. ali. 246 481 Octav. 452; in quibus verbi substantivi formae monosyllabae cum praegresso vocabulo bi-hrevi in voces anapaesticas quasi coaluerint. Sed quae vere observationi nostrae adversentur paucissima haeceXempla Sunt, caret Hercule Herc. ali. 406, ibidem 757feror obruta, et 1847 daret Hercule/, Octav. 393 genuου impium. his autem exemplis num quinque ea addam, in quibus anacrusis non ab integro vocabulo incipit, sed cum praecedenti arsi quarta cohaeret, dubito. quae cum memorabile sit omnia in solo ne/cio verbo seri,

huius verbi syniges in illi licentiae praelatam esse mihi similius veri videtur, Herc. 1147 nescio quod mihi, Phaedr. 858 neaeio quid tegunt, item Oedip. 925 Med. 917 Hero. ali. I 346. porro iambum, quem p0st Benile ii et Ritschelii observation os Langius in quaestionibus metricis exposuit a plerisque Romanorum poetis quinto

trimetrorum iambicorum loco cum cautione pro Spondeo positum esse, Seneca, ut multi iam animadverterunt, non sibi indulsit nisi sex exemplis, Τ hy. 115 Phoronidea, Med. 512 Phoebi nepotes Sisyphi nepotibus, ibidem 709 Promethei, Herc. all. 804 Capharides, Tro.

19b Polyaeena, et 1080 cuiuδ e cacumine. quae unde omnia excusationem habeant, facile perspectu est. in sexto tamen exemplo vehementer Langius quae St. met r.

59쪽

' 54 p. 24 offendit idqne nisi e glossemato in Datigio vocis

locum inrepsisset summae tantum scriptoris neglegentiae tribuendum osso censuit. Verum hoc quoquo exemplum una cum reliquis primariam ab ipsa mensura sua Veniam habet. qua si quis parum contentus est, cum ce

teris exemplis aliae insuper desensiones paratae sint, is licentiae causam a Variandae orationis studio deducero poterit. nam versu 1069 scripserat poeta cuiuδ e fa/tigio; quae verba tam brevi intervallo repetere non apte potuit. huius vero iambi in quinta sede condicionis si novissimus editor Octaviae Franciscus Ritterus conscius suisset, nequo versu 780 Raphelengii coniecturam recepisset, tectis mile8 eaecubat ducis quam qui tenet, cum Bothio sic verba traiciet, ea bat mileε ducis , neque v. 447 eo ut reor scripsisset, ubi diducta sormaeon/ilii necessario servanda est. eadem denique est dactyli in quinta sede raritas. qui pes quater fit vocabulis quae proceleusmatici vel quarti paeonis mensuram habent senariorum finem tenentibus, Herc. 408 Oedip. 874Med. 268 266 omnia memoria, ancepδ memoria, famas memoria8t, machinatriae facinorum. His autem quae de senariorum arte tu pedibus metrici S conspicua exposui, iam addendum illud est, quod Seneca, cum longarum solutionem syllabarum paullo saepius sibi indulsisset quam quae in multis rebus eius norma erat Graecorum recentior tragoedia, idem tamen in copulandis pedibus trisyllabis summa opera curavit, ne quando anapaestus cum praecedenti sive tribrachosivo dactylo cohaereret. cui regulae qui obstare videatur versus nullus est praeter Thyestis 1052 Seeleri modu8 debetur tibi faciaδ εοεωδ. atque haec causa fuit cur supra, cum de synigesi disputabam, faeivi illo versu

60쪽

duabus syllabis longis dictum esse contenderem. cuius quidem opinionis tamquam patr0num Lachmannum habeo, qui in comm . Lucret. p. 130 inter exempla quibus ilitteram pinguiorem factam esse ante Vocalem natura longam doceret, illum quoque Senecae versum rettulit, faetas spondeum esse dixit. quod verbum cur ana paestum sacere nequeat quamquam non adiecit vir Summus: quo tamen alio argumento niti potuit Iam ut tota horum trimetrorum ars plene c0gno8catur, quae de legibus caesurae observavi adseram, sed quam potero brevissimo, cum multa videam a Langio in quaest. me tr. p. 26 occupata esse. legitima igitur in Senecae quoque senariis caesura semiquinaria est. saepe autem et haec et semiseptenaria in eodem versu coniunctae reperiuntur: quarum utra gravior sit, ex orationis contextu sere intellegitur. neque raro semi- septenaria ita praevalet, altera ut podicae tantum modo caesurae vicem obtineat, veluti Herc 433 Imperia dura tolle, quid virtua erit' perraro autem haec caesurarum ratio eo disturbatur quod proximus post semiquinariam locus v0cem monosyllabam recipit constructionis vinculo cum praegressis vocabulis coniunctam. cuius licentias nunc unum mihi exemplum promptum est in Phoen.

213 quidquid potest Auferre cuiquam mora, tibi hoc

vita ab/tulit, cui vorsui aliquid excusationis ab antithetis paratum sentio. nam in Herc. ali. 47 libri variant. ab eligione autem paullo plus venias habet Phaedr. 668 Reppersa labe nulla et intacta, vel potius Remerata

nulla tabe, quam verb0rum transpositionem supra commendavimus. cuius exempli simillimum alterum est in Thy. 674. neque vero saepius hoc admisisse videtur poetae ars, ut semiquinariae ad caesuram podicam de-