장음표시 사용
181쪽
sus est. Sempronius non est Christianus. . 'g. I98.
gativa. dicuntur ; si autem propositio uitia ma negans est, Negativa. EX. gr. Qui bono pollet ingenio de diligens est , ille fit doctus ;- Cajus bono ingenio pollet & dilia gens est; Ergo
. . Cajus fit doctus. Item: Qui parentibus inobedientem se praebet, felix esse non potest ; Absalon parentibus suis inobe dientem se praebet; Ergo, Absalon felix esse non potest. I in S. I99
nidis a. Quoniam homines secundum
omni. certaS leges , a Deo constitutas, suas dirigunt cogitationes: S.sta necesse est, ut omnes eodem modo ratiocinentur. Per consequens necessario
in animis hominum generale quoddam principium vel Axioma esse debet, propter quod omnes omnino ita potius ratiocinentur, dc non aliter, ut quasi eX composito agere videantur.
182쪽
De Ratioeinatione. IGvideantur. Tale Axioma in Ratiociniis affirmativis est sequens: Cui competit definitio , illi etiam competit definitum; &vice versa. Item: Quidquid competit generi vel cum vel absque conditione adjecta, id etiam competit speciei vel individuis, sub illo genere stantibus, vel Cum vel absque conditione adjecta.
Ita vel rustici ratiocinantur et Qui principi tributum dat, est ibditus I Vicinus Johannes tributum dat Principi; Ergo est subditus. Rursus: Qui rusticus est, agro suos ipse arare debet, quando fructus percipere cupit. Georgius est rusticus ; Ergo agros suos &C.
. Ita, inquam, ratiocinantur rusti-Ci, quibus nec Aristotelis Org non, nec Ars Cogitandi, nec Medicina Mentis innotuit; manifesto indicio, dari principia connata,' quae omnes sequantur sine praevia doctrina homines, & quae ab eruditis abstracte & lingua , quam Vocant, philo2phica proponun-'
183쪽
Pari modo & Ratiocinia Negativa generale quoddam principium habent, ex quo explicari possunt; & id adpellari solet: Uictum de nudo ; quod ita se habet : Cui non competit definitio, ilii etiam non competit definitum; D: suidquid generi vel cum Celabsque conditione non competit , illud etiam non competit vel cum Celabsque conditio e Speciei , vel indi
uiduis sub ilio genere santibus.
Rustici ita argumentantur: DO-mino meo nullum dat tributum, non est siubditus, Mercenarii nullum dant tributum; Ergo Mercenarii non sunt si1bditi. Rursiis rQui nudo jure incolatus utitur, ille de ligno sylvae communiS nihil participat; Mercenarii nudo tantum iure incolatuS utuntur; Ergo Mercenarii de ligno stivae . Communis nihil participant. g. ΣΟΙ.
Ε definitione g. I97. tradita, ubi docetur, qua ratione oriatur Ratiocinium , & e consideraties
184쪽
De Ratiocinatione. I Ine cujusvis Ratiocinii facile intelligi potest, quot Ideae ad unumquodque Ratiocinium requirantur. EX. gr. Omnia vitia turbant animi tranquillitatem; Superbia est vitium ; Ergo stiperbia turbat tranquillitatem animi. In hoc Ratiocinio tres deprehendo ideas:
1. Vitium. a. Turbare tranquillitatem animi. 3. Superbia. Hae tres ideae, quoniam articulatis vocibus enunciantur, Termiani adpellantur, g. II 6. &sequemti modo cognominantur: I. Terminus Major dicitur Praedicatum ultimae propositionis in ratiocinio. In nostro exemplo: turbare tranquillitatem animi. . Adpellatur Terminus Major , quia Majoris est extensionis & satitudinis, quam Subjectum. 2. Terminus Minor adpellatur Subjectum ultimae propositionis. In nostro Exemplo Superbia est Terminus Mi
185쪽
neeplures Me paucis res admittit Term nos quom tres.
nor; Minor autem dicitur, quia est minoris Extensionis. 3. Terminus Medius minus, qui duabus praemissis communis est, adeo que causa est, propter quam reliqui duo Termini in propositione ultima conjunguntur. Si causam quaero, quare Superbia tranquillitatem animi turbet : respondetur , quia est vitium. Vitium ergo est Terminus Medius.
Ex his sequentes duae propositiones sponte fluunt:
I. In Θllogismo nec plures nec pameiores sise debent Termini,
quam tres. Quodsi quis ita argumentari vellet rQui homo est, habet rationem; Simia est animal brutum; Ergo simia habet rationem; quatuor adhibuisset Terminos. Ita ratiOcinari velle idem esset, ac Velle audire ope oculorum, & Videre Ope aurium. Cur quoniam fie' contra leges divinitus stabilitas,
186쪽
& homini connatas. Interdum au . tem quaternio Terminorum tam
manifestus non est in Syllogisino , sed latet.
1 Quando Terminus vagus dinplici adhibetur sensii. EX. gr. 'Omnis vulpes est animal quadrupes ; Herodes est vulpes; Ergo Herodes est animal quadrupes. Terminus vulpes Vagus est, altera Vice pro bru- , io, altera pro callido homine sumitur. Adsunt ergo duae ideae eodem termino indicatae. Herodes tertiam, &anii mal quadrupeS quartam praebet ideam, ut adeo quatuor adsint ideae. a. Q uando Terminus abstractus
EX. gr. Omnis virtus est ha-- bitus; Plato virtuti deditus erat; ergo Plato erat Habi- tus. Iterum adest quaternio Terminorum. Haec talia a tem nihil faciunt ad eXercendas & emendandas intelle-
187쪽
i De Ratiocinatione.ctus ires, faciunt tantummo
do ad perdendum tempuS.IL Meditis Terminus bis particulariter accipi non debet. In particulari enim idea indeterminata est ejus eXtensio, adeoque facile mutari potest incomparatione secunda; igitur secure non concludit. .
Ergo bis particulariter accipi non debet. m. Medius Terminus Non ingrediatur Conclusionem.
Nam Medius Terminus denotat illam ideam , quae praemissiS Communis est. Et tertia propositio oritur conjungendo duas reliquas ideas diversals praemissarum. s. I97. n. 3. tertiam igitur propositionem Medius ingredi nequit. Ita enim tres ideae in una deprehenderentur propositione , Cum illa duas tantummodo admittere queat. Absurdum esset ita ratiocinari: Quodlibet peccatum est evitandum; pigritia est peccatum; ergo pigritia est evitandum pec
188쪽
6. 2O3. Quilibet SyllogismuS treS ha- πιννεις Eo bet propositioneS r I97. Qua iarum quaelibet pariter proprio tuo iis rigaudet nomine :
I. Propositio Majorinilla Syllogismi propositio, in qua Terminus Medius conjunctus est
cum Majore. , Ex. gr. Omnes veri Christiani cru cifigunt carnem suam. Cicero propositionem Majorem simpli- citer adpellavit propositionem.
z. Propositio Minor est illa Syllogismi propositio, in qua
Terminus Medius conjunctus est cum Minore.
Ex. gr. Voluptuosi carnem suam non crucifigunt. Haec propositio alias etiam adpellatur Assumtio, L Assumtum. Ambae hae proposi- , tiones simul sumtae uno nomine dicuntur Praemissae , quoniam quasi praemittuntur conclusioni. 3
3. Conclusio est illa Syllogismi propositio, in qua Terminus Major & Minor conjungun
189쪽
o Ratiocinatione. EX. gr. Voluptuosi non sunt Christi ni. Non autem in eo est, ut putemus necessario hunc ordinem esse servandum, ut propositio Maior primo loco ponatur , Minor secundo, &conclusio tertio. P ri bonitate Syllogismi sequentes sunt, in quibus ordo ille turbatus
est: Pigri nihil discunt; Qui nihil
disicunt, illi in vita communi Ec societate hominum utilibus nego- tiis adhiberi nequeunt. Ergo pigri utilibus negotiis adhiberi nequeunt, Vel: Pigri negotiis adhiberi nequeunt, nam pigri nihil discunt ; qui autem nihil discunt, negotiis adhiberi nequeunt. g. zo .
Ratione Propostionum Syllogismi iterum peculiaria obsemam da sunt Axiomata:
I. Ex puris particularibus nihil sequitur. Patet id ex natura Particularitatis. In particulari enim propositione Exten- sio Subjecti tantummodo secundum partem aliquam sui, eandemque indeterminatam
sumitur. Facile igitur fieri potest,
190쪽
potest, ut in una pi aemissa, illa particularitas vel secundum majorem, vel secundum minorem, Vel prorsus dive sam sumatur extensionis partem, quam in altera praemissa. E tali igitur collatione Medii cum Extremis, tuto' concludere nihil licet. Expuris ergo particularibus nihil sequitur.
Ex. gri Quidam docti impie vivunt; quidam pii sunt docti;Ergo, quidam pii impie vivunt. Praemisti sunt
Verae, conclusio autem falsia. Dantur Syllogismi, in quibus OmneS tres propositiones sunt particulareS , & omnes tres verae; de illis dicitur istas esse veras materiali ter, non autem formaliter, quatenus Syllogismum representent.
2. Iterum, quia in Syllogismo praedicatum inesse Subjecto intelligitur per Medium Ter
minum; eX eo autem, quod praedicatum repugnet Me
dio, & Medius repugnet Subjecto, neque consequitur ipsa M inter