장음표시 사용
141쪽
minimum, quod non potest. Qui entiri minimum non valet,utique neque malus prae stiterit. Vt si Socrates centum est taxat libras ferre queat, minimu, quod non potest, erat librae ior. per quas declaranda erit eius potentia. secundum id, quod non potest. - Nihil autem. Obiiceret quis non videri facultatem naturalem diiudicandi sectulum terminum excelicta. V, propterea quod sonu maximii exaudire quisque valet,& rem item maximam videre, exiguum vero sonii percipere, de rem paruam aspectu digno. cere nopotest. Itaque falsum videri quod dictu fuerat, eum, qui potest, quod maius est, potiti
potentiam semper definiendam per terminum excellentiae: sed
Quibus terminis definiantur potentiae activae quo ad intensionem & extensionem effectus. ARTICVLVs I. Praeludia ad totam futuram di putationem de terminis potentiarum O s et v L A T hic locus , ut controueri iam de potentiarum terminis, quam paulo ante perstrinxit Aristoteles,auctius minutiusq; tractemus. Quadere disse
runt scholasticae Theologiae professores super Magistrum partim in I. sciat. d. 17. parti in in 3. d. I 3. Item Naphus, M. Albertus, Thienensis, & alij hoc loco. IN primis vero repetendum erit ex iis, quae tradidimus in I. Op. . quo. physicae auscultationis libro, duplicem dari terminum videlicet a. art. a. magni
142쪽
luti centum leuare libras, aut per decem millia nes excellum. & ma- passuum ambulare, quamquam o partes, 1M c
ira sint, potest, ct excessum potest. Luo patet
ad finem atque excessum definiri potentiam opo tere. Id igitur, quod potest tot per excessum ea, quae sunt citra, necesse est, ceu si centum libras leuarepotest, Er duas posse, Ursi per decem millia passi si ambulare potest cir per duo ambulare posse: potentia vero illsius cestonis ejt, si quippiam tantum non potest, eo per exuperationem Z- D, E plura non potest, ctui namque centupassus transire non potest, is sin ceni m CT unum non po- Text ii . test. 4 Nihil autem nos conturbet, id quod proprie potesZ, perfnem excesionis ese defuitum. Forsitan enim qui iam dicet, id quod di Bim es non necessario ita esse. Lui namque magnitudinem decem passuum videt, is non or magnitudines eas, quae sunt citra, videbit. Sed contra potius, qui punctum videre potest, aut paruum audire sinum, is er maiore fens .m habebit. Verum nihil ad rationem restri: ipsi enim exuperatio, aut in potentia aut in re ipsa sit de ita: id enim, quod dicitur patet. Nam visu quidem is, qui est minoris, excedit, celeritas aute ei, quae est maioris.
gnitulline obiecti, ut in potentia motrici: in aliis penes paruitate. ut in facultate videdi, vel audiendi. Ea nam- Qua via me ue maior vis motrix ἰ petentia dicitur, quae rari tem- prastantior. pore per maius spatiumouet ea perspicacior x praestantior videdi
ra quaeq, cernit & di- istingui z.
magnitudinis & paruitatis, & utrumlibet horum aut internum,
tDEINDE aduertendum naturalem potentia, de qua hic agi- DN mus , diuidi in activam de passivam: passivam rursus aut elle re- γ' sistentein, qualis est in igni ad recipiendum frigus, siquide ignis per caliarem frigori obluctatur : aut non resistentem,cuiusmodi est in aere ad hauriendam lucem. . T ε R T i b, nec illud est praetereundum , potentiam activam, Varia ση quod etiam de passiva suo modo dicendum erit , coparari posse cum intensione & extensione ellectus , item cum resistentia, δe '
spatio. Quod non de omnibus potetiis intelligi dcbet: siquidem,
dc si omnes circa effectum aliquem versentur,non omnes tamen resistentia in subiecto inueniunt,ut cx dictis patet. Praeterea non omnes sua effecta per spatiu extendunt .Quς enim actione in externam materia abeutrie agunt, ut vis calefaciendi,& illuminadi, requirunt spatium, intra quod pertingant id, quod patitur:quq verb asunt per actionem immanente, non omnes spatium , aut extentionem deposcunt, ut in intellectu & volutate planum est. At enim vero nihil immorabimur in explicandis impotetiae ter- mini imaminis, propterea qudd ex terminis potentiae facile,quiuis impo- solenti
tentiae limites deprehendet. Vbi enim incipit potentia, ibi desinit impotentia, de ubi potentia desinit, ibi impotentia incipit: atque ille terminus, qui est intrinsecus potentiae, est impotentiqextrinsecus, & qui illi extrinsecus est, huic intrinsecus manet.
143쪽
Naturalis Potentia naturalis si agendum applicetur, adsintq; omnia requi tent vis sita,& nihil omnino obsit,agit toto conatu. Igitur quo ad intent' tionem effectus circumscribitur termino intrinseco magnitudinis, quem vocant maximum quo sic. Consecutio perspicua est, quia eiusmodi effectus ita productus, erit maximus, quem potentia potest attingere, si enim intensorem potuisset edere, intensiorem edidistet. - a. Con I. S E C V N D A conclusio. Potentiς acti uet quoad intentionem effectus habent terminum magnitudinis internum : paruitatis Expliratio autem omni termino carent. Prior pars huiusce conclusionis in-eonclusionis. telligenda est de unaquaque singulari potetia determinate sumpta, & eodem modo sese habet ite : aliter enim non obtinet cum
terminum, quem dicimus ; si quidem ignis, quo longius protenditur,ed calorem in maiorem extensionem spargit. Est igitur intelligenda V. G de calore huius ignis dum in ampliore molem
Confirmatio. non excrescit. Probatur vero hunc in modum. Potentia naturalis habet virtutem intrinsecus definitam, item si ei nihil absit,
neque Obsit , agit quanto maximo potest conatu : ergo effectus ab ea productus , erit secundum intentionem maximus , quem proserre valet. Posterior pars conclusionis ostenditur, quia potentiae activae, quae effectum in magnitudine distundunt, non edunt effectum extensionis tam minutae, quin adhuc minoris & . sin acti contractioris edere queant. Quod ex eo sane confirmatur; quia, Lib. non rin ut versus agens nulla datur pars magnitudinis , qua non si aliare ' ς in infinitum minor, cum omne continuum infinite secari possit,p' ' versus idem agens nulla interio effectus, tam parua dei ignari potest, qua non possit dari minor : si quidem magnitudo, motus , tempus ,& forma producta eandem subeunt diuisionem , ut libro 6. cv. t.tex. I. Physic. Aristoteles demonstrat.
iuei IN I. LIB. ARISTO T. DE COELO.
Ouid in hac controuersia sentiendum sit.
I s ita constitutis quaestioni propostae duplici conclusione faciemus satis. Prima sit. Actiuae potentiae
quoad intentionem effectus non vendicat terminum paruitatis,uendicant tamen magnitudinis internum.
Hςe conclusio potissimum intelligenda est de alteratricibus potentiis. Eius vero prior pars hune in modum suadetur. Nequit effectus tam remissus ab aliqua potentia proficisci, quin remisi sor ab eadem proficisci queat: ergo huiusmodi potentiae nullum habent terminum patuitatis quo ad intentionem. Antecedens inde patet, quia quanto hae potentiae agunt in remotius, tanto segnius & remistius operantur. Posterior ita ostenditur.
144쪽
ARTICVLvs III. Obiecta aduersus conclusones proximi articuli, eorumque dilutio.
RiT tamen, qui contra primam superioris articuli i. st diu. conclusionem ita obiiciat. Cum elementa naturalia loca petunt,manat ab eoru virtute motiua continuo& naturali fluxu impulsus quidam quo in ea tendunt: hic autem nullo magnitudinis siue intensionis termino definitur: igitur potentiae naturales non terminantur versus maximum quoad intensionem effectus. Maior ostendetur a nobis i. huiusce operis lib. Minor probatur, quia , ut testatur experientia , quo elementum versus locum naturalem longius iter conficit, eo celetilis sertur, non nisi quia istiusmod vim pulsus maiora sumit incrementa, sumetque abique ullo fine, si diuina virtute orbis lunae in maiorem, ac maiorem distantiam eleuetur, ct inde gleba terrae deiiciatur, quandoquidem semper velocius descendet, ut docet Aristoteles 8. cap. huius lib.text. 88. hisce ver
bis : 2μod si es t in sinitus si penus locus , in ita nimicuo ct celeris messet, ct si celeritas in stri ei sit, o grauitas etiam cr leuitas infinita esset.
ITEM contra secundam cones usionem opponet aliquis. Lux a obi/ct. octo graduum cum sit causa viai uoca, & nihil obstare videatur, potest aliam lucem aequε intensam gignere, & illa aliam similitet pari intensione. Igitur lux quadiu incurrit in corpus diaphanum nullis terminis coerceri poterit, quin ulterius sub aequali intensione porrigatur: proindeque non videtur lux vllum habere terminum quoad extensionem. Quod similiter de calore,alusque id genus qualitatibus pronuntiandum erit. R v R s v s eadem concluso hunc in modum oppugnari po- 3ρ ie ' test. Formae accidentariae terminantur versus minimum quo ad extensionem : ergo datur extensio tam parua, in qua possint esse, ita ut in minori non pollunt. Antecedens probatur, quia eadem videtur esse ratio in formis accidentariis, quae in lubstantialibus: at quod hae certo , & intrinseco paruitatis termino , quo ad suit roductionem, definiantur, verisimilius est, ut in i .lib. Physici leententia D.Thomae r .part. quaest.7.arti c. s. Durandi in 1. dist. 18. quaest. i. Capreoli & Hispalensis dist. i 9.quaestio. i. Soncinatis s. Metaphysic.quaestio. 3. Richardi Quod lib. 3. quaest. 1.& aliorum complurium statuimus. PRO explicatione primi argumenti sciendum est ex Henrico solui. i. Gandauenti Quodlib. 3. quaest.2 2. Omnes qualitates squod intellige de qualitatibus ordinis naturalis , cuiusmodi est calor: non autem de qualitatibus supernaturalis ordinis, v t de gratia & charitate, quae nostris animis diuinitus infunduntur, de in hac vita perpetuo augeri possunυ sciendum , inquam , omnes qualitates tuapte natura circumscriptas este,& terminatas versus maximum Olij b his quo ad intensionem graduum : ita, ut postquam ad summam e ter-
145쪽
IN I. LI B. ARI ST. DE COELO. . . H0ς ν δ ς nς probatur,quia ut persectio essentialis sub-
u etorum finita est, ita & intensionem gradualem accidentium; quibus subiecta perficiuntur, limitatam esse conuenit, ut persectiones suo persectibili per se, ac suopte ingenio respondeant. Deinde si potentia nutriendi ex communi Philosophorum Opi-
i. αλ.. pcite ionem proue it, non iam illam ad maiorem quantitatem perducere valeat, esto ei alimentum affatim suppeditetur: cur aliae eiusmodi qualitates non habebunt certam intensionem, quam ubi primum adeptae silerint, non iam amplius augescantri raeterea in confesso est apud omnes , idque Philosophi in suis disputationibus passim usurpant, calorem aliasque primas qualitates octo , aut nouem gradibus ad summum definitas esse. At quod de primis dicitur non est cur etiam de caeteris qualitatibus non dicatur:videlicet quamlibet ex iis, quae intensionem admittunt, vendicare certos gradus suae intensionis,ultra quos intendi
qu lixatum lege , certa intensione versus maximum , nec augebitur in infinitu syncategorematice : si lapis,verbi gcatia,e spatio lyncategorematice in infinitum longiori feratur ad centrum: sed ubi summum intensionis suae gradum descendendo obtinuerit, nullum iam incrementum accipiet,sed deinceps aequali impulsu, parique velocitate descendet. Nεc Aristoteles loco citato lib. i. huius operis oppostum docuit, si recte perpendatur. Nam cum probandum sumpsisset Omnes motus versari inter definitos terminos, intulit nisi itast, concedendum fore polle impulsum in infinitum augeri: cum vi-c eamus quo, verbi gratia,lapis magis ad suum locum naturalem appropinquat, eo illi magis increscere impulsum,maiorique impetu concitari. Itaque tantum abest,ut velit Aristoteles impulsum nullam habere incrementi sui me tam , ut ad id tanquam ad ma-o ucti . ni festum absurdum deducat aduersarium. Quod si quis obiiciat Aristotelem videri concedere impulsum lapidis descendentis au- geri pro mensura spatii, cum ex decursu spatii infiniti impulsum
inlinitum arguat : respondemus rationem Aristotelis ita proce- Dilutio. dere. Lapis, quo propius accedit ad locum naturalem, eo maioriam pallia fertur, ut experientia constat. igitur si non vendicat certum terminum, a quo tendat, habebit infinitum incrementum lui impulsus. Probatur consequetia, quia si talis impulsus propὸ locum naturalem adhuc augetur, prosecto in toto spatio , quod lapis periransiit, auctus fuit, proindeque in infinitum crevit. Ita vero propolita ratio ad incommodum adducit eos, qui cum videant,
146쪽
videant, sateantiitque impulsum lapidis adhuc crescere, dum ad terram appropinquat: aiunt lapidem non habere definitum tec-minum , quo tendat. Coguntur enim fateri crescere inipulsum in toto spatio,& si in infinitu porrecto,cum adhuc crescat prope terram : si enim non cresceret in toto spatio iam antea crescere desiisset. Nos autem asserimus, si lapidi diuina virtute spatium, quod decurrat, extendatur, posse a tam remoto loco moueri, ut postquam certum illius spatij punctu attigerit, nihil iam deinde eius impulsus crescat; sed eodem tenore reliquum iter conficiat. Quo in euentu non iam illi intendetur impulsius prope terram,& si , ut nunc res habent, intendatur: quia modδ nunquam sertur e tam dissito loco, ut antequam appropinquet ad terram, summum intensionis gradum , quem altequi potest obtineat. Ita patet solutio propositae obiectionis. A o secundum clim qualitates non sint principes causae este-ctuum, sed earum instrumenta, quo , principali causa longius abeunt,eo degenerare magis, nec iam producere aeque intensum effectum, sed uniformi dii rinitate minus , ac minus intensum. Et ver b ad rationem causae viai uocae sat est producere effectum sibi similem in specie , qui perpetuo aequalem obtinet essentiae persectionem cum sita causa, ut cumque se habeat quoad accidentariam perfectionem. Hoc tamen, quod de uniformiter disi rini extensione qualitatum dicimus, intelligendum est de luce quidem semper: de calore vero & frigore, alii ique eiusmodi qualitatibus proprie alterantibus , & ad generationem disponentibus , in principio motus. Nam hae postea motu progrediente uniformiter extenduntur , quantum pollunt , ut experientia patet, alioqui nunquam lignum actione ignis ita perfecte incalenceret, ut ex eo ignis generaretur. Ideo verb hoc in se se propagando , discrimen inter lucem de praedictas qualitates a natura constitutum est: quia lux non est qualitas per se ordinata ad introducendas formas substantiales in materiam, sicuti sunt qualitates illae, quae proinde eo modo, quo diximus, in re patiente extendi debuerunt, ut pollent tandem materiam perfecte disponere ad introducendas formas. A D tertium. Negandum est antecedens, & ad eius probationem dicendum disparem esse rationem in accidentariis formis, ct in substantialibus , quod hae cum perfectiores sint, plus requirunt, ut existant & operentur, qtiam illae, ut in libro de Ortu& interitu fusius explicabitur.
ro debeat tu crementum impii us. solui. a. De eruatitate inter cau
147쪽
136 IN I. LIB. ARISTO T. DE COELO.
V 4 E S T I O II. Quonam modo potcntiae activae quoad
resistentiam terminentur. ARTICVLVS I.
V o D attinet ad potentias activas sacta comparatione ad resistentiam sit prima conclusio. Potentia activae non habent ex parte resistentiae terminum magnitudinis internu, sed externum. Id c probatur quia actio non est nisi a vincente, atque aded a proportione maioris inaequalitatis ex parte agentis : quare nequibit potentia activa agere in eam resistentiam, inter quam & ipsam intercedit proportio aequalitatis , poterit vero in quamcunque minorem , atque ad ed aequalis illa resistentia definiet potentiam activam termino extrinseco, quem vocant minimum quod non . Secundo idem confirmatur, quia si daretur maxima resistentia, in quam potentia activa posset agere, eiusmodi resistentia excederetur a potentia activa aliquo excessu diuisibili, siquide indiui bile non reddit maius : igitur si resistentia excresceret ad dimidium talis exces Ius,adhuc nihilominus esset actio, maneret enim proportio maioris inaequalitatis ex parte potentiae activae. Quo liquet resistentiam prius datam non suisse maximam , quam potentia posset vincere, cum adhuc maiorem vincat.
H i s non obstat, quod Aristoteles proximo superiori capite asseruit potentias agentes definie das esse maximo, quod possunt. Etenim vero bifariam solet assignari resistentiς terminus comparatione alicuius potentiae : uno modo pcr partes gradu sue resistentiae aequales alicui certo, quo pacto communi usu loqvcndinumero librarum, aut cuiusuis alterius certi ponderis, vel mensurae, resistentiam definire consuevimus. Altero,ad normam Mathematicam : ita, ut omnes partes proportionales quantumlibet
exiguae sensumque effugientes ad calculum vocentur. Igitur Aristoteles secundum priorem rationcm de potentiarum terminis egit, quo pacto non inficiamur dari maximum numerum graduum, siue partium definitae restilentiae , in quas possit virtus aliqua,ita ut in plures quantitatis squalis non possit.Nos vero in proposita conclusione secundu posteriore sensum locuti suimus. v o D aute Aristoteles sic intelligi debeat, ex eo perspicuum est, quia si more Mathematico loqueretur, duae conclusiones codem capite ab eo traditae inter se pugnarent, videlicci dari maximam resistentiam,in quam virtus aliqua possit,& dari minimam, in quam non pol sit. Namque aut maximum , in quod Potentia
potest : & minimum, in quod non potest, sunt inter se aequalia,
148쪽
aut unum ablatio superatur. Si detur primum, sequitur potentiam aut utrumq; posse aut neutru, & ex cosequenti vel utrun- .
que esse maximum quod sic, vel utruque minimum quod non. Si detur secundum , tum si id, quod non vincitur, est minimum quod non, tollatur dimidiu excessus, qui haud dubie erit quidpiam diuisibile, siquidem insectile non essicit maius.Vel ergo facultas potest vincere id quod remanet,vel non. Si potest,no erat
ergo maximum id,quod antea pro maximo sumebatur cum potentia maius aliquid valeat. Si non potest, non erat istitur minimum quod non id,quod tale esse dicebatur, cum intra illud detur aliquid minus, in quod praedicta iacultas agere non valet. . SecvNDA conclusio .Potentiς actiuς non habent certu te Concta. minum resistentiae versus minimum ut agere possint. Haec per se
liquet, nam qud minor est resistentia eo potentiς liberius, ac promptius operantur,& vim suam imprimunt,nisi quid aliunde, es . . Obstet i quod iccirco addimus,quia fulmo traiectu ensem liquat,
nec tamen vaginam magnopere lςdit: cum tamen ei minus vagina quam ensis obluctetur. Vnde videri possit requiri ad actionem expediendam aliquid resistentiae. SED nimirum huiusce euentus causa est,quia ubi fulmini mi fui nnor sese offert resistentia. Quod tune euenit,cum non incidit in ta v I corpora dura & solida, sed rara,& tenuia,quae facilem exitu Prae tabis io .mbent) illic breuiorem moram trahit, atq; adeo minus Vim tuam comminuit.
exerit, non ob desectu resistentiae in se sumptς,sed ob desectum temporis ad talem effectum edendum necessarij,ut explicat Aristoteles lib. 3.Meteororum cap. t. Theophrastus lib. s. de causis Plantarum cap. 17. & D. Damascenus in suis Phy sicis cap. i 7.
Refutatio obiecZionum circa ea, quae proxime conclusa sevi.
ERvM contra superius dicta hunc in modum licebit
argumentari. Cum frigus,& calor obtinent summam intentionem, quam possunt, activitas caloris,& resistentia frigoris sunt inter se pares,& calor potest tunc agere in frigus & ex consequenti vincere eius resistentiam. Igiatur potentia activa ex parte resistetitiae non finit ut termino ex-' trinseco versus magnitudinem. Maior probatur , quia tot sunt gradus caloris, quot frigoris, & tanta est frigoris vis ad resistendum, quanta eius intentio. Minor verb inde conspicua est, quia nisi calor summus posset summum frigus vincere,nequirent et menta in suo naturali statu constituta inter se congredi, & vicis sim transmutari ad gignenda corpora mixta et cum tamen , n tura ipsa ad istiusmodi generationem destinata sint. s a c v N O b, si potenti et activae non terminarentur versus mi- obiact. a Con. Com.lib. de Coelo. S nimum
149쪽
138 IN I. LIB. ARISTO T. DE COELO.
nimum ex parte resistentiae, non possent e dem potenti definiri . intrinsece versus maximum quoad intelionem effectus, hoc autem pugnat cum iis , quς superius statuimus. Non est igitur inficiandum potentias activas terminari versus minimum ex parte resistentiq. Probatur Maior; Nam tanto magis in re patiente enfectus inrenditur, quanto eiusde patientis resistentia magis eua- nescit; ergo si non designatur minima resistentia, in qna potentia agat, sed qualibet data adhuc potest in minorem , utique nec quoad intentionem dabitur maximus effectus potetiae, sed quouis edito, adhuc intensior ab ea produci poterit. solui. r. Α D primum horum negandum est parem esse activitatem caloris summi, & resistentiam summi frigoris . Nec enim activitas& resistentia primarum qualitatum tot gradus sortiuntur, quot sunt gradus componentes intentionem, ut in libris de ortu &interitu planius dicemus.
S. t. a. A D secudum neganda est maior propositio prioris syllogismi,& ad eius confirmationem dicendum, ea tantόm concludi scuti resistentia durante motu cotinenter minuitur, sic effectum continenter augeri: non tamen probari in infinitum abire incrementa cffectus. Sicut enim in diminutione resistentiae deueniturusque ad non gradum, ta in intentione effectus ad graduum absolutionem. Quare ubi primum resistentia evanuerit, cessabidmotus, & effectus totam suam perfectionem obtinebit, atquc
aded non habebit, quo iam ultra progrediatur.
LV AE S, T I O III. Quibus limitibus circumscribantur potentiae activae quo ad distantiam spatij. ARTICVLVS I.
Eest Uio ad propositam pMItionem.
AE e controuersia duplici affertione dirimenda est. Prima sit. Potentiae activet quo ad spatij distantiam
nullo termino clauduntur versus minimum. Proba- tur, quia ad actionem physicam requiritur mutuus Mutuus ase contactus inter agens, & patiens, ut docuit Aristoteles .Physi- - θρους corum cap.r. tex. io. at inter illa, qu se contingunt, nulla est diatum eorum extrema sint simul. Quare potentiet acti Wς ad agendum non habebunt paruitatis terminum, quin potius' quanto res, quς patitur, minus disiita fuerit ab agente, tanto, c teris paribus, agens illi vim suam acrius, ac vehementius
150쪽
V et verb pateat quid de terminis earundem potentiaru versus maximum, statuendum si , obseruare oportet spatij distan tiam dupliciter spectari posse. Vno modo, ita ut sumatur certa aliqua
extensio, v.g.vnius, aut trium stadiorum , excludendo vltimum
indivisibile, quo ea extensio clauditur. Secundo modo ita ut accipiatur eadem extensio pariter cum indivisibili, quo termin tur. Hoc posito sit secunda assertio. Potentiae activae quoad di- Dcintilis . stantiam spatij priori modo sumptam definititur termino interno versus maximum; quo ad eandem verd distantiam posteriori modo, definiuntur termino externo. Hoc est potentia it suum effectum per spatium porrigit, ut detur certa magnitudo , siue mensura spatij, ad quam pertingat lux v. g. nec possit ad maiore. si tamen lumatur superficies claudes magnitudinem, in illa non
erit lux, & tamen erit in quavis parte spatij versus luminosum. Probatur autem haec assertio quoad priorem partem,quia lumi- em iis nosum fundit lumen per totam sphaeram suae activitatis quina longissime potest. Quire eiusmodi spatium, quod sit v. g. unius stadij erit maximum quod sic: quandoquidem si in maius sp
tium potuisset lumen effundere, effudisset. Posterior autem pars Protatio imita ostenditur. Si lumen productum non terminatur extrinse- mcus, sed intrinsecus aliqua superficie ; aut lumen in ea superficie receptum, est intentionis indivisibilis, aut diuisibilis. Non primum,quia repugnat intentionem esse indivisibilem,scuti & extentioneth : n diuisibilis,ergo ulterius diffundetur lumen reminsori gradu, cum omne accidens, quod extenditur uniformiter difformiter, in nulla parte subiecti habeat tam remissum gradu, quin remissiorem ulterius habere queat, porrigendo sese usque ad non gradum. Quare satendum necessarib erit dari aliqua superficiem terminantem spatium, in qua nihil luminis sit,de ante illam versus luminosum in quavis parte sit.
ARTICVLVS ILAuae contra proximὶ dicta objci possunt,
: eorumi explicatio. Oxhητ tamen aduersus conclusiones proximi a Obis e
ticuli haec opponi. Aduersus primam. Sensus videndi M ut non aspicit corpus impositum ipsi sensitorio, siue organo, ut experientia testatur,docetq; Aristoteles a.de
Anima cap. II. tex. Ir7. ergo non omnes potentiae activae carent
paruitatis termino, quoad distantiam spatij. ITEM contra secundam.in toto spatio,quod clauditur super- Obuct. fiete, quam diximus esse terminum extrinsecum magnitudinis, tr a coci. est lux alicuius intentionis, ergo adhuc ea lux protendetur usqad superficiem ipsam intrinsece.Probatur consecutio, primum;