Elementa philosophiae rationalis, sive Compendium logicae. In usum publicum Scholarum Wirtembergicarum adornatum

151쪽

' , quo Vixir, reliquaS quoque Circumstantias, adtionCS, fata adji--, Cerem, quando sussicientem illius .: descriptionem dare Vellem.

. Ex his etiam facile intelligitur, quemadmodum Descriptio aliqua eXaminanda, & quemadmodum Conficienda sit.

Sectio Uuiuta.

Divisione

OUaelibet resolutio Totius in

suas partes dicitiis Divisio. Qiiando partes corporis, lapidis, C. g. Vel animalis resolvo,& a se invicem actu separo, Divisio est Physica. Quodsi autem in idea aliqua Universali species, quas in illa d prehendo , separatim mihi repraesento, adeoque Genus in suas spe- lcies resolvo , Divisio adpellatur Logica L. Mentalis.

152쪽

De Divisone. 139EX. gr. Idea universialis seu Generis Figurae, quae tribus lineis inclusa est , comprehendit ' nqnselum Omnes figuras tribus lineis rectis, sed & omnes figuras tribus lineis curvis inclusas.

Haec Resolutio in has duas species adpellatur Triangulorum de hac nunc maxime sermo est. Id quod ita resolvitur, adpellatur 7 partes autem in quas resolvitur Divisum, di, cuntur Membra Dividentia.

Figura igitur est. Divisum ; figurae

rectilineae & curvilineae sunt Mem-hra Dividentia. Quando Mem-,hrum aliquod dividens iterum dividitur in partes noVas, adpeti tur Subrisi . Ex. gr. Figurae irectilineae simi vel regulares Vel

se regulareS.

1 F8. iQuoniam omnis Resolutio ΤΟ-tius in partes adpellatur Divisio; Tota autem erga partes suas in multiplici deprehenduntur relatione , multiplices etiam exinde nascuntur Divisiones ; Ex. gr.

153쪽

x o De Divisione. I. Quando creaturas in rationa.

les & irrationales divido, δε- tum Universale dividitur in is

2. Quando hominem divido in animam & corpus, Tritum Ἀνsentiale dividisur in partes l

3. Quando corpus humanum in caput , truncum, membra , dbvido, Totum Integrale dividiatur in partes uuantitativas. . Quando vim animae divido infacultatem cognoscendi & petendi , Totum potestativum diuiditur in Realitates. s. Quando homines divido in liberos Dei & liberos Satanae, Subjectum dividitur per Modos. 6. Quando poenas infernales di vido in illas, quibus Diabolus, i & illas, quibus damnati homines afficiuntur, Accidens db uiditur per Subjecta. 7. Quando peccata divido in peccata infirmitatis & voluntaria, mectus dividitur per causaS .

154쪽

8. Quando verbum Dei dividitur in legem , quae homines terret, &inEvangelium, quod1blatur, Causa dividitur per effectus.'. Qirando tristitiam divido indivinam & mundanam, Res d viditur per

IS9. Minima Divisio fit in duas partes & adpellatur Dictoton , ain duas partes, &τΜ πω, eco. Exempla hactenus' allata pleraque fuerunt Picti'tqmiae: ' Divisio intres partes adpellatur Tris tomia,

a τριχα, in treS Partes. iEX. gr. Operationes intellectus sunt. Vel Notiones, . Vel judiciat, vel ratiocinia, . s 8. . DNisio, in quatuor partes adpellatur Taetractoto- mia. ΕΣ. gr. Metaphysic dividitur in dominam de Deo, Nun-dq, anima & rebus in genere *ectatis 3 est ergo Divisio Rei per

' Ε notionibus 6. Is . si peditatis sequentia 1eoremata, tam

155쪽

quam leges bonae divisionis facile

demonstrantur.

I. Membra dividentia Diu tim

exhaminio. Omne enim Totum partibus suis , simul sumtis est aequale, dc V, . cissim. Falsa igitur esset Divisio, etsi quis omnes libros 'divideret in theologicos' So philo' phidos.- Totum enim, libri sc. plures Contunet, Historitas &c.

. a. Tos membra sisto, quot na- . tura Divise stippeditat.

i . Intelligimus itaque , Ibsi1rde. non. pisi Richot'miam in dividendo adhiberi, quod Ramissis iniput

tur et quasi vero ab arbitrio n. ' non autem a erum natura penderet Divi sio. . id esset dic si . . ' ouis in Divit ite haereditaria po-' uularet, ut non nisi Dichotomia . aud Trichotomia Massae haeredita-' riae fieret, licet quatuor, qi in-' que aut plures adsint haeredes le-

3. Membroram distilentium g terum in altero contineri non debet.

156쪽

conscientiae, ante Omnia necesse esset, ut scirem, quid sit conscient a. , Divisio' enim secundum na tiaram Divisi instituendis. 46. I 6O. 2 a Conscientin autem: est j idicliam de actionibus ndstris , Utrum home vel malae. In hac definitione tres ex

vi Icertam,

157쪽

certam, probabilem atque dubiam.

Si secundam perpendo notam: Conscientia est judicium de actionibus ; & actiones considero tani tUmmodo, qUatenus .ves bonae sunt vel malae , vel Utrum committen- sint, i an vero Omittendae: nOVa inde emergit Divisio consciemnae, in Docisatem & Practicam. Item: si actiones considero ' vel ut Perpetrandas , adhU , NehJam Peri Petratas , enascitur inde divisio in conscientiam Antecedentem &Consequentem. Si tertiam: Perpendo notam, judicium, ratione actionum, dividitur in judietum , quod actiones nostrae sint bonae ; & in ju dicium; quod ' actiones nostrae sint

malae. o. Illa conscientia Uscitur Ho Na , haec autem Malac Omnes hae

divisiones Legibus divide'dj g. I 6o.

traditis conveniunt, sunt ergo te' gitimae divisiqnes . Di isionem ita si iacturusi, , I . E. Ante omnia rei dividendae M. : .l Nam acquirat De stimem. .

158쪽

De Diisi one. Igra. Omnes notas de sinitionem istam ingredientes Midatim enumeret atque consideret. 3. Attendat, utrum Genus insuas species, aut rem secundum suas rationes, vel alio quodammodo juxta I . dividere queat.

4. Divisionem factam secundum leges dividendi I . IUO. traditas

Eodem modo etiam Divisiones in aliis factis examinamVS.

Primae Partig

Caput Tertium.

Propo setionibus.

SEcunda Operatio intellectus, syudicium est conjunctio vel 1eparatio duarum ad minimum idearum. 6. 63. Judicium autem Vex- his expressum adpellatur Propositio. Κ Ex.

Dat Propositis.

159쪽

Ex- gr. Quando judico et Deus es' amor , duas habeo ideas. I in Dei; ' I. Amoris. 3. Comparo fas inter se, i. e. inquiro, utrum una idea contineat aliquid, propter quod altera de ea enunciari possit. Haecce operatio in conjunaione harum duarum idearum Consistens, quatenus & quamdiu mensi ea est occupata, dicitur Judicium. Quoniam autem ideae Vocibus indigitantur, Τ. II s. etiam iudicia vocibus exprimi possunt,& tum adpellantur Propositiones seu Εnunciationes.

g. I 63. Quando judico: Titius est diligens; id intelligendum praebeo, sui. sior quod in Titio aliquid deprehendatur propter quod diligentia ipsi tribuenda. Quando' autem judico : Cajus non est pius; id intelligendum praebeo, quod in Cajο aliquid deprehendatur , propter quod pietas illi tribui nequeat.

Priore casu amrmo; posteriore ain tem nego. A mare ergo est,

intelligendum praebere quod in una idea aliquid deprehendatur, Propter

160쪽

atque Propo tionibus. I 7 propter quod altera ei tribui queat. E contrario est, intelligendum praebere, quod in una idea aliquid deprehendatur, propter quod altera ipsi tribui nequeas .

Ex his ergo liquet I. suod omnis propositio vel a -

a. suod in omni propositione de

prehendatur ' .

amrmatur vel negaturi iS ad- .pellatur Subjectum. b. Terminus, qui de altero vel assirmatur vel negatur; is adpellatur PraedicatUm..

mationem vel negationem indicat; is adpellatur Copula. Omnis ergo propositio consae tribus partibus.

EX. gr. Deus est omnipraesens ς tres in hac propositione deprehendo Partes et I. Deum, de quo aliquid affirmaturet est ergo Subjectum. a. Omnipraesentiam, quae de Deo assirmatur; est ergo Praedicatum. Κ a Denti

Coroll.