Elementa philosophiae rationalis, sive Compendium logicae. In usum publicum Scholarum Wirtembergicarum adornatum

161쪽

De Pudieiis

Denique 3. terminum, Est, qui indicat, quod omnipraesentia de Deo enuncietur; est ergo C puta.

Quotidiano loquendi more non omnes semper propositionum partes exprimuntur. Ita ex. gr. dicimus : Ignis urit. Habes in hac propositione Subjectum & praedi catum, sed copula deest. Si dico: Orandum es; adest quidem praedicatum, sed dc Subjectum & copula latent. Propositio, in qua vel Subjectum vel copula non eXPrimuntur, adpellatur Copticas. Implicita ; Contra - propositio in qua

omnes treS partes eXprimuntur,

adpellatur Propositio Explicita.

Praedicatum nunquam latere potest. Nam cum in Omni propositione vel assirmandum sit vel negandum, g. IO.. I. id autem, quod affirmatur vel negatur, sit praedicatum, S. I 64.2. etiam in

propositione Coptica praedicatum semper adesse debet. s. 166.

162쪽

atque Propositionibus. I 49

g. I 66. In omnibus fere linguis propo- sobol. sitiones illae, quae vel mandatum, vel votum,vel interrogationem,Vel Exclamationem continent, cryptiacae sunt. EX. gr. Vigilate ω orate. S. I 67. Propositionem Crypticam: laborandum est; comersimS in e mrc vin

I. Interroget: Quid est illud, de quo aliquid affirmatur vel ne-- gatur Z i. e. quaerat Subjectum. In exemplo allato Subj ectum simi homineS. 2. Interroget: Quid est id, quod

de altero affirmativo Vel negatur Z i. e. quaerat Praedicatum. In exemplo Praedic tum est, laborare.

affirmetur, an vero negetur Zita habebit Copulam, adeoque omnes tres propositionis Partes; ergo etiam Propositionem Explicitam : Homines laborent; vel: Homines

163쪽

Multum de propositionibus, ratione Subjecti & Praedicati potest interrogari; EX. gr. I. Utrum simplex sit propositio,

an vero composita 8 cum conditione, an vero sine condi

tione posita Z

a. Utrum amrmativa sit, an Vero negativa p3. Utrum universalis sit, an vero particularis exinde multiplices & Variae en, sicuntur propositiones. Veteres has quaeritones per Voces suae 'sualis' uuanta ' exprimunt. Possimi autem multo plures addi quaestiones; hinc etiam plures prop0stionum species ad istas quaestiones dari possunt. S. 169. Propositio, quae unum tantummodo subjeetium, unumque praedicatum habet, Si plex adpellatur. EX. gr. Superbia est vitium. Propo- positio autem,in qua plura vel Subjecta vel praedicata, ponuntur, ad , d pes

164쪽

atque Propositioni&ss. 1sI'pellatur Compo ita. Ex.gr. Superbia atque Voluptas sunt vitia juven- . tuti propria. Cicero erat Vir timidus & tamen jact abundus. Ad quaestionem ergo: Qtiae est propositio 8 respondetur : Simplex aut composita; Categorica Vel Hypothetica. g. IIo. Propositio , in qua praedica- Def. itum simpliciter de Subjecto vel

affirmatur vel negatur, adpellatur B potheti-

Categorica a indico.)Ex. gr. Impii nullam habent pacem. Si in Christum credit, non damis

Propositio autem, in qua praedicatum de sibjecto sub addita

quadam conditione vel affirmatur yel negatur, 'pothetica dici- , tur, a voce υ ποΘρ τις, Conditio)EX. gr. Si pius es, Deo gratuS eS. g. III. Quoniam vero semper adesse de- -Rbet ratio, cur praedicatum de subjecto vel assirmetur Vel negetur;

165쪽

ri De Priolis

haec autem ratio semper in natura

subjecti ejusque circumstantiis esse debet: plane patet , quod omnis propositio proprie loquendo sit Hypothetica , utpote constans 'pothesi& eo, quod vel assirmatur vel negarutur , i. e. thes, utut hypothem expressis verbis adjecta non sit. EX. gr.

impii, quatenus, quia&quamdiu sunt impii, nullam habent pacem. Doniam in propositione Hypothetica praedicatum tantummodo

sub addita quadam conditione desii, jecto vel assirmatur vel negatur: sequitur , ut , omissa hypothesi, non statim praedicatum vel affirmare vel negare liceat de Subjecto. Ex. gr. Dicit Deus ad Cainiis: Si pius est Cain, Dco acceptus Si conditione omissa dicerem : Cain Deo acceptus est, falsiim id esset. 173. Si vero conditio aliquam involveret infossibilitatem , haberet id vim negandi. Ex. gr. Deus ait Jer. XIII. a3. Si aethiops cutem, Pan ther

166쪽

atque Propo Dionibus. I s 3 ther maculas suas mutabit: etiam vos malitiosi bene agere poteritis.

Conditio haec impossibilis habet vim negandi, adeoque idem est, ac si dixisset: Vos bme agere non po-isis. g. 17 Propositio, in qua Subjecto plura praedicata, vel praedicato plura Subjecta adponuntur, ita ut determinatum non sit, quodnam ex istis actu ponendum sit , adpellatur Dii junm .

EX. gr. Anima est vel mortalis veli immortalis. Aut coelum aut infernus te aliquando manebit. 'Praedicata illa aut Subjecta ducuntur Membra Diumidii a. g. 17DDebent autema. Membra Disjunctiva esse opposita , ita ut simul poni nequeant. En gr. Nulla est disjunctio, quando dicis : Sempronius aut pius est, aut diligens. Potest

esse utrumque.

a. Membrorum Disjunctivorum K s nullum

Corall.

167쪽

nullum debet o tit, i. e. enumeratio Membrorum Disjunctivorum debet esse adaeqUata. , . gr. Homo aut dives est,

aut pauper. Atqui potest esse

medius inter Utrumque. g. I76.

Propositio, in qua de uno Subjecto plura praedicata, Vel de pluribus Subjectis Unum praedicatum

enunciatur,. Opulativa dicitur. EX. gr. Adamus nonselum sapiens quoad intellectum, sed& sianctus

quoad Voluntatem erat.

g. III. Propositio, in qua modus eX- primitur, secundum qUem Praedicatum de Subjecto vel assirmatur Vel negatur, Modalis adpellatur. Εx. gr. Necesse est, ut homo piger' maneat rudis & expers Cognitionis. Contingit, ut mors aliquem praeter opinionem ex improvise abripiat. Possibile est, ut hodie moriar. Impossibile est ut Deus

mentiatur.

168쪽

atque Propositionibus. Ig. 178. Propositio, in qua Praedicatum de Stibjecto assirmatur, A mativa dicitur. Εx. gr. Deus esto amor. Propositio, in qua praedicatum de Subjecto negatur, Negati Da adpel- Iatur. LX. gr. Satanas amicus mihi non est Propositio, in qua negatio vel Subject tam assicit vel praedicatum, non autem Copulam, dicitur Ex. gr. Ossicium est bonum non

omittere. Deum non amare, In

xima est stultitia. Ita propositioneS Considerantur ratione Qualitatis. Quando itaque quaeritur: ualis est Propositio Θ respondetur vel affirmativa vel negativa.

S. I 79. Propositio, cujus Subiecto ad- D . di potest Signum Quantitatis,

Omnis, adpellatur Imiversalis. Particula-EX. gr. Omnes homines sunt mor ri

tales. Propositio, cujus Subjecto addi potest Signum Quantitatis, uuidam, adpellatur Particularis. EX. gr. Quidam philosophi sunt arrogantes. Quidam juvenes sunt

leves.

169쪽

11 6 De 'udieiis leves. Propositio, cujus Subjectum est aliquod individuum, adpellatur Singularis. Ex. gr. Abrali

muS erat pater Omnium fidelium. Signum Universialitatis sunt termini: Omnis nullas, nemo, milia. Signum Particularitatis: Quidam,

non omnis, nonnulliae tua. I terdum expresse Ponuntur, intemdum subintelliguntur. EX. gr. Cretenses sunt mendaces. Ad quaest. Quanta est propositio Θ respondetur : Giυersalis, aut particula ris ' aut Singularis. g. I 8O-

Propositio, cujus Subjecto signum aliquod Quantitatis expresse additum est, dicitur Definita. M. gr. Nullias homo est omniscius. Pro positio autem, cujus Subjecto nullum signum quantitatis expresse est additum, dicitur Indefinita.

EX. gr. Homines valde corrupti sunt. Homines se met ipsos comvertere nequeunt. Germani sunt sinceri.

Propositionem Particularem,

ex. gr. Quidam Philosophi sunt ar

170쪽

ntque Propositionibus. 1 s roganteS, transformaturus in Uni- inversalem,

Inquirat, cur praedicatum de

Subjedio possit a mari. In

exemplo allato rationem hanc deprehendo, quod nimis si1- perbe sentiunt de sua eruditone, sitae infirmitatis & ignorantiae obliti. , 'Has rationes Subiecto addat , , b habebit propostionem uni-Cersalem. Omnes philosophi, qui suae infirmitatis & ignorantiae obliti, nimis superbe de sua sentiunt eruditione,

sunt arroganteS. Absurdum itaque esset, quando quis' propositionem aliquam singularem aut particularem statim transso mare vellet in universalem, absque investigata prius ratione , i propter quam praedicatum de Subiecto vel affirmatur Vel negatur. EX. gr. Judas, Vel quidam distipuli fuerunt hypoeritae ; ergo omneS

discipuli Jesu sunt hypocritae. 6. I 82. Praeter indicatas S. I 68. quaestiones, aliae adhuc formari possunt , statione ma-