장음표시 사용
151쪽
quia eiusmodi superficies non est in maiori distantia, siquide iu- diuisibile no essicit maius. Secudb quia nulla videtur esse maior ratio,cur lux,quae est in qualibet superficie, qua lux, quae est immediate ante praedicta superficie externam ulterius ei fundatur. Ob q.a L RVRsus contra eandem conclusionem. Non potest dari vi-ue H δ. -- tima superficies,in qua non sit species visitis,& in tota extentio- - α ne ante illam sit. Ergo vis effectrix eiusmodi specierit non clauditur extrinseco termino versus maximum. Antecedens probatur testimonio Atistotelis primo de sensit,& sensibili cap. vltimo aientis dari primam distantiam, ex qua res conspiciatur, quod veritati consonum esse non potest nisi species visitis sit vltimo in aliqua su perficie .
Dilutis ob- HAEc ita diluenda sunt. Ad id,quod contra primam assertio-ie'. comm . nem obiectum est, dicendum potentiam videndi non agere in
obiectum, quod percipit, sed ipsum potius obiectum in eam
agere suam-illi imaginem imprimendo: ut vero hanc imprimat dummodo luce collustratum sit in non requirere terminum paruitatis ex parte distantiae,sed quo propinquius est, eo vehementius agere. At enim quia ad eliciendam visionem neccssaria est certa quaedam proportio quoad subtilitatem ,& crassitiem inter
speciem,& potentia,quae proportio deest plerunq; speciei, cum res visitis est nimium propinqua aspectui; inde est quod tunc
actio videndi non datur, ac multd minus cum res vitilis est immediate septa sensiterium. Dilutis r. AD primum contra secundam assertionem dicito omnem Iu- bi ea μ' cem habere aliquam in tetionem,elim; divisibilem , sed ante vl-μ I limam superficiem sicuti non datur aliqua pars extentionis tam Parua, qua non detur minor, ita non dari aliquam luce tam intensam,qua non detur alia minus intensa in infinitum versus superficiem donec desinat in non lucem. Quia tamen progrediendo a tali superficie versus luminosum non sequitur immediatὸ
aliqua pars certet intentionis, ideo licet quaecunque pars certa,& designata producat lucem ulterius, non tamen pars , quae an--μφε si is tecedit immediate superficiem.Nec obstat quod superficies,non visim . μή reddat spatium maius quo ad distantiam ; sat enim est non esse,. . - , ' talem superficiem quocunque modo intra sphaeram agentis, hoet est, non contineri intra illam physice, siue ad effectum recipiendi actionem a tali agente, quamuis mathematice contineatur; siquidem eius adiectione spatium nequaquam maius redditur. Nec vero idem iudicandum cst de luce, cum inhaeret in superficie, & de luce, quae est immediate ante superficiem externa. Nam cum illa certa sit , haec autem incerta, & in determinata; adhuc
illa ita partes certae intentionis diuidetur, atque adeo ulterius sese distundet sub minore intentione: haec vero non item ; siquidem in parte incerta non licet eiusnodi partes accipere, alioqui iam illa incerta non foret. AD
152쪽
A n secundum negandum est, quod assiam it, de ad eius probationem dicendum, Aristotelem eo loco docuisse dati primam distantiam, unde res videtur, hoc est primam , qua non sit alia maior: non simpliciter, sed vulgari more, nimirum procedendo secundum partes notabiles: quo etiam modo diximus supri explicandum id,quod i i .cap.huius libri asseritur,videlicet potentias activas desiniendas este maximo,quod possunt.
et V AE S T I O IV. Qui nam terminus potentiis passivis quo ad accidentium intensio m assignari debeat.
De termino potentiae piis tuae secunda e consideras in
explicatione quaestionis praenotandum est po- N ientiam palliuam, seu receptiuam materiς,&cuiussi-bet alterius subiecti ilibus modis spectati, quod ad rem praesentem attinet. Prim d secundum se, nullo tespectu substantialis sormet, aut ullius activae potentur. Secundo, sine ordine ad formam: sed tamen comparando illam ad potentiam activam natu alein,vel supernaturalem; qua postrema consideratione talis potentia receptiua, obedientialis dici consueuit.Tercid cum ordine ad certam serinam,& ad agens
His positis sit prima assertio. Potentia naturalis passiua, seu capacitas materiae,&cuiuslibet alterius subiecti secundu se considerata vendicat terminum magnitudinis internum quo ad intensionem cinctus,quem recipit, verbi gratia, potest materia secundum se recipere,& sustentare calorem certae intentionis: ita, ut maiorem no possit. Haec astertio est Theologorum communis, partim in primo Sentent. ubi eam amplectitur D. Bonaventura dist. t . i. pati.dish.quaest. .Matronius dist. q.quaest. IO. art. .adq. Egidius dist. Ir.q. i. Maior q. is. Partim in tertio,vbi Richardus dist. 1 3.q. I .art.2.Durandus '. 2. art. I. Argentinas q.Vnica,arti c. 3. Bassolius q. vnic.art. 7. Marsilius q. IO.arzrc. r. pari. a. ad 1. conclus. Idemque docet Henricus Gandaueius quodlibeto s. q. 22.D.Tho. de veritate, q. 2'. art. 3.ad 3.& 3. par l, q. 7. ait. o. aliisque in locis, quod etiam omnes serξ eius sectatorcs tuentur. PROAAetv K autem liqc assertio breuiter ex eo, quia recipere accidens, sustentare accidens, de exercere erga illud caussalitatem
subiectivae, seu materialis causae, est conferre illi suo modo esse; at res creata scuti limitatam essentiam, & persectionem obtinet, ita limitatam habet vim ad causandum, S ad conserendum esse.
153쪽
i 1 IN I. LIB. ARISTOT DE COELO.
Quare non poterit materia, aut quodvis aliud subiectum naturali sua potentia sustentare maiorem in infinitum intensionem accidentis. sed quemadmodum eorum essentia,atque adeo & pe sectio , est intrinsece terminata, ita & praedicta vis eodem limite circumscribetur. De finitate autem essentiae cuiusque rei creatae set ipsimus lib. 3.Physc.c.8.q.I.& 2. i. Enir tamen qui ita obiiciat. Recipere accidentia non est perfectio : igitur licet subiectum sit essentiae infinitae poterit habere infinitam capacitatem : ita, ut naturaliter recipiat quantam- eumque formae intensionem.Probatur assumptum,quia recipere accidentia est eis subiici,quod potius importat imperfectionem,quim persectionem. Obi. Eris a. S E c v N D d contra eandem assertionem opponunt quidam locum illum ex cap. 8. huius libri,text. 88. ubi Aristoteles videtur concedere impulsum celeritatemque corporum grauium & l
uium posse crescere in infinitum. Ex quo sequitur pari modo dari in subiecto potentiam naturalem infinitam ad eiusmodi impulsum recipiendum. Verlim dilutio huiusce obiectionis ex iis, quae superus , nobis explicata sunt, iam liquet. p gr. ιu- C sem esse A D id autem quod primo obiectum fuit negandum est ante est g cedens & ad eius probationem dicendum, subiectum ita subdim .. . accidentibus,Vt dum eis subditur eisdem nihilominus det esse in genere causae subiectivae, quatenus ea buet, sustentatque. Dareverb esse, cum sit participatio quaedam primae causae, quae omnibus esse c5sert,haud dubie profectio est,esto dare esse tali modo, hoe est, recipiendo & subiiciendo se se, haud si persectio smpliciter, sed persectio in suo genere,hoc est,secundum modum causet materialis de subiectivae. Quo etiam modo lib. I.Physicor .cap. 9. q. s. art. 3. diximus ex doctrina Diui Dionysj,materiam esse bonum quid & persectum, prout ei ad rationem potentiae passiuae nihil deest. Quia verδ non solam persectio simpliciter, sed istiusmodi etiam naturalis persectio,i imitata esse debet, sicuti & essentia; fit ut ex subiecti finitudine recte arguatur finitudo potentiae
receptiuae naturalis, uti diximus. NON inficiamur tamen c5trariam sententiam existimantium praedictam capacitatem potenti naue naturalem subiecti, carere omni termino magnitudinis quoad intensionem effectus, probabilem esse, quam tuetur Gabriel in 3.dist. 33. quaest.vnic. art.1. d. Almainus quaest.item unica. senio
De terminis potentiae passuae secundum aliam
considerasionem. SE e v N D A asIertio in proposita quaestione sit. Capacitas cuiuslibet subiecti spectata quoad potentiam obedientialem
154쪽
non definitur certo termino,sed recipere valet non tantam,quin maiorem intensionem accidentium.
Vr huius assertionis confirmatio expressior sit,aduertendumetit ouaedam esse accidentia, ad quae recipienda nullo modo est DisV- . in subiecto potentia naturalis; sed obedientialis tantum, cuius- aera Etitim. modi est capacitas animet ad gratiam,de ad lumen gloriae. Alia,ad quae usque ad certum gradum recipienda est in subiecto potentia inaturalis ; ad recipienda verb eadem ultra illum gradum non est in subiecto,nisi potentia obedientalis mimirum quia sorma intra certum illum fradum commensurata est naturae subiecti recipientis : vltra illum autem excedit natiuam eius capacitatem.
Huius genetis est calor,ad quem recipicdum usque ad octo,V. G. decemve gradus cst in materia horum inferiorum naturalis p tentia; ad recipiendos verb plures in infinitum syncategore matice, quos Deus potest producere, est in eadem materia potentia obedientialis dumtaxat. Hoc posito quod subiectum secundum nullam harum potentiarum obedientialiura ullo ter inino versus magnitudinem finiatur,ex eo ostenditur: quia quemadmodum Deus potest non est sὸ Dotam intensem accidens, quin intensius producere, ut a nobis s. Physicae Auscultationis lib.probatum fuit: ita potentia, qua ma- intensium, teria,& subiectum Deo producenti instindentique obediunt, qu/n Dite nullis ad id recipiendum limitibus circumscribitur. O a it c i A T tamen aliquis contra superiorem a sertionem. obi.ctis. Subiectum recipit accidentia per suam mei substantiam. Ig tur si subiectum nequit recipere naturaliter aliquod accidens, nisi sub tanta intensione, utique non poterit idem sub maiori recipere, nisi mutata substantia, A natura: quae clim mutari non possit, nequaquam videbitur admittendum id, quod de obedientiali potentia pauid ante asseruimus.Occurrendum tamen subiectum recipere quidem accidentia per suam substantiam : sed tamen ,ut stat sub quodam modo, per quem exercet causalitatem erga sormam, ut in Physicis exposunnus. Qui modus integra rei essentia Modus tau perseuerat, quia solam accidentariam mutationem inuehit. I - tur cam Deus esticit, ut subiectum ultra suam naturalem poten- 'tiam aliquod accidens recipiat, ampliat capacitatem subiecti secundum illum modum, quem diximus, non mutata rei essentia, quemadmodum nec mutatur aquae natura cum ex parte fit totum, vel ex toto pars : licet in priori euentu acquirat modum
quendam substantialem, in quo supposti ratio consistit: in posteriori eundem modum amittat, quia delinit esse suppositum,
S i T tertia assertio. Si materia consideretur per se absque re L AO. iis npectu fornat,& tamen in ordine ad agens naturale, habet eius pOtentia ex parte effectus; quo ad intensionem, terminum magnitudinis intrinsecum aruitatis aute termino caret. Haec suadetur quo
155쪽
modo externum. Huius assertionis, prior pars ex eo cocluditur, Probatu quia aqua tepida v.g. potest ab aqua summe Digida recipere sum q*ζ- Im muna stigias, cum sub eo optime conseruetur: at summum stigii, IH secundum communem naturae cursum , interno limite, utpote certo graduum numero, terminatur. Posterior pars inde liquet, quia cum forma non potest conseruari in materia cum qualitate
certi alicuius gradus, & insta illum gradum potest,nequit materia , retenta tali forma, eiusmodi qualitatem in praedicto gradu sustinere, & tamen insta illum potest. P Roxa MVM erat, ut de terminis potentiae passiuae, quo ad extentionem effectus, quo ad resistentiam, de quoad distantiam spatij ageremus. Verum quid de his pronuntiandum sit, ex iis, quae de potentiis activis tradita sunt, planum est.
C A P. XII. Is autem determi iis, dicenda sunt ea, quae deinceps sequutur. Si igitur aliquasi , qua esse 9 non e se possunt, quoddam tempus maximum cst essendi idi non essendi definis A esse ne
cesse est. Atque dico rem e se posse. est non esse posse
in unoquoque praedicamento, ut hominem assum,
aut reicubitum, aut aliquid aliud tale. Nam si non erit definitum quiddam Id semper proposito maius, ct quo non est minus,idem erit prost iopsibile esse tempore infinito est non esse alio tem- Text. ii'. pore infinitor, at hoc esse nequit. V Principiti ai te hinc sumatur. Imposibile enim res alpum non
idem significant. Est autem impos bile ct fi-
bile est fisum ac very,ex suppositione.Veluti tria-gulum imposibile est sos tres angulos duum re- .lis aequales tabere se haec 't,2 diameter conten-Drabilis est, sent autemsimpliciter, cst postibilia ct imposibilia, ct vera falsa. Non est igitur idem,sasum aliquid esse simpliciter est simpliciatre impo ibile. Te namque dicere stare, falsum si quidem, sed non imposibile militer 2 eum,
qui citharam quidempulsataeton aute catat, cantare dicere falsum est sed non imposibile est ut autem stare, atque sidere, est diametrii comensurabile esse, no lum est' um sed etia i sibile. o β , J V
e igitur ide est supponere falsium, ac imp '
cet quae eiusmodi sunt possunt haec vero in omnibus d e . c, nstupraedicamelis reperiri esse . habere
inquiti necessariis ven- definitu temdicare definitum tem- tus ait ex
pus ad existendit.Alio- flendum. qui si quolibet tempore sumpto posset in maiori est e,vel no esse absque ullo termino. pollet eadε res tepore infinito esse,& no esse tepore infinito , quod repu*nat, ut in progrestu patebit. R Principi se aut ε. Tra- De false. 9diturus discrimε inter immobiti falsum & impossibile, cuius rei declaratio ad institur si conducit, assis erit primo impollibile. & falsum no signis care ide: pro quo supponit ta pollibile, qua
impossibile Iaan veIu, quam falsum bifariam gi et .vno modo ex hypotliesi, alio simpliciter:ex epli gratia,tria-gulu habere tres anguos aequales duobus requod est absolut E
ex hypothesi,ssibile impossibile aute ex impossiti accidit. Sede- Ω impossibile si pona-di itaque quippia standi simulpotentiam habet, mus triangulum esse quia quando habet iliam, est alteram habet: at qu iuxatum.
Sε este absolute fessunt d absolute impostibile : si enim affirmem stare eum, qui sedet, erit id quidem Con.Com.lib. de Coelo. T simplici
156쪽
simplicitet falsum. notamen impossibile: at diametrum cile lateri commensurabile ab- solute falsum & impostibile est. Similiter
oe.Nam esto habea- ad oppositos mus simul potentiam cseu. ad oppositios ac usio habemus tamen potentiam ad eos simul obtinendos.
rium potentiam habeat tempore infinito .non est De in alio atque alto tempore.ses simul. Pro. bat nullum sempiternum esse corruptibile. Nam cum omne cor- NM umper. ruptibile habeat po-
petuum cre- tentiam,vi corrumpa-
ruptibiis. tur, proindeq; ut non existat, ponatur eam potentiam deduci adactum . sicq; tale corruptibile non existet: at eum idem sempiternum sit, etiam existet:
157쪽
4 Si vero quippiam plurium potentiam habeat simul ergo erit 3e non tempore infinito, non est hoc in alio atque alis
tempore, d simul. 2 re si quippiam, quod est
tempore infinito, est corruptibile, illud ut non sit, potentiam habet. Si igitur est tempore in nito, sit id, quod potest mul ergo erit, atque non erit altis ;DUum igitur accidit, quia salu
siim suppositum est: sta si impossibile non esset,
non id utique , quod accidit etiam imposbile esset. φ Omne ergo , quod semper est, incorru
ptibile simpliciter est : similiter or ingenitum est: nam si generabile est , erit possibile aliquo
in tempore non esse. Corruptibile enim , id est, quod Prius quidem erat, nunc vero non est, aut
quod nunc quidem est , potest autem aliquando poLteri u non esse. Generabile vero id, quod prius non esse potest : at non est tempus, aut infinitum,
aut finitum, quo id, quod semper est, non esse potest. Etenim sinito tempore esse potest; quippe cum esse or tempore infinito possit. Non ergo contingit idem ac unum or simper esse, 6 per non esse posse: at neque non semper esse, quod fatet esse negationem. Impossibile eit ergo orsim- per quippiam e se, or corruptibile esse: pari modo nec euerabile. Nam si duo sint termini, posteriorq. sine priore inesse possit,si ille competere
non potetis, or po terior Giam competere nequit.
Mare si id, qVod est 'per, non esse aliquando non potest, imposiabiis estor generabile esse. CIm autem negatio quidem eius, quod simperesse potest si id, quod non simper esse potest , contrarium autem id, quod non simper esse potest , or negatio est id , quod non 'per non esse potest, negationes amborum eidem competere necesse est, ct esse meatum eius , quod simper non est, id quod esse or non esse potest. Hriusque namque negatio quandoque comperer, si non 'per hi. Ωuare si id, quod non semper non eit, erit quandoque, atque non erit : O id, quod non semper e se potes E,Fd quandoque est, vi cst non sit, erit Iaia atque non erit. Idem ergo possibile erit esse atque non esse: or Me eis
medium virorumque. Ratio autem uniuersilis haec est. Nam A. 6 B. nulli eidem inesse possint e s. vero aut C. Ur B. aut D. cuilibetis sint . Cui igitur neque . . neque R. inest, et C. B. cuilibet insint, necesse est. At autem id , quod inter se. or B. medium en, E. iuenimias , quod neutrum contrariorum eIE , eorumdem medium esse constat. e sebo igitur C. inquam . 9 D. huic insint , necesse HE.
am , aut A. aut C. cuilibet inei p. stuare Ur ipsi E. Cum igitur A. impos ibile sit esse , inerit ipsim C. Eadem esse or in is D. ratio. T i Nequemit. Quod si quis respondeat absurdu hoe sequi ex eo, quod postum fuit rem seinpiia
currit Aristoteles, esto Resinatio railla hypothesis falsa stonsionu.
pol sibile esse. Quare com impossibile non ex quovis falso con cludatur . sed ex im-eossibili dutaxat planEsequitur illud , quod
aduersaris afferebant. nempe aliquod corruptibile esse sempite
lata est. Omne erro quo semper est , incorruptibile
simpliciter est. Ex dictis colligit id, quod semper est, ese ingenitum : quia id , quod generabile est, potest
corrupi , quemadmodum potuit gigni, atque ira potest no esse. Quare u id quod semper est generetur: idesemper erit 3c aliqua-do non clita si
158쪽
Gr corrupti. nitum , & incorruptilo se mutua bile , esse sempiternia: conserui. quia cum ingenitum M incorruptibile se in
uicem conte luantur, ita ut omne ingenita
celle est tempucrnuin consequi utrumq; , t nimirum omne ingenitu & incorrus' i sile sempiternu sit. Potest autem hete ratio ex dictis colligi. Nullii sempiternu est genitum, aut corruptibile : omne ingenitum & incorruptibile est sempiternum : ergo nullum
i 8 IN I. LIB. ARISTO T. DE COELO.
159쪽
n nituruptibile :& nultu incorruetibile genitum, aut corruptibile. Aduerte hisce rationibus minimὰ eocludi mundum initio temporis non fuisse productum a Deo per creationem, uti nos sacra docent oracula: sed non fuisse productum generatione physica.ε Hoe ita esse, de ilioneor. Olfendit omne corruptibile esse genitum. Nam si corruptibile no est genitum erit ingenitum: sed ingenitum est incorruptibile: igitul corruptibile incorruptibile erit, q) rcpugnat. . Dica
Neque igitur id, quod emper est, neque id, quod tum ingenitum est eor per non e generabile,aut corruptibile est. P tet autem oesi generabile, aut corruptibile si non perpetuum esse: simul enim prurit per esse, crnon imper es. Hoc autem priis demon Aratum est impos διυ esse. f Si igitur ingenerabile qui piam est,atque est em, id ne sim ternum esse nere se ster pari modo si incorruptibile est i Dico autem ingenerabile, en incorruptibile, ea qua proprie dicuntur. Ingenerabile quidem id, quod nunc ZA 'prias u erat verum dicere haud esse: incor. ruptibile vero, et hod nunc est, ct posteriis verum non erit dicere hanu 'e p., An si haec mutuo si se qauntur atque ingerasile est incorruptibile, ct incorruptibule ingenerabile, i sem etiam perpetuum
virumque qu itur necesse es t si est quippiami merabile , si est quippiam incorruptibile, sit
continuo pite unere e est . Hoc ita esse, ct ex conitione soru patet. Eten si corruptibile est,
generabile esse nec se esse aut enim rigenerabile,
aut generabile est. At si ingerabile est, incorruptibile es Iupponitur, si
n rabile est, corruptibile es ne se est. Aut enim corruptibile, aut incorruptibile est: alsi cora stibilς est,ingenerabile Gesane supponebatur. Sin vero mutuo si nou equuntur incorruptibile , atque ingenerabile, non necesse est, aut j ium ingenerabile,aut incorru tibile, perpetuum esse.Sequi autem haec si mutiis necessi trio ex his emergere potest generabile enimo corruptibile mutuo se biquuntur. Manstitam est autem O hoc , evamea dictu: est mim id me diu i er id, o i semper est cr id, ad per non est quod neutrum equ:tur boo autea' estg ne bile jsῖm,ac cor Et bile Dirumque enim depulto tempore quodam ct ese, cr non esse potest.Si igitur quintam au8 generabile, aut corruptibilesit, id medium ese nec e
st: sit eniim id quidem, quod semper est A. id autem, quod ρmper non est
B. C. vero sit generabile, ct D sit correptibile. Qigitur inter A. st B. mediam ese necesse est illorum enim ad neutrum Phlinum tempus est, in quo A sium non erat, ἀπt B. Gim erat. Generabile autem aut actu, aut potentia necesse est esse ipsis vero A B. neutro modo. Tempore igitur quodam A. a uiro, C. ipsim est erit, ct rursu non erit. Similiter est dicendum. D L DN eorruptibili D. euerabile erea co Treptibileve virumque e Geuerabile ergo corruptibileze, mutuo quunt . Sitimque ingenerabile Egenerabile R incorruptibile G. corruptibile re est igitur demon pra-t mn, F. atque resi si mutuo sequi. Luando autem sic ali ita hac iacent velut F. quidem est res se mutuo ferre tur: A vero est F. nulli eidem competunt, sed alterum omni competιt, ct simili modo ipsa G. atque V. tunc stE. G. muti A se sequantur necesse est, E. namque ii iam G. non sequatur, ergo F. siim sequetur: uippe cit cuilibet F.aut F.c petas.
At metiata id sequetiir,quod sequitur ipsim Taergo Hsequitur G. 6ιm.
160쪽
Postquam ostedit generabile, & corruptibile se mutuo cosequi, similiterque in enatu. de incorruptib ic : refelli e sententiam Platonis , asserens primo Cum,qui ait nillil prohibere quo minus aliquid , quod genitum est, sit incorruptibile,& aliquid quod est ingenitum . possit corrumpi : ita. ut uni e rum nempe genito semel tantum generatio competat: alteri vero semel tantum couu niat corruptio sine vicissistidine generationis S corruptionis: esi inquam necessario euertere aliqua principia ex iis,quae superius
posita sunt: iraesertim illud, quod statuit, nihil polle esse infinito
tempore,& aliquando non esse. Eminuero omnia vel infinito ter re. vel certo ae definito agunt, & patiuntur: &iunt vel n sunt: alioqui si infinito essent, de finito non ensent , siue aliquandono essent simul cssent, Ec non essent, cum infinitum omnia complectatur. At qui mun-
per est Haee ratio Ari- stotelis solam probat ea, quae per generationem physicam incipiunt, suapte natura esse eorruptibilia r ide ne niti ab aliqua luperiore caula conseruentur.di lutu iri,itemque ea, quae corruptioni sunt obnoxia si per generationem producta sunt, coepistiein tempore. nec fuisse tempore infinito.Quamuis enim,ut 8. Physic.lib. statutiamus , non fit improbabile rerum generationes collestiuὰ sumptas ab aeterno eae potuisse: singulae tamen non nisi definito tempore esse potuerunt, cum