장음표시 사용
131쪽
IN I. LIB. ARIsTO T. DE COELO.
Occurritur primi articuli argumentis. RG v MENTA initio quaestionis propositκ sic diluito. Ad primum nega vitium esse saeientis non essicere absolutissimum opus,quod potest, nisi sorte ad id aliqua
lege praeceptove astringatur, quod in Deum comparatione creaturarum nullo modo conuenit. Ad testimonium D. Augustini dic, cana Filius procedat a Patre per actionem immanentem naturalem , necesiarib a Patre ei communicari debere quidquid potest, atque adeo totam naturam diuinam,totamque paternam bonitatem. Quo circa si Pater meliorem Filium,quim genuit,generare potuisset,inuidus foret,quia negasset Filio,quod illi ex vi diuinae generationis debebatur: si autem voluisset meliorem gignere, nec tamen potuisset,imbecillus esset,quia imbecillitatis est non posse, quod velis. Haec tamen ratio non concludit in iis,quq a Deo creantur,aut alia transeunte actione quoquo modo perficiuntur: cum nulla Dei actio erga creaturas necessa ria sit, sed libera: cumque nulla res creata ad aequalitatem Dei queat pertingere Ad secundum & tertium argumentum quid repondendum sit patet ex dictis.
Q V E S T I O III. Vtrum ne Deus alios,atque alios mundos in infinitum persectiores possit condere.
ARTICVLVS I. Argumenta, quibus pars negativa comprobari et ideatur. Iesτ ex iis, quae paulδ ante disseruimus , rei pro positae explicatio magna ex parte perspicua iam sit: eam tamen uberioris doctrinae gratia separatim in quaestionem adduximus. Videtur ergo hisce argumentis ostendi neutiquam fieri posse , ut alii pers ctiores mundi i Deo creentur. Perfectio & pulchritudo mundi tantum emo restit ex primis & omnibus rerum gradibus : sed ij omnes hoc in mundo existunt. Igitur nulla noua perfectio aliis mundis accumulari potest. Maior probatur, quia si mundi ornatus & pulchritudo non penderet ex hisee tantum gradibus, sed ex singulis etiam eorum speciebus, sequeretur mula iam nonsuli se creatum a Deo persectum : si quidem illis primis sex di bus , quibus zotum eius opificium omnibus suis partibus absolutuma
132쪽
lutum, distinctumque suit, non dum habebat animalia, quae ex putri materia generantur. Minor dilucida est : babet enim hoe
uniuersum subitantiam de accidens e causam de causatum : corporeum & expers corroris de ex utroque copositum : animatum& inanimatum: nec citarium oc contingens. Continet etiam om- . r. huius nes gradus essendi essentialiter subordinatos, nempe esse,uiuere et G sentire intelligere, ut alibi docuimus. S t c v N o d. Formae sunt veluti numeri,ut docet Aristoteles 8. a.- . . Met. c. s. tex. IO.&Deus habet sese ad modum unitatis teste Dionysio s. c. de Diui. nom. sed numeri versus unitatem non proc
dunt in infinitum, quia non pergunt ultra binarium. Ergo : iecspecies accedendo ad Deum per incremeta persectionis possunt in infinitum abire. Quare neque Deus nouas species producendo poterit mundos in infinitum persectiores creare. T E R Tib. Si Deus quolibet in udo alium persectiorem posset efiicere ex eo esset, quia quilibet, quantumuis omnibus numeris absolutus, infinite distat a persectione diuini esse : atqui haec ratio non sufficit: ergo dcc.Probatur minor quia inter Deum octotam uniuersitatem siue complexionem rerum,quq a Deo produci pollunt, est distantia inlinita : de tamen repugnat ultra huiusmodi complexionem aliquid 1 Deo effici. y ARTO. Incarnatio diuini Verbi tantum disnitatis attulit non modo singulari illi humanitati ad diuinam ii 1 postas m aD sumptae, sed etiam toti hominum generi, immo & omnibus rebus creatis, quae in homine tanqua in Microcosmo inclusae sunt, ut nihil mundo nec ad honorem magnificentius,nec ad gloriam sublimius, neciad decorem pulchrius , Deo tribui possit. Igitur cum alii mundi ad huiusce dignitatis consortium admittodi non
sint, oportebit eos, si procreentur in multo inferiori excellenti et gradu consistere. Quare negandum videtur posse mundos alios in infinitum nobiliores diuina virtute procreari.
Stat itur pars af rmativa 'Itionis. Diluuntur agumenta, quae negativam astruere videbantur. T recte verόque scripsit Hugo Victorinus lib. r. deSa
cramentis q. a. c. et 1. scut aeternitatem Dei non aequat
tempus, nec immensitatem locus: sic nec sapientia sensus, nec bonitatem virtus. nec potentiam opus.Quare
fatendum necessatio est, quicquid a Deo fi limanere insta diu in virtutis eminentiam & persectionem : proindeque posse Deum alia atq; alia subinde persectiora efficere infinite abeudo.Quod, vi de aliis rebus particulatim sumptis , ita de de mundis dicendum erit. Pro qua assertione lege si placet, quae a nobis lib. 3. Con. Com. lib. de coelo. Phyc
133쪽
IN L LIB. ARISTO T. DE COELO. physin tractatu de infinito disputata sunt, & quae scripsit Capta
in I. dist. 3. quaest. I. art. 2. contra Aureolum aduersis opinionis defensorem. N v N C tantum superest, ut satisfaciamus argumentis,quibus oppositum ostendi videbatur. Ad primum neganda est maiore etenim persectio uniuersi etia consurgit ex varietate specierum. Ad maioris vetb confirmationem dicendum primis sex dicbus fuisse a Deo fabricatum mundum simpliciter persectum ; quia& Le D βω- rim si tunc nondum actu existerent animalia, quae ex putredine gi- o muris. gnuntur,erat tame coelo Acultas indita ad ea producenda,eratq; in mundi elementis vis quaedam naturalis & quasi praeseminata materia, & quodammodo initiata primordia eorum omnium,ut asserit D.Augustinus lib. 3.de Gen. ad lit. c. I . Nec erat impersectum uniuersum dum eiusmodi animantia non actu, sed potestate dumtaxat continebat, quoniam haec, ut postremae notae sunt, ita uniuersi ornatum accessione & decessione sua aut nihil, aut saltem insigniter neque augent,neque imminuunt. Solui. a. AD secundum dicendum formas esse quas numeros , Deum quas unitatem, de ut ab unitate tanquam a radice procedunt nu- 'opacta io meri in infinitum : ita a Deo tanquam a fonte Se principio to- δε - tu cise,posse species in infinitum plures,& persectiores produs lis , hismis ci in ioremq; absolutiUnem absque ullo termino accipere proniras Desi υ/- unaquaeque ad Deum magis accedit: nec in istius modi accessii r Onsu ran quaerendam ii militudinem inter Deum & unitatem,ut sicuti nu-V- - -- meri versus unitatem non progrediuntur in infinitum,ita species non possint absque termino magis magisq; ad Deum accedendo ferfici. Nec enim ea,inter quae similitudo cise dii tur, in omnius similia elle oportet. AD CAPIT Is
dus ingenitus sit, & indisi lubilis. an no. Ac primum aliorum Opi niones & dogmata sit bi in medium afferenda esse ait, propterea quod ad veritatem inuestiganda, inuetriendamq; id per qua Uti te habcatur. h omnes ita a Dictum ouidem asserunt. Docet tu primis omnes I)lii- losophos in eam uententiam
134쪽
A n tertium concel a maiori propositione neganda est minor, Sotat. s. 5 ad eius probationem dicendii, licet tota colle ctio rerum producibilium infinite distet 1 Deo,non idcircd tamen postibile esse extra illam quicquam fieri, quia manifesta est repugnantia posse aliquid produci, nec tamen in multitudine producibilium contineri. Talis verb implicatio minim E accidet, si Deus sumpta quacunque illius complexionis parto,aliam excellentiorem procreet, ut luce clarius est.
An quartum dicedum imprimis cum honor singularis illius silia...
humanitatis allum piae ad unitatem personalem diuini Verbi r dundarit in omnes gradus entium , qui in homine continentur. negari non posse etiam alios mundos,quos Deus crearet,in quibus ij communes gradus necessarib includerentur, admittendos sui sie ad tantae dignitatis communionem. Secun id dicimus ta- re nil mnis metsi nihil mundo maius tribui potuerit, quam Deum aliquam da mal ore eius naturam praedicto modo sibi copulare: hoc ipsum tamen be M scineficium latitudinem habere, secundum quam possit aliud uniuersum magis perfici & exornari, quam hoc, posita etiam incarnatione diuini Verbi . Quandoquidem posset Deus in nouo illo mundo non solum humanam, sed angelicam , & aliquam aliam naturam sbi unire: quo dato licet eadem esset utrobiq; maiestas personae assumentis; nobilior tamen censendus soret naudus, qui plures quam qui unain tantum naturam ad diuinae personae dignitatem evectam in se haberet. Quare hac etia ex parte possunt a Deo plures mundi eo, qui nunc est, persectiores crςari. Tertio addimus licet summa dignitas,quae naturae creatae communicari , potest, sit ait Huptio ad diuina personam,adhuc tamen post eum honorem mundo comunicatum superesse alios modos, quibus mundi persectio possit a Deo magis extendi, ut ex dictis constat. C A P. X.
tentiam conuenire, ut mundum ortum fa
ciant : etsi alioqui inter se discrepetit. Nam Orpheus, Hesiodus.&hos secutus Plato do
talem esse ac sine cariturum : Democritus ituita atomorti concursione genit si , eundem a corruptum iri. xt quod uis aliud eor pus ex elemetis coag- metatum , nec iterum instaurandum: Empe-
vicissim generari & interire, nunc amicitia congregante, nunc bis dis olucte. Igitur
Fortet, utrum mundus ingenerabili sit, an genera bilis: G incorr ptibilis, an corrupti iis, prius caterorum opinionibus recitratu. Demon- Dationes enim contrariorum , dabitationes de contraridis si ut . Insis dicenda magis dentur , si sententiarum earum, quae in comro uersiam veniunt, , iura prius ferint audita: absentes erint, condemnari minus ut que vid tantur. Etenim eos, qui satis iudicauerint,veritatem , non aduersario sed arbitros esse opo
Textiiori tu. b Omno itaque fa bim quidem asserunt esci
135쪽
Primani sententia oppugnat duplici ratio-De. quarum prior haec
est. Id quod a Philosopho asteritur eiusmodi esse oportet, ut in omnibus aut plerisque ita te habeat, alioqui tanquam improbabile explodetur : atqui in re proposita videmus luxorin pre gignuturinterire: no igitur pro nuntiandum fuit genitum esse mundum:& tamen nunqua disi luendum. Hqc ratio, de quae proxime sequitur, nihil conficit, nitide generatione physica intelligantur.3 Proerea. Posterior ratio. Si mundus genitus est, ergo ex aliquibus principiis, vel igitur l, c ante mundi ortum aliter se habere potuerunt vel non. Sidetur secundum, scutiante ex eis non costituebatur mundus . ita nec postea constitue- Idem eodem retur. Idem enim eo-
parito se ha. dem pacto se habens
bos. semper idE cflieit, aut non efficit.Si primum, etiam modo eade prin
cipia mutari poterunt, mundusque ex iis co- stans mutatione subibit, atque adeo in in
creationem- sione v nadicarentia e-terpreteia r. bant
136쪽
bant Platonem non ex animi tui tensu mu-di origine Gadi .ire. sed illuit an de doliti-
nx gratia , & ut auditores in cognition in
uniuersitatis facilius deduceret, eius quali ortum in tabella proposuisse. eo in ala quo Geometrae, qui itiangulos in puluere dei cribentes. ptimum lineas quasdam ducunt. deinde alias, non quasi ad triangulum com
'ctum quidam perpetuum , quidam caducum
perinde, ut quodvis aliud eorum, qua natura con-
flant, inquiunt e se: quidam vicisim inseruum hoc: interdum alio modo si habere fabeuntem corruptionem, i , si per hoc fieri modo dicunt. vr Agrigentinus Empedocles, ut Ephesius Heracliti dicit. ς Igitur a tum quid m esse, perpetuum tamen esse a serere, ex iis est pro raso, quae nequeunt esse. Ea namque sola ponenda sunt, qua tumultis, aut in omuibus esse videmiu. De hoc autem contrarium accidit: uniuersa enim, quae si ut, crText. 1 1. corruptionem sebire videntur. 4 Praeserea quod
non habet principium hoc habendi modo, H aliter habere prius uniuersa aeremitate non potest: id, ct 'co
morari pro rcit is nequit: erit enim aliqua ca s, tant, sed Vt ea, quae ad
qua quidem si priui esset, aliter id si si habere posipi, quod aliter se se habere non pote, i. stu asi
mundus ex aliter prius habentibus constat si sim-
per sic se haboti s , cr non potentibin aliter se habere, 'Ilus i so non eji si vero est Θeriuo illa aliter habere posse, ct non semper ita sese
habere: necesse est.2uare ct con Hirum dissoluentur, ct dissoluta ante conj titerunt: atque hoc in- frities, aut sic se habuit, aut poterat sic habere. Luod si ita est, non vacabit anὶ corruptione, ne
que si olim alite, sese habebat, ne ur si aliter sese
Text io , habere possit. ς Subsidium autem, quod quidam eorum, qui dicunt mundum incorruptibilem qu . dem esse, attamen factum esse ,sibi Usis enituntur sime, verum non esse videtur. Inquiunt enim, cr se perinde, ut Geometra, qui designationes des ribunt, de generatione mundi dixisse, non quia aliquando mundus 6t ortus, sed gratia doctrinae, quia sentes magis cogno cunt, , ut designationem, Texcitos. viderint ritum. Hoc acitem non ita est, ut dicimus : nam in designation m quidem e frictione
omnibuspositis esse Hul accidit idem: in horum
autem demoianaitioniblu,non idem sed impos bilis Tex Lic6. sue accidit. Ea namque, quae prius, posteri isessumuntur,si bcontraria fiunt. Ex inordinatis enim olim. inquiunt, ordinata uisse. Vt autem idem or
dinati fit simul, atque inordinati , eri nequit sageneratione esse, quae separat tempusve necesse est.
exiguntur, apertius Ostendantur. Itaque Platone in in udum ex elementis quodam ordine coagmentatum dixisse, non quati a certo
tempore creatum Putaret, sed ut quibus naex partibus coaluisset. plane ostenderet. Hoe aurem no ita est,
signationum qui O Refellit defensionem Refutatio suillam, sine interpreta' perioris intertionem Platonici do- preta lenis. gmatis ossedens, non Res sen- eodem modo se habe- tentiam exire, quae Geomet Ποῦ cir- stimanti ea linearum designa- muno 'γtiones afferunt.& lux na .fas de Platonis discipuli de ridere mundi genetatione pronuntiat. Etenim in descriptio itibus Geometricis idem accidit positis,aut non politissimul lineis . ἡ quibuι
triangulus coniurgit, nec in eo vlla ius e strepugnantia: quae tamen inuoluitur in illa in udi eisectione. Aiunt enim ex elementis tumultuantibus.& inor dinatis ordinatu fit ille mundum: cum tamen ordinatum non nisi exordinatis. α inter se apte compositis coalescat.
137쪽
succedit , ea ratione confutat, quia liaec alternatio & vicissitudo constare nequit, nisi superstite semper nisi . di lubitati a & natu a, hoc est latuis clementis q x seinpe in mu-do perseuerarit, sed ita ut interdum per amicitiam coeant . mini-dusque occidat : aliquando lite regnante ad se d: iungatitur, &vi propria loca redda ,
atque ita mundus ab interitu reuocatus rur
ium ei florescat. & vi- eat. At si ita res ha- eat, de insidi iubilatia semper integra perscueret, non propriE dicetur mundus inretietus iubire , sed perinde erit, ac si quis ex puero fiat vir. aut Eclatrario. Vnde patet hanc sentetitiam a vero ab eri di- PITIs XL
Reiectis veterum placitis de mundi origine oc interitu, ante cani sunt etiam tuam aperiat, docet quidnadicatur generabile, de inse
138쪽
CAP. XI. In designationiblu vero nihil est tempore paratum. Esse igitur in f ibile perpetus ipsilmsimul,
Tcxwiz7. atque Actum esse,ex his,quae diximus patet. son-
. stituere sero mundum vicissim, atque d soluere, nil aliud e se videtur, quam i uni simpitem
quidem: βrmam autem mutautem extruere , t
rinde atque si quis interdκm corrumpi, inter messe putarer quempiam , qui vir ex puero, or ex viro feret puer. Est enim perfficuum, si elementa inter e se conuenisu, non quemvis, Ad eundem ordinem, eandemque feri constitutionem:pr c - Ei sedi secundum eos, qui hanc tentiam dicunt, qui ex aliquo praei Mente quidem dimissilue dii stionis contrarium ipsum causim inquiunt esse. Quare si totum quidem eo
pus continuum permanens , interdum hoc, inte dum illo di fonitur modo, ac ferornatur: consZ tutio vero totius, mundus 6ἱ, atque coelum: non
utique mundus, dis sitiones ipsius funi, ac
Text. it 3. cor mpuntur. h Hoc autem ortum, inquam, mundum omnino corruptum iri, or non redire se
sit quidem unus, impost bile est. Nam antequam ortus esset, constitutio praecedens ii sum, si per nimirum erat, quam quidem haud factam, mutari
non posse dicimus. Sin verosint infiniti magis fieri
enim, quibus sieri posse videtur, ut ιΠ ct rabile nihilo: sed ex aliquo quippiam corrumpatur,2 ortum vacet corruptio- fuisse condi iam, erro- ne ut in Timaeo asseritus is enim Nimaeu, culum 'em esse. C : tol faesse quidem ortum : non tamen esse caducum )- ' reliquo perstre tempore dicit, ad quos, naturaliter quidem de coelo lum est di tum: si vero de Omnibi et niuersiliter considerauerimus, de hoc quoque ferit man sitam.
Secudam opini Dς , C uratfi quae erat Democrio, reurra m Dc. ex eo refellit qu Rς in cructa non post , ut mundus. praesertim si unus tantum sit, absque re gressu interea .Quanius si ellent infiniti, magis possent: quod tameinferius dii cutiendum esse ait. Is nam ivnus mundus si procreatus fuit conditus.Vel ergo id,ex quo coditus fuit, poterat generationi, subiici, vel non. si non poterat, non igitur exco mundus consistit: si poterat . ergo etiamnsic ex eodem reparabitur si intereat. Quare non ita occidit mu-dus , ut quodvis aliud mistum . quod ubi semel disssolutum est,reuocari non potes i.ALuette illud principium quo nititur haec ratio,
CAP. XI. Text.rio. Rimum autem dij linguamus oportu, quo- L modo generabilia, ct ingenerabilia, corruptiabilia. D incorruptibilia dicimus. Nam cum muru
tipliciter dicantur, O si nihil ad rationem resint,
meum indesinite si habere necesse es, qui iam
. . t ingenerabile, corruptibile . 5c incorruptibile Id veto prori /-uiurisite docere ait. luia cum di aliquod cabulum Itim multiplex, aut aequi-uocum est , licet ea
mitii variet, aut te ipsa turbet rationem, 'u C
praepol itur, quia illud in una tantum significatione usurpat: tamen auditoris intellectus ambiguitate disti altitur, α confunditur.
139쪽
ν Duitur itaque. Tribus modis ait dici in- generabile. Primo id, quod nuc est, & antea non erat: ita tamen,Vt absque generatione,& motu tale incipiat. vi tatu' de motus,quet, vi constat ex libro s. Physic. non acquiruntur per generationem nuriumue alique. Secundo id , quod gigni
potest, nodum tamen senitum ei L Tertio
est ita fieri, ut interdusit, interdum non sit. Deinde asserit totidε modis dici generabile totidemque coci uptibile, M incorruptibile. c si
140쪽
CAP. XI. E X PL AN A T I O. ii
ut indivisibili eo vetatur,quod multis diuiditur mo Si tu tacitas Q. Facu tridis: Non es enim man Ilum ter quam ipserum in expli ada ii- naturalei
ingenerabile uno modo, si sit quippiam ni c, quod possibile & possibile, camia sint.
antea non erat siue generatione mutationeis , ut uac ipsa etialia quam
Usum tangi quidam inquiunt itque moueri.dieῶι im h bc t declarat, enim , nou posse tangens generari, neque sibiens motum. Alio modo, eri vel ortu esse quippiam positi cir non sit nam ct hoc ingenerabile uicitur,
quia ortum siubire potest. Pilio modo, sit quippiam omnino DLBim esse impossibile sit,ut interatim bis,
interdum nonsit. Impossibile autem dupliciter dicitur. aut enim quia non vertim est dicere ortu es posse, aut quia non facile, nec cito nec bene oriri Text. iii. potest. Eo e modo c generabile uno dicitur m
d , si sit quippiam posterilis, quod prius no erat, si e per generationem, siue sine generatione. Alion uo,si possibilesit oue veritate Jue iacilitate possibile ipsum sit doni m. Alio modo, igeneratio sit i7 ius ex eo , quod non est, ad id, quod est, siue iam sit per gencrationem autem sit , ne Gr vias . nondum sit, ese autempsit. Corruptibile etiam
C' incorruptibile similirer dicitur. 2, anisi quip
pi prius erat,postea vero non est,aut est quidem, non est aurem potest ne per corruptioncm muta- tionemde, siue sine corruptione, corruptibile si uadicimus e se. Interdum cr id, quod per corruptionem no esse potest corruptibile esse dicimus, or insuper alio modo id, quod 'cile corrumpitur, quod qHidem quispiam facile corrnpissile dixerit. De
Text.r: . incorruptibili ea es cita ratio. Aut enim id, uod sine corruptione imrodum est, interdum non est, incorruptibile dicimus quo paciti metus -- corruptibiles es dicuntur, propterea quod pilus erant, postea non sentsine corruptione, aret id, quod quidem est, non e autem non fotcst, aut non est futurum unquam, nunc autem est.2 is enim ει nc, cr radius est etiam nunc: corruptibiles tame estis, quia erit aliquando trepm,qua do nec te esse, nec haec tangere vere dicetur. Id vero maxime propr e incorruptibile dicitur, quod quide est inon potest aut e sic corruptum es, ut nunc quide sit, postea vero non sit, ut nou es possit:aut cr tu,quod nondhm corrupisi est, non es autem posterius potest.Dicitur eria incorruptibile cr id, quod non Tς ficile corrumpitur. Si igitur haec ita sint,considerandii est quomodo posibile θ' imp bile dicimus. Nam cr quod proprσniae incorruptibile diacitur, ex eo dicitur ne, quia corrumpi non potest, nec quandoque Oe, Nec quandoque non esse 2 ingenerabile id proprissime dicitur,quod sic generari non potest,ut priui quidem non sit, posterius verosit, qualis est diame-τς mi , ter come Habitu lateri. Si igitur quippia per dece millia passuri moueri potest ut pondus levare id quod maximum potest, diceres per flemui: Con. Com.lib. de Coelo. R et elati
simul s. ex occultu docet facultates natura les exponendas esse se
celleti c. id est,per maximum, quod possunt:
vi si maximum pondus . quod Socrates portare valet .st centa librarum, dicetur facultate habere ad po tandas centum libras. qui enim maximsi potes .valet etia id.quod
infra maximum continetur. unde ea Cm
nia , quae intra ultimualicuius naturalis potentiae terminu cohibentur, dicsitur secundum eam facultatem naturalem ros sibilia. Rursus vero admonet naturalem potentiam, quoad id,quod no valet